Đồng Tiền Lên Ngôi

hồi cố khiến chúng ta cho rằng xác suất một việc xảy ra là

hồi cố khiến chúng ta cho rằng xác suất một việc xảy ra là

hồi cố khiến chúng ta cho rằng xác suất một việc xảy ra là cao hơn chỉ sau khi nó đã xảy ra rồi, so với những gì ta nghĩ trước khi nó xảy ra; 3. Vấn đề suy diễn khiến chúng ta hình thành nên các quy tắc tổng quát dựa trên những thông tin không đủ; 4. Ngụy biện về kết hợp (hoặc tách biệt), nghĩa là ta thường ước tính quá xác suất để cho bảy sự kiện ở xác suất 90% đều xảy ra hết, trong khi ta lại ước tính thiếu xác suất để cho ít nhất bảy sự kiện có xác suất 10% sẽ xảy ra; 5. Thiên kiến xác nhận khiến ta đi tìm những dấu hiệu xác nhận một giả thuyết ban đầu, chứ không tìm những dấu hiệu bác bỏ nó; 6. Tác động lây nhiễm khi ta để cho những thông tin không liên quan nhưng lân cận ảnh hưởng tới quyết định của ta; 7. Phản ứng cảm xúc khi mà ta để cho những phán đoán giá trị sẵn có của mình làm nhiễu các đánh giá về chi phí và lợi ích; 8. Sự không chú ý tới phạm vi khiến chúng ta không điều chỉnh cho phù hợp những gì mình nên sẵn sàng hy sinh để tránh tác hại ở nhiều mức độ khác nhau; 9. Tự tin quá mức vào ước lượng chính xác khiến chúng ta đánh giá quá thấp những khoảng tin cậy mà trong phạm vi các khoảng đó, các ước lượng của chúng ta là rất tốt (ví dụ như đánh đồng tình huống "tốt nhất có thể" với tình huống "có khả năng xảy ra nhiều nhất"); 10. Sự bàng quan của người ngoài cuộc khiến ta từ bỏ trách nhiệm cá nhân khi đứng trong đám đông. [651] Nếu bạn vẫn còn nghi ngờ về sự dễ dàng bị nhầm lẫn đã được lập trình sẵn của con người, thì bạn hãy hỏi mình câu hỏi sau đây. Một cái vợt và một quả bóng tổng cộng là 1,10 bảng, và cái vợt thì đắt hơn quả bóng 1 bảng. Vậy quả bóng bao nhiêu tiền? Khoảng một trong hai người được hỏi sẽ buột ra câu trả lời sai: 10 xu. Câu trả lời đúng là 5 xu, vì chỉ khi cái vợt giá 1,05 bảng và quả bóng giá 5 xu thì cả hai điều kiện mới được thỏa mãn. [652] Nếu có lĩnh vực nào có khả năng thay đổi triệt để hiểu biết của ta về cách mà các thị trường tài chính hoạt động, thì đó là lĩnh vực tài chính hành vi đang nảy nở. [653] Khó có thể nói được một phần bao nhiêu những nghiên cứu dựa trên giả thiết thị trường hiệu quả có thể sống sót được nếu đưa ra thử thách. [654] Những người đặt niềm tin vào "trí tuệ của đám đông" [655] đơn

giản chỉ cho rằng một nhóm đông người thì có khả năng đưa ra lựa chọn đúng hơn là một nhóm nhỏ những người có thể được gọi là chuyên gia. Nhưng nói như vậy cũng không có nhiều ý nghĩa. Câu đùa từ xưa, "Các nhà kinh tế vĩ mô đã dự đoán đúng chín trong năm cuộc suy thoái gần đây nhất" không chỉ là đùa, mà còn là một sự thật rất đáng buồn về khó khăn trong việc dự báo kinh tế. [656] Trong khi đó, những ai nghiêm túc nghiên cứu tâm lý học con người sẽ biết rằng đám đông có khả năng điên rồ không kém gì thông minh. [657] Một trường hợp điển hình là nỗi ảo tưởng gần như toàn cầu trong giới đầu tư vào nửa đầu năm 2007, rằng một cuộc khủng hoảng thanh khoản sẽ không thể xảy ra (xem Lời giới thiệu). Nói theo cách tóm tắt văn vẻ của Eliezer Yudkowsky thì: Con người có thể quá tự tin và quá lạc quan. Họ có thể tập trung vào vài bối cảnh tương lai quá cụ thể trong khi bỏ mặc tất cả những bối cảnh khác. Họ có thể không nhớ được [những vụ khủng hoảng thanh khoản trong] quá khứ. Họ có thể ước tính quá cao tính dự đoán được của quá khứ và do đó mà họ ước tính quá thấp những bất ngờ của tương lai. Họ có thể không nhận ra được nỗi khó khăn trong việc chuẩn bị [cho những cuộc khủng hoảng thanh khoản] nếu không có hỗ trợ từ hiểu biết do nhìn lại quá khứ. Họ có thể thích đầu cơ vào khả năng thu lãi cao hơn nhưng lại mặc kệ giá trị của những gì mình đặt cược vào đó. Họ có thể đánh đồng những thông tin lạc quan về lợi ích của công nghệ [ví dụ như bảo hiểm trái phiếu] với thông tin tiêu cực về những rủi ro của nó. Họ có thể bị tiêm nhiễm bởi những bộ phim mà trong đó thị trường tài chính rốt cuộc luôn được cứu... Cũng có thể, khả năng cực kỳ khó chịu về một vụ khủng hoảng thanh khoản sắp xảy ra khiên họ đi tìm những lý do chứng minh rằng thanh khoản sẽ không cạn, nhưng họ lại không đi tìm những lý do chứng minh rằng nó sẽ xảy ra. Nhưng nếu câu hỏi cụ thể là "Tại sao nhiều người khác không làm gì đi?" thì một yếu tố có thể là chính những người đang hỏi câu hỏi đấy lại liếc mắt nhìn xem người khác có phản ứng gì không... trong khi bản thân cố tỏ ra đĩnh đạc và không bối rối. [658]

Bình Luận & Thảo Luận

Thảo luận cho Chương 127

Đang tải bình luận...