phần lớn là do những thay đổi trong môi trường điều tiết ở Mỹ. Các thay đổi điều tiết vào sau cuộc khủng hoảng năm 2007 có lẽ có những hậu quả không lường trước tương tự như vậy. Mục đích được đề ra của hầu hết các nhà điều tiết là giữ gìn sự ổn định trong khu vực dịch vụ tài chính, qua đó bảo vệ các khách hàng mà các ngân hàng phục vụ, và nền kinh tế "thực" mà nền công nghiệp hỗ trợ. Các công ty ở những ngành không thuộc tài chính được coi là kém quan trọng hơn, xét trên toàn hệ thống, đối với nền kinh tế nói chung, và đối với cuộc sống của người tiêu dùng. Do đó việc một tổ chức tài chính lớn sụp đổ, khiến các khách hàng cá nhân mất hết tiền gửi của mình là một sự kiện mà bất cứ nhà điều tiết (và chính trị gia) nào cũng muốn tránh bằng mọi giá. Một câu hỏi cũ lại được đặt ra từ tháng 8/2007 là tầm cỡ mối nguy đạo đức đến từ các bảo đảm ngầm sẽ cứu trợ các ngân hàng, khuyến khích họ chấp nhận rủi ro quá
mức vì cho rằng chính quyền sẽ can thiệp để ngăn chặn việc mất tính thanh khoản hoặc thậm chí là không trả nợ được nếu một tổ chức được coi là lớn tới mức không được phép để cho phá sản - tức là nó quá nhạy cảm về mặt chính trị, hoặc nó rất có thể sẽ kéo theo nhiều công ty khác. Từ góc nhìn tiến hóa thì vấn đề lại hơi khác. Có lẽ tốt nhất không nên xếp tổ chức nào vào loại "lớn tới mức không được phép để cho phá sản" vì nếu không có những lúc phá hủy sáng tạo thì quá trình tiến hóa sẽ bị ngăn cản. Kinh nghiệm của Nhật Bản những năm 1990 là lời cảnh báo đối với những người lập pháp và nhà điều tiết, rằng toàn bộ khu vực ngân hàng có thể trở thành một thứ tác động về kinh tế nặng nề nếu các tổ chức vẫn được đỡ đần cho dù chúng hoạt động kém, và những món nợ xấu không bị gạch bỏ. Mỗi cú chấn động lên hệ thống tài chính ắt sẽ có thương vong. Nếu để yên thì chọn lọc tự nhiên sẽ nhanh chóng làm việc và loại bỏ những tổ chức yếu nhất trên thị trường, chúng thường bị những tổ chức thành công nuốt chửng. Nhưng hầu hết các cuộc khủng hoảng lại đem đến những luật lệ và quy định mới, vì các nhà lập pháp và nhà điều tiết vội giúp ổn định hóa hệ thống tài chính và bảo vệ người tiêu dùng/người bỏ phiếu. Điểm cốt yếu ở đây là không thể và không nên loại bỏ khả năng xảy ra tuyệt chủng bằng những luật lệ quá cẩn trọng. Như Joseph Schumpeter đã viết hơn 70 năm về trước: "Hệ thống kinh tế không thể thiếu kế sách cuối cùng là hủy diệt hoàn toàn những sự tồn tại không có cách nào thích ứng được". Điều này, theo cách nhìn của ông, đơn giản nghĩa là sự biến mất của "những công ty không đủ sức sống sót". [673] Trong lúc viết sách này, tôi đã thường xuyên được hỏi rằng tôi có đặt nhầm tựa sách không. Đồng tiền lên ngôi có lẽ nghe lạc quan một cách vô lý (nhất là với những người không hiểu sự ám chỉ tới chương trình Con người lên ngôi của Bronowski) khi mà lạm phát vọt lên và việc đổ xô đầu tư vào hàng hóa có vẻ là tín hiệu sự đi xuống đúng theo nghĩa đen của niềm tin công chúng và sức mua của những đồng tiền mạnh như đồng đô la. Nhưng tới đây thì người đọc chắc hẳn đã thấy rõ hệ thống tài chính của chúng ta đã đi lên như thế nào kể từ nguồn gốc xa xôi của nó là hệ thống vay mượn tiền ở Lưỡng Hà cổ đại. Đúng là đã có những cuộc thoái lui, suy giảm và diệt vong lớn. Nhưng kể cả những lần tồi tệ nhất cũng không khiến chúng ta bị đẩy lùi hoàn toàn. Mặc dù lịch sử tài chính đi theo một đường răng cưa, nhưng hướng của nó, không có nghi ngờ gì, là đi lên. Dù vậy, tôi có thể đã bày tỏ lòng kính trọng tương tự với Charles Darwin bằng cách đặt tên cuốn sách là Tài chính mất ngôi, vì câu chuyện tôi vừa kể mang tính tiến hóa đích thực. Khi ta rút tiền từ máy ATM, hay đầu tư từng