phần lớn phụ nữ đều xén tóc ngắn cho khỏi chấy. Vậy là, cùng với hơn 13.000 nữ tù, anh lẻn vào trại nữ và bầu bạn với Rebecca suốt đêm tại lán số 57. Tại lán Rebecca, các bà các mẹ tin lời Josef. Nếu anh muốn tìm hiểu cô theo phong tục cổ truyền, họ sẵn sàng đảm nhiệm vai trò truyền thống của các giám phụ. Bản thân Josef là một món quà đối với họ, cho họ sống lại những lễ nghi tiền chiến. Từ những chiếc giường bốn tầng, họ coi sóc đôi trẻ cho đến khi tất cả thiếp đi. Nếu có ai nghĩ bụng, thời buổi này cần gì phải câu nệ bọn trẻ làm gì lúc canh khuya, thì họ cũng không nói ra lời. Kỳ thực, hai
phụ nữ lớn tuổi còn lèn trên một tầng chật chội cho Josef có chỗ ngủ riêng. Sự bất tiện, mùi hôi lẫn nguy cơ lây chấy từ người nằm cạnh, trong ý thức tự tôn của họ những cái đó có hề gì nếu so với việc nam nữ tình tự phải được tuân thủ theo phong tục. Tới cuối đông, Josef, tay đeo băng của Phòng Xây dựng, đi ra dải tuyết thanh khiết đến lạ kỳ nằm giữa lớp rào trong và lần rào ngoài dẫn điện, với cây thước trên tay và, dưới sự quan sát của lính gác trên tháp canh có mái, vờ như đang đo đạc mảnh đất hoang này cho việc xây dựng. Dưới chân hàng cột bê tông chi chít trụ sứ cách điện, vừa trồi lên những bông hoa li ti đầu tiên của năm mới. Ve vẩy cây thước thép, anh ngắt hoa nhét vào áo khoác. Anh ôm chùm hoa băng qua trại, lên phố Jerozolimska. Đúng lúc anh đi ngang qua biệt thự của Amon, ngực căng phồng hoa, thì Amon xuất hiện trên ngưỡng cửa, và lừng lững đi xuống. Dừng bước, đứng sững lại, là cách phản ứng tối nguy hiểm khi gặp Amon. Nhưng đã trót dừng chân, Josef như đóng băng ở đó. Anh ngỡ rằng trái tim anh vừa chân thành và nồng nhiệt hiến dâng cho nàng Rebecca mồ côi sắp trở thành một mục tiêu khác của Amon. Nhưng khi Amon đi qua mặt anh, không để ý đến anh và không phản ứng khi thấy anh đứng đấy với cây thước vu vơ trên tay, Josef Bau kết luận đó là thiên ý. Không ai thoát khỏi Amon trừ phi đó là định mệnh. Có hôm Amon, chỉnh tề trong bộ đồ xạ thủ, bất ngờ xuống trại từ cổng sau và bắt gặp cô gái nhà Warrenhaupt thơ thẩn trong chiếc limousine dưới ga ra, ngắm mình qua gương chiếu hậu. Cửa kính xe cô phải lau chùi vẫn chưa hết ố. Gã đã giết cô vì tội ấy. Rồi hai mẹ con bị gã bắt gặp qua cửa sổ bếp. Họ gọt khoai tây quá chậm. Gã nhoài người qua bậu cửa và bắn cả hai. Lần này, trước cửa nhà gã là một kẻ gã thù ghét, một tên thợ vẽ Do Thái đang yêu, tay đu đưa cây thước thép. Nhưng gã bỏ qua. Bau cảm thấy cơn thôi thúc phải xác thực vận may phi thường này bằng một hành động dứt khoát. Hôn nhân, dĩ
nhiên, là hành động dứt khoát hơn cả. Anh quay lại tòa nhà quản trị, leo lên văn phòng của Stern tìm Rebecca và cầu hôn cô. Rebecca hoan hỉ lẫn âu lo khi thấy vẻ gấp gáp xuất hiện trong cuộc tình của họ. Tối hôm ấy, lại trong chiếc váy của người chết, anh lại đến gặp mẹ và hội đồng giám phụ ở Lán 57. Họ chỉ đợi một giáo sĩ xuất hiện. Nhưng nếu có giáo sĩ nhập trại, họ cũng chỉ lưu lại vài ngày, trước khi lên đường đến Auschwitz - khiến những ai muốn họ hành lễ kiddushin và nissutin cũng không kịp tìm gặp, để yêu cầu họ, trước khi bước vào lò thiêu, thực hiện lần cuối vai trò giáo sĩ của mình. Josef thành hôn với Rebecca vào một đêm Chủ nhật tháng Hai rét tê người. Không có giáo sĩ. Bà Bau mẹ Josef hành lễ cho họ. Là tín đồ Cải cách, họ không cần tới bản ketubah (65) viết bằng tiếng Aramaic. Ai đó ở xưởng của bác thợ kim hoàn Wulkan đã đánh cho họ một đôi nhẫn từ chiếc thìa bạc bà Bau giấu trên xà nhà. Rebecca lượn quanh Josef bảy lần còn Josef lấy chân giẫm nát thủy tinh - một cái bóng đèn cháy lấy từ Phòng Xây dựng. Tân lang và tân nương được ưu tiên một giường ở tầng trên cùng. Bà con lấy chăn làm rèm để họ được riêng tư. Đôi trẻ trèo lên giường trong bóng tối, khi quanh họ rộ lên những câu đùa thô tục. Trong các đám cưới ở Ba Lan, luôn có một khoảng thời gian tạm đình khi ái tình trần tục được phép lên tiếng. Nếu quan khách không muốn tự mình nói những lời bỡn cợt, họ có thể thuê một anh hề đám cưới. Những người phụ nữ hồi thập niên hai mươi ba mươi còn nhíu mày trước anh hề chợt nhả và đám đàn ông cười hô hố, họa hoằn mới cho phép bản thân, trên tư cách phụ nữ trưởng thành, được cười vui đôi chút, đêm nay đã thế vai mọi anh hề đám cưới vắng mặt hay đã chết của miền Nam Ba Lan. Josef và Rebecca bên nhau chưa được mười phút thì đèn trong trại bật sáng. Nhìn qua tấm chăn, Josef thấy Untersturmführer
Scheidt đi tuần dọc lối đi. Trong Josef ngập tràn nỗi khiếp sợ quen thuộc về định mệnh. Chúng đã phát hiện ra anh vắng mặt, và cử một trong những kẻ đáng sợ nhất tới lùng sục lều của mẹ anh. Hôm đó Amon làm ngơ anh chỉ để hôm nay Scheidt, kẻ động tay là bắn, có cơ hội giết anh đúng đêm tân hôn! Anh biết rằng cả nhóm phụ nữ sẽ bị liên lụy - mẹ anh, vợ anh, các nhân chứng, tác giả những câu đùa tinh quái nhất. Anh lầm rầm xin lỗi và xin họ tha thứ. Rebecca bảo anh yên lặng. Cô hạ tấm rèm chân xuống. Đang đêm thế này, cô đoán, Scheidt sẽ không leo lên tầng trên cùng trừ phi có gì khả nghi. Các bà giường dưới chuyển vài chiếc gối rơm nhỏ lên cho cô. Có thể Josef là người đạo diễn cuộc tìm hiểu này, nhưng giờ anh chính là đứa bé cần được che giấu. Rebecca đẩy anh vào sâu trong góc giường rồi lấy gối phủ lên. Cô dõi theo Scheidt đi qua bên dưới và rời lán bằng cửa sau. Đèn tắt. Sau tràng chọc ghẹo nhả nhớt cuối cùng, sự riêng tư được trả lại cho đôi trẻ. Mới vài phút, còi báo động rú lên. Tất cả ngồi dậy trong bóng tối. Với Bau, như thế nghĩa là chúng quyết tâm hủy hoại cuộc hôn nhân trang trọng này. Chúng đã phát hiện ra giường anh trống không và quyết lùng anh bằng được. Giữa lối đi tối tăm, đám phụ nữ đang hoang mang. Họ đều hiểu cả. Từ trên giường anh nghe thấy cả. Tình yêu truyền thống của anh sắp làm họ toi mạng. Alteste của lán này, người đã rất tạo điều kiện cho họ, sẽ bị bắn trước tiên, một khi chúng bật đèn và tóm được chú rể giữa mớ quần áo rách của đàn bà. Josef Bau vơ vội quần áo. Anh hôn tân nương một cách chiếu lệ, tụt xuống sàn, rồi chạy khỏi lán. Trong bóng tối bên ngoài, tiếng còi báo động như xuyên thấu người anh. Anh chạy trên tuyết bẩn, áo khoác và tấm váy cũ cuộn lại dưới nách. Khi đèn chiếu tới, tháp canh sẽ phát hiện ra anh. Nhưng anh có ý tưởng điên rồ là mình sẽ nhanh hơn ánh đèn, thậm chí sẽ vượt được rào nhân lúc dòng điện đổi chiều. Một khi về đến trại nam, anh
có thể bịa chuyện bị ỉa chảy, đi vệ sinh và bị ngất, đến khi có còi báo động mới tỉnh lại. Kẻ cá có bị điện giật, Josef tự nhủ khi chạy hết tốc lực, anh cũng không thể khai ra mình sang trại nữ gặp ai. Cắm đầu lao tới hàng rào tử thần, anh đâu biết rằng kịch bản như trong lớp học sẽ diễn ra trên Appellplatz, và Rebecca sẽ, kiểu gì cũng vậy, buộc phải bước lên. Hàng rào giữa trại tù nam và nữ ở Płaszów có chín dây dẫn điện. Josef Bau phóng người lên cao để chân đạp vào dây thứ ba, còn tay khi vươn ra có thể bám vào dây thứ hai từ trên xuống. Anh hình dung ra mình leo qua rào nhanh như chuột. Trên thực tế, anh hạ cánh giữa lưới dây và lơ lửng trên đó. Anh cứ ngỡ cái lạnh của kim loại trên tay là tín hiệu đầu tiên của dòng điện. Nhưng chẳng có dòng điện nào. Và không có ánh đèn. Căng người trên hàng rào, Josef Bau không cố suy đoán xem tại sao không có điện. Anh leo lên đỉnh và nhảy sang trại nam. Mình có vợ rồi, anh tự nhủ. Anh lẻn vào nhà vệ sinh cạnh buồng giặt. “Tôi bị tiêu chảy dữ dội. Herr Oberscharführer.” Anh hổn hển giữa mùi xú uế. Amon không thấy anh cái hôm hái hoa… đêm động phòng với sự kiên nhẫn bất ngờ, hai lần bị gián đoạn… Scheidt và còi báo động… đèn pha và rào điện hỏng đột ngột - lảo đảo, hào hển, anh tự hỏi mình có chịu nổi cuộc đời đầy rẫy mơ hồ này không. Như tất cả, anh muốn một sự cứu rỗi rõ ràng hơn. Anh lò dò bước ra, một trong những người cuối cùng đứng vào hàng. Anh run lẩy bẩy, song tin chắc Alteste sẽ bao che cho mình. “Vâng, Herr Untersturmführer, tôi đã cho phép Häftling Bau đi vệ sinh.” Hóa ra chúng không tìm anh. Chúng tìm ba thanh niên Zionist, vừa tẩu thoát bằng cách trốn trên xe hàng của xưởng nệm, nơi sản xuất nệm cỏ biển cho Wehrmacht. (61) Một nhân vật trào phúng nổi tiếng của văn học Czech đầu
thế kỷ 20. (62) Tên của Amon Goeth (tiếng Đức là Göth) toàn nguyên âm mở (a, o, ö). (63) Người lớn tuổi, bậc trưởng lão. (64) Lấy ý tứ tứ câu đầu trong bài thơ “To His Coy Mistress" của Andrew Marvell. (65) Bản hôn thú theo phong tục Do Thái.