hồi lên băng sau chiếc Mercedes, rồi đi thị sát một vòng quanh ghetto và địa điểm xây trại mới. Trời rét buốt, và
tuyết bắt đầu rơi khi họ qua sông Vistula. Untersturmführer Goeth lấy làm ưng bụng vì một tợp rượu từ bình schnapp Pilarzik đem theo. Họ đi qua cánh cổng nhái kiểu Đông phương và xuôi đường tàu điện tại Lwówska, con phố xẻ ghetto làm hai nửa băng giá. Tay Kunde lanh lợi, trước khi nhập ngũ là nhân viên sở thuế và thành thạo kỹ năng báo cáo cấp trên, phác họa ngắn gọn về ghetto. Phần bên trái là Ghetto B, gã nói. Cư dân ở đây, độ hai ngàn người, đã sống sót từ các Aktion trước, hoặc là lao động trong các ngành. Nhưng gần đây loại thẻ căn cước mới đã được lưu hành với ký hiệu viết tắt phù hợp - W cho người phục vụ quân đội, Z cho nhân viên dân sự, và R cho lao động các ngành nghề thiết yếu. Cư dân Ghetto B không được nhận thẻ mới này, và sẽ bị đưa đi Sonderbehandlung (Đối xử Đặc biệt). Muốn thanh lọc ghetto, nên bắt đầu từ khu này, dù lựa chọn chiến thuật nào hoàn toàn là do Herr Commandant quyết định. Nửa lớn hơn của ghetto nằm bên phải và có khoảng mười ngàn cư dân. Đây tất nhiên sẽ là nguồn lao động nòng cốt cho các nhà máy ở trại Płaszów. Dự kiến các doanh nhân và quản lý người Đức - Bosch, Madritsch, Beckmann, lẫn tay thương gia gốc Sudetenland Oskar Schindler - sẽ muốn chuyển toàn bộ hoặc một phần hoạt động từ thành phố ra đây. Ngoài ra, có một nhà máy sản xuất cáp cách địa điểm dự kiến của trại khoảng tám trăm mét, và công nhân sẽ được áp giải đến đó hằng ngày. Không biết Herr Commandant, Kunde hỏi, có muốn đi thêm vài cây nữa đến cuối đường và thị sát luôn địa điểm dựng trại không? Có chứ, Amon đáp, như thế hay đấy. Họ rẽ khỏi đường cao tốc khi tới sân nhà máy cáp, nơi tuyết phủ kín những cuộn cáp khổng lồ, đánh dấu điểm khởi đầu của phố Jerozolimska. Amon Goeth bắt gặp vài nhóm phụ nữ quấn khăn đang gò lưng kéo từng mảng lều - một bức vách, một đoạn mái - qua đường cao tốc, đi lên Jerozolimska từ hướng ga Cracow-
Płaszów. Những phụ nữ này là ở trại Prokocim, Pilarzik giải thích. Khi Płaszów hoàn thành, tất nhiên Prokocim sẽ giải thể, và những lao động nữ này sẽ thuộc quyền quản lý của Herr Commandant. Goeth ước lượng khoảng cách bọn họ phải vận chuyển bộ khung nhà phải độ ba phần tư cây số. “Hoàn toàn lên dốc,” Kunde nói, nghiêng đầu sang vai trái rồi vai phải, như muốn nói, để trừng phạt thì thế là đạt yêu cầu, nhưng lại làm chậm tiến độ thi công. Trại mới sẽ cần có đường ray xe lửa, Untersturmführer Goeth nói. Gã sẽ đặt vấn đề với Ostbahn. Bên phải trên đường xe chạy là một giáo đường Do Thái, khu nhà tang lễ, và bức tường đã sập một nửa, phô ra hàng bia mộ như hàm răng dữ tợn trong cái miệng rộng ngoác của mùa đông. Cho đến lúc này, một phần khu trại vẫn là nghĩa trang Do Thái. “Khá quy mô,” Wilhelm Kunde nói. Herr Commandant buông ra một câu đùa sẽ thành cửa miệng trong thời gian gã ở Płaszów. “Thế thì bọn chúng đỡ phải chôn xa.” Bên phải có một ngôi nhà thích hợp làm nơi ở tạm cho viên Commandant, và một tòa nhà lớn mới xây làm trung tâm quản trị. Nhà tang lễ, đã bị đánh thuốc nổ một phần, sẽ thành chuồng ngựa. Kunde nói từ đây họ có thể nhìn thấy hai mỏ đá nằm trong khuôn viên trại. Một ở chân thung lũng, một ở trên đồi phía sau giáo đường. Herr Commandant chắc cũng nhận thấy họ đang đặt đường ray cho xe goòng chở đá. Khi thời tiết khá lên, việc thi công đường ray sẽ tiếp tục. Xe đi tiếp đến góc Đông Nam của khu trại dự kiến. Một con đường mòn tuyết phủ, nhưng xe vẫn đi được, dẫn họ đi dọc đường chân trời, kết thúc tại một công sự cũ của quân Áo, một gò đất tròn bao quanh một vùng lõm rộng và sâu. Với dân pháo binh thì đó là một điểm đồn trú quan trọng, có thể ngắm bắn trực diện xuống con đường từ Nga sang. Còn với Untersturmführer Goeth thì đây là nơi thích hợp cho các hình phạt có tính chất răn đe.
Từ đây, họ có thể quan sát toàn cảnh khu trại. Đây là một dải đất đồng quê, được điểm xuyết bởi nghĩa trang Do Thái, nằm kẹp giữa hai quả đồi. Dưới thời tiết này, nơi đây như hai trang của một cuốn sách gần như trống trơn, mở rộng và đặt nằm ngang trước mắt người quan sát từ trên cao điểm. Một tòa nhà nông thôn bằng đá xám chặn lối vào thung lũng, và phía sau, dọc triền đồi và giữa vài căn lán đã hoàn thành, là từng toán phụ nữ đang lao động, như những nhúm nốt nhạc đen sì, dưới ánh hàn quang tối tăm kỳ dị của đêm tuyết rơi. Xuất hiện từ những lối đi băng giá đằng Jerozolimska, họ hì hục tiến lên triền đồi trắng xóa dưới sự đốc thúc của lính gác Ukraine và hạ đặt từng phần khung nhà theo chỉ dẫn của những kỹ sư SS mặc thường phục và đội mũ phớt vành cong. Tiến độ công việc là một điểm hạn chế, Untersturmführer Goeth nhận xét. Cư dân ghetto tất nhiên không thể chuyển về đây chừng nào lán chưa dựng xong, tháp canh và hàng rào chưa hoàn thành. Gã không có gì phàn nàn về tiến độ của các tù nhân trên đồi, gã thú thật. Kỳ thực gã ngấm ngầm ấn tượng vì trong một ngày rét buốt, đã muộn thế rồi mà các kỹ sư SS lẫn lĩnh gác Ukraine vẫn không để những tơ tưởng về bữa tối và chăn ấm nệm êm làm chậm tốc độ thi công. Horst Pilarzik cam đoan rằng bề ngoài vậy thôi nhưng thật ra sắp hoàn thành rồi: đất đã san nền, móng đã đào xong bất chấp trời lạnh, và một số lượng lớn các cấu