phần của việc này thực sự phụ thuộc vào độ trưởng thành của cả hai. Đương nhiên nếu chúng tôi có con, có thể sự tham gia của tôi vào công việc kinh doanh sẽ ít hơn vào một vài thời điểm nào đó”. Còn hiện giờ, cả hai anh chị đều dốc lòng dốc sức cho “đứa con” IRIS. Sau một vài năm chăm chút, mong là “đứa trẻ” này sẽ trở thành một người lớn mạnh khỏe. Lời khuyên cho những doanh nhân trẻ Tôi cho rằng trước khi mở công ty riêng, việc bạn có trải nghiệm ở một vài công ty có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Bạn làm việc ở đâu không quan trọng, có điều nó cho bạn cơ hội làm việc, cơ hội đối mặt với những biến đổi của tình huống hàng ngày, với việc đưa ra quyết định và cách đối xử với con người, những trải nghiệm đó thực sự hữu ích khi bạn bắt đầu làm một nhà kinh doanh. Tôi nghĩ, đối với chúng tôi, rất nhiều những việc chúng tôi làm không theo một kịch bản nào cả. Dựa vào sự sẵn có của tài nguyên và cơ hội xuất hiện ở mỗi điểm khác nhau trên dòng thời gian, bạn thay đổi kế hoạch của mình một cách linh động và bước tiếp. Tuy nhiên, bạn phải chắc chắn rằng bạn vẫn di chuyển theo hướng mong muốn. Mặt khác, sự rộng mở và linh động cũng rất quan trọng. Khi đó, bạn sẽ có được cơ hội mà bạn không hề nghĩ đến. Một đồng nghiệp của tôi từng nói, bạn phải giữ cho cánh buồm mở rộng và rồi chờ đợi gió nổi lên.
95 C ĐƯƠNG ĐẦU VÀ BÁM ĐUỔI Shantanu Prakash (tốt nghiệp năm 1988) Educomp Dù lớn lên trong một gia đình trung lưu bình thường, anh Shantanu đã bắt đầu theo nghiệp kinh doanh từ lúc còn đang học bằng Cử nhân Kinh doanh (Bcom). Vận may trong kinh doanh tiếp tục đến với anh sau khi hoàn thành bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh (MBA) tại Học viện Quản lý Ấn Độ Ahmedabad (IIMA). Ngày nay, công ty Educomp do anh sở hữu là nhà cung cấp công nghệ kỹ thuật số hàng đầu cho các trường học trên khắp Ấn Độ. ác doanh nhân tài giỏi là nhờ bẩm sinh hay được tôi luyện? Có phải họ luôn biết chắc mình muốn gì trong cuộc đời, hay chỉ là nhờ có một cơ hội chợt xuất hiện và soi sáng con đường kinh doanh? Anh Shantanu Prakash lớn lên trong môi trường trung lưu điển hình. Nhưng sự khao khát kinh doanh đã có trong anh từ lúc còn rất trẻ. Anh thành lập công ty khi đang học đại học và mở một công ty khác ngay sau khi tốt nghiệp trường IIMA. Và đó là thời điểm cuối thập niên 80 của thế kỷ XX, trước khi kinh doanh trở thành trào lưu trong xã hội Ấn Độ. Một điều ở anh Shantanu sẽ làm bạn ấn tượng, đó là sự bình thản khi kể lại câu chuyện. Thành công của anh không tới chỉ sau một đêm mà đòi hỏi sự nỗ lực trong gần hai thập kỷ. Nhưng dù cho phải trải qua những thời điểm cực kỳ khó khăn, khi doanh số bán hàng rất thấp, khi không có nhiều tiền, anh ấy vẫn nói rằng việc kinh doanh “không bao giờ khó”. “Khi tôi nhìn lại từng ngày trong cuộc đời mình, tôi nghĩ đó chính là năm tháng tuyệt vời nhất trong cuộc đời của tôi”. Ngồi với anh ở quán cà phê trong khách sạn Trident tuyệt vời ở Gurgaon, một phần trong tôi nói rằng: “Anh chàng này chắc chắn đang nói dối. Làm sao có thể
96 như thế được…”. Nhưng từ sâu thẳm bên trong, tôi biết những điều anh nói đều đúng sự thật. Sự thật là thứ do chính bạn tạo nên. Nếu bạn nhìn cuộc đời bằng lăng kính màu hồng, thì đó chính là sự thật về cuộc đời của bạn. Điều này đi ngược lại với quan niệm thông thường của giới trung lưu về sự cẩn trọng cũng như thực tế về thế giới rộng lớn và xấu xí xung quanh. Nhưng tôi phải công nhận rằng công thức này có vẻ đúng với anh Shantanu. Công ty Educomp của anh làm việc với 9.000 trường học, tương tác với sáu triệu học sinh trên khắp Ấn Độ, Mỹ và Singapore, tạo nên nguồn doanh thu 276 crore rupee trong năm tài chính 2007 - 2008. Giá trị vốn hóa thị trường của công ty đạt mức 70 tỷ rupee vào thời điểm tháng 5/2008. Nhưng thái độ của người xây dựng nên công ty còn thú vị hơn cả chính câu chuyện về công ty đó. --- Anh Shantanu Prakash sinh ra tại Rourkela, một thị trấn nhỏ với duy nhất một điểm đáng chú ý – nhà máy thép. Cha làm việc tại Steel Authority of India(*) (SAIL), mẹ là giáo viên, anh được nuôi dạy trong môi trường không khác biệt là bao so với hàng ngàn đứa trẻ lớn lên tại thị trấn thép vào thập niên 70 của thế kỷ trước. (*) Nhà sản xuất thép lớn nhất Ấn Độ. Khi học xong lớp 10, gia đình anh chuyển tới Delhi và anh ghi danh vào Trường Công lập Delhi(**) (DPS), “ngôi trường lớn và hào nhoáng nơi thành phố”. Với học lực giỏi, anh Shantanu được nhận vào Trường Thương mại Shri Ram (tức Sri Ram College of Commerce - SRCC). Và đó chính là lúc những bằng chứng về sự khác biệt của anh bắt đầu xuất hiện. “Mỗi khi cha tôi đi công tác, ông thường mua cho tôi những cuốn sách. Thực tế, tôi chẳng hề nhớ là mình đã có món quà nào mà không phải là sách. Tôi thường đọc chúng ngấu nghiến. Và có lẽ chính điều đó giúp mở khóa sự nhận thức của tôi. Những suy nghĩ lớn lao, những chân trời mở rộng… Rồi khi cha tôi về hưu và muốn chuyển đến Delhi định cư, ông đã phát hiện ra mình không có đủ tiền để mua căn hộ chung cư của Cơ quan Phát triển Ấn Độ(***) . Đúng vậy! Thế nên trong đầu tôi thầm nghĩ rằng, nếu tôi cần làm ra tiền, thì việc làm công ăn lương có lẽ là không đủ”. (**) Đây là một hệ thống trường học tốt và danh tiếng bậc nhất tại Ấn Độ, bao gồm 333 trường tư ở khắp Ấn Độ và một số nước khác. (***) Sau khi Ấn Độ giành được độc lập năm 1947, dân số tại Delhi bùng nổ do luồng di dân từ khắp đất nước đổ về đây. Cơ quan Phát triển Delhi được thành lập vào năm 1955 theo quy định của Đạo luật Phát triển Delhi, với nhiệm
97 vụ quy hoạch và xây dựng nhà ở cho thành phố. Ở đây, khi nhắc đến nhà ở của Cơ quan Phát triển Ấn Độ, tác giả muốn nói đến nhà ở giá rẻ. Khi học tại SRCC, anh Shantanu đã mở công ty cùng một người bạn – công ty tổ chức sự kiện nhạc rock. Không phải vì anh có đam mê đặc biệt với nhạc rock, mà vì đó là một cơ hội tốt. “Chúng tôi thường tìm kiếm nguồn tài trợ từ các công ty lớn, tổ chức sự kiện, chương trình tại khách sạn để bán vé. Chúng tôi đã kiếm được rất nhiều tiền”. Đó là khoảng 4 - 5 lakh rupee – một khoản tiền lớn ở thời điểm 20 năm về trước. “Tôi nghĩ rằng mình đã thực sự giàu có. Và rồi những sai lầm điên rồ trên thị trường chứng khoán đã ‘cắn’ tôi một cú nhớ đời. Tôi thường có mặt tại Sàn Giao dịch Chứng khoán Delhi mỗi ngày, trong suốt gần hai năm. Cho tới khi tôi mất tất cả số tiền mình có. Hồi đó, tôi chỉ nghĩ rằng chuyện chơi chứng khoán thật là tuyệt. Kiểu như làm một việc có vẻ ‘người lớn’ hơn việc đến trường. Nhưng đó chỉ là sự bốc đồng của tuổi trẻ mà thôi”. Anh Shantanu được nhận vào trường IIMA mặc dù anh thích Trường Nghiên cứu Quản lý Deli (FMS) hơn. Nhớ lại việc này, anh cười lớn rồi nói: “Thực ra khi đó tôi không hề hiểu MBA là gì… Một người trong công ty quản lý sự kiện của chúng tôi bay tới Ahmedabad để nộp đơn xin học vì đã quá muộn để gửi qua đường bưu điện. Tất cả mọi thứ được thực hiện vào phút cuối”. Anh Shantanu đến IIMA học, ngay cả khi việc kinh doanh tổ chức sự kiện ở Delhi tiếp tục khởi sắc: một hợp đồng đã được ký kết với Thumbs Up(****) cho một loạt sự kiện âm nhạc trên khắp Ấn Độ, và một sự kiện âm nhạc ở Bombay còn đang trong thời gian chuẩn bị. Điều này có nghĩa là anh phải phân chia thời gian giữa việc học và việc kinh doanh. (****) Nhãn hiệu nước uống có ga nổi tiếng tại Ấn Độ, thuộc sở hữu của tập đoàn Coca-cola. “Trong năm đầu tiên tại IIMA, tôi thường đi tới Bombay mỗi dịp cuối tuần để cùng bạn tôi chuẩn bị cho sự kiện này. Và nó đã thành công tuyệt vời. Chương trình được tổ chức tại một khách sạn ở Bombay và chúng tôi mời được cả Remo(*****) đến biểu diễn. Tôi đi nhiều đến nỗi mà một lần, khi tôi trở về ký túc xá, có một tấm bảng được đặt ở trước cửa phòng của tôi ở khu D-14 đề ‘Sinh viên tham quan’”. (*****) Remo D”Souza: vũ công, biên đạo múa, diễn viên và đạo diễn phim nổi tiếng tại Ấn Độ. “Vậy là tôi chỉ toàn đi dự tiệc trong suốt hai năm tại IIMA. Thành thật mà nói, tôi đã không học hành nghiêm túc trong năm đầu tiên. Và rồi đến năm thứ hai, tôi nhủ rằng hãy thử đọc qua chương trình giảng dạy xem nội dung thế nào. Tôi luôn nhìn nhận cuộc sống theo cách khá thoải mái. Tôi tự hỏi sao những
98 người kia lại phải học hành chăm chỉ đến thế, có điều gì ở đây khiến họ coi trọng việc học đến vậy”. Vào thời điểm đó, mức lương của những sinh viên mới tốt nghiệp không hề cao. Anh Shantanu nhớ rằng vào năm 1988 (năm anh tốt nghiệp IIMA), 17 người bạn cùng khóa gia nhập Citibank với mức lương vỏn vẹn 7.000 - 8.000 rupee/tháng. Vậy nên chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi anh Shantanu không kiếm việc làm. Anh đã mở một công ty tập trung vào mảng giáo dục cùng với một người bạn và một đối tác cũ trong ngành tổ chức sự kiện. Ý tưởng kinh doanh là cài đặt phòng máy tính cho các trường học. Đây là một mô hình kinh doanh sáng tạo. Các trường không cần phải đầu tư vào trang thiết bị. Họ ký một hợp đồng có cam kết sử dụng sản phẩm của công ty trong nhiều năm, mỗi tháng họ trả một khoản phí để học sinh sử dụng phòng lab. “Đó là lúc công nghệ thông tin mới xâm nhập vào các trường học. Vì vậy với họ, đây vẫn còn là một điều bí ẩn. Khi chúng tôi đến và nói chuyện với hiệu trưởng của các trường, họ chào đón chúng tôi rất nhiệt tình và nói rằng chúng tôi hẳn biết cách cải tiến trang thiết bị cho phòng máy tính hơn bản thân họ. Vì vậy chúng tôi đã có một sự khởi đầu hết sức thuận lợi. Chúng tôi ký được hợp đồng với rất nhiều trường”. Trong vòng hai năm, công ty đã làm việc với 50 - 60 trường và có tới vài trăm nhân viên. Doanh thu đạt mức 40 - 50 triệu rupee. Và đó là một con số lớn vào thời kỳ năm 1990. Nhưng bất đồng quan điểm đã xuất hiện giữa các đối tác, trong nội bộ công ty. “Tôi muốn công ty đi theo một hướng, anh ấy lại muốn công ty đi theo một hướng khác. Nhưng chúng tôi đã là những người bạn tốt của nhau và chúng tôi vẫn rất gắn bó cho tới tận bây giờ”. Anh Shantanu đã quyết định làm việc một mình. Đối tác của anh giữ lại công ty và