phần xây dựng nhưng dạng con người mình, nhắc nhở mình về danh tính của bản thân, về tiềm năng và giá trị con người mình. Một điều mà mình vô thức quên đi mỗi khi đem những ngày tồi tệ của mình so sánh với những ngày nắng rực rỡ của người khác. Khi bước vào giai đoạn thiếu niên và khi mà những cuộc nói chuyện giữa mình và bố mẹ đã vắng mặt "con nhà người ta" thì mình lại chủ động tìm thấy trên mạng xã hội những đối tượng khác khủng bố tinh thần - xinh đẹp và tài giỏi hơn mình. "VIỆC NGẮM NHÌN NGƯỜI KHÁC QUA MÀN HÌNH ĐIỆN THOẠI DẦN TRỞ THÀNH MỘT SỰ TRA TẤN MÀ CHÍNH CHÚNG TA TỰ ĐẶT MÌNH VÀO CHIẾC GHẾ TRỪNG PHẠT" Áp lực đồng lương xuất hiện trong thời đại mạng xã hội thậm chí còn kích thích xu hướng so sánh xã hội mạnh mẽ hơn ba mẹ chúng ta. Nghiên cứu của Chou và Edge (2012) cho thấy xu hướng này gia tăng, ám chỉ việc so sánh bản thân với người tài giỏi hơn,
95 | T r an g đem lại nhiều nguy hại cho sức khỏe tinh thần và dễ dàng đẩy ta vào trạng thái trầm cảm. Tuy nhiên, việc đem mình so sánh với người kém hơn lại không hề mang lại cảm giác hạnh phúc hay vui vẻ gì cho chúng ta. Festinger (1954) còn thiết lập hai dạng thức so sánh xã hội là so sánh thực lực và so sánh quan điểm. So sánh thực lực tập trung vào tính ganh đua và có mục đích là để xác định hơn thua giữa bản thân chúng ta và đối tượng được so sánh. Ngược lại so sánh quan điểm tập trung và việc thu thập thông tin để học hỏi về thế giới và bản thân. Mục đích của so sánh quan điểm là để có thể đưa ra những nhận định và quyết định với sự cân nhắc cẩn thận. Nghiên cứu của Yang (2018) cho thấy, so sánh thực lực có khả năng mang lại hiệu quả tiêu cực cho sức khỏe tâm lý, một điều không được tìm thấy ở xu hướng so sánh quan điểm. Những người trẻ thường xuyên so sánh thực lực của bản thân với người khác trên mạng xã hội sẽ cảm thấy mất phương hướng và không biết họ thật sự là ai hay có vai trò gì. Cuối cùng, việc thường xuyên so sánh thực lực của bản thân với người khác cũng có liên quan đến việc người này thường xuyên xây dựng ước mơ, giá trị và nhân dạng của bản thân dựa trên những điều xã hội cho là đáng khao khát thay vì tự xây dựng giá trị bản thân. Việc so sánh thực lực của bản thân với người
96 | T r an g khác thường dẫn đến việc đánh mất sự độc lập cá nhân và điều này sẽ để lại những hệ quả tâm lý như trầm cảm, rối loạn lo âu và stress. Gần đây cô bạn thường xuyên nhắn tin cho mình tâm sự chuyện lo âu và mệt mỏi mỗi khi nghe tin bạn bè nhận được lời mời làm các công việc toàn thời gian khi còn chưa tốt nghiệp đại học. Bạn ấy chia sẻ bản thân đã cố gắng hết sức nhưng mãi vẫn chưa thấy được thành quả và nhìn mọi người tiến lên khiến bạn ấy rất sốt ruột và cảm thấy tồi tệ về bản thân. Mình cũng đã trải qua cảm giác đó và mình biết bạn cũng vậy. Tất cả chúng ta đều là những người trẻ đang chật vật tìm kiếm danh tính của mình trong đời. Mình lúc đó không biết phải khuyên nhủ gì hơn khi mà chuyên ngành của bọn mình chẳng dính líu gì đến nhau nên chỉ an ủi rằng, mỗi chúng ta đều sống theo một chiếc đồng hồ vũ trụ khác biệt và thời điểm hoa nở trên hành tinh của mỗi người không giống nhau, những loài hoa chúng ta ươm trồng trên vùng đất của mình cũng sẽ là những loài hoa độc nhất. Vậy lên miễn là bạn đang cố gắng hết sức chăm sóc vùng đất của mình, hãy tin vào thời gian của vũ trụ, phần thưởng của bạn sẽ đến vào thời điểm thích hợp nhất. Mình lại nhớ đến lời bài hát You're somebody else(Tạm dịch: Bạn là một người khác) của Flora Cash
97 | T r an g rằng "It's not a race until the end" (Đến cùng thì nó chẳng phải là một cuộc đua). Rốt cuộc thì đời có lẽ không phải là cuộc đua mà là một hành trình, và việc so sánh hành trình của mình với hành trình của người khác rồi giày vào bản thân có lẽ không phải là một lựa chọn thông minh. Mình chỉ muốn có thể tận hưởng cuộc hành trình của bản thân một cách vui vẻ và trọn vẹn nhất. Mình nghĩ bạn cũng vậy. 17. Mình ghét mạng xã hội Mình ghét mạng xã hội. Đây có lẽ là lời lẽ quả quyết nhất mình viết xuyên suốt quyển sách này. Mình ghét nhìn thấy những bức ảnh người mẫu mặc bikini với thân hình mảnh mai xinh đẹp không cưỡng lại được, vì nó là mình ghét cơ thể của chính mình. Mình ghét nhìn những con nhà người ta mặc đồ hàng hiệu trăm triệu, anh bít-tết trong nhà hàng sang chảnh và bay hạng thương gia du lịch châu Âu, vì nó là mình ghét cuộc sống mệt mỏi trong guồng quay công việc trả lương ba cọc ba đồng của mình. Mình ghét nhìn bạn bè đồng trang lứa khoe thành tích học tập, lương chín con số, được nhận vào công việc trong mơ của họ, vì nó là mình ghét việc mình không biết bản thân đang ở đâu trong đời. Vậy nhưng mình vẫn cứ đâm đầu nhìn những thứ này qua một tấm kính bé xíu của màn hình điện thoại.
98 | T r an g Số giờ sử dụng điện thoại trung bình mỗi ngày của mình là 4 tiếng 4 phút, trong đó các ứng dụng được mình sử dụng nhiều nhất lần lượt là Tiktok, Youtube, Spotify và Instagram. Đó là khi mình đã cố gắng hết sức để hạn chế bản thân sử dụng mạng xã hội. Vậy nhưng, như không thể kiểm soát được bản thân, rất nhiều lúc mỗi khi ngồi chờ bạn và không biết làm gì ở nơi đông người này hay vừa đi về đến nhà bắt được Wi-fi, mình liền vô thức nhấn vào những ứng dụng này để xem chuyện gì hay ho đang diễn ra. Và thường thì thời điểm nào cũng có một sự kiện, một bài "phốt" hay một trào lưu nào đó đang nở rộ trên mạng xã hội mà nghĩ tới việc không được là một