Cha Mẹ Độc Hại

phần cổ và vai trở nên căng cứng. Bụng tôi phát ra nhiều tiếng ùng ục và thắt lại. Răng tôi nghiến lại. Tôi thở rất nhanh. Tim tôi đập như búa tạ. Và tôi cảm thấy những giọt nước mắt nóng dưới mắt tôi. Những cảm nhận vật lý này là những dấu hiệu báo trước những cơn bão của Holly. Nhiệm vụ của cô là phải đọc được những dấu hiệu này và tránh cơn bão ấy. Trong quá khứ, cô thường la mắng và đánh con của cô để giải tỏa áp lực khủng khiếp ở trong cô. Cô phải tìm ra được những cách

https://thuviensach.vn khác thay thế cho những phản ứng tự động này để có thể thoát được vòng luẩn quẩn của bạo hành. Khi Holly nhận diện được những cảm giác cơ thể của cô trước khi cơn giận ập tới, đã đến lúc cô phải tìm ra những hành vi thay thế cụ thể để giải quyết những cảm giác này. Chúng tôi đã nói rất nhiều về sự khác nhau giữa phản ứng và hành vi đáp ứng, nhưng do Holly đã bật chế độ tự động lái quá lâu nên việc suy nghĩ ra những hành vi đáp ứng mới thật khó đối với cô. Để giúp cô bắt đầu, tôi đã hỏi cô những điều cô muốn bố mẹ mình làm thay vì dùng bạo lực. Cô trả lời: Tôi ước gì lúc đó họ lảng đi chỗ khác, đi vòng quanh khu nhà chẳng hạn. Tôi đề nghị cô hãy làm điều đó vào lần tiếp theo cô cảm thấy giận dữ. Sau đó tôi hỏi thêm về những điều cô muốn cha mẹ mình làm và bản thân cô có thể làm được việc đó. Tôi có thể đếm đến mười...nhưng tôi biết tôi mà, có lẽ phải đếm đến năm mươi. Tôi có thể nói với con trai rằng tôi không muốn làm tổn thương nó, và nói nó đi sang phòng khác một lúc. Hay tôi có thể gọi cho người giúp đỡ của tôi và nói chuyện với cô ấy cho đến khi tôi bình tĩnh lại. Tôi đã chúc mừng Holly khi cô nghĩ ra những chiến lược hành vi rất tuyệt vời. Nhiều tháng sau cô đã rất phấn khởi vì những thay đổi cô đã đạt được trong việc kiểm soát cảm xúc và những hành vi bốc đồng. Khi cô đã nhận thấy rằng cô hoàn toàn có thể kiểm soát bản thân, và rằng cô không phải bị mắc lời nguyền phải cư xử như mẹ của cô, cô đã sẵn sàng để nhận nhiệm vụ khó khăn mới đó là xử lý nỗi đau của bản thân về một tuổi thơ bị bạo hành.

https://thuviensach.vn “TÔI SẼ KHÔNG ĐỂ NHỮNG ĐỨA CON CỦA TÔI MỘT MÌNH VỚI CHA TÔI” Janine - người đã từng bị quấy rối bởi cha mình và đã dành hai mươi năm tiếp theo để dành được tình cảm từ ông - đã hoàn thành bài tập đối mặt của cô và có được một sự tự tin đầy mới mẻ. Một trong những thành viên nhóm cô đã hỏi cô cách cô xử lý mối quan hệ của cha mẹ cô với đứa con gái tám tuổi tên Rachel của cô. Janine nói rằng cô đặt ra những quy tắc rất khắt khe khi cha mẹ cô đến thăm cháu của họ. Tôi nói với họ rằng tôi sẽ không để họ một mình với Rachel. Tôi nói rằng: “Cha biết rồi đó, chẳng có gì thay đổi cả. Cha vẫn chưa dự buổi điều trị nào. Cha vẫn là người cha đã bạo hành tôi. Tôi không thể tin tưởng giao con gái tôi cho cha được.” Sau đó tôi nói với mẹ tôi rằng tôi chẳng có tí niềm tin nào ở bà để đảm bảo Rachel được an toàn. Dù sao thì mẹ cũng đã ở trong cùng một nhà khi ông ấy quấy rối tôi mà. Janine đã nhận ra một điều mà nhiều nạn nhân của loạn luân đã không nhận ra, đó là để có thể phá vỡ vòng luẩn quẩn thì phải bảo vệ những đứa trẻ khác khỏi kẻ gây ra việc đó. Loạn luân là một thôi thúc bức bách rất bí ẩn. Những kẻ đã quấy rối chính con gái của mình thường tiếp tục hành vi đó đối với cháu gái của họ hoặc bất kì đứa trẻ nào ông ta vớ được. Janine không thể đoán được liệu ông ta có lặp lại hành vi biến thái đó hay không, nên cô ấy đã chọn cách thông minh đó là “cẩn tắc vô ưu”. Janine đã đến hiệu sách gần đó và mua cho con cô những cuốn sách giúp trẻ em phân biệt những hành động âu yếm tốt và hành vi tình dục không đúng. Có những đĩa video về chủ đề này. Những tài liệu đó không phải dùng để hù dọa đứa trẻ mà là để từ tốn dạy bé gái hay bé trai ấy về chủ đề mà đa số những bậc làm cha mẹ cảm thấy khó nói nhưng những đứa trẻ cần được biết.

https://thuviensach.vn Qua sự thuyết phục của tôi, Janine đã đi thêm một bước dũng cảm mang ý nghĩa chữa lành nữa: Tôi sẽ nói với tất cả mọi người trong gia đình. Cô đã thuyết phục được tôi rằng tôi không chỉ có trách nhiệm bảo vệ Rachel mà còn phải bảo vệ tất cả những đứa trẻ trong gia đình nữa. Cha tôi có thể tiếp cận bất kì đứa trẻ nào trong số chúng. Không phải ai cũng thích quyết định của tôi, đặc biệt là cha mẹ tôi. Nhưng họ phải chấp nhận thôi. Nhiều năm qua tôi đã giữ mồm giữ miệng và cho đó là mình đang bảo vệ gia đình, nhưng thực sự tôi chỉ đang bảo vệ cha tôi mà thôi. Nhưng tôi không nói đồng nghĩa với việc tôi đang gây nguy hiểm cho những đứa trẻ trong gia đình. Mặc dù Janine đã hành xử rất trách nhiệm và dũng cảm, không phải ai cũng biết ơn vì thông tin họ được nghe. Trong một gia đình loạn luân điển hình, một số người thân sẽ cảm ơn bạn vì đã cho họ biết, nhưng một số sẽ gạt đi ngay và không tin bạn, một số khác thì nổi giận với bạn và cho bạn là kẻ đã ăn cháo đá bát với cha mẹ của mình. Và khi bạn đối mặt, phản ứng của những thành viên khác trong gia đình sẽ quyết định bản chất mối quan hệ với họ trong tương lai. Mối quan hệ với một số thành viên sẽ bị sứt mẻ, nhưng đôi khi đó là cái giá bạn phải trả để bảo vệ những đứa trẻ. Loạn luân chỉ có thể tồn tại dưới một âm mưu yên lặng. Phá vỡ sự im lặng là một phần quan trọng trong việc phá vỡ vòng luẩn quẩn này. “MẸ XIN LỖI MẸ ĐÃ LÀM TỔN THƯƠNG CON” Một trong những đặc điểm của cha mẹ độc hại đó là họ ít khi, thậm chí không bao giờ xin lỗi vì những hành vi có tính hủy hoại của họ. Đó là lí do vì sao việc xin lỗi những người bạn có thể đã gây tổn thương - đặc biệt là

https://thuviensach.vn con cái của bạn - là một phần quan trọng trong việc phá vỡ vòng luẩn quẩn. Bạn có thể thấy hơi ngượng ngùng hoặc cho đó là dấu hiệu của sự yếu đuối. Bạn thậm chí có thể quan ngại rằng những lời xin lỗi sẽ làm bạn mất đi quyền hành, nhưng tôi đã được chứng minh rằng những đứa trẻ sẽ tôn trọng bạn hơn vì việc làm đó. Ngay cả một đứa trẻ cũng có thể cảm nhận được một lời xin lỗi tự nguyện là dấu hiệu của nhân cách và bản lĩnh. Một lời xin lỗi từ tận đáy lòng là một hành động mang tính chữa lành nhiều nhất và có khả năng phá vỡ vòng luẩn quẩn mạnh nhất mà bạn từng thực hiện. Khi Holly xử lý nỗi đau của thời thơ ấu bị bạo hành, cô đã nhận ra cô ấy muốn xin lỗi con của mình nhưng cô rất e ngại bởi mình chẳng thể nghĩ ra điều gì để nói. Tôi đã sử dụng bài tập nhập vai để giúp đỡ cô. Trong buổi trị liệu tiếp theo, tôi kéo ghế của tôi lại gần và nắm lấy cả hai tay cô. Tôi muốn cô ấy tưởng tượng cô là đứa con trai Stuart của cô. Tôi sẽ đóng vai Holly. Tôi yêu cầu “Stuart” phải nói với tôi con có cảm giác bạo hành là như thế nào. HOLLY: (trong vai Stuart): Mẹ, con rất yêu mẹ, nhưng con cũng sợ mẹ nữa. Khi mẹ nổi giận là lại bắt đầu đánh con, con cảm giác như mẹ rất ghét con vậy. Và hầu như con chẳng biết con đã làm gì sai. Con đang cố làm một đứa trẻ ngoan...Mẹ ơi, đừng đánh con nữa mà... Holly chợt dừng lại, cố ngăn dòng nước mắt. Cô ấy đã trải qua nỗi đau của con trai cô cũng như của cô. Cô ấy muốn được nói với mẹ của cô những thứ cô tưởng tượng con cô nói với cô. Cô quyết định về nhà và xin lỗi Stuart vào đêm đó. Tuần sau, cô bước vào với gương mặt rạng rỡ. Xin lỗi Stuart đã không quá khó khăn như cô tưởng. Cô chỉ cần nghĩ về những thứ cô muốn được nghe từ chính cha mẹ của mình. Cô giải thích: Tôi nói với con: “Con yêu à, mẹ đã làm nhiều thứ tổn thương con và mẹ rất xấu hổ. Mẹ không có quyền đánh đập con. Mẹ không có quyền gọi con bằng những cái tên khó nghe. Con chẳng làm gì để phải chịu

https://thuviensach.vn như vậy cả. Con là một đứa trẻ tuyệt vời. Lỗi là ở mẹ, cục cưng à, tất cả là ở mẹ, nhưng cuối cùng mẹ đã tìm được sự giúp đỡ mà mẹ nên đi tìm từ lâu rồi con à. Cha mẹ của mẹ đã đánh đập mẹ rất nhiều và mẹ đã không biết cơn giận bên trong của mẹ lớn như thế nào. Mẹ đã học những cách ứng xử khác khi mẹ nổi giận, và chắc con cũng thấy mẹ không nổi giận thái quá nữa. Nên mẹ thật sự nghĩ là mẹ sẽ không đánh con nữa. Nhưng nếu mẹ có lỡ làm vậy, mẹ muốn con hãy chạy qua nhà hàng xóm và xin giúp đỡ. Mẹ không muốn làm con tổn thương lần nào nữa. Điều đó không tốt đối với hai mẹ con mình. Mẹ thực sự rất yêu con, con trai à. Mẹ thực sự xin lỗi.” Khi bạn xin lỗi con cái bạn, bạn đang dạy cho chúng hãy tin vào cảm giác và nhận thức của mình. Bạn đang nói rằng: “Những việc mẹ làm con nghĩ là không công bằng thực sự đúng là không công bằng. Con đã đúng khi cảm thấy như vậy.” Bạn cũng cho chúng thấy ngay cả bạn cũng có lỗi lầm, nhưng bạn luôn sẵn sàng chịu trách nhiệm về lỗi của bạn. Qua đó, bạn đã truyền cho con mình một thông điệp: Con cũng có quyền phạm sai lầm, miễn là con chịu trách nhiệm cho những sai lầm đó. Bằng cách xin lỗi, bạn đang thực sự định hình lên một khuôn mẫu của những hành vi yêu thương. Bạn có trong mình năng lực để thay đổi vận mệnh của con cái bạn. Khi bạn giải thoát bản thân khỏi những di sản của tội lỗi, tự căm ghét bản thân, và sự giận dữ, bạn cũng đang giải thoát cho con bạn. Khi bạn cắt đứt khuôn mẫu gia đình cũ và phá vỡ vòng luẩn quẩn, bạn đã trao cho con bạn một món quà vô giá, truyền đến đời đời con cái chúng và còn nhiều đời về sau nữa. Chính là bạn đang tạo dựng tương lai.

https://thuviensach.vn LỜI KẾT Buông bỏ cuộc tranh đấu Trong bộ phim War Games, một máy tính của chính phủ Hoa Kỳ được lập trình để khởi động chiến tranh hạt nhân trên toàn cầu. Mọi nỗ lực thay đổi chương trình máy tính đều vô hiệu. Vậy mà vào phút chót, máy tính tự dừng lại và nói: “Trò chơi thú vị. Cách duy nhất để chiến thắng là không chơi.” Còn đây là trò chơi mà nhiều người vẫn tiếp tục chơi: cố gắng thay đổi cha mẹ độc hại. Chúng ta thử hết mọi phương cách chỉ để được cha mẹ yêu thương và chấp nhận mình. Cuộc vật lộn này có thể hút cạn năng lượng của chúng ta và làm những tháng ngày của chúng ta đầy ắp khổ đau cùng sự hỗn loạn nhưng vẫn không đem lại kết quả. Cách duy nhất để chiến thắng là không chơi. Đã đến lúc dừng trò chơi và buông bỏ cuộc vật lộn. Tôi không có ý nói rằng bạn phải từ bỏ cha mẹ bạn; mà bạn chỉ đang từ bỏ những điều này: - Tìm cách thay đổi cha mẹ để bạn cảm thấy thoải mái. - Cố gắng tìm cách để được cha mẹ yêu thương. - Phản ứng cảm xúc quá mức với cha mẹ. - Ảo tưởng về một ngày nào đó họ sẽ dành cho bạn sự quan tâm hỗ trợ mà bạn xứng đáng. Giống như nhiều đứa trẻ đã trưởng thành của các bậc cha mẹ độc hại, bạn có lẽ hiểu điều này về mặt lý trí, rằng nếu hiện tại bạn không nhận được sự chăm sóc tình cảm từ cha mẹ thì trong tương lai bạn cũng sẽ không

https://thuviensach.vn có. Nhưng nhận thức ấy hiếm khi nào xuống được đến cấp độ cảm xúc. Đứa trẻ không ngừng nỗ lực trong bạn có lẽ vẫn bám chặt lấy hy vọng một ngày nào đó cha mẹ bạn - bất kể những hạn chế của họ - sẽ thấy bạn thật tuyệt vời và sẽ yêu thương bạn. Bạn có thể sẽ nỗ lực trong tuyệt vọng để bù đắp cho tội lỗi của bạn cho dù bạn không chắc cái giá phải trả là gì. Khi bạn quay trở về với những bậc cha mẹ độc hại vì muốn tìm lại sự yêu thương chăm sóc và công nhận mà bạn đã không được hưởng khi còn nhỏ, điều đó cũng giống như một người đến lấy nước từ một cái giếng đã cạn. Thùng nước của bạn cũng sẽ trống trơn mà thôi. Từ bỏ và tiến lên Nhiều năm qua, “Sandy - có cha mẹ là tín đồ công giáo không ngừng dạy dỗ cô về chuyện phá thai - bị mắc kẹt trong cuộc đấu tranh để thay đổi cha mẹ mình. Cô ấy cần có dũng khí phi thường để nhận ra hy vọng bằng cách nào đó có thể tìm thấy tình yêu và sự chấp nhận của cha mẹ là một sự hão huyền. Suốt những năm qua, tôi tin rằng mình có cha mẹ tuyệt vời và chính tôi mới là đứa có vấn đề. Thừa nhận rằng cha mẹ không biết cách yêu thương tôi thực sự là quá khó. Họ biết cách kiểm soát tôi, biết cách chỉ trích tôi, biết cách khiến tôi cảm thấy tội lỗi và tồi tệ, nhưng họ không biết cách để tôi được là tôi - cách tôn trọng tôi. Tùy thuộc vào việc họ nghĩ tôi có phải đứa con gái ngoan hay không mà họ dành tình cảm hoặc lấy lại tình cảm đối với tôi. Tôi biết cha mẹ mình sẽ không thay đổi đâu. Họ cứ việc là họ, và tôi thì có nhiều thứ tốt đẹp hơn để quan tâm hơn là cứ phải tìm cách làm họ khác đi. Sandy đã có nhiều tiến bộ, cô đã từ bỏ nhu cầu tôn sùng cha mẹ mình. Cô ấy đã ngồi lại nói chuyện với họ về phản ứng của họ trước việc cô phá thai và nhận lại rất ít sự thông cảm từ mẹ cô. Cha mẹ cô đã không hề động

https://thuviensach.vn viên cô như mong đợi. Tuy vậy, họ lại không ngừng đòi hỏi cô phải dành cho họ thời gian và cuộc đời mình. Sandy nhờ tôi giúp cô ấy tìm ra vài câu để nói với cha mẹ nhằm đặt ra giới hạn cho những cuộc đến thăm nhà họ, thời gian rảnh của cô dành cho họ và việc họ kiểm soát cô bằng cảm giác tội lỗi và sự chỉ trích. Sau đây là một vài câu mà Sandy và tôi đã nghĩ ra: “Thưa cha mẹ, con biết là mẹ rất muốn dành thời gian ở bên con. Nhưng bây giờ con đã có cuộc sống riêng của mình và không thể dành thời gian cho mẹ bất cứ khi nào mẹ muốn. Con sẽ không cho phép mẹ chỉ trích con nữa. Mẹ có quyền nói lên những ý kiến của mẹ, nhưng mẹ không có quyền xem thường và cay nghiệt với con. Nếu mẹ làm vậy thì con sẽ ngăn mẹ lại. Con hiểu chuyện này sẽ làm mẹ giận, nhưng bây giờ con buộc phải từ chối mẹ nhiều hơn so với trước đây. Con sẽ không đến thăm mẹ vào chủ nhật hằng tuần. Và con sẽ không vui nếu mẹ đến nhà con chơi mà không gọi điện báo trước. Con hiểu rằng sắp tới sẽ có rất nhiều thứ cần thay đổi, và con biết thay đổi là đáng sợ. Nhưng con tin rằng chúng là những thay đổi tích cực. Kết quả của những thay đổi này là mối quan hệ giữa cha mẹ và con sẽ trở nên tốt đẹp hơn.” Sandy đã thực sự chuyển hóa được tương tác tiêu cực giữa bản thân và cha mẹ cô. Cô đặt ra những giới hạn hợp lý cho những hành vi kiểm soát, xâm lấn của cha mẹ trong khi không còn cố gắng thay đổi những niềm tin và thái độ của họ. Một trong những phần khó nhất của việc buông bỏ cuộc vật lộn là để cho cha mẹ bạn được là họ. Bạn không cần phải nằm im mặc cho họ muốn làm gì thì làm, mà khi họ cố làm điều gì đó, bạn phải học cách để chấp nhận cơn lo lắng đang lên và kiểm soát những phản ứng của bạn.

https://thuviensach.vn Đúng như Sandy dự tính, cha mẹ cô rất tức giận trước cách hành xử mới của cô. Họ không thừa nhận rằng họ đã xâm phạm vào cuộc sống của cô và đối xử với cô như một đứa trẻ, nhưng Sandy không cần sự thừa nhận ấy. Cô đã lấy lại quyền làm chủ đời mình. Theo thời gian, cha mẹ cô đành miễn cưỡng chấp nhận luật chơi mới của cô. Sandy từng phí hoài công sức để tranh đấu với cha mẹ. Giờ thì cô đã buông bỏ cuộc tranh đấu đó, cô có thể chuyển hướng nguồn năng lượng đó vào cuộc hôn nhân và các mục tiêu cá nhân của cô. Cô ấy và chồng tích cực dành thời gian cùng nhau đi dạo, lên kế hoạch, yêu đương, và quan tâm đến mối quan hệ của họ. Cô cũng bắt đầu nỗ lực đạt được mục tiêu trong tương lai sẽ là bà chủ một cửa hàng bán hoa. Khoảng hai năm sau khi cô ấy dừng trị liệu tâm lý, tôi vô cùng vui mừng khi nhận được một tờ thông báo khai trương shop hoa Bouquets by Sandy. Bạn có thể tiếp tục hành xử như thể bạn còn nhỏ bé và bất lực vì bạn đang chờ đợi cha mẹ trao cho bạn quyền làm người lớn. Nhưng cái quyền ấy đang nằm trong tay bạn chứ không phải cha mẹ bạn. Khi bạn thực sự từ bỏ tranh đấu, bạn sẽ thấy mình không còn thôi thúc hủy hoại cuộc đời mình nữa. Định nghĩa lại Tình yêu Tình yêu không chỉ là những cảm xúc, mà nó còn là một cách hành xử. Khi Sandy nói “Cha mẹ tôi không biết cách yêu thương tôi” thì cô ấy đang nói rằng “Họ không biết cách hành xử theo lối thương yêu.” Nếu bạn hỏi cha mẹ của Sandy hay bất kì các bậc cha mẹ độc hại nào khác việc họ có thương con mình không,