phần còn lại vẫn được bao phủ dưới tán vân sam, linh sam, và thông rụng lá. Do có cộng đồng Sudetendeutsche (17) nói tiếng Đức nên tại đây vẫn duy trì một trường dạy tiếng Đức, nơi Oskar theo học. Ở đây cậu đăng ký khóa học Realgymnasium, được thiết kế nhằm đào tạo kỹ sư - mỏ, cơ khí, đô thị - để đáp ứng diện mạo công nghiệp của thành phố. Bản thân Herr Schindler sở hữu một nhà máy sản xuất máy móc nông nghiệp, và việc học của Oskar là để chuẩn bị cho cậu thừa kế cơ ngơi này. Gia đình Schindler theo Công giáo. Cũng giống như gia đình của cậu thanh niên Amon Goeth, người lúc này cũng sắp kết thúc lớp Khoa học và dự kỳ thi Matura (18) ở Vienna. Mẹ của Oskar, Louisa, là một con chiên nhiệt thành, mỗi ngày Chủ nhật quần áo bà lại nồng nặc mùi khói hương vốn tụ thành mây tại buổi lễ Trọng ở nhà thờ St. Maurice. Hans Schindler là mẫu đàn ông đẩy vợ mình tìm đến tôn giáo. Ông khoái cognac; ông thích quán cà phê. Hơi thở ấm mùi brandy, thuốc lá hảo hạng, và chất trần tục không lẫn vào đâu được là những gì toát ra từ con người bảo hoàng đáng kính ấy, Herr Hans Schindler. Gia đình họ sống trong một biệt thự hiện đại, có vườn riêng, nằm ở đầu kia thành phố, cách xa khu công nghiệp. Họ có hai con, Oskar và em gái, Elfriede. Nhưng giờ chẳng còn lại nhân chứng nào hiểu rõ về nội tình nhà Schindler, trừ những ý niệm chung nhất. Ví dụ, chúng ta biết rằng, Frau Schindler buồn phiền
khi thấy con trai, cũng như ông bố, có một đức tin Công giáo khá hời hợt. Nhưng chắc chắn đây không thể là một gia cảnh quá đắng cay. Trong những gì ít ỏi được Oskar hé lộ về tuổi thơ, không hề có màu đen tối. Nắng lấp lánh trong tán linh sam ngoài vườn. Mận chín ở góc vườn khi hè đến sớm. Nếu có đi dự lễ Trọng vào những sáng tháng Sáu, cậu trai cũng không mang theo về nhà nhiều cảm giác tội lỗi. Cậu đánh xe ô tô của bố ra chỗ nắng trước ga ra rồi bắt đầu vọc động cơ. Hoặc cậu ngồi ở bậc thềm bên hông nhà, mài giũa bộ chế hòa khí của chiếc mô tô cậu đang lắp ráp. Oskar có vài người bạn Do Thái trung lưu, được bố mẹ cho đi học ở trường tiếng Đức. Chúng không thuộc loại dân quê Ashkenazim - lập dị, theo Chính thống giáo, nói tiếng Yiddish - mà là những đứa trẻ đa ngôn ngữ, không sùng đạo cho lắm, con trai các nhà buôn Do Thái. Bên kia Bình nguyên Hana và giữa vùng đồi Beskidy, Sigmund Freud đã sinh ra từ một gia đình Do Thái như vậy, không bao lâu trước khi chính Hans Schindler chào đời trong một gia đình Đức nòi tại Zwittau. Thành tích sau này dường như đòi hỏi tuổi thơ của Oskar phải có vài kịch bản tương tự. Cậu trai Oskar cần phải bệnh vực một cậu bạn Do Thái bị bắt nạt trên đường đi học về. Ta có thể chắc rằng chuyện đó không xảy ra, và không biết cũng tốt, vì sự kiện ấy hơi tầm thường. Hơn nữa, cứu một cậu bé Do Thái khỏi bị đánh chảy máu mũi không nói lên điều gì. Bởi vì sau này, chính Himmler đã phàn nàn, khi phát biểu trước một toán Einsatzgruppen (19)của y, rằng mỗi người Đức đều có một người bạn Do Thái. “ ‘Dân Do Thái sẽ bị tuyệt diệt, mọi đảng viên đều khẳng định. Chắc chắn, đó là kế hoạch: thủ tiêu bọn Do Thái, tuyệt diệt chúng - chúng ta sẽ làm đến nơi đến chốn.’ Rồi tất cả đều lê bước trở lại, tám mươi triệu người Đức thực thụ, và ai cũng có một anh bạn Do Thái tử tế. Bọn khác là lợn hết, hẳn rồi, riêng bạn em đây là Do Thái hạng A1.”
Trong nỗ lực tìm kiếm, dưới bóng đen của Himmler, những tín hiệu cho sự nhiệt tình sau này của Oskar, chúng tôi gặp được ông hàng xóm sát vách nhà Schindler, một giáo sĩ Do Thái là tiến sĩ Felix Kantor. Giáo sĩ Kantor là môn đồ của Abraham Geiger, giáo sĩ người Đức chủ trương tự do hóa Do Thái giáo, người khẳng định vừa là người Đức vừa là Do Thái không có gì sai trái, thậm chí còn đáng tôn vinh. Giáo sĩ Kantor không phải mẫu học giả làng quê bảo thủ. Ông ăn mặc theo lối hiện đại và nói tiếng Đức ở nhà. Ông gọi nơi hành đạo của mình là “nhà thờ” thay vì cái tên cũ, “giáo đường”. Đến thăm nhà thờ của ông là giới bác sĩ, kỹ sư và chủ xưởng dệt người Do Thái ở Zwittau. Khi đi xa, họ khoe với các đối tác, “Giáo sĩ của chúng tôi là tiến sĩ Kantor - ông ấy không chỉ viết bài cho các tạp chí Do Thái tại Prague và Brno, mà cho cả các nhật báo nữa.” Hai con trai của Giáo sĩ Kantor học cùng trường với con trai ông hàng xóm người Đức Schindler. Họ đều đủ đĩnh ngộ để sau này trở thành hai giáo sư Do Thái hiếm hoi tại Đại học Prague tiếng Đức (20) . Hai thần đồng nói tiếng Đức, cắt tóc húi cua này mặc quần lửng đuổi nhau trong vườn mùa hạ. Đuổi bắt hai anh em nhà Schindler, và ngược lại. Và Kantor, khi ngắm lũ trẻ thoắt ẩn thoắt hiện giữa những bụi thủy tùng, có lẽ đã tự nhủ tất cả rồi sẽ suôn sẻ như Geiger và Graetz và Lazarus và các giáo sĩ tự do người Đức hồi thế kỷ 19 từng dự báo. Chúng ta sống đời khai sáng, chúng ta được hàng xóm Đức hoan nghênh - Herr Schindler thậm chí sẽ mỉa mai các chính khách Czech trước mặt chúng ta. Chúng ta vừa là các học giả thế tục vừa diễn giải Talmud (21) một cách hợp lý. Chúng ta thuộc về thế kỷ 20 và một chủng tộc cổ xưa. Chúng ta không làm ai khó chịu và ngược lại. Về sau, vào giữa thập niên 1930, vị giáo sĩ sẽ phải xem xét lại dự báo lạc quan ấy và cuối cùng đi đến kết luận rằng các con ông không bao giờ mua chuộc nổi Đảng Quốc xã bằng học vị Tiến sĩ
Đức văn - rằng không có thành tựu nào về công nghệ hay học thuật thế tục của thế kỷ 20 có thể là bùa hộ mệnh cho dân Do Thái, cũng như không bao giờ có một chủng loại giáo sĩ được giới lập pháp mới của Đức chấp nhận. Năm 1936, gia đình Kantor dọn sang Bỉ. Nhà Schindler không bao giờ nghe về họ nữa. Chủng tộc, dòng máu và lãnh thổ không có nhiều ý nghĩa với cậu trai Oskar. Cậu thuộc típ thanh niên xem một chiếc mô tô là hình mẫu hấp dẫn nhất của vũ trụ. Và cha cậu - có khí chất của một kỹ sư - dường như đã khuyến khích đam mê của con trai với thứ máy móc thời thượng này. Trong năm cuối trung học, Oskar lượn khắp Zwittau trên chiếc Galloni 500cc màu đỏ. Một cậu bạn học, Erwin Tragatsch, nhìn theo với nỗi thèm muốn không nói nổi thành lời, khi chiếc Galloni oành oành phóng đi giữa phố và thu hút sự chú ý của khách bộ hành trên quảng trường. Như hai cậu trai nhà Kantor, chiếc xe chính là một kỳ quan - không chỉ là chiếc Galloni duy nhất ở Zwittau, không chỉ là chiếc Galloni 500cc duy nhất ở Moravia, mà có lẽ còn là chiếc xe độc nhất vô nhị trên khắp Czechoslovakia. Vào mùa xuân 1928, những tháng cuối cùng trong thời niên thiếu của Oskar và khúc dạo đầu cho mùa hè mà cậu sẽ yêu và quyết định kết hôn, cậu xuất hiện tại quảng trường thành phố trên chiếc Moto-Guzzi 250cc. Ngoài nước Ý, cả châu Âu chỉ còn đúng bốn chiếc khác, đều thuộc sở hữu của các tay đua quốc tế - Giessler, Hans Winkler, Joo người Hung và Kolaczkowski người Ba Lan. Dân tình chắc hẳn đã có người lắc đầu nói Herr Schindler đang làm hư thằng bé. Nhưng đó là mùa hè ngọt ngào và hồn nhiên nhất trong đời Oskar. Một cậu trai thờ ơ với chính trị, mũ da bó sát đầu, vít ga chiếc Moto-Guzzi, đua với đội của các nhà máy địa phương trên đường núi Moravia, con trai của một gia đình mà đỉnh cao của sự phức tạp chính trị là châm một ngọn nến cho Franz Josef. Bên kia triền núi phủ đầy thông, là một cuộc hôn nhân khó hiểu, một
cuộc suy thoái kinh tế, và mười bảy năm ngụp lặn trong thứ chính trị chết người. Nhưng gương mặt chàng trai chẳng hề có ý niệm gì, chỉ có vẻ nhăn nhó vì gió thốc của một tay đua tốc độ cao, người - vì cậu là người mới, vì cậu nghiệp dư, vì đến lúc này cậu chưa có kỷ lục nào - có thể vào cuộc tốt hơn các đối thủ kỳ cựu, những kẻ chuyên nghiệp, những tay đua chịu sức ép phải phá kỷ lục. Cuộc đua đầu tiên của cậu là vào tháng Năm, chặng đường núi giữa Brno và Sobeslav. Đó là một cuộc tranh tài đẳng cấp cao, để ít ra món đồ chơi đắt tiền mà Herr Hans Schindler giàu có mua cho cậu không bị han gỉ trong ga ra. Cậu về ba trên chiếc Moto-Guzzi đỏ, sau hai chiếc Terrot đã được độ lên động cơ Blackburne của Anh. Chặng thử thách tiếp theo, cậu đi xa nhà hơn, dự vòng đua Altyater, ở vùng đồi trên biên giới với Saxon. Tay đua vô địch 250cc người Đức Walfried Winkler có mặt, cùng địch thủ lâu năm của mình Kurt Henkelmann, trên chiếc DKW làm mát bằng nước. Các anh tài xứ Saxon - Horowitz, Kocher, và Kliwar - đều góp mặt; hai chiếc Terrot-Blackburne cũng tái xuất, ngoài ra còn mấy chiếc Coventry Eagle. Có ba chiếc Moto-Guzzi, trong đó có của Oskar Schindler, vài chiếc hàng khủng thuộc loại 350cc, và một đội đua BMW 500cc. Đó gần như là ngày đẹp nhất, thuần khiết nhất của Oskar. Cậu giữ cự ly với tốp dẫn đầu trong những vòng đầu tiên và chờ đợi những diễn biến mới. Sau một giờ, Winkler, Henkelmann và Oskar đã bỏ đội Saxon lại sau, còn hai chiếc Moto-Guzzi bị rớt lại vì lỗi động cơ. Tại vòng đua mà Oskar đinh ninh là áp chót, cậu vượt qua Winkler và chắc hẳn đã thấy, hiển hiện trước mắt mình như lớp nhựa trải đường và rặng thông nhòa nhạt, tương lai tất yếu của một thành viên đội đua nhà máy, và cuộc đời phiêu bạt mà sự nghiệp ấy sẽ cho phép cậu đeo đuổi. Đến vòng đua mà cậu ngỡ là cuối cùng, Oskar vượt qua cả
Henkelmann lẫn hai chiếc DKW, cán đích và chạy chậm lại. Hẳn đã có tín hiệu gây nhầm lẫn nào đó từ Ban tổ chức, bởi đám đông cũng tưởng rằng cuộc đua đã kết thúc. Đến khi Oskar nhận ra mình nhầm - và đã mắc một sai lầm nghiệp dư - thì cả Walfried Winkler lẫn Mita Vychodil đã qua mặt cậu, thậm chí Henkelmann đã kiệt sức cũng kịp đẩy bật cậu khỏi vị trí thứ ba. Cậu được tung hộ nhiệt liệt ở quê nhà. Bỏ qua một chi tiết chỉ mang tính kỹ thuật, cậu đã đánh bại những tay đua cừ nhất châu Âu. Tragatsch phỏng đoán rằng sự nghiệp đua xe của Oskar bị gián đoạn vì lý do kinh tế. Đây là một phán đoán có cơ sở. Vì mùa hè năm ấy, chỉ sau sáu tuần yêu đương, cậu vội vã tiến đến hôn nhân với một cô gái nhà nông, do vậy bị thất sủng với cha mình, người tình cờ chính là ông chủ của cậu. Hôn thê của cậu đến từ một làng trên bình nguyên Hana phía Đông Zwittau. Cô theo học trường dòng và có nết kín đáo mà cậu vốn ngưỡng mộ ở mẹ mình. Người cha góa bụa của cô không phải nông phu, mà là một chủ trang trại.