phần của công ty mới, tăng trưởng nhanh, v.v… Đó chính là cách mà tôi có được những người thực sự giỏi cộng tác với mình”.
101 Hầu hết những người đó đều gắn bó với công ty cho đến tận bây giờ. Educomp có khoảng 4.000 nhân viên nhưng tỷ lệ bỏ việc ở mức thấp đáng kinh ngạc: ít hơn 3%. Vì sao? “Vì mọi người vui vẻ khi làm việc ở đây, tôi nghĩ như vậy. Và công ty đang tăng trưởng 100% mỗi năm. Hiện tại, chúng tôi lớn hơn đối thủ mạnh nhất của mình tại Ấn Độ đến 5 lần… Vậy họ còn muốn chuyển đi đâu nữa đây?”. Cùng với việc cổ phần hóa công ty, Educomp ngày nay có ít nhất 25 nhân viên đã trở thành triệu phú đô-la. Giống như tất cả những doanh nhân thế hệ mới, bí mật của sự gắn bó lâu dài nằm ở việc chia sẻ tài sản. Và sức nóng của sự tăng trưởng được tiếp nhiệt kịp thời nhờ đầu tư mạo hiểm. Educomp nhận được 2,5 triệu đô-la từ nguồn quỹ đầu tư mạo hiểm vào tháng 6/2000. Việc kêu gọi nguồn quỹ không quá khó khăn vì đó là thời điểm công nghệ thông tin và thị trường dotcom bùng nổ. Số tiền được giải ngân chỉ trong hai tháng. Số tiền đó có mang đến sự thay đổi lớn? “Thực tế là: không. Tấm vải bạt(******) rộng lắm. Số tiền lớn hơn chỉ giúp bạn mua thêm màu vẽ và vẽ bức tranh đẹp hơn mà thôi”. (******) Vải được dùng làm bề mặt để vẽ tranh. Sáu năm sau, khi công ty cần thêm nguồn quỹ để mở rộng, Educomp đã quyết định gây quỹ bằng cách IPO – phát hành cổ phiếu ra công chúng. Bởi vì “công ty đã đạt được tới mốc phát triển quan trọng và chúng tôi nghĩ rằng thị trường vốn cũng đã sẵn sàng. Nhiều người hỏi chúng tôi rằng: ‘Tại sao anh thực hiện IPO khi công ty còn nhỏ như vậy?’. Ở mức doanh thu 50 crore rupee, chúng tôi muốn cổ phần hóa công ty thay vì tìm kiếm nguồn quỹ từ các nhà đầu tư cá nhân”. Điều quan trọng là Educomp đã phát hành cổ phiếu ra công chúng vào đúng thời điểm mà công ty đang trên đà phát triển. Nhờ vậy mà từ đó, công ty đã tăng trưởng 100% mỗi năm. Nhưng trong suốt 20 năm làm việc trong lĩnh vực kinh doanh, chẳng lẽ không có khi nào anh Shantanu cảm thấy mệt mỏi? Câu trả lời là: “Không, vai trò của tôi thay đổi, công ty thay đổi, chúng tôi có cơ hội tăng trưởng vượt trội đặt ngay trước mắt. Educomp có giá trị khoảng 1,5 tỷ đô-la (tính đến thời điểm tháng 5/2008). Tôi nghĩ rằng chúng tôi có thể trở thành công ty giá trị 10 tỷ đô-la trong vòng 3 năm tới. Vì vậy tôi chắc chắn sẽ luôn ở đó, gánh vác công việc và thúc đẩy sự tăng trưởng của công ty”. Có những lĩnh vực mới có thể phát triển mạnh mẽ. Ví dụ như việc Educomp đang xây dựng trường học. Công ty sẽ đầu tư 30 tỷ rupee vào việc xây dựng 150 trường tại Ấn Độ trong vòng 2 - 3 năm tới. Công ty đang lên kế hoạch phát triển vào lĩnh vực giáo dục đại học cũng như mua lại các công ty bên ngoài Ấn Độ.
102 Vậy nên, 2008 “là năm thú vị nhất mà chúng tôi từng trải qua. Tôi một lần nữa có cảm giác giống hệt như hồi năm 1995”. Có những khía cạnh vô cùng lãng mạn của việc đưa công ty và sự sáng tạo của bạn lên một tầm cao mới. Đó là sự khao khát được nhìn thấy công ty của mình hoạt động tốt hơn và tốt hơn nữa. Và luôn có những cột mốc quan trọng chờ đợi ở phía trước. Anh Shantanu cho biết: “Những cột mốc quan trọng chắc chắn sẽ giúp cho bạn tiếp tục hoạt động tích cực và tiến lên phía trước. Nhưng tôi nghĩ với bản thân mình, việc hiểu được quá trình tạo nên giá trị thú vị vô cùng. Nghiên cứu hành vi người tiêu dùng, ra mắt sản phẩm mới, làm việc với những người thực sự tài giỏi, đó là một sự thôi thúc đối với tôi… Mỗi ngày trong cuộc đời, tôi đã trải nghiệm điều đó và đi xa khỏi quỹ đạo của mình để tạo dựng nên những trải nghiệm. Chúng mang đến cho tôi những thử thách để được sống, kiểm soát một thứ gì đó, làm một việc gì đó có ý nghĩa. Đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh tôi đang hoạt động: giáo dục – thật dễ dàng để cảm thấy rằng bạn đang đóng góp cho xã hội”. Thật tuyệt vời! Tuy nhiên, anh đã bao giờ phải hy sinh gia đình cho sự nghiệp của mình chưa? “Có lẽ gia đình tưởng tôi bị khùng. Vậy nên họ để tôi làm những gì mình muốn… Khi kết hôn, tôi đã là một doanh nhân và vợ tôi rất thông cảm với tôi. Nhưng công việc kinh doanh ngày càng đòi hỏi nhiều thời gian cá nhân của tôi hơn… Và đó là sự hy sinh còn đắt giá hơn cả tiền bạc”. Anh Shantanu thừa nhận rằng mình làm việc suốt 24/7. Ngay cả cuộc phỏng vấn này cũng được sắp xếp vào một buổi chiều Chủ nhật, sau bữa trưa. “Cuộc sống của tôi chỉ có một chiều duy nhất. Đúng thế, nếu tôi chỉ làm thuê, tôi sẽ rất rạch ròi giữa thời gian nghỉ ngơi và thời gian làm việc. Nhưng tôi đang làm việc cho chính mình. Tôi đã quyết định từ rất nhiều năm về trước rằng 10 năm tới của cuộc đời tôi sẽ hoàn toàn cống hiến cho việc xây dựng công ty này. Và gia đình của tôi đã học cách chấp nhận điều đó”. “Thế nhưng ông không hề coi đó là một sự hy sinh?”, tôi tiếp tục hỏi. “Nó chính là một sự hy sinh, không có gì phải nghi ngờ về điều đó cả. Có thể tôi không đủ thông minh để cân bằng hay làm việc đó cho đúng, thực tế tôi không hề tự hào về điều này. Tôi nghĩ rằng một cuộc sống lý tưởng là thành công trong sự nghiệp mà vẫn có đủ thời gian dành cho gia đình, những công việc và những sở thích khác… Tôi đã có hình dung đó trong đầu nhưng chưa bao giờ có thể thực hiện được. Có lẽ đó là một trong những điều tôi sẽ phải học”. Thực ra, đó là điều tất cả chúng ta đều cần phải học. Lời khuyên cho những doanh nhân trẻ Nếu một nhà kinh doanh 24 tuổi tới gặp tôi, tôi sẽ nói với người đó rằng hãy chọn bất cứ loại hình kinh doanh nào mà bạn muốn tham gia, khiến cho bạn cảm
103 thấy thích thú. Hãy bắt nguồn từ niềm đam mê sẵn có của chính bạn. Làm sao để bạn có thể chọn được mình sẽ làm gì? Nền tảng của tôi là một tấm bằng cử nhân thương mại từ SRCC và một bằng MBA – chẳng hề có chút “kỹ năng” nào, đúng không? Vì vậy tôi đã có thể thoải mái chọn bất cứ lĩnh vực nào mình muốn. Nhưng có một số nguyên tắc then chốt mà bạn cần phải nhớ - đó là hãy tự đặt ra câu hỏi: “Liệu rằng cơ hội có đủ lớn, liệu bạn có thể đóng góp và tạo nên sự thay đổi lớn cho những điều giúp tạo nên giá trị hay không?”. Lời giải cho các vấn đề này sẽ giúp bạn định hướng cho việc kinh doanh của mình.
104 “ T THÀNH CÔNG NGỌT NGÀO Narendra Murkumbi (tốt nghiệp năm 1994) Công ty sản xuất đường Shree Renuka Anh đóng cửa công ty đầu tiên của mình thành lập sau khi tốt nghiệp bởi doanh thu 5 crore rupee không “đủ lớn”. Công ty thứ hai của anh, công ty sản xuất đường Shree Renuka là công ty hiện có giá trị 1.000 crore rupee, nó cũng đã thay đổi cuộc sống của hàng trăm nông dân trồng mía. ôi sinh ra trong một gia đình thương nhân – gia đình tôi theo nghiệp kinh doanh từ rất nhiều đời nay. Tôi theo học ngành kỹ sư điện tử và luôn được định sẵn là sẽ nối nghiệp kinh doanh của cha mình. Và rồi một người bạn của gia đình bảo với tôi rằng: ‘Sao anh không học MBA?’”, anh Narendra kể lại. Thế là anh tham gia kỳ thi CAT và đỗ ngay từ lần đầu tiên. Vậy là anh chàng từ Belgaum đặt chân tới IIMA. Có điều ngay từ đầu, anh có những ưu tiên rất rõ ràng và khác biệt. “Tôi muốn tạo dựng một điều gì đó cho riêng mình”, anh giải thích. Những gì anh làm được đúc kết từ năm thứ hai học tập tại đây. Narendra đã tham gia khóa tập huấn mùa hè tại hãng Lụa Sohan, nhà xuất khẩu lụa lớn nhất Ấn Độ vào thời bấy giờ. Tuy nhiên, Narendra có vẻ không mặn mà lắm với công việc này, dù rằng ít nhiều, anh cũng thu thập được kinh nghiệm. Thật ra, Narendra đã xác định được việc mình sẽ làm. Gia đình anh có quen một người từng làm việc với Tatas trong lĩnh vực phát triển thuốc trừ sâu sinh học. Dự án này cho đến thời điểm đó vẫn chưa được thương mại hóa, người đàn ông đó đã về hưu và muốn làm một điều gì đó với nó. Thế là một trẻ và một già cùng hợp sức để mở công ty Murkumbi BioAgro. Narendra vay 5 lakh rupee từ cha mình làm vốn đầu tư. Anh có 25 lakh nữa từ việc huy động vốn. Và vào năm 1994, công ty bắt đầu sản xuất các loại thuốc trừ sâu trong một nhà kho nhỏ.
105 Trong suốt bốn năm sau đó, công ty xây dựng một hệ thống trên toàn quốc với 80 nhân viên bán hàng trải khắp tám bang của Ấn Độ. Tới năm 1998, Murkumbi BioAgro đã đạt được mức doanh thu 5 crore, với lợi nhuận đạt gần 40 lakh – một tỷ suất lợi nhuận rất khá. Bạn sẽ nghĩ đó là một vị trí tốt? Narendra không nghĩ vậy. “Vấn đề chính của chúng tôi là không thể phát triển công việc kinh doanh. Chúng tôi thất vọng với quy mô của công ty. Bởi vậy sau bốn năm, doanh thu dừng lại ở mức 5 crore rupee. Bạn không thể gọi đó là một công ty lớn”. Điều gì đã ngăn cản công ty mở rộng quy mô? “Do sản phẩm chỉ phục vụ cho một thị trường nhỏ. Người nông dân không ưa chuộng thuốc trừ sâu sinh học cho lắm. Sản phẩm này tuy có an toàn thật nhưng lại có tác dụng chậm hơn so với thuốc hóa học. Đây là vấn đề rất khó thay đổi”. Dẫu bị thị trường trong nước thờ ơ, sản phẩm này lại có tiềm năng rất lớn ở nước ngoài. Ban đầu, họ dự tính thâm nhập thị trường Mỹ. Nhưng cuối cùng thì Narendra nhận ra rằng các tiêu chuẩn đăng ký ở Mỹ là một rào cản lớn. Mặc dù đã tiêu tốn một khoản kha khá vào đó nhưng họ vẫn không thể vượt qua chướng ngại này. Vậy là những người quản lý chủ chốt tiếp tục vận hành công việc kinh doanh thuốc trừ sâu sinh học. Còn Narendra bắt đầu hướng tới những cơ hội khác. Anh quan tâm tới ngành sản xuất đường, vì “đây là một ngành công nghiệp lớn ở Belgaum, nơi tôi sống. Vào năm 1998, ngành này được chính phủ nới rộng kiểm soát. Vì vậy lần đầu tiên tại Maharashtra và Karnataka, sau 30 năm, bạn lại có thể mở những nhà máy sản xuất đường tư nhân. Trước đó, ngành này chỉ dành riêng cho các công ty nhà nước”. Đó là một cơ hội mới, một cơ hội kinh doanh lớn với đủ sức hấp dẫn dành cho một người đàn ông trẻ có những ước mơ lớn. Tuy nhiên, sản xuất là công việc kinh doanh đòi hỏi phải có tài sản ở dạng vật chất. Và những món này đòi hỏi phải có tiền. Rất nhiều tiền. Vậy làm thế nào mà công ty Shree Renuka huy động được vốn? “Dự án ban đầu đương nhiên là lớn hơn rất nhiều so với những gì chúng tôi đang làm. Chúng tôi chủ yếu luân chuyển vốn từ công việc kinh doanh hiện tại,