Đồng Tiền Lên Ngôi

phần mười hai của 1% tổng số tiền gửi. Song mặt khác, họ chỉ có thể nhận cho vay những người mua nhà sống trong bán kính 80 km tính từ trụ sở chính của họ. Và từ năm 1966, theo Quy định Q, có một trần lãi suất 5,5% được áp đặt lên lãi suất tiền gửi của họ, cao hơn 0,25% so với mức các ngân hàng được phép trả. Vào cuối thập niên 1970, khu vực lặng lẽ này đã bị tàn phá bởi lạm phát hai chữ số - đạt tới 13,3% vào năm 1979 - và sau đó là bởi lãi suất tiết kiệm tăng mạnh sau khi chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang vừa được bổ nhiệm là Paul Volcker tìm cách phá vỡ vòng xoáy lương-giá bằng cách giảm tốc độ tăng cung tiền. Cú đấm đúp này tai hại chết người. Các hiệp hội S&L vừa bị mất tiền khi các khoản cho vay mua nhà dài hạn với lãi suất cố định

không địch nổi lạm phát cao, vừa bị chảy máu tiền gửi sang các quỹ có lãi suất cao hơn của thị trường tiền tệ. Phản ứng ở Washington từ cả hai chính quyền của Carter và Reagan là thử tìm cách cứu toàn bộ khu vực này bằng cách giảm thuế và bỏ điều tiết, [454] với niềm tin rằng các tác nhân thị trường có thể giải quyết được vấn đề. [455] Khi đạo luật mới được thông qua, Tổng thống Reagan đã tuyên bố: "Nhìn chung, tôi cho rằng chúng ta đã đào trúng mỏ vàng." [456] Một số người quả thật đã trúng đậm. Một mặt, các hiệp hội S&L lúc này có thể đầu tư vào bất cứ cái gì họ muốn chứ không chỉ là các khoản cho vay mua nhà dài hạn. Tài sản thương mại, chứng khoán, trái phiếu cấp thấp: mọi thứ đều được phép. Họ thậm chí còn có thể phát hành thẻ tín dụng. Mặt khác, giờ đây họ có thể trả bất kỳ mức lãi suất nào mà họ muốn cho người gửi tiền. Tuy vậy tất cả các khoản tiền gửi vẫn được bảo hiểm, với số tiền tối đa được bảo hiểm được nâng từ 40.000 đô la lên 100.000 đô la. Và nếu như những khoản tiền gửi thông thường không đủ, các hiệp hội S&L có thể tăng thêm tiền dưới hình thức tiền gửi được môi giới từ các trung gian, là những người đóng gói và bán "lô" các chứng chỉ tiền gửi loại 100.000 đô la. [457] Bỗng nhiên, những người đang điều hành các hiệp hội S&L không có gì để mất nữa - một trường hợp rất rõ ràng thuộc về cái mà các nhà kinh tế học gọi là mối nguy đạo đức (moral hazard). [458] Điều xảy ra tiếp sau đó đã minh họa một cách tuyệt hảo cho lời giáo huấn tài chính vĩ đại, lần đầu tiên được William Crawford, Cố vấn của Sở Tiết kiệm và Cho vay California nêu ra: "Cách tốt nhất để cướp một ngân hàng là hãy sở hữu nó." [459] Một số tổ chức S&L đã đánh cược tiền của người gửi vào các dự án cực kỳ đáng ngờ. Một số khác thì thẳng thừng ăn trộm tiền, cứ như thể sự phi điều tiết hóa có nghĩa là luật pháp không còn được áp dụng đối với họ nữa. Không có nơi nào thủ đoạn đó lại lan tràn nhiều như ở Texas. Khi không thúc ngựa tại các trang trại kiểu Southfork của mình, các tay cao bồi bất động sản Dallas thích thực hiện các vụ làm ăn của họ tại Wise Circle Grill. [460] Những người thường xuyên đến ăn bữa gộp sáng trưa ngày Chủ nhật tại đây có Don Dixon, chủ một hội S&L ở Vemon mà những người điều tiết đặt cho tên lóng là "Sâu mọt" (Vermin) [461] ; có Ed McBimey từ Sunbelt (tên lóng là Gunbelt - "Thắt lưng đeo súng") và Tyrell Barker, chủ sở hữu và tổng giám đốc điều hành S&L của bang, người ưa nói với các nhà xây dựng bất động sản: "Các anh mang đất cát đến, còn tôi mang tiền đến." [462] Có một nhân vật mang cả đất cát lẫn tiền đến là Mario Renda, một nhà môi giới New York làm việc cho Nghiệp đoàn Tài xế Xe tải, người bị đồn đã dùng các tổ chức S&L để rửa tiền cho các quỹ của mafia. Khi cần thêm tiền, ông ta thậm chí đã quảng cáo trên tờ New York Times:

TIỀN CHO THUÊ: LOẠI BỎ MỌI CHƯỚNG NGẠI KHI VAY - HÃY ĐỂ CHÚNG TÔI GỬI TIỀN TẠI NGÂN HÀNG ĐỊA PHƯƠNG CỦA BẠN! PHƯƠNG PHÁP CỬA XOAY MỚI ĐỂ TẠO NGUỒN TÀI CHÍNH [463] . [464] Nếu như bạn muốn xây dựng một đế chế bất động sản, tại sao lại không nói thẳng ra như vậy? Đối với một nhóm các nhà đầu tư xây dựng ở Dallas, chính S&L Đế chế đã mang đến một cơ hội tuyệt diệu để trở nên giàu có từ hai bàn tay trắng - hay đúng hơn là từ miền đất bằng phẳng của bang Texas. Câu chuyện siêu thực bắt đầu khi chủ tịch Đế chế là Spencer H. Blain Con nhập hội với James Toler, thị trưởng Garland, và với một gã màu mè chưa học hết trung học chuyển nghề đầu tư xây dựng bất động sản tên là Danny Faulkner, một người có chuyên môn là cực kỳ hào phóng với tiền của người khác. Tiền ở đây đến dưới dạng tiền gửi qua môi giới được Đế chế trả cho mức lãi suất cao đầy cám dỗ. Mũi Faulkner nằm ở gần một hồ nhân tạo buồn tẻ được biết đến với tên Hồ Ray Hubbard, cách Dallas 30 km về phía đông, là tiền đồn đầu tiên của một đế chế bất động sản mà sau này sẽ bao gồm cả Lãnh địa Faulkner, Suối Faulkner, Rừng sồi Faulkner - thậm chí cả Đài phun nước Faulkner. Thủ thuật ưa thích của Faulkner là "lướt ván", theo đó ông ta sẽ mua một miếng đất để trồng lạc, rồi sau đó đem bán tiếp với cái giá bị đẩy lên rất cao cho các nhà đầu tư vay tiền từ Đế chế. Một miếng đất được Faulkner mua với giá 3 triệu đô la và chỉ sau đó ít ngày bán lại với giá 47 triệu đô la. Danny Faulkner tuyên bố là mình mù chữ. Ông ta chắc chắn không bị mù số. Đến năm 1984, việc xây dựng ở khu vực Dallas đã vượt ra ngoài sự kiểm soát. Có những tòa chung cư đang xây nối nhau hàng dặm dọc theo đường Liên tiểu bang số 30. Đường chân trời của thành phố đã biến đổi vì cái mà người sống ở khu vực này gọi là những tòa văn phòng "trong suốt" - trong suốt là bởi vì chúng hầu như trống rỗng. Việc xây dựng vẫn tiếp tục không ngừng, được chi trả bằng các khoản tiền gửi được liên bang bảo hiểm - thực chất là đi thẳng vào túi các nhà đầu tư xây dựng. Ít nhất trên giấy tờ thì tài sản của Đế chế đã tăng từ 12 triệu đô la lên 257 triệu đô la chỉ trong vòng hai năm. Đến tháng 1/1984, tài sản này đã ở con số 309 triệu đô la. Nhiều nhà đầu tư thậm chí không bao giờ có cơ hội được nhìn thấy các bất động sản của họ ở gần; Faulkner chở họ trên trực thăng bay qua các bất động sản mà không hạ cánh. Người nào cũng làm ra tiền: Faulkner với cỗ máy bay Learjet 4 triệu đô la, Toler với ô tô Rolls-Royce màu trắng, Blain với đồng hồ Rolex 4.000 đô la - đó là chưa nói đến những người định giá bất động sản, nhà đầu tư là ngôi sao thể thao và các nhà điều tiết ở địa phương. Có những vòng tay bằng vàng cho đàn ông và áo lông thú cho các bà vợ. [465] Một trong những

người can dự thừa nhận, "Nó giống như một cái máy làm tiền, và toàn bộ cỗ máy đó được điều chỉnh theo cái mà Danny cần. Nếu Danny cần một chiếc máy bay mới, chúng tôi thực hiện một phi vụ đất đai. Nếu Danny muốn mua một nông trại mới, chúng tôi lại thực hiện một vụ nữa. Danny điều hành toàn bộ cỗ máy đó cho chính Danny, trực tiếp đến chi tiết cuối cùng." [466] Ranh giới giữa ăn dè (thrift) và ăn cắp (theft) vẫn được xem là rất rộng. Faulkner và công ty đã giảm nó xuống bằng một sợi tóc. Bậc thầy "lướt ván" bất động sản: Danny Faulkner với chiếc trực thăng Vấn đề là ở chỗ lượng cầu đối với các tòa chung cư trên đường Liên tiểu bang 30 có lẽ sẽ chẳng bao giờ theo kịp được với nguồn cung khổng lồ mà Faulkner, Blain và nhóm lợi ích của họ tạo ra. Đến đầu thập niên 1980, các đại lý bất động sản đã nói đùa rằng sự khác nhau giữa bệnh truyền qua đường sinh dục và chung cư là bạn có thể tống khứ được món bệnh. Hơn thế nữa, sự bất tương xứng giữa tài sản có và tài sản nợ của hầu hết các S&L giờ đây đã trở thành thảm họa, với việc ngày càng có nhiều khoản cho vay dài hạn được phê chuẩn (cho những người tay trong) bằng cách sử dụng tiền vay ngắn hạn (từ những người bên ngoài). Khi các nhà điều tiết tìm cách hành động một cách muộn màng năm 1984, tình trạng đó không còn có thể bỏ qua được nữa. Ngày 14/3, Edwin J. Gray, lúc đó là chủ tịch Hội đồng Ngân hàng

Cho vay Mua nhà Liên bang, đã ra lệnh đóng cửa Đế chế. Tổn phí đối với Tập đoàn Bảo hiểm Tiết kiệm và Cho vay, nơi bảo hiểm cho các khoản tiền gửi S&L, là 300 triệu đô la. Song đó mới chỉ là bắt đầu. Khi các công ty khác được thanh tra, các nhà lập pháp đã do dự, đặc biệt là những người đã nhận được các khoản đóng góp vận động tranh cử hậu hĩnh từ các tổ chức S&L. [467] Song họ càng chờ lâu thì càng có nhiều tiền bị đốt. Đến năm 1986 thì rõ ràng bản thân Tập đoàn Bảo hiểm Tiết kiệm và Cho vay Liên bang cũng không đủ khả năng trả nợ. Năm 1991, sau hai phiên tòa (trong đó phiên tòa đầu đã kết thúc vô hiệu), Faulkner, Blain và Toler đã bị kết tội là gian lận và ăn trộm 165 triệu đô la từ Đế chế và các tổ chức S&L khác thông qua các vụ lừa đảo đất đai. Mỗi người trong số họ bị kết án 20 năm tù giam và bị buộc phải bồi thường hàng triệu đô la. Một nhân viên điều tra đã gọi Đế chế là ''một trong những mánh khóe đầu tư đất đai liều lĩnh và gian lận nhất" mà ông từng được thấy. [468] Về tổng thể, cũng có thể nói như vậy về cuộc khủng hoảng Tiết kiệm và Cho vay; Edwin Gray gọi đó là "kỷ nguyên liều lĩnh và gian lận rộng lớn nhất trong lịch sử ngành ngân hàng của quốc gia này". Tổng cộng, gần 500 tổ chức S&L đã sụp đổ hoặc bị buộc phải đóng cửa; khoảng bằng ấy các tổ chức bị giải thể để sáp nhập dưới sự giám sát của Tập đoàn ủy thác Chuyển đổi do Quốc hội lập ra nhằm dọn dẹp mớ hỗn độn. Theo một ước tính chính thức, gần một nửa các tổ chức vỡ nợ đã gặp phải "hành động lừa đảo và có thể cấu thành tội phạm bởi những người nội bộ". Đến tháng 5/1991, 764 người đã bị cáo buộc các tội khác nhau, trong đó 550 người bị tuyên án và 326 người bị kết án tù giam. Các khoản phạt tổng cộng 8 triệu đô la đã được đưa ra. [469] Tổng phí tổn của cuộc khủng hoảng Tiết kiệm và Cho vay trong thời gian từ năm 1986 đến 1995 là 153 tỷ đô la (khoảng 3% GDP), trong đó những người đóng thuế phải trả 124 tỷ đô la, biến nó thành cuộc khủng hoảng tài chính tốn kém nhất kể từ cuộc Đại Suy thoái. [470] Phế tích khảo cổ của vụ sụp đổ này rải rác khắp bang Texas: các khu địa ốc vô chủ, được xây dựng với giá rẻ không ngờ bằng tiền ăn cắp, sau đó đã bị san ủi và thiêu rụi. Hai mươi bốn năm sau đó,