phần là bởi công chúng không thích điều đó - có cảm giác rằng các thị trường hợp đồng tương lai cũng chẳng hơn mấy các sòng bạc - nên cho đến tận thập niên 1970 mới xuất hiện các hợp đồng tương lai dành cho tiền tệ và lãi suất, và đến năm 1982 thì các hợp đồng tương lai mới xuất hiện trên thị trường chứng khoán. Tại Citadel, Griffin đã tập hợp các nhà toán học, vật lý, kỹ sư, các nhà phân tích đầu tư và công nghệ máy tính tiên tiến. Một số điều họ làm trong tài chính thực sự mang tính cách mạng không thua gì khoa học tên lửa. Song các nguyên tắc cơ bản thì rất đơn giản. Do tất cả các hợp đồng đó đều phụ thuộc vào giá trị tài sản làm bảo đảm, tất cả các hợp đồng tương lai đều là các hình thức "phái sinh". Liên quan mật thiết, song khác về bản chất với hợp đồng tương lai, là loại hợp đồng tài chính được gọi là hợp đồng quyền chọn (option), về thực chất, người mua một quyền chọn mua (call option) có quyền, song không có nghĩa vụ, mua một số lượng thỏa thuận của một loại hàng hóa hoặc tài sản tài chính cụ thể từ người bán (người ký phát hay "writer") tại một thời điểm nhất định (ngày đến hạn) với một giá xác định được gọi là giá thực hiện (strike price). Rõ ràng là người mua quyền chọn mua có kỳ vọng là giá của hàng hóa hay công cụ làm bảo đảm sẽ lên trong tương lai. Khi giá ấy vượt qua mức giá thực hiện đã được thỏa thuận, hợp đồng đó được gọi là quyền chọn mua trong giá (in-the-money option) - và kẻ khôn ngoan đã mua hợp đồng này cũng đã "mua trong giá". Một quyền chọn bán (put option) thì ngược lại: người mua có quyền, song không có nghĩa vụ, bán một số lượng đã thỏa thuận một hàng hóa hoặc công cụ tài chính cho người bán hợp đồng này. Hình thức phái sinh thứ ba là hợp đồng hoán đổi (swap), thực chất là một sự đánh cược giữa hai bên, chẳng hạn là về diễn
biến tương lai của lãi suất. Một hợp đồng hoán đổi lãi suất thuần túy cho phép hai bên đang tiếp nhận lãi tiền gửi có thể trao đổi lãi đó với nhau, như vậy cho phép một người nào đó đang nhận lãi suất biến đổi có thể đổi nó lấy lãi suất cố định, trong trường hợp lãi suất giảm. Trong khi đó, một hợp đồng hoán đổi vỡ nợ tín dụng (credit default swap) đem lại phòng hộ trong trường hợp công ty đó không thanh toán được các trái phiếu. Tuy nhiên, có lẽ hình thức phái sinh hấp dẫn nhất là phái sinh thời tiết, như trái phiếu thảm họa thiên nhiên cho phép các công ty bảo hiểm và các công ty khác được đền bù thiệt hại từ nhiệt độ cực điểm hoặc thảm họa thiên nhiên bằng cách bán cái gọi là rủi ro đuôi (tail risk) cho các quỹ phòng hộ như Fermat Capital. Thực ra mà nói, người mua một "trái phiếu thảm họa" đang bán bảo hiểm; nếu thảm họa nêu trong trái phiếu xảy ra, người mua sẽ phải chi trả một lượng tiền đã được thỏa thuận trước hoặc phải trả tiền gốc của mình. Đổi lại, người bán trả một mức lãi suất hấp dẫn. Năm 2006, giá trị danh nghĩa tổng cộng của các công cụ phái sinh rủi ro thời tiết là khoảng 45 tỷ đô la. Đã có thời kỳ mà hầu hết các hình thức phái sinh như vậy là các công cụ tiêu chuẩn hóa được đưa ra bởi các sở giao dịch như Sở Giao dịch Thương mại Chicago, nơi đã tiên phong mở thị trường công cụ phái sinh thời tiết. Tuy nhiên, ngày nay một tỷ lệ lớn các công cụ phái sinh được thiết kế theo yêu cầu riêng của khách hàng và được bán trên thị trường không chính thức (OTC), thường là các ngân hàng tính giá hoa hồng hấp dẫn cho dịch vụ của mình. Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, tổng số tiền chưa chi trả danh nghĩa của các hợp đồng phái sinh OTC - được thỏa thuận trên cơ sở sắp đặt trước giữa hai bên - đã đạt tới con số đáng kinh ngạc là 596 nghìn tỷ đô la vào tháng 12/2007, với tổng giá trị thị trường trên 14,5 nghìn tỷ đô la. [409] Mặc dù các hợp đồng phái sinh đó được gọi một cách rất hay ho là các vũ khí hủy diệt hàng loạt tài chính bởi những nhà đầu tư truyền thống như Warren Buffett (tuy ông vẫn dùng đến chúng), trường phái Chicago vẫn cho rằng hệ thống kinh tế thế giới chưa bao giờ được bảo vệ tốt trước những bất ngờ như hiện nay. Mặc dù vậy, thực tế là cuộc cách mạng tài chính này đã thực sự phân chia thế giới thành hai bộ phận: những người được (hoặc có thể được) phòng hộ và những người không được (hoặc không thể được) phòng hộ. Bạn cần tiền của mình được phòng hộ. Các quỹ phòng hộ thông thường sẽ yêu cầu một khoản đầu tư sáu hoặc bảy con số và đòi hỏi một khoản phí quản lý ít nhất là 2% số tiền của bạn (Citadel đòi hỏi mức phí gấp bốn lần mức đó) và 20% lợi nhuận. Điều đó có nghĩa là hầu hết các tập đoàn lớn có đủ khả năng để được bảo vệ khi có sự tăng ngoài dự kiến của lãi suất, tỷ giá hoặc giá hàng hóa. Nếu muốn thì họ còn có thể phòng hộ trước các cơn bão tương lai hoặc các cuộc tấn công khủng bố bằng cách bán các trái phiếu thảm họa và công cụ phái sinh khác. Trong khi đó, hầu hết các gia đình bình thường hoàn toàn
không đủ khả năng phòng hộ và có lẽ cũng không biết phòng hộ thế nào, kể cả nếu như họ có đủ khả năng. Chúng ta, những kẻ trần thế hiện vẫn phải dựa vào cái công cụ khá thô thiển và thường rất tốn kém là các hợp đồng bảo hiểm để bảo vệ mình trước những điều bất ngờ tệ hại của cuộc đời; hoặc là hy vọng rằng nhà nước phúc lợi sẽ lao đến cứu ta. Tất nhiên, còn có một chiến lược thứ ba đơn giản hơn nhiều: một chiến lược đã có từ lâu là tiết kiệm tiền để đề phòng ngày mưa gió. Hoặc, hơi khác đôi chút, là vay tiền để mua các tài sản với giả định sự tăng giá trị của chúng trong tương lai sẽ cho phép chúng ta có một cái đệm đề phòng các tai họa. Trong những năm gần đây, đối với nhiều gia đình, việc tạo ra một khoản dự phòng đối với tương lai bất định được thực hiện dưới hình thức đơn giản là đầu tư (thông thường là bằng đòn bẩy, tức là bằng vay nợ) vào một ngôi nhà mà giá trị của nó dự kiến là sẽ tăng đều đặn cho đến ngày những người trụ cột của gia đình đến tuổi về hưu. Nếu lương hưu không đủ, đừng lo. Nếu bạn sử dụng hết cả bảo hiểm y tế, đừng hoảng, vẫn luôn có một ngôi nhà, ngôi nhà thân thương. Tuy nhiên, xét với tư cách bảo hiểm hoặc kế hoạch lương hưu thì chiến lược này có một khiếm khuyết rõ rệt. Đó là nó dựa vào sự đánh cược một chiều và hoàn toàn không được phòng hộ trên một thị trường: thị trường bất động sản. Không may, như chúng ta sẽ thấy trong chương tiếp theo, sự đánh cược dựa vào gạch ngói và vôi vữa còn lâu mới đạt được sự an toàn như ngôi nhà. Và bạn cũng chẳng cần phải sống ở New Orleans để thấy được điều này qua kinh nghiệm cay đắng.