phần của kinh doanh. Không bao giờ có những đối tác ngang bằng. Các bạn có xuất phát điểm giống nhau, nhưng người này làm nhiều hơn, người kia làm ít hơn, người này là bộ mặt của công ty, người kia lại không, và rồi dần dần tất cả mọi thứ đều tan rã. Tôi đã chứng kiến điều này xảy ra trong gia đình tôi, giữa cha tôi và các chú bác, và cả trong rất nhiều các quan hệ đối tác khác nữa. Vì vậy phải có một người đứng đầu, người có vốn cổ đông nhỉnh hơn một chút. Đó là điều mà ông Narayana Murthy khuyên chúng tôi và cũng là điều mà giờ đây tôi khuyên khách hàng của mình. Cũng không nên có quá nhiều đối tác. Khi chúng tôi bắt đầu, chúng tôi định rằng sẽ có năm người – Venkat, tôi và ba người nữa. Nhưng rồi ba người kia đã không tham gia và tôi nghĩ đó là điều tốt bởi vì sẽ rất khó trong việc quản lý giữa năm người khi có tranh chấp xảy ra. Ngày nay, tôi khuyên mọi người rằng – hai đến bốn đối tác là hợp lý, lý tưởng nhất là không nên quá bốn người.
71 Một điều khác mà tôi muốn thêm vào là hãy có đủ năng lực tinh thần để ở lại. Việc kinh doanh sẽ không như bạn lên kế hoạch, sẽ có những khó khăn. Tôi đã chứng kiến rất nhiều công ty đóng cửa sau rất nhiều khó khăn gian khổ, và trong thời khắc quyết định đó (giống như năm thứ ba - năm tồi tệ nhất của Edelweiss), chúng tôi không hề nghĩ rằng “Ồ, liệu nó có đáng không nhỉ?”. Chúng tôi cứ thế mà tiếp tục thôi. Nhưng nếu bạn làm việc ở công ty hàng tiêu dùng đa quốc gia Hindustan Lever hay một tổ chức như vậy, bạn sẽ lo lắng về địa vị, lo lắng về ngôi nhà ở phía Nam Bombay và tất cả những thứ như thế, lựa chọn là vô cùng khó khăn. Tôi nghĩ rằng việc đánh mất địa vị là cực kỳ đau đớn.
72 T CÔ THỢ MAY TRIỆU ĐÔ Ruby Ashraf (tốt nghiệp năm 1983) Precious Formals Chị Ruby đã biến sở thích thiết kế quần áo của mình trở thành một công việc kinh doanh phát đạt. Công ty Precious Formals của chị là nhà cung cấp váy dạ hội hàng đầu tại Mỹ. ôi gặp chị Ruby Ashraf tại lễ kỷ niệm bạc, dịp hội ngộ của những sinh viên IIM, Phân viện Ahmedabad khóa 1983. Có rất nhiều vòng eo đã được nới rộng và những chiếc đầu hói ở khắp nơi, trong khi chị Ruby Ashraf trông còn quá trẻ đẹp. Một bạn cùng khóa tới bên chồng của chị, anh Javed, và nhận xét nửa thật nửa đùa: “Dẫu rất nhiều năm đã trôi qua... Tôi vẫn muốn nói rằng anh thật may mắn khi cưới được cô ấy”. Hai vợ chồng cùng mỉm cười, có vẻ như họ đã từng nghe được lời nhận xét này. Nhưng nếu bạn nghe câu chuyện về cuộc đời họ, về cách họ cùng nhau vận hành công ty thì bạn sẽ nghĩ lại, rằng: Liệu ai mới thực sự là người may mắn đây? Có bao nhiêu người đàn ông để cho người vợ thông minh và xinh đẹp của mình cầm lái, lại còn chấp nhận vị trí hành khách, làm người đồng hành cùng vợ mình? Chị Ruby Ashraf là giám đốc điều hành của Precious Formals, một công ty có giá 10 triệu đô trong ngành kinh doanh thời trang. Anh Javed thì không chỉ là đối tác của chị Ruby trong đời sống, mà còn trong cả công việc. Hoạt động trong lĩnh vực thời trang, mặt hàng chủ lực của Precious Formals là các loại đầm dạ hội cuối cấp . Những buổi dạ hội cuối cấp (hay còn gọi là prom ) là đỉnh cao trong cuộc sống của một thiếu nữ Mỹ trước tuổi trưởng thành. Sự kiện này giống như một nghi lễ tất yếu, đánh dấu sự lớn lên của mỗi người. Không chỉ đơn thuần là một điệu nhảy, homecoming prom còn là thời khắc đánh dấu sự kết thúc của một giai đoạn và mở ra thời trưởng thành của người thiếu nữ, là một trong những dấu mốc được trân trọng suốt rất nhiều năm sau đó. Với ý
73 nghĩa đó, chiếc đầm dạ vũ được mặc trong buổi dạ hội không chỉ đơn thuần là một món trang phục, nó phải thỏa mãn được những ước mơ. Vậy làm thế nào mà một phụ nữ Ấn Độ không được đào tạo chính quy về thiết kế thời trang có thể thâm nhập vào ngành kinh doanh này và nhanh chóng thành công? Sau khi lắng nghe chị Ruby giải thích mình đã làm thế nào để đạt được điều đó, tôi chỉ có thể kết luận rằng “Nếu có khát khao trong trái tim thì ta sẽ tìm ra được con đường”. --- Chị Ruby lớn lên tại Delhi, từ khi còn nhỏ chị đã được tiếp xúc với thế giới kinh doanh thông qua các cuộc họp và những khách hàng. Cha của chị làm việc trong Bộ Quốc phòng, rồi ông từ chức, dấn thân vào việc kinh doanh và mở công ty của mình. “Khi tôi đi học về thì bố còn bận họp, vì thế ông cho tôi vào tham dự luôn. Thật ra, tôi chỉ ngồi đó và lắng nghe ông bàn bạc với các khách hàng. Ông tư vấn cho rất nhiều người”, chị kể lại. Tuy nhiên khi đó, chị Ruby không bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành một nhà kinh doanh. Song tại thời điểm hiện tại, khi nhìn lại quá trình trải nghiệm cuộc sống của mình thì chị có cảm tưởng là một cách vô thức, chị đã được “huấn luyện để làm một nhà kinh doanh”. Cũng vì thế mà đến khi trưởng thành, ở chị Ruby có một điểm mà bạn thường thấy ở các nhà kinh doanh, đó là sự tự nhận thức về bản thân, biết rõ khả năng của mình nên có thể đảm đương và thực hiện những quyết định khó khăn. Dẫu vậy, khi mới vào đời, chị Ruby chỉ đi theo lộ trình vốn được sắp đặt trước: vào trường y khoa. “Năm đầu tiên, tôi phải thực hành môn giải phẫu học và không hề thích nó. Vì vậy tôi nghĩ rằng: ‘Việc này không dành cho mình...’”. Chị nghỉ học ở trường y, chuyển ngành rồi hoàn thành chương trình cử nhân, sau là chương trình thạc sĩ khoa học tại Đại học Delhi. Kế đến, “Tôi được nhận vào Trường Birmingham ở Anh để học chương trình tiến sĩ, chuyên ngành Phôi cá. Đó là đề tài mà tôi đặc biệt quan tâm. Thế rồi cha tôi chỉ cho tôi xem quảng cáo của Học viện Quản lý Ấn Độ, Phân viện Ahmedabad (IIMA) trên báo. Tôi đã có chút e dè, quản lý là một nghề đòi hỏi sự quảng giao. Nhưng vì trước đó, tôi đã làm cha mẹ mình thất vọng vì không tiếp tục học trường y. Vậy nên tôi đã quyết định theo học IIMA”. Chị Ruby được nhận vào trường, chị theo học, quyết định này đã khiến cuộc đời chị ngoặt sang một hướng hoàn toàn mới. Chị kể lại trải nghiệm đầu tiên của mình tại IIMA như sau: “Họ đưa cho tôi một bản khảo sát nhằm đánh giá tính cách. Có lẽ người chỉ ra những điểm cần củng cố ở tôi là Giáo sư Indira Parikh. Sau khi ra khỏi phòng, bạn đã được chuẩn bị hoàn toàn chu đáo cho bất cứ ngành nghề nào mà mình đã chọn”.
74 Không hề có khóa học về việc khởi doanh nào tại IIMA vào thời đó nhưng chị Ruby đã xác định rằng sau khi ra trường, chị sẽ làm công ăn lương trong khoảng năm năm và rồi mở công ty riêng – giống như cha chị vậy. Đương nhiên là chị chưa bao giờ nghĩ rằng công việc đó là trong ngành kinh doanh thời trang. Và chị cũng chưa hề nghĩ đến thị trường Mỹ. Sau khi tốt nghiệp IIMA, chị Ruby làm ở bộ phận nhân sự của Công ty Kỹ thuật và Sản xuất BHEL: “Tôi thực hiện phỏng vấn với hai công ty – BHEL và Metalbox. Tôi được nhận vào cả hai nhưng đã chọn BHEL vì nó ở Delhi, và cũng vì tôi thích nội dung công việc ở đây hơn”. Rồi cũng giống như rất nhiều người phụ nữ khác, chị Ruby kết hôn – đó là vào năm 1987. Sau đám cưới, chị theo chồng chuyển tới Mỹ. Tuy nhiên, ý định ban đầu của chị khi đến Mỹ là muốn thuyết phục chồng trở về Ấn Độ (khi đó, anh Javed đang tìm việc ở phía Bắc, như New York chẳng hạn), còn bản thân chị cũng chưa xin nghỉ việc ở BHEL. Mặt khác, chị đang tìm kiếm cơ hội học tập chuyên sâu hơn. Chị Ruby được nhận vào trường Đại học Rice ở Houston, ngành Hành vi Tổ chức. Nhưng trái tim chị lại lựa chọn Stanford hoặc Harvard, vậy là chị sẵn sàng chờ đợi thêm. Nhưng số phận lại có một kế hoạch khác dành cho chị. Tình yêu sâu đậm mà chị dành cho quần áo đã đưa chị đi một hướng khác. Ngày còn đi học, chị Ruby luôn được gọi là Cô gái ăn mặc đẹp nhất khóa. Chị thường tự thiết kế quần áo của mình, và sở thích đó vẫn tiếp tục. Một lần nọ, chị mặc một trong những chiếc váy tự may tới một bữa tiệc Giáng sinh của trường đại học (nơi anh Javed làm giảng viên). Chiếc váy đã thực sự nhận được sự chú ý. Người ta nhận xét: “Chị có tài năng thực sự, chị nên bán những chiếc váy như thế này!”. Nhưng bấy giờ, chị không có nhiều thông tin về ngành công nghiệp này. Có những nghiên cứu riêng lẻ về ngành dệt may, sản phẩm tiêu dùng và những mảng khác, nhưng không có gì “kích thích” được chị. Vì vậy chị Ruby đã tự mình nghiên cứu. Chị di chuyển khắp nước Mỹ, thăm các cửa hàng bán lẻ để hiểu về xu hướng thời trang, thứ gì đang được bán và đâu là ngách mà chị có thể hoạt động. Chị cho biết: “Ngày đó, không có gì tương tự như CNN thời nay cả. Tôi không biết xu hướng thời trang ở bờ Tây là gì. Tôi phải tự đi tìm hiểu thì mới biết được”. Điều này nghe có vẻ mơ hồ. Đi khắp nước Mỹ để tìm hiểu xem loại váy nào đang được bày bán. Liệu đây có phải là một kế hoạch đúng đắn để xâm nhập vào thị trường may mặc của Mỹ? “Về cơ bản, triết lý sống của tôi tựa như một shlok trích từ Bhagavad Gita , sử thi Mahabharata , rằng:
75 Karmanye Vadhikaraste, Ma phaleshou kada chana Ma Karma Phala Hetur Bhurma Tey Sangostva Akarmani (Tạm dịch: Hãy thực thi nghĩa vụ, song nhớ tự tách mình khỏi những thành quả thu được. Đừng để kết quả chi phối bản thân, mà hãy tận hưởng từng phút giây trên hành trình ). Cũng nhờ vậy mà mỗi ngày, tôi dốc đến 120% sức lực và sự cố gắng vào công việc. Và chưa có một ngày nào bị bỏ phí cả”. Chính triết lý sống trên mà chị Ruby mới quyết định bắt tay vào làm việc nghiên cứu thị trường chứ không ngồi yên chờ đợi xem liệu anh Javed có tìm được công việc ưng ý ở phía Bắc hay phía Tây, hay một cơ hội nào đó. Quả thật, chị đã không hề phí công. Chị Ruby nắm bắt được rằng sản phẩm gì đang được bán. Chị bắt đầu may đầm và lập tức nhận được đơn đặt hàng từ tất cả các cửa hàng lớn. Chị tập trung vào mảng trang phục buổi tối, khi đó là một phân khúc thị trường mang lại nhiều cơ hội, với tỷ suất lợi nhuận cao, đồng thời đòi hỏi những kiểu cách thiết kế vốn phù hợp với sở trường của chị. Với nhu cầu gia tăng, chị Ruby nhận ra rằng chị phải mở một xưởng may, đồng nghĩa với việc thuê thợ và người chủ phải nắm vững kỹ thuật may mặc. Ấy vậy mà lúc đó, chị Ruby “thậm chí còn chưa biết thế nào là khâu may”. Vì vậy, “tôi phải về Ấn Độ, trước hết là học về tạo dáng trang phục”. Anh Javed lập công ty cho chị, rồi anh cùng chị học hỏi. Họ mở một nhà máy ở Delhi và dạy công nhân về cách tạo kiểu dáng. Hai người chọn Delhi (chứ không phải ở Mỹ) là “vì tất cả đều được làm bằng tay nên nếu làm tại Mỹ thì chi phí thuê nhân công quá cao và đội giá sản phẩm lên, khó mà bán được”. Đương nhiên, để có được chi phí sản xuất thấp, hai anh chị phải chấp nhận hy sinh nhiều thứ khác, trong đó có sức khỏe (vì phải thường xuyên đi lại giữa Ấn Độ và Mỹ). Vậy là với chỉ 5.000 đô-la tiền vốn, hai vợ chồng bắt tay gầy dựng công ty thời trang. Vốn liếng không nhiều trong giai đoạn đầu, nhưng khi lượng đơn đặt hàng nhiều lên thì họ có được sự đảm bảo để vay tiền từ ngân hàng, phát triển công ty. À, nhưng làm sao họ tìm được những đơn đặt hàng? “