phần của bạn. Đó là lí do tại sao bạn thấy các đôi bị chán bước đi bên cạnh bạn có thể chắc chắn họ đã lấy nhau. Nếu họ không chán bạn có thể chắc chắn họ không lấy nhau. Người đàn ông này phải đang bước đi với vợ của ai khác, đó là lí do tại sao có nhiều vui vẻ thế.
350 Có lần tôi du hành trong tầu hoả. Trong khoang của tôi có một người đàn bà, và người đồng hành của cô ấy thường tới ở mọi ga, lúc thì mang kem, lúc thì trái cây, lúc thì cái này, lúc thì cái nọ. Tôi hỏi người đàn bà, "Anh chị có lấy nhau không? Người đàn ông này là ai?" Cô ấy nói, "Anh ấy là chồng tôi và chúng tôi đã lấy nhau bẩy năm." Tôi nói, "Tuyệt đối sai! Nếu anh ấy mà là chồng cô, anh ấy chắc đã biến mất trong khoang của anh ấy rồi và anh ấy chắc đã không xuất hiện chút nào. Anh ấy tới ở mọi ga. Tôi không thể tin cô được. Thực thà với tôi đi!" Cô ấy trông phân vân. Cô ấy nói, "Nhưng sao ông đi tới biết được?" Tôi nói, "Chẳng có gì mấy trong điều đó; nó là điều đơn giản. Anh ấy tới cực lạc tới mức anh ấy không thể là chồng bạn được." Cô ấy nói, "Ông đúng đấy. Anh ấy không phải là chồng tôi, anh ấy là bạn của chồng tôi, và chúng tôi bí mật đi lên Himalayas chỉ để có bẩy hay mười ngày ở đó cùng nhau thôi. Anh ấy là người yêu của tôi." Khi bạn đang trong yêu - khi bạn còn chưa thuyết phục người đàn bà và người đàn bà chưa thuyết phục bạn ở cùng nhau mãi mãi - cả hai bạn cùng giả vờ vui lớn. Và cái gì đó của nó là đúng nữa, vì hi vọng rằng "Ai biết được, mình có thể ra khỏi nỗi chán chường, khổ sở, lo âu, cái một mình của mình. Người đàn bà này có thể giúp mình." Và người đàn bà cũng hi vọng. Nhưng một khi bạn ở cùng nhau các hi vọng sớm biến mất, thất vọng bắt đầu. Bây giờ bạn
351 chán và vấn đề đã trở nên được nhân lên. Bây giờ, làm sao gạt bỏ được người đàn bà này? Bởi vì bạn không có tính thiền bạn cần người khác để giữ cho bạn bận. Và bởi vì bạn không có tính thiền bạn không có khả năng yêu nữa, bởi vì yêu là niềm vui tuôn tràn. Bạn chán với bản thân bạn. Bạn đã có gì để chia sẻ với người khác? Do đó, ở với người khác cũng trở thành địa ngục. Theo nghĩa đó Jean-Paul Sartre là đúng rằng người khác là địa ngục. Người khác không phải là địa ngục thực đâu; nó chỉ có vẻ vậy thôi. Địa ngục tồn tại trong bạn, trong tính phi thiền của bạn, trong việc không có khả năng ở một mình và cực lạc của bạn. Và cả hai là đều không có khả năng ở một mình và cực lạc. Bây giờ cả hai đều chặn họng nhau, liên tục cố vồ lấy hạnh phúc nào đó từ nhau. Cả hai đang làm điều đó và cả hai đều là kẻ ăn xin. Tôi đã nghe: Một nhà phân tâm gặp một nhà phân tâm khác trên phố. Người thứ nhất nói với người kia, "Anh trông khoẻ đấy. Tôi thế nào?" Không ai biết về bản thân mình, không ai quen với bản thân mình. Chúng ta chỉ thấy mặt người khác. Người đàn bà có vẻ đẹp, người đàn ông có vẻ đẹp, mỉm cười, toàn nụ cười. Chúng ta không biết nỗi khổ của người đó. Có thể tất cả những nụ cười kia chỉ là mẽ ngoài để lừa người khác và để lừa bản thân người đó. Có thể đằng sau những nụ cười đó có nước mắt lớn. Có thể người đó sợ nếu người đó không mỉm cười người đó có thể bắt đầu khóc lóc và kêu la.
352 Nhưng khi bạn thấy người khác bạn đơn giản thấy bề mặt, bạn rơi vào yêu với bề mặt. Nhưng khi bạn đi tới gần hơn, bạn sớm biết rằng chiều sâu bên trong của người kia là tối như chiều sâu của riêng bạn. Người đó là kẻ ăn xin như bạn vậy. Bây giờ... hai kẻ ăn xin ăn xin lẫn nhau. Thế thì nó trở thành địa ngục. Vâng, Abhiyana, bạn là đúng: "Đàn bà - họ là địa ngục để sống cùng, và là địa ngục để không sống cùng." Vấn đề không phải là đàn bà chút nào, cũng không phải là đàn ông; nó là vấn đề thiền và yêu. Thiền là cội nguồn từ đó vui vẻ trào lên bên trong bạn và bắt đầu tuôn trào. Nếu bạn có đủ vui vẻ để chia sẻ, chỉ thế thì yêu của bạn mới là sự hài lòng. Nếu bạn không có đủ để chia sẻ, yêu của bạn sẽ mệt mỏi, cạn kiệt, chán chường. Cho nên bất kì khi nào bạn ở cùng người đàn bà, bạn chán và bạn muốn gạt bỏ cô ấy, và bất kì khi nào bạn ở một mình, bạn chán với bản thân bạn và bạn muốn gạt bỏ cái cô đơn của bạn, và bạn tìm và kiếm người đàn bà. Đây là cái vòng luẩn quẩn! Bạn có thể liên tục đi như con lắc từ cực đoan này sang cực đoan khác cả đời bạn. Thấy ra vấn đề thực đi! Vấn đề thực không liên quan gì tới đàn ông và đàn bà. Vấn đề thực có cái gì đó liên quan tới thiền và việc nở hoa của thiền trong yêu, trong vui vẻ, trong phúc lạc. Đầu tiên thiền đi, là phúc lạc đi, thế thì nhiều yêu sẽ xảy ra theo cách riêng của nó. Thế thì ở với người khác là đẹp và ở một mình cũng đẹp. Thế thì nó là đơn giản nữa. Bạn không phụ thuộc vào người khác và bạn không làm người khác phụ thuộc vào bạn. Thế thì nó bao giờ cũng là tình bạn, sự thân thiết. Nó không bao giờ trở thành mối quan hệ, nó bao giờ cũng là thân thuộc. Bạn quan hệ, nhưng bạn không tạo ra hôn nhân. Hôn nhân là từ sợ, thân thiết là từ yêu.
353 Bạn quan hệ; chừng nào mọi thứ diễn ra đẹp, bạn chia sẻ. Và nếu bạn thấy rằng một khoảnh khắc đã tới để ra đi, bởi vì các con đường của bạn phân tách ở ngã tư đường này, bạn nói tạm biệt với lòng biết ơn lớn lao về mọi điều mà người kia đã từng là với bạn, vì mọi niềm vui và mọi vui thú và mọi khoảnh khắc đẹp mà bạn đã chia sẻ với người khác. Không khổ, không đau, các bạn đơn giản tách ra. Không ai có thể đảm bảo rằng hai người bao giờ cũng sẽ hạnh phúc cùng nhau, bởi vì mọi người đều thay đổi. Khi bạn gặp người đàn bà cô ấy là một người, bạn là một người. Sau mười năm bạn sẽ là người khác, cô ấy sẽ là người khác. Nó giống như dòng sông: nước liên tục chảy. Những người đã rơi vào yêu không còn đó nữa, cả hai không còn đó nữa. Bây giờ bạn có thể liên tục bám lấy lời hứa nào đó được ai đó khác cho - nhưng bạn đã không cho nó. Con người thực của hiểu biết không bao giờ hứa hẹn về ngày mai, người đó chỉ có thể nói, "Với khoảnh khắc này." Người thực sự chân thành không thể hứa được chút nào. Làm sao người đó có thể hứa được? Ai biết về ngày mai? Ngày mai có thể tới, có thể không tới. Ngày mai có thể tới: "Tôi sẽ không như cũ, bạn sẽ không như cũ." Ngày mai có thể tới: "Bạn có thể tìm thấy ai đó mà cùng với người đó bạn khớp sâu sắc hơn, tôi có thể tìm thấy ai đó mà tôi thấy hài hoà hơn." Thế giới là bao la. Sao vét cạn nó hôm nay? Để cửa mở đi, để mọi phương án mở đi. Tôi chống lại hôn nhân. Chính hôn nhân tạo ra vấn đề. Chính hôn nhân đã trở thành rất xấu. Thể chế xấu nhất trên thế giới là hôn nhân, bởi vì nó buộc mọi người phải giả dối: họ đã thay đổi, nhưng họ liên tục giả vờ rằng họ vẫn như cũ. Một ông già, tám mươi tuổi, mở hội mừng kỉ niệm đáng cưới lần thứ năm mươi với vợ mình bẩy mươi nhăm. Họ đi tới cùng khách sạn, tới cùng nơi nghỉ an dưỡng trên
354 núi, nơi họ đã trải qua tuần trăng mật. Hoài niệm! Bây giờ ông ấy tám mươi, bà ấy bẩy mươi nhăm. Họ đặt cùng khách sạn và lấy cùng phòng xưa. Họ cố sống những ngày đẹp đẽ đó của năm mươi năm trước lần nữa. Và khi họ sắp đi ngủ, người đàn bà nói, "Ông có quên không? Ông không hôn tôi như cách ông đã hôn tôi vào đêm trăng mật sao?" Ông già nói, "Được." Thế là ông ấy đứng dậy. Bà già hỏi, "Ông đi đâu đấy?" Ông ấy nói, "Tôi đi lấy răng quên ở buồng tắm." Mọi thứ đã thay đổi. Bây giờ cái hôn này không có răng hay với răng giả sẽ không là cùng cái hôn đó. Nhưng ông lão nói, "Được." Cuộc hành trình phải đã là mệt mỏi, và với ông già tám mươi tuổi.... Nhưng mọi người liên tục cư xử dường như họ vẫn như cũ. Một bà già và một ông già lấy nhau. Điều đó phải đã xảy ra ở Mĩ, còn đâu khác được! Ở Mĩ không ai dường như già cả, mọi người đều giả vờ là trẻ. Cho nên họ đi tuần trăng mật. Ông già cầm tay vợ trong tay mình và bóp chặt trong hai, ba phút - đó là mọi điều họ có thể làm khi có liên quan tới làm tình - thế rồi họ đi vào giấc ngủ. Hôm sau ông ấy lại bóp tay bà già - nhưng lần này chỉ một phút - ba phút có thể đã là quá lâu. Và ngày thứ ba, khi ông ấy vừa mới định bóp tay bà ấy, bà ấy nói, vừa quay sang bên kia, "Hôm nay tôi đau đầu."
355 Rất ít người thực sự trưởng thành; cho dù họ trở nên già đi, họ không trưởng thành. Già đi không phải là trưởng thành. Trưởng thành thực sự tới qua thiền. Học im lặng, an bình, tĩnh lặng đi. Học là vô trí đi. Điều đó phải là chỗ bắt đầu cho mọi sannyasins. Không cái gì có thể được làm trước điều đó và mọi thứ trở thành dễ dàng hơn sau điều đó. Khi bạn thấy bản thân bạn hoàn toàn hạnh phúc và phúc lạc, thế thì ngay cả chiến tranh thế giới thứ ba có xảy ra và toàn thế giới biến mất bỏ lại bạn một mình, điều đó sẽ không ảnh hưởng tới bạn. Bạn sẽ vẫn ngồi dưới cây của mình làm vipassana. Ngày khoảnh khắc đó tới trong đời bạn, bạn có thể chia sẻ niềm vui của bạn - bây giờ bạn có khả năng cho yêu. Trước điều đó nó sẽ là khổ, hi vọng và thất vọng, ham muốn và thất bại, mơ... và thế rồi bụi trong tay bạn và trong mồm bạn. Thận trọng đi, đừng phí thời gian. Bạn càng sớm trở thành vô trí càng tốt. Thế thì nhiều điều có thể nở hoa trong bạn: yêu, tính sáng tạo, tính tự phát, niềm vui, lời nguyện, lòng biết ơn, Thượng đế. Câu hỏi cuối cùng: Osho kính yêu, Tôi chưa bao giờ nhớ được điều thầy nói với tôi. Tôi phải làm gì? Savito, không cần nhớ điều tôi nói đâu. Lời là không quan trọng chút nào. Bạn không phải là học trò ở đây; sẽ
356 không có thi cử gì cả. Bạn không bị yêu cầu nhớ lời tôi. Chỉ thấm đẫm tôi, tâm linh của chỗ này, hương vị của con người tôi. Để im lặng của tôi đạt tới bạn. Nếu bạn quên lời điều đó là hoàn toàn tốt; chúng phải bị quên đi, bằng không chúng sẽ làm hỗn loạn tâm trí bạn. Tôi không ở đây để cho bạn nhiều thông tin; tôi ở đây để cho bạn Biến đổi. Với biến đổi, trí nhớ không được cần, cho nên đừng lo nghĩ. Nhiều người trở nên lo nghĩ "Chúng tôi liên tục quên điều thầy nói." Bạn vẫn nghĩ bạn đang ở đại học hay ở trung học hay cao đẳng, và bạn sẽ bị kiểm tra về sau và bạn sẽ phải sao chép lại. Không cái gì phải được sao chép lại, không ai sẽ hỏi cái gì cả. Ít nhất tôi sẽ không bao giờ hỏi bạn câu hỏi nào. Tôi dùng lời để truyền đạt im lặng. Tôi dùng lời để giữ cho tâm trí bạn bị bận để cho có thể có giao cảm tâm qua tâm. Tâm trí trở nên bị bận với lời, và giống như kẻ trộm tôi có thể vào trong tim bạn. Tôi có phương cách riêng của tôi. Tôi kể cho bạn chuyện cười, bạn bắt đầu cười, bạn mở mồm ra... và tôi chui vào! Savito, một chuyện cười cho bạn: Sol và Abe, hai ông goá tám mươi nhăm tuổi, đang ngồi trên ghế dài công viên ở St. Petersburg, Florida. Sol đang kể cho Abe về cô gái địa phương mà ông ấy đã hẹn hò đêm hôm trước. "Ông đã làm gì?" Abe hỏi. "Chúng tôi vào một nhà nghỉ, lên giường, và tôi hát 'Đấy là những ngày'." "Điều đó có vẻ giống như buổi tối quan trọng đấy," Abe nói. "Ông không phiền nếu tôi đưa cô ấy đi đêm nay chứ?"
357 "Chắc rồi, làm đi." Hôm sau, Sol nói, "Đêm trước diễn ra thế nào?" "Tốt." "Ông đã làm gì?" "Thế này, chúng tôi vào nhà nghỉ và lên giường. Tôi không nhớ được bài hát, thế là tôi giao cấu cô ấy." Đủ cho hôm nay.
358
359 11. Đúng thực sự Hỏi: Cái gì là đúng và cái gì là sai? Đáp: Phân biệt bằng vô trí là đúng. Phân biệt bằng tâm trí là sai. Khi người ta siêu việt lên trên đúng và sai, người đó là đúng thực sự. Trong kinh có nói, 'Khi người ta cư ngụ trên đường đúng, người đó không phân biệt "cái này là đúng, cái này là sai ".' Hỏi: Học trò minh mẫn là gì, và học trò đần độn là gì? Đáp: Học trò minh mẫn không phụ thuộc vào lời thầy, nhưng dùng kinh nghiệm riêng của mình để tìm ra chân lí. Học trò đần độn phụ thuộc vào việc đi tới hiểu dần ra qua lời thầy. Thầy giáo có hai loại học trò; một loại nghe lời thầy mà không níu bám vật chất cũng không bám phi vật chất, không gắn với hình dạng hay với phi hình dạng, không nghĩ về đối thể sống hay về đối thể phi sống... Đây là học trò minh mẫn; loại kia, người thèm khát hiểu biết, tích luỹ nghĩa, và trộn lẫn tốt và xấu, là học trò đần độn. Học trò minh mẫn hiểu ngay lập tức; anh ta không nuôi dưỡng tâm trí thấp kém khi anh ta nghe giáo huấn, anh ta không theo tâm trí của hiền nhân, anh ta siêu việt lên cả hai trí huệ và dốt nát. Cho dù người ta nghe giáo huấn và không níu
360 bám lấy ham muốn trần tục, không yêu Phật hay con đường thực, nếu, khi người đó phải lựa chọn một trong hai, người đó chọn cái yên tĩnh từ lẫn lộn, trí huệ từ dốt nát, bất hoạt từ hoạt động và bám lấy cái này hay cái kia của những điều này, thế thì người đó là học trò đần độn. Nếu người ta siêu việt lên trên cả trí huệ và dốt nát, không có tham về giáo huấn, không sống trong nhớ lại đúng, không nêu ra suy nghĩ đúng, và không có khát vọng là duyên giác phật hay bồ tát, thế thì người đó là học trò minh mẫn. Một trong những bí ẩn cuộc sống có tính thách đố, gây hoang mang là điều vị phật nói cho những người chưa là chư phật. Điều đó gần giống như nói cho người đang ngủ say. Vâng, nếu bạn phải nói đủ to về cái gì đó bằng tiếng nói của bạn, cái gì đó của lời bạn có thể xuyên thấu vào giấc ngủ của người ngủ - chúng thậm chí có thể đạt tới tâm trí người đó - mặc dầu chúng sẽ phải đi qua nhiều nhiều giấc mơ. Chúng sẽ bị bóp méo, chúng sẽ không là như cũ, và nghĩa mà người ngủ sẽ cho những lời đó sẽ là của người đó. Nhưng không có cách khác. Chỉ có ba khả năng. Người ngủ nói với người khác cũng đang ngủ; đó là khả năng thứ nhất. Đó là điều liên tục xảy ra trên khắp thế giới: người ngủ nói với người ngủ khác, người mộng du cố trao đổi với người mộng du khác. Chỉ xung đột lớn nảy sinh ra từ nó, nhiều thứ nảy sinh ra từ nó, nhiều tiếng ồn: ... Chuyện được kể bởi kẻ ngốc, đầy âm thanh và bực bội, chẳng có ý nghĩa gì. Vâng, đó đích xác là điều xảy ra.
361 Toàn thế giới đang trong hỗn độn, bởi vì mọi người không biết họ đang nói gì cứ đi nói mọi thứ cho người khác, người không thể nghe thấy được, người không trong trạng thái nghe. Và chúng ta liên tục diễn giải tương ứng với định kiến của riêng chúng ta, chúng ta liên tục áp đặt nghĩa của chúng ta lên lời của người khác. Người khác vận hành chỉ như màn ảnh và chúng ta chiếu bộ phim riêng của mình lên chúng. Tôi đã nghe một chuyện cổ: Ngày xưa một hoàng đế lớn, một chakravartin, người cai trị toàn thể thế gian, quyết định rằng nếu toàn thế giới dừng mọi loại tiếng ồn cho dù trong một phút thôi, im lặng đó sẽ là kinh nghiệm không thể nào tin được. Nhưng làm sao thuyết phục được mọi người dừng lại toàn bộ trong một phút - toàn thế giới dừng lại trong một phút, không nói? Cho dù ông ấy là hoàng đế lớn, điều đó vẫn là không khả thi. Ông ấy hỏi những người trí huệ. Họ nói, "Điều đó dường như là nhiệm vụ không thể được. Làm sao chúng ta có thể xoay xở được nó? Làm sao chúng ta canh được? Ai có thể ngăn cản mọi người khỏi nói và làm tiếng động? Cả triệu người! Quân đội của bệ hạ là lớn đấy, nhưng so với mọi người quân đội chả là gì." Thế rồi một nhà huyền môn đứng dậy và nói với nhà vua, "Tôi có thể xoay xở được điều đó. Tôi biết bí mật." Ông ấy thì thào vào tai nhà vua và bí mật này có tác dụng. Bí mật này rất kì lạ - vì cách thức của các nhà huyền môn bao giờ cũng rất kì lạ. Trên bề mặt họ có vẻ giống như điều này, sâu bên dưới họ là cái gì đó khác - có thể đích xác là cái đối lập về cách họ tỏ ra trên bề mặt. Nhà huyền môn bảo nhà vua, "Bệ hạ công bố rằng vào một ngày đặc biệt nào đó vào mười hai giờ trưa giữa ngày,
362 toàn thế giới sẽ phải cùng nhau hô lên một âm thanh 'Hoo' trong một phút. Toàn thế giới phải hô nó! Không ai được phép không hô, mọi người đều phải tham gia." Nhà vua nói, "Ông nói cái gì thế? Ta muốn thế giới rơi vào trong im lặng tuyệt đối trong một phút cơ mà!" Nhà huyền môn nói, "Tôi biết mọi người! Bệ hạ cứ theo điều tôi nói đi, và điều ngài muốn sẽ xảy ra." Và điều đó thực sự xảy ra. Nhà vua ra tuyên nố, ngày được ấn định, và mọi người nóng lòng chờ đợi khoảnh khắc đó. Toàn thế giới hô lên "Hoo" trong một phút - nó sẽ là cái gì đó phi thường! Mọi người nghĩ, "Mình sẽ không hô, mình sẽ nghe. Sao bỏ lỡ cơ hội như thế? Bản thân nhà vua muốn nghe, sao mình phải bỏ lỡ cơ hội này? Và ai tìm ra được? Khi cả thế giới hô Hoo, ai đi tìm ra rằng mình đã không là người tham gia?" Và đó là cách mọi người nghĩ. Và đích xác mười hai giờ, trong một phút có im lặng tuyệt đối - thậm chí không một tiếng động. Nhà huyền môn đã xoay xở được điều đó. Và nhà vua được biến đổi bởi im lặng này sâu sắc thế - cái đẹp của nó, âm nhạc của nó, cái duyên dáng tuyệt đẹp của nó. Nó trở thành việc bắt đầu của thiền của ông ấy. Nếu chỉ tiếng ồn bên ngoài dừng lại trong một phút cho bạn tĩnh lặng thế, im lặng dịu dàng thế, điều gì sẽ xảy ra khi tâm trí bên trong của bạn dừng tạo ra tiếng động? Nó là điểm ngoặt trong đời của hoàng đế. Nhưng bình thường thế giới liên tục làm ra tiếng động; mọi người đang làm ra tiếng động. Những người làm ra nhiều tiếng động hơn người khác được coi là lãnh đạo, chính khách; họ được coi là người vĩ đại. Bạn sẽ được coi là vĩ đại bởi báo chí và về sau bởi các sử gia chỉ nếu bạn đã có giá trị gây phiền phức, nếu bạn có thể tạo ra rắc rối. Nếu bạn
363 có thể tạo ra rắc rối như Adolf Hitler hay Joseph Stalin hay Mao Trạch Đông, thế thì bạn sẽ được coi là nhà lãnh đạo lớn. Nếu bạn có thể tạo ra rắc rối như Ayatollah Khomeini, thế thì bạn sẽ được coi là thánh nhân vĩ đại. Giá trị của bạn phụ thuộc vào việc bạn có thể tạo ra bao nhiều phiền phức trên thế giới. Mọi người đều muốn là ai đó, do đó mọi người phải giả vờ, phải hô to. Mọi người đều phải chứng minh rằng "anh không thể đối xử với tôi như là không ai cả." Chính là trong cái điên này, trong những người mất trí này, mà người đã trở nên thức tỉnh phải truyền đạt thông điệp. Nó là kì công gần như không thể nào được. Nó là phép màu mà thỉnh thoảng ai đó mới có khả năng lắng nghe. Khả năng thứ nhất là: người ngủ nói với người ngủ khác. Họ nói nhiều, họ nói điều vô nghĩa; hiển nhiên họ không thể nói có ý thức được. Hai người ngủ - họ chỉ có thể làm ra tiếng ồn ngớ ngẩn. Không thể có khả năng cho bất kì trao đổi nào. Do đó trên thế giới không có trao đổi: chồng quát vợ, vợ quát chồng - và không ai hiểu bất kì ai khác. Thế giới thiếu hiểu biết một cách tuyệt đối, toàn bộ. Hiểu biết là bằng không. Mọi người bằng cách nào đó liên tục kéo lê bản thân họ. Vâng, họ trở nên được điều chỉnh với nhau, nhưng đó không phải là hiểu biết. Chính là chỉ từ thất bại liên tục, chán nản, thất vọng mà họ làm ra vài thu xếp, bởi vì mọi người phải sống và vài thu xếp được cần để sống. Khả năng thứ hai là: hai vị phật nói. Thế thì giao cảm là có thể, nhưng hai vị phật chưa bao giờ nói cả. Người ngủ nói quá nhiều, trao đổi là không thể được. Hai vị phật có thể giao cảm với nhau, nhưng họ không bao giờ nói. Họ không thể nói được, không có gì để nói. Họ cả hai đều ở cùng đỉnh, họ cả hai đều thấy cùng mặt trời lặn, họ cả hai đều trong cùng cực lạc - cái gì có đó để mà nói? Bất kì cái gì bạn nói, người kia đều đã biết; bất kì cái gì người kia sẽ nói, bạn đã
364 biết. Vâng, thỉnh thoảng chuyện xảy ra trong quá khứ là chư phật đã gặp gỡ. Có lần Kabir và Farid, hai vị phật, gặp gỡ, và trong hai ngày ngồi trong im lặng tuyệt đối. Không một lời nào được thốt ra. Khi họ ra đi, các đệ tử của họ hỏi, "Điều gì đã xảy ra? Cái gì đã đi sao? Sao các thầy không nói ra một lời?" Họ cả hai đều nói với đệ tử của mình, "Không cần, điều đó chắc đã là phí hơi - điều ta biết, người kia biết. Ta không còn nữa mà ông ấy cũng không còn nữa. Chúng ta là hai