hồi xui khiến, nên phải sa ngã vào lưới pháp luật. Chẳng những là vì anh nặng tình với em, nên anh phải lo cứu em; mà anh biết em vô tội, anh có đủ bằng cớ mà biết chắc em vô tội, thế thì làm sao mà anh không ráng sức kéo em ra khỏi ngoài vòng lao lý cho được... Em muốn tự vận? Vì em thất tình, nên em chán đời, rồi em quyết tự vận? Không được, anh không thể để cho em vì bị một đứa tiểu nhơn gạt gẫm rồi liều mình thí thân một cách đau đớn như vậy được... - Ai nói với anh rằng em thất tình nên quyết thí thân? - Anh biết, anh biết rõ hết tâm sự của em chẳng sót một chút nào. - Chắc chị Kim thèo lẻo chớ gì.
- Phải, cô Kim đã thuật hết tâm sự của em cho anh với thím phán nghe rồi. - Chị đó ngu dại quá! - Không. Cô Kim thương em, nên hiệp với anh mà lo cứu em, chớ có phải ngu dại đâu. Cô Cúc thấy trạng sư Xương thấu hiểu niềm riêng mà cô đã quyết giấu kín, thì cô bối rối nên đứng xuôi xị. Ông Xương có học thức rộng hơn, mà về việc đời, hoặc tình người, ông cũng lịch lãm hơn cô Cúc, bởi vậy thấy cô lửng đửng tâm hồn, ông liền thừa dịp ấy mà nói tiếp: “Anh là người đa tình, đã có nếm mùi ngon ngọt, có hưởng thú vui vẻ của ái tình, mà anh cũng đã bị thống khổ, chịu phiền não trong lúc thất tình. Vì vậy nên anh kính trọng cái tình của em, anh không dám công kích, mà anh cũng để yên ổn sự thất tình của em, anh không tính khuyên giải. Anh vô đây thăm em, chẳng phải anh có ý muốn phá cho vỡ tan ái tình của em. Không, anh không có cái óc đê tiện như vậy. Anh quyết thờ ái tình của anh cho đến lúc thở hơi cuối cùng, có lẽ nào anh đành xúi em đánh đổ ái tình của em. Anh chỉ khuyên em từ nay cho tới bữa tòa đòi em mà tra vấn, em hãy suy nghĩ lại, em phải xét cho kỹ, em phải cân, em phải đo coi ái tình mà em vương vấn đó nó có xứng đáng với sự em hy sinh tánh mạng, hy sinh thân tộc như vậy hay không. Phải, anh vẫn biết đóa hoa đã tàn rồi thì không thể nào tươi lại được. Ái tình cũng vậy, tình đã vỡ tan đi rồi, thì khó mà gom lại được. Anh cũng đi một đường với em, anh cũng bị một chứng bịnh như em, bởi vậy anh hiểu sự thống khổ của em lắm. Anh không khuyên em đừng buồn; anh chỉ khuyên em phải suy nghĩ mà thôi. Cô Cúc ngước mặt ngó ông Dương, bây giờ cô mới rưng rưng nước mắt mà đáp: - Em rất cảm tình với anh. Những lời anh nói với em đó thì chánh đáng lắm. Anh khuyên em phải suy nghĩ. Em xin tỏ thiệt với anh rằng em đã suy nghĩ kỹ rồi. Anh là người đa tình tự nhiên anh biết câu sách xưa này: “Trái tim có nhiều cái lý mình không thể lấy lý mà giải được". Em xin nói thêm một câu của em như vầy: “Trái tim của
em bây giờ đang tràn những sự phiền não, không còn một chỗ nào trống để chen một chút vui vẻ vô được". Con người mà biết hết vui thì còn sống nữa làm gì? - Lời em nói đó không được đúng đắn. Xin em để cho anh cắt nghĩa sự buồn vui cho em nghe. Sự buồn với sự vui chẳng phải tại trong trái tim mà phát ra; trái lại, nó phát ở ngoài, tại mình đem nó vào trái tim. Em nói trái tim của em đã đầy sự buồn rồi, nếu đầy là tại em đem vào nên mới đầy chớ. Em muốn đem hết sự buồn ra rồi cho sự vui vào thay cũng được vậy. Tại trí ý của em chớ có phải tai trái tim đâu. Đã vậy mà sự buồn cũng như sự vui, nó không có tánh chất vĩnh viễn. Thuở nay chẳng có ai buồn mãn đời bao giờ. Người có việc buồn, nếu biết chịu lây lất, thì trong một ít năm ngui ngoai rồi cũng vui được. Còn người được hưởng những thú vui nhiều khi rồi cũng phải buồn. Ấy vậy tuy ngày nay em buồn, song có ngày khác em sẽ vui. - Em hết muốn vui thì sự vui làm sao mà đến cho em được. - Anh vô đây, anh không có tính vô đặng khuyên giải sự buồn của em. Tại em nói chuyện, em làm cho anh phải cãi lẽ, rồi thành ra anh khuyên giải em. Tại sao mà em hết muốn vui? Tại em thất tình, rồi em chán đời, nên em hết ham muốn sự gì nữa; Ví như em nói: “Ôi! Ái tình là cuộc mơ mộng, đặng hay là mất không đủ làm vui hay làm buồn cho mình được. Vậy mình chẳng cần chú ý đến làm gì". Nếu em nói như vậy thì tự nhiên em sẽ biết vui mà ở đời. - Hồi nãy anh nói anh cũng thất tình. Có lẽ nhờ anh nghĩ như mấy câu đó nên anh khỏi chán đời, khỏi phiền não phải hôn? Ông Xương biết vì mình muốn khuyên giải cô Cúc nên nói không chánh đáng, bởi vậy ông thẹn thùa đứng trơ trơ. Cô Cúc nói tiếp: - Người có tình lợt lạt thì mới nói mấy câu ấy mà giải khuây được. Tình của em nặng nề, sâu sia, nó có thể đè em, nhận em chết được, làm sao mà em học được mấy câu kệ của anh đó. Em xin anh để cho em yên trí mà bước tới con đường em đã chọn lựa, anh chẳng
nên kiếm thế mà ngăn đón. Tình em đã tan rã, đời em đã hư hỏng, em chẳng còn tiếc thân em làm chi. - Dầu em không biết tiếc thân em đi nữa, xin em phải nghĩ đến nhiều người khác, họ tiếc thân em lung lắm, em biết hay không? - Người khác là ai? - Anh đây với thím phán, một người thì thương em luôn luôn, dầu đến thế nào cũng không bỏ em được, còn một người thì có công sanh em rồi nuôi em, hổm nay khóc đêm khóc ngày ăn ngủ không được, nếu em hủy mình thì có lẽ rầu buồn rồi cũng chết theo em. - Em xin anh làm ơn thưa lại giùm cho má em biết rằng nếu em chết ấy là tại đời giả dối bội bạc giết em, chớ không phải tự ý em muốn chết mà bỏ mẹ. Còn phần anh thì em xin cảm ơn anh, để kiếp khác rồi em sẽ đền đáp tình nghĩa cho anh. Kiếp nầy người ta lấy cái thói giả dối bội bạc mà làm cho thân em bầm dập, làm cho trí em rối rấm. Vậy phải để cho em thong thả mà báo thù. Người giả dối mà đã chết rồi thì em quyết sẽ làm cho vong hồn của họ phải nhơ nhuốt, còn người bội bạc mà còn sống thì em sẽ làm cho họ phải ăn năn hối hận trọn đời. - Em tính như vậy sơ thấp lắm. - Thấp hay là cao lại có hại gì. - Để anh nói cho em nghe: Em quyết thí thân em, lại thí luôn sự buồn rầu của mẹ nữa, mà đổi lấy sự gì đâu? Ra giữa tòa em khai cái thói hèn hạ của một thằng cha già dê kia đặng làm nhục vong hồn nó. Em làm cho em bị tù tội đặng người tình bạc bẽo nọ buồn rầu ăn năn. Hứ! Đổi như vậy thì rẻ quá! Thằng cha già dê kia dầu ở nhà cao, dầu có ruộng nhiều, song nó có phẩm giá bao nhiêu đâu, khi sống nó còn không biết cái nhục mà chừa, nay chết rồi ai kể gì đến vong hồn của nó mà em phải toan tô bùn bôi lọ. Còn người tình bạc bẽo nọ, nếu nó có chút lương tâm, nếu nó hiểu nghĩa chữ danh dự, thì bao giờ nó bội ước. Nếu nó bội ước được thì nó có biết ăn năn đâu, mà em phải thí thân với nó. Em phải suy nghĩ lại.
Lời luận hữu lý ấy làm cho cô Cúc nghe rồi cô dụ dự. Ông Xương muốn thừa hư mà công phá luôn nên nói tiếp: - Sự sống của con người có nhiều mục đích tốt đẹp lắm, em chẳng nên bỏ qua. Nếu em thất vọng về tình, thì em lo trao dồi chữ hiếu hoặc em lo tô điểm nền văn, đó là thấy mục đích cao thượng, nên em đeo đuổi, cần gì mà phải hủy mình. - Em chẳng còn một chút nghị lực nào mà lo tính việc khác được. - Thủng thẳng ngui ngoai rồi nghị lực sẽ trở lại. Em phải nghe lời anh, em phải nghĩ tình nghĩa mẹ con, mà để cho anh lập thế cứu em. - Em đã khai với quan thẩm án rằng ông Dương làm nhục thân danh em. Phận em là gái em phải chữa mình. Thấy có con dao nhỏ để trên bàn, em lấy hâm dọa ông mà thoát thân. Ông ấy chết là sự rủi, chớ em không cố ý đâm ông chết. Em sẽ khai như vậy hoài. Tòa định tội em thế nào em cũng chịu hết. - Em khai như vậy thì làm sao anh cứu em khỏi tội được. - Xin anh đừng lo cứu em. Để em mở đường cho đoàn tân phụ nữ bước tới đặng trừ cái nạn hiếp dâm, dầu em phải bị tù tội, em cũng vui lòng lắm vậy. - Cũng còn viện một cớ khác để thí thân nữa!... Để anh cắt nghĩa theo lý, theo luật cho em hiểu. Ông Dương bị đâm chết, trong nhà mất hết mười một ngàn đồng bạc, lại có mấy hộc tủ bị cạy phá. Thế ông Dương bị kẻ cướp giết mà lấy bạc. Tại có cái bóp của em và em lại là người lại nhà ông Dương sau chót hết, rồi kế ông chết, nên tòa nghi mà giam em, chớ không có bằng cớ gì mà định chắc em đâm ông Dương chết. Em là gái không có sức giết ông Dương mà cướp của được, lại xét nhà em thì không có tiền bạc, thế thì có bằng cớ gì đâu mà buộc tội em. Bữa hổm em khai lỡ rằng em đâm ông Dương. Em phải sửa lời khai ấy lại, em nói tại em giận ông Dương làm nhục thân danh em, nên em rối trí em khai bậy, chớ sự thật là em lấy cái bóp đập ông Dương rồi em chạy ra đường, sau ai đâm ông nọ em không biết.
- Không được. Em đã nhứt định rồi. Em cứ khai ông Dương gạt em đến nhà rồi ôm em, nên em phải đâm ông mà bảo thủ thân danh của em. - Nếu em khai như vậy thì em sẽ bị án tù. - Em muốn cho tòa xử tử em kia chớ. Ông Xương lắc đầu, kiếm không còn một lý gì khác mà khuyên cô Cúc phải đổi ý được. Ông đứng ngẩn ngơ một chút rồi nói giọng quả quyết: “Em muốn tìm đường chết. Anh quyết cản đường em. Phần thua của anh tuy nhiều, song anh không mòn chí đâu. Thôi, anh từ giã em. Anh còn nói một lời chót với em nữa là khuyên em phải suy nghĩ lại, đừng có giận cùn làm bướng rồi sau em ăn năn". Ông Xương cúi đầu rồi xây lưng đi ra. Cô Cúc ngó theo, chừng ấy ông ra tới cửa phòng, cô bèn kêu và nói với: “Anh trạng sư, xin anh làm ơn khuyên giải giùm cho má em bớt buồn". Ông Xương day lại mà đáp: “Có một mình em làm cho thím phán bớt buồn được mà thôi, chớ anh khuyên làm sao cho được mà dám lãnh lời em cậy". Người lính đóng cửa lại, chia rẽ hai đàng.
X Ông trạng sư Xương ra khỏi khám lớn thì thấy có bà phán chực sẵn ở ngoài mà chờ ông. Ông liền đi lại chào bà mà sắc mặt có vẻ lo. Bà phán liền hỏi: - Ông vô khám thăm con Cúc phải không? - Thưa phải. Sao thím biết cháu đi thăm em Cúc nên thím lại đây chờ cháu? Cháu mới được giấy phép hồi sớm mai nầy nên không kịp cho thím hay. - Tôi đi lại phòng làm việc của ông mà hỏi thăm coi bữa nay có công chuyện ra thế nào. Mấy thầy nói ông mắc vô khám thăm con Cúc nên tôi mới biết mà lại đây. Sao? Ông có cắt nghĩa cho nó hiểu hay không? - Cháu viện đủ lý lẽ mà cắt nghĩa chỗ lợi hại cho em Cúc biết. Cháu khuyên giải hết lời, mà em không chịu nghe cứ sòng sòng quyết khai với tòa rằng tại ông Dương làm nhục thân danh của em, nên em phải đâm ổng mà chữa mình. Cháu nói hết sức, mà không đổi lòng quả quyết của em được. - Dại quá! Coi bộ nó buồn hay không? - Thưa, không. Em nghiêm nghị chớ không có buồn. - Làm ra cớ đỗi như vậy mà không biết buồn chớ! - Em Cúc không có sắc buồn là vì em đau đớn vì tình thái quá, em chán ngán nên hết biết buồn nữa. - Nó nói với ông thế nào mà nó thú nhận tội sát nhơn? - Thưa thím, xin thím đi theo cháu về phòng làm việc rồi cháu sẽ thuật rõ công chuyện cho thím nghe. Hai người dắt thủng thẳng trở về phòng làm việc của ông trạng sư. Ông Xương mời bà phán ngồi ngay trước mặt ông, rồi ông thuật đủ đầu đuôi câu chuyện của ông và cô Cúc nói với nhau hồi nãy lại cho
bà phán nghe. Bà phán chảy nước mắt mà than: “Lỗi tại nơi tôi hết thảy! Tại tôi cho nó học nhiều, rồi nó tập theo tâm tánh gái đời nay đọc nhiều tiểu thuyết, nuôi ái tình, ham tự do, mong giải thoát, làm lộn xộn lắm nên mới ra cớ sự như vậy đó. Nếu từ hồi nhỏ tôi bắt nó học nữ công nữ hạnh theo nề nếp xưa, thì ngày nay đâu có họa như vầy! Nếu nó tự nhận nón đâm người ta chết, thì tự nhiên tòa phải đày, ai làm sao mà cứu nó cho được... Chết! Con tôi phải chết! Yếu đuối quá, bị đày cực khổ, nó chịu sao cho nổi! Mà hễ tòa kêu án nó rồi thì chắc tôi cũng chết, chớ sống làm sao được... Làm con mà nó không biết thương mẹ nghĩ thiệt tức quá!". Bà phán khóc dầm dề. Ông Xương thấy vậy động lòng, ông bèn nói cứng: - Xin thím đừng buồn. Em Cúc muốn chết, cháu sẽ không cho em chết. Em không biết được đâu. - Nó đã tự quyết lãnh cái tội sát nhơn, ông làm sao mà ngăn nó được! - Cháu sẽ liệu. Chiếu theo hồ sơ và lấy lý mà luận, thì thấy rõ ràng ông Dương bị người ta giết mà lấy của. Khi em Cúc ra khỏi nhà ông Dương rồi chắc có kẻ gian vô đâm ông Dương mà cạy tủ lấy 11 ngàn đồng bạc. Kẻ gian nầy làm lẹ làng lắm, trong nửa giờ đồng hồ thì xong hết. Kẻ gian nầy là ai? Tại sao nó biết có số bạc lớn lao ấy để trong mấy hộc tủ bàn viết mà cạy? Ấy là những điều bí mật, cháu đương tìm cho ra manh mối. Hôm qua cháu đã nạp đơn tại phòng thẩm án mà xin giao cho sở Mật thám dọ dẫm vụ nầy. Cháu lại có yêu cầu riêng quan đốc lý sở nầy dạy chức việc tận tâm tìm cho ra môí, cháu hứa nếu bắt được người giết ông Dương, thì cháu sẽ thưởng một ngàn đồng bạc để bỏ vào kho tương tế của viên chức sở Mật thám. Nếu người ta bắt được kẻ giết ông Dương rồi, thì lời em Cúc thú tội hết ý nghĩa nữa. Nói cùng mà nghe, ví như người ta tìm hết sức mà không ra mối thì cháu sẽ liệu thế khác. Cháu nhứt định bề nào cháu cũng không để cho em Cúc tình nguyện nạp mình cho tòa làm tội đâu.
- Ông sẵn lòng lo cho em như vậy, thiệt tôi cảm ơn hết sức. Cha chả! Mà ông hứa nếu người ta tìm được kẻ giết ông Dương thì ông thưởng tới bạc ngàn, ông hứa như vậy tôi làm sao mà lo cho nổi. - Xin thím đừng lo. Việc ấy là việc riêng của cháu. - Ông thương con Cúc, ông làm tới như vậy đó, nó không biết nghĩ, thiệt tức hết sức. - Thưa thím, vì thương em Cúc quá nên cháu phải làm đủ cách mà cứu em. Dầu em biết nghĩ hay là không biết nghĩ cũng vậy, không quan hệ gì hết. - Mà hôm qua ông chưa giáp mặt với nó, ông chưa chắc nó không kể lời ông khuyên, sao ông lật đật cậy sở Mật thám dọ dẫm chi vậy? - Hôm nọ em Cúc đã khai lỡ rồi. Dầu sau em có khai lại, và dầu khai khác đi nữa, tòa cũng còn có chỗ nghi. Vì vậy nên cháu phải lo trước. Hễ tìm được kẻ giết ông Dương rồi thì không ai còn nghi ngại gì nữa hết, tự nhiên em Cúc sẽ được thả ra liền. - Con nhỏ kỳ quá! Người lo cho nó đủ điều mà nó không nể, để trí tưởng chi đến những kẻ gạt gẫm nó mà tính hủy mình không biết! - Hôm trước cháu thấy em Cúc đưa cho cô giáo Kim mượn bộ tiểu thuyết “Mảnh gương trinh" của em viết. Thím có biết bộ tiểu thuyết ấy bây giờ ở đâu hay không? - Hôm nọ nó đưa cho cô giáo Kim, không biết cô giáo đã trả lại hay chưa. Để tôi về tôi kiếm xem. Ông hỏi tiểu thuyết làm chi? - Cháu muốn xuất bản bộ tiểu thuyết ấy đặng hễ tìm không ra người giết ông Dương thì cháu sẽ vận động mà gỡ tội cho em Cúc. Xin thím kiếm rồi sai người đem ra cho cháu. - Được. Nếu không có trong nhà thì chắc còn trong cô giáo Kim chớ không mất đâu. Để tôi kiếm rồi tôi đem ra cho ông. Thầy Ba, là người phụ sự của ông trạng sư, gõ cửa rồi bước vô nói: “Thưa ông, hồi sớm mai ông bảo tôi kiếm thầy đội An mà mời lại cho ông nói chuyện. Thầy đội nãy giờ ngồi chờ ông. Nếu ông mắc việc thôi để thầy về rồi chiều thầy sẽ lại".
Ông Dương khoát tay và nói: “Không, không nếu có thầy đội lại thì mời liền thầy vô đây chớ". Bà phán đứng dậy muốn từ giã mà về. Ông Xương cầm lại và nói: “Cháu mời thầy đội An lại đây là có ý muốn bàn tính việc nầy, chớ không phải việc nào khác. Vậy xin thím ngồi nán một chút đặng nghe xem thầy đội tính phải làm sao mà tìm kẻ giết ông Dương. Thầy đội này có tài lắm. Việc gì khó thầy cũng làm được hết thảy". Bà phán vừa ngồi lại thì thấy có một người bước vô phòng, mặc một bộ đồ tussor may thiệt khéo, chân mang giày da đen, đầu hớt tóc cụt, tuổi chừng trên ba mươi, vóc vặm cỡ mạnh mẽ, cặp mắt sáng ngời, tướng đi chẩm bẩm, ngó thoáng qua thì biết người có can đảm lại thông minh. Ông xương liền đứng dậy bắt tay và chỉ bà phán mà nói: “bà đây là bà phán Lan, ở gần nhà thờ Chợ Đũi, mẹ của cô Cúc, là thân chủ của tôi, đang bị giam về vụ Trần Thái Dương". Thầy đội An cúi đầu chào bà phán và kéo ghế ngồi và nói: - Cháu biết bà. Chắc bà quên cháu? - Xin lỗi thầy, tôi không nhớ. - Bữa xét nhà bà, có cháu đi theo các quan đó. - Vậy à! Hôm đó tôi chết điếng trong lòng, tôi có dám ngó ai đâu. - Cháu ngó kỹ lắm. Vì chức nghiệp nên cháu phải ngó. Cháu ngó rồi thì cháu biết cô cúc vô tội. Nghe nói cô đã có thú nhận cô giết ông Dương, vì ông Dương toan cưỡng dâm, nên cô phải chữa mình cô. Dầu cô khai như vậy cháu cũng không tin. Vụ án mạng nầy phải tìm đường khác, chớ thấy đường của cô Cúc đã mở sẵn ra đó rồi nhắm mắt xông vào ắt sẽ lạc lối. Ông xương gật đầu và nói: - Thầy nói như vậy thì hạp ý tôi lắm. Cô Cúc thất chí nên cô cuồng trí rồi nói bậy nói bạ, không nên tin. Mà bây giờ phải tìm đường khác là đường nào?... Tôi biết trong sở Mật thám thầy là một tướng rường cột, thuở nay hễ có việc gì bí mật khó làm thì giao cho thầy
hết. Nhờ thầy mà mấy năm nay những vụ sát nhơn mờ ám đều được khám phá để pháp luật trừng trị kẻ hung dữ. Tôi mong trong vụ Trần Thái Dương thầy cũng sẽ tận tâm mà tìm giùm cho ra phạm nhơn. Trong vụ nầy tòa nghi nên giam cô Cúc. Người ngay dầu bị tình nghi cũng chẳng hại gì, bởi vì sự ngay, sự thật, chẳng sớm thì muộn, bề nào rồi người ta cũng biết nó là sự ngay, sự thật. Có một điều rắc rối hết sức là cô Cúc, vì tâm sự riêng của cô, cô muốn tự vận, nên cô thừa vụ nầy mà tự cáo lấy cô, ra thú nhận chính tay cô đâm ông Dương chết, làm như vậy một là muốn trút sạch nợ đời, hai nữa muốn làm cho lem luốc vong hồn của ông Dương, là người toan làm nhục thân danh cô. Tôi tỏ thiệt với thầy đội, cô Cúc là em của tôi. Tôi thương cô lắm, lại tôi biết chắc cô vô tội, bởi vậy tôi sẽ bào chữa cho cô đến cùng, tôi sẽ dùng đủ cách của pháp luật để cho tôi kéo cô ra khỏi vòng tù tội. Ngặt vì cô tình nguyện thú tội, dầu tôi làm cho cô khỏi bị án đi nữa; thì cô cũng phải mang tiếng. Có một cách hay nhứt, là tìm cho được người giết ông Dương, hễ tìm được rồi thì lời khai dối của cô Cúc không còn ý nghĩa nữa. Tôi biết tài của thầy, nên tôi mời thầy mà cậy ráng tìm giùm cho ra người giết ông Dương. Thầy tìm được rồi thì ơn ấy chẳng bao giờ tôi quên. - Tìm kẻ giết ông Dương là phận sự của tôi, tôi chưa dám chắc sẽ tìm được; nhưng mà dầu tìm được, cũng không có ơn gì hết. - Xin thầy ráng tìm giùm cho mau, được sớm chừng nào càng tốt chừng nấy. - Chẳng đợi ông cậy mà tôi đã làm rồi. Tôi bắt đầu làm kể từ buổi chiều ông Dương bị giết kia chớ. - A! Vậy mà thầy đã thấy có mối manh gì hay chưa? - Việc đó là việc kín của tôi. Tôi không thể nói cho ông biết được. - Như thầy không chịu nói rõ ra, thì xin thầy cho tôi biết coi tôi có nên nuôi chút hy vọng gì hay không? - Hy vọng nhiều lắm, bởi vì vụ án mạng nầy rẻ rề, có mắc mỏ gì đâu mà sợ tìm không ra mối.
- Thầy nói dễ mà tôi coi khó lắm. - Coi khó chỗ nào? Ông làm trạng sư, thuở nay ông cãi về việc hình có tài lắm; nay đã gặp chuyện dễ ợt như vậy mà không thấy rõ hay sao? Vụ sát nhơn này gốc ở nơi trộm cướp mà ra. - Phải. Người ta đâm ông Dương chết là vì người ta muốn lấy 11 ngàn đồng bạc của chành lúa “Phượng Hoàng" trong Bình Đông mới giao cho ông buổi sớm mai. - Nếu biết như vậy thì tự nhiên phải tìm mấy khoản nầy: 1- Những người nào biết ông Dương lấy số bạc 11 ngàn hồi sớm mai? 2- Trong nhà có rất nhiều tủ, sao kẻ gian biết bạc để tại hộc tủ bàn viết, nên cạy hộc tủ đó mà thôi? Ai biết chỗ ông Dương để bạc mà chỉ rõ cho kẻ gian như vậy? Nói sơ bao nhiêu đó thì đủ biết mối manh của vụ nầy rồi. - Phải. Tôi cũng nghĩ như vậy. Mà thầy biết như vậy rồi sao thầy cứ để mấy người thầy nói đó được thong thả luôn luôn? - Thong thả sao được. Mấy người ấy ở trước cặp mắt tôi luôn luôn hổm nay, không đi đâu một bước, không làm một việc gì nhỏ mọn; mà tôi không biết. Phải làm như vậy mới gom bằng cớ được chớ. - Tôi hiểu rồi. - Ông hiểu như vậy, mà ông có hiểu việc nầy hay không? - Việc gì? - Bà phán đây với ông có biết cô Cúc có tình với một thầy tên Hoàng hay không? - Biết. Sao thầy biết chuyện đó? - Tôi biết là vì phận sự. Nếu muốn tìm sự thật thì phải bắt gốc mà phăng chớ. Có biết buổi chiều ông Dương bị giết đó, tối lại cô Cúc với thầy Hoàng gặp nhau tại rạp hát thành phố, hai người ở ngoài tò mò nói chuyện với nhau gần một giờ đồng hồ hay không? - Có nghe người ta thuật lại chuyện ấy. - Có biết thầy Hoàng là ai hay không?
- Không biết. - Thầy Hoàng là con của ông Phượng, chủ chành lúa Phượng Hoàng đó. Việc nầy có dính líu như vậy, nên có thể làm cho người ta nghi dầu cô Cúc không cầm dao mà đâm ông Dương, hoặc không cạy tủ mà lấy bạc, song có lẽ cô cũng hiểu biết vụ này nhiều ít. Nghe mấy lời bà phán vụt đứng dậy mà cãi: “Không lẽ con tôi nó a ý với người ta đặng giết người cướp của, theo như lời thầy đội nói đó. Nếu nó có làm như vậy, thì tối về nhà nó có sắc lo sợ chút đỉnh. Tôi nhớ chắc bữa đó về nhà nó giận ông Dương mà thôi, giận tính đến cò bót mà thưa sự ổng làm nhục nó, chớ nó không sợ chút nào hết. Còn sự gặp thầy Hoàng tại rạp hát là sự tình cờ, vì có cô Kim ghé rủ nên nó mới đi, chớ nó không có tính trước đặng gặp thầy nọ". Thầy đội An cười lớn và đáp: “Xin lỗi bà, lời cháu nói đó là lời bàn luận nghe chơi chớ không phải cháu nói quả quyết cô Cúc a ý với thầy Hoàng mà giết ông Dương đặng lấy của. Đó là một cái lý thuyết cũng như lý thuyết khác nếu không kèm bằng cớ theo, thì không có giá trị gì hết". Ông Xương suy nghĩ rồi gục gặc đầu mà nói: “Phải. Đó cũng là một lý thuyết của người quyết tìm sự thật phải để ý". Thầy đội An hỏi: - Ông còn có việc chi muốn nói với tôi nữa hay không? - Tôi mời thầy lại đây có ý cậy thầy làm giùm việc đó cho ra mối thôi. Xin thầy sẵn lòng giúp tôi. - Tôi đã nói việc đó là phận sự của tôi, dầu ông không cậy tôi cũng phải làm. - Xin thầy dọ dẫm, rồi ít bữa ghé nói chuyện chơi được hay không? - Được. Thầy đội từ giã mà về. - Thầy đội nầy giỏi lắm. Người có học thức, nên làm việc kỹ lưỡng. Cháu chắc thầy sẽ tìm ra mối.
- Thầy giỏi mà sao thầy nói nghe kỳ quá. Thầy nhè thầy nghi con Cúc a ý với thầy Hoàng rồi làm bộ đến nhà ông Dương nói chuyện đặng cho người ta theo đâm ông nọ mà cướp bạc chớ. Không có như vậy đâu. - Thưa thím, người muốn tìm cho ra sự thật, tự nhiên họ để ý nghĩ đủ cách hết thảy. Xin thím đừng lo chỗ đó. Cháu cũng biết chắc không thể em Cúc có cái óc cướp giựt đến nỗi a ý với Hoàng mà làm việc như vậy. Bà phán từ giã ông Xương mà về; chừng ra tới cửa phòng bà đứng lơ lửng rồi day lại nói: - Tôi sợ thầy đội tìm không ra mối. Ví như tìm không được người giết ông Dương rồi làm sao? - Cháu đã có nghĩ tới chỗ đó ròi. Nếu tìm không được kẻ sát nhơn, mà tòa Đại hình đem em Cúc ra xử, thì cháu sẽ nói em Cúc đau óc nên loạn trí và cháu xin tòa cho lương y khán nghiệm rồi sẽ xử. - Xin ông liệu giùm, chớ để tòa kêu án nó thì tội nghiệp lắm. - Xin thím an tâm về nghỉ. Thím nhớ kiếm bộ tiểu thuyết rồi gởi lại cho cháu. - Tôi nhớ. Bà phán về rồi, ông Xương đứng suy nghĩ: “Nếu thầy đội An dọ dẫm thiệt quả Hoàng thấy ông Dương lấy bạc bán lúa nên mưu với cô Cúc vô nhà nói chuyện đặng nom theo giết ông nọ mà giựt bạc, thì làm sao mà cứu cô Cúc cho được? Khó!... Khó thiệt".
XI Cách sau một tháng. Bữa chúa nhựt, lối 8 giờ sớm mai. Trời mưa từ hồi khuya cho đến chừng đó mà vẫn còn lâm râm hoài, chưa chịu dứt hột. Đường sá ướt át, cây cỏ loi ngoi, người ít đi, xe ít chạy, làm cho cảnh có vẻ im lìm buồn bã, chớ không náo nhiệt vui vẻ như bữa khác. Bà phán Lan ngồi trong nhà ngó ra sân, bà nhớ con, nên trong lòng đương ưu sầu, mà thấy cảnh buồn bã như vậy thì bà càng thêm bát ngát. Khi không mà con mình nó gây họa làm chi!... Tình!... Tình!... Tình rồi như vậy đó, mà nó dám nói ái tình là cái ý nghĩa đẹp nhứt của sự sống, nếu sống mà không nếm được ái tình thì sống vô vị! Thầy đội An hứa sẽ tìm cho được kẻ sát nhơn để gỡ tội cho nó. Đến bữa nay đã quá một tháng rồi, mà tìm chưa ra mối, thế thì còn trông mong gì nữa. Còn ông trạng sư Xương nói quả quyết dầu thế nào ổng cũng cứu nó được mà sao cách ba bữa rày mình ghé hỏi thăm ổng thì thấy bộ ổng buồn lo quá. Ổng thất chí ngã lòng hay sao? Bà phán đương suy nghĩ tới đó, kế thấy xe của ông trạng sư Xương ngừng rồi ông bươn bả đi vô nhà. Bà phán tiếp chào, ông Xương hỏi: - Thưa thím, cô giáo Kim chưa lại đây hay sao? - Chưa. Cô có hẹn lại đây hay sao? - Thưa có. Cô hẹn 8 giờ nầy hội nhau để bàn tính công việc. - Từ hồi sớm mai cho tới bây giờ chưa thấy cô lại... Hổm nay ông có gặp thầy đội An hay không? - Thưa, cháu có gặp hồi trưa hôm qua. - Thầy có nói đã tìm được mối manh gì hay không? Ông Xương ngồi buồn hiu, không trả lời. Cách một