hồi chuông báo tử cho Bretton Woods năm 1971. [573] Khi cuộc Chiến tranh Ả Rập-Israel và cuộc cấm vận dầu mỏ của Ả Rập nổ ra năm 1973, hầu hết các ngân hàng trung
ương tìm cách giảm nhẹ cơn sốc về giá bằng việc nới lỏng tín dụng, dẫn đến một cuộc khủng hoảng lạm phát đúng như cố vấn của Tướng de Gaulle là Jacques Rueff đã từng lo ngại. [574] Với việc các đồng tiền lại được thả nổi và các thị trường ở nước ngoài như thị trường trái phiếu châu Âu (Eurobond) lại bừng lên, thập niên 1970 đã chứng kiến sự hồi sinh của xuất khẩu vốn phi chính phủ. Đặc biệt, các ngân hàng phương Tây đã mau chóng quay vòng thặng dư hiện tăng lên một cách nhanh chóng của các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ. Khu vực mà các ngân hàng lựa chọn để cho vay những đồng đô la dầu mỏ của Trung Đông chính là khu vực ưa thích trước đây. Từ năm 1975 đến 1982, Mỹ Latin đã tăng gấp bốn lần các khoản vay nước ngoài từ 75 tỷ đô la lên trên 315 tỷ đô la. (Các quốc gia Đông Âu cũng bước vào thị trường vay vốn, một dấu hiệu chắc chắn về sự sụp đổ không thể tránh khỏi của khối Cộng sản này.) Sau đó, tháng 8/1982, Mexico tuyên bố rằng họ không còn có khả năng trả nợ nữa. Toàn bộ lục địa nằm chênh vênh trên bờ vực phá sản. Song đã qua rồi những ngày mà các nhà đầu tư có thể trông đợi các chính phủ của họ sẽ gửi pháo hạm đến khi chính phủ nước ngoài hành xử không đúng mực. Giờ đây, vai trò cảnh sát tài chính thuộc về hai nhà ngân hàng không vũ trang là Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới. Khẩu lệnh mới của hai tổ chức này là "có điều kiện": không có cải cách thì sẽ không có tiền. Cơ chế ưa thích của các tổ chức này là chương trình điều chỉnh cơ cấu. Và bộ chính sách mà các nước vay nợ buộc phải chấp nhận được mang tên gọi là Đồng thuận Washington, một danh mục mong muốn gồm mười chính sách kinh tế chắc hẳn sẽ làm cho cả chính quyền đế quốc Anh cách đó một trăm năm cũng phải vui sướng. [575] Chính sách thứ nhất là áp đặt quy tắc tài khóa để giảm thiểu hoặc chấm dứt thâm hụt ngân sách. Cơ sở tính thuế cần được mở rộng, còn mức thuế cần được hạ xuống. Phải để thị trường thiết lập lãi suất và tỷ giá. Thương mại, và nhất là các luồng vốn, phải được tự do hóa. Thế là bỗng nhiên đồng tiền "nóng", từng bị khai trừ thời Bretton Woods, lại nóng hổi trở lại. Tuy nhiên, đối với một số nhà phê bình thì Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế chẳng hơn gì nhân viên của chủ nghĩa đế quốc Mỹ muôn thuở. Bất cứ khoản vay nào từ IMF hoặc từ Ngân hàng Thế giới, họ bảo, rồi sẽ lại chỉ dùng để mua hàng hóa Mỹ từ các công ty của Mỹ - mà thường là vũ khí để duy trì các chế độ độc tài tàn bạo hoặc các tập đoàn đầu sỏ tham nhũng đang nắm quyền. Phí tổn từ "điều chỉnh cơ cấu" sẽ do chính các đối tượng không may nằm dưới những chính quyền này gánh chịu. Và lãnh đạo nào ở Thế giới thứ ba bước chệch ra khỏi đường lối này sẽ nhanh chóng nhận ra mình gặp phải khó khăn. Những điều đó đã trở thành các luận điểm phổ biến, đặc biệt là vào thập niên 1990, khi các cuộc biểu tình phản đối toàn
cầu hóa đã trở thành một đặc điểm thường thấy bên lề các hội nghị quốc tế. Khi xuất hiện trên các biểu ngữ hoặc trong tiếng la hét ầm ĩ của các đám đông thanh niên phương Tây béo tốt, những quan điểm như vậy có thể dễ dàng bị bác bỏ. Song khi mà lời buộc tội tương tự nhằm vào các định chế của Bretton Woods xuất phát từ chính những người trong cuộc trước đây, thì các vấn đề xứng đáng được xem xét thận trọng hơn. Khi là kinh tế gia trưởng của công ty Chas. T. Main, Inc. có trụ sở ở Boston, John Perkins nói vậy, ông được thuê để đảm bảo rằng tiền mà IMF và Ngân hàng Thế giới cho các quốc gia như Ecuador và Panama vay sẽ được dùng để mua hàng hóa do các công ty Mỹ cung cấp. Theo Perkins, "các sát thủ kinh tế" như ông "được huấn luyện... để gây dựng nên đế chế Mỹ... để tạo ra các tình thế trong đó càng nhiều tài nguyên chảy vào đất nước này, vào các tập đoàn của chúng ta, vào các chính quyền của chúng ta càng tốt": Đế chế này, không giống như bất kỳ đế chế nào khác trong lịch sử thế giới, được xây dựng chủ yếu thông qua sự thao túng kinh tế, thông qua lừa đảo, gian lận, thông qua việc dụ dỗ người khác vào lối sống của chúng ta, thông qua những sát thủ kinh tế... Công việc thực sự của tôi... là đưa các khoản cho vay tới các quốc gia, những khoản cho vay khổng lồ, lớn hơn rất nhiều so với mức họ có thể trả lại được... Khoản cho vay lớn này