Le Bao Ngoc A KH�N6 : P�AI 501
KH�N6 P�AI n��; ulJ�6 501 LA cuu
LOINOIDAU "Ai cung la nguoi tot trong cau chuy�n cua chinh minh, va lake phan di�n trong cau chuy�n cua nguoi khac." Chung ta CU' mai m�c k�t trong vong luan quan gifra vai tro "ne:m nhan" va "thu ph9m", gifra "tot" va "xau", gifra "cong lf' va "mu quang" ... Bai vi ta luon bao dung v6i sai s6t cua ban than, nhung l9i rat kh�t khe v6i hanh vi cua nguoi khac. Ta khong nh�n ra nhfrng th6i quen xau cua chinh minh, nhung l9i de' b1,mg hanh vi cua nhfrng nguoi xung quanh. Ta ch1ng biet minh da lam ton thuang nguoi khac, nhung l9i nh6 mai nhfrng n6i buon ai d6 gay ra cho minh. Ta de cao nhfrng nguoi minh yeu quy va phu nh�n, h9 thap nhfrng nguoi minh ghet b6 ... Nhfrng nguoi xung quanh ta cung v�y. Cu9c song thuong ngay cua chung ta von day nhfrng tinh huong r�c roi trong cac moi quan h�: bi hieu lam, bi n6i xau, bi ban tan sau lung, bi quay roi ... Tru6c bat ky danh gia nao tu moi truang xung quanh, du tot hay xau, ta cung thuang d� dang coi d6 la sv kh1ng dinh ho�c phu nh�n ban than, dieu nay anh huang trvc tiep t6i long tv tr9ng. Tat ca m9i nguoi deu c6 nhfrng th6i xau, diem yeu va khoanh kh�c d� bi ton thuang, trong tinh huong d6 chung ta tr6 nen nh.;ly cam, danh gia tieu ClJ'C cua nhfrng nguoi xung quanh se khien chung ta nghi ngo va d1n v�t chinh minh.
6 �ij� V-.hon� pha; r6; nhun� e,Qn� aun� laC,UU Co nhfrng khi thoi quen xau khien chung ta tr6 nen ich ky, d9c doan, vo tam, doi khi gay ra nhfrng 16i lam khien ban than hoi tiec. Li�u nhfrng gi ta nhin nh�n ve the gioi nay co dung d�n? Nhfrng gi ta nghi la tot co th1,rc sv tot? Nhfrng thu ta coi la th�t co bao nhieu phan gia doi? Li�u tren doi nay co ton t.,1.i "nc:.m nhan hoan hao" va "phan di�n tuy�t doi"? Ta thuang nghi ve nhfrng ton h9i ai do gay ra cho minh, li�u ta co luon danh gia dung ve nhfrng ton thuang minh gay ra cho nguoi khac? Li�u ta co dang bi danh dp d9o due, bi tong tien cam xuc, bi lqi dvng ma khong hay? Va ... li�u chinh ta co phai la nguoi tot nhu ta nghi khong? Toi tin dng neu co the Iva ch9n, hau het ch�ng ai thich phai chiu ton thuang, cung khong he muon vo y gieo n6i buon vao long nguoi khac. The nhung CUQC song nay khong co phep mau de sua chfra m9t con nguoi, chung ta chi co the dva vao sv tu luy�n cua ban than de khien minh dan tr6 nen tot hon. Muon lam duqc dieu nay, ta can nhin th�ng vao nhfrng van de cua ban than va m9i nguai xung quanh, phan tich de' hieu ro ve chung. Day khong phai la dieu dang xau ho. B9n chi dang doi di�n voi m�t toi cua m6i ca nhan, chieu sang chung de tim den S\f tv tin va thau hie'u. Ca toi va b9n, chung ta deu khong hoan hao. Dieu tuy�t voi la m6i ngay ta deu co g�ng tv hoan thi0n ban than, yeu thuang va tran tr9ng chinh minh cimg nhfmg nguiri xung quanh, bai vi tat ca chung ta deu xfrng dang duvc h,�nh phuc.
Le 5ao Ngoc@ 7 C6 m9t cau n6i ma toi rat tam d�c: "To separate oneself from the burden, the angst, the anguish that we all encounter every day. To sayI am alive, I am wonderful, I am. I am. That is something to aspire to". - Garth Stein, The Art of Racing in the Rain 1 • 1. T9m djch: "0e tach mlnh ra khoi nhung ganh n�ng, nhung n6i ni�m va sl,I thong kh6 ma tat ca chCmg ta d�u g�p phai m6i ngay, hay n6i rang t6i con song, t6i th�t tuy�t vbi, t6i chinh la t6i. Toi chfnh la toi, day la di�u dang de khao khat". (Garth Stein, NgM thufit dua xe trong mua).
V��,- C6 Ian, chau be h9c lop tam, con cu.a m9t nguoi quen, tung tam S\f voi toi, dqi y the nay: "Moi l.ln m� milng chau v� loi gi d6, m� se milng mai khong du't. Moi khi m� mu6n chau lam gi. m� l�p di l�p l<;!i cho d�n khi chau bu(>c phai lam thi thoi, du chau khong mu6n lam, nhung chau phai lam de m� chau dll'ng n6i nfra. Khi ma chau mile loi, m� phan tich dai lilm, n6i mai n6i mai... Chau s<;1 m�, din tranh xa m�, va chang hieu sao khi nghe nhi�u chau bj nhan y. Moi khi m� bilt d.lu n6i, trong d.lu chau se nghi d�n nhfrng thu' khac, khong con de tam xem m� n6i gi nfra . . Chau con bilt d.lu tu'c va cai m�. Th� la m� chau bao chau mit d<;!y." La m9t nguoi Ian, toi da nghi r�ng m� chau m�ng chau nhieu the la vi quan tam den con thoi, n6i nhieu m6i mom va m�t chu, c6 ai muon n6i nhieu dau. Cho den m9t ngay toi sang nha chau c6 vi�c, phat hi�n ra bo m� chau n6i nhieu kinh khung. Khi dua tre vua di h9c ve va len phong, bo m� be lien give con di t�m, give lien tvc den khi dfr a be vao t�m thi thoi, ke ca khi dua tre da g�t len: "Lat nfr a con t�m!"
Le Bao N�oG � 9 Trong thoi gian toi ngoi n6i chuy�n v6i anh chong ve cong vi�c, chi VQ' 6 phong khac v�n luon mi�ng cau nhau con ve du m9i thu tren doi. HQ c6 hai con, va chi VQ' het n6i ve dua nay l.;i.i n6i ve dua khac, lien h,IC lien h,IC, den toi la nguoi ngoai ma con thay choang vang dau 6c. Tru6c khi ve, toi hoi: "Sao chi n6i b9n tre nhieu the? Nhfrng cai v�t vanh chi de b9n treh,r quyet di, chu CU' n6i lien h,IC nhu v�y thl,l'C sl,l' nghe rat m�t ay." Chi lien n6i xoi xa: "Day co thay chua, n6i nhieu nhu the ma chung n6 c6 chiu nghe dau, cu B. m�t chung n6 ra. D6 la chua ke n6 con cai co. N6i den the roi ma kh6ng du9c thich.1ng biet con phai lam the nao, khong le phai cho chung n6 an don." Anh chong dung c.;i.nh g�t gu: "B9n nay bu6ng 1�m, n6i chang chiu nghe, den tuoi lao roi." Hai anh chi ay deu khong biet den "hi�u ung tam ly qua gi6ih.;i.n". Hi�u ung qua gi6ih.;i.n de c�p den vi�c khi phai chiu m9t kich thich qua muc, qua nhieu, trong thoi gian qua dai, con nguoi se cam thay mat kien nh�n, kh6 chiu va muon phan khang. C6 m9t cau chuy�n nhu sau: C6 lin nha van Mark Twain I nghe m1,1c Sli' giang t�i m(>t nha thd. Ban diu, 6ng cam thiy m1,1c Sli' giang hay nen c6 y djnh quyen g6p ti�n. Nhung sau mudi phut, ong cam thiy mit kien nhan din, nen quych djnh se quyen it ti�n l�i. Rl>i them mli'di phut sau, m1,1c sli' van ti�p t1,1c bai giang d�u d�u, ong cam thiy kh6 chju va 1. Samuel Langhorne Clemens (30/11/1835 - 21/4/1910), but danh Mark Twain, la nha van trao phung, ti�u thuyet gia n6i tieng cua My.
10 �} lJ.hong phai SOi nhung e,Ong aung laC,LJU quy�t djnh khong quyen g6p nfta. Th�m chi, fT}Qt s6 di ban con k€: d.ng do cam thiy tU'C gi�n vi m9c SU n6i qua nhi�u, Mark Twain khong nhftng chang quyen g6p ma con liy tr(>m hai XU tll cai dia! Mark Twain da bi kich thich trong thoi gian dai, khien ong khong chiu du9c va thay doi y dinh cua minh. Day la each ma hi�u ung qua gi6ih,,m du9c phat hi�n. Tu do, nguoi ta thuang giam b6t tlnh tr<;1.ng kich thich, nh�c l<;1.i thai qua mQt van de de tranh hi�u ung nay sinh ra lam anh hu6ng den tam ly. Ngay den ca moi truang quan ly kh�t khe nhu trong tr<;1.i giam, nhfmg can b9 va giam thi tr<;1.i giam con phai hoc each noi vua du, khong dai dong mien man. Tat ca cac m�nh l�nh dua ra deu phai gay gon, vua du, khong cau nhau, lem bem. Cong tac giao d1,1c ph<;1.m nhan trong tr<;1.i cung ng�n gon, tranh giai thich le the, noi th�ng vao van de, tac phong nghiem tuc. Bai neu can b9 CU' cam ram hay dai dong qua, S1,l' giao d1,1c se phan tac d1,1ng. Den giao d1,1c ph<;1.m nhan dang chap hanh an tu con phai luu y can th�n nhu the, nfra la giao d9c con cai, nhat la nhfmg dua tre dang 6 d9 tuoi nh<;1.y cam. Vi�c giang giai hay dn nh1n lien tl,lc, qua muc cua cha m� ve van de nao do la m9t s1,l' kich thich don di�u. Dua tre sem m khep tai l<;1.i. Loi noi cua cha m� b�t dau giong nhu tieng on nen ma thoi, ho CU' the d9c tho<;1.i con lu tre thi chi gia VO' nghe cho ho hai long, con thl,l'C S1,l' chung cam thay chan ng�t.
Le Bao Ngoe,@ 1 1 D�c bi�t la tre vi thanh nien, ve lau dai, chung se khep minh va khong muon giao tiep v6i cha m�, th�m chi la noi lo"m. C6 nhung vi ph1,1 huynh hay tv h6i t<;1i sao con cai cu nhu "b9n tv ky". Sau khi di h9c ve, chung chui ngay vao phong, dong kin cua va khong thich n6i chuy�n v6i cha m�. Chung nghe nh<;1c, len m<;1ng, xem phim, lam bai t�p ... va chim d�m vao the gi6i rieng cua minh, cam thay thoai mai khi khong phai nghe cha m� dn nh�n. Nhung lai n6i Ian man qua muc cua cha m� c6 the' lam mat di S\f ton tr<;>ng cua dua con v6i h9. V�y, cha m� nen lam gi de tranh hi�u ung qua gi6i h<;1n? Toi da tim du9c m9t so lai khuyen huu ich tu Zhudou Parenting - m9t thuang hi�u ve nghien CU'U giao d1,1c t<;1i Trung Quoc: Thu nhtit la dua ra cac yeu cau, huang d�n r6 rang va thiet thvc. Vi d1,1 nhu nguai m� bu6c vao phong, thay phong bua b9n, lien dn nh�n dua con ve vi�c "6 ban". N6i mai phat chan thi l<;1i lai sang vi�c con h9c kem. N6i ve h9c t�p chan roi l<;1i n6i sang con co X giup bo m� vi�c nha, con chu Y nau an ngon, con ong Z kiem du9c nhieu tien, th�ng ABC b�ng tuoi may nghi h9c di lay v9 c6 con roi kia kia ... Cu v�y thi lam sao dua con kien nh�n nghe noi? Th�m chi dua con con ch�ng hieu m� dang muon n6 phai lam gi!
1 2 '� �h6n9 phai JOi nhun9 e,On9 aun9 laC,LJU Thay vao do, co the' noi: "Phong con bua qua, horn nay hay d9n di, ngay mai m� vao la phai g9n nhe." Thai gian, nhi�m vv va ky v9ng cua phv huynh dua ra hie nay la ro rang, tht,rc te va kha thi. Dua con biet no phai lam gi, khi nao phai hoan thanh. Thu hai la dung phan xet va quy chvp tuy y, dung trut gi�n. Tru6c hanh vi co van de cua tre, each hi�u qua nhat cua cha m� la thao lu�n van de va chi ra 16i sai do. Tuy nhien dung phan xet va gan nhan tuy y. Vi dv, m9t dua tre bi ph9t a truang. Khi ve nha, dua tre giau khong noi cho cha m�, khi nha trm'mg lien h� thi phv huynh m6i biet. Cha m� co the d� dang noi gi�n ma gao len: "May tri tra a, h9c dau ra cai tro giau giem doi g9t day, do mat d9y !" Dua tre co the binh finh de noi chuy�n voi cha m� khong? Tru6c can gi�n va nhfrng lai cong kich n�ng ne, chung cang muon giau giem van de minh g�p va tranh xa phv huynh. Den m9t luc nao do, phv huynh khong con biet thong tin gi ve con minh nfra. Thay vao do, cha m� co the mo ta ve hanh vi cua tre nhu sau: "Conda khong chu d9ng noi v6i bo m� ve chuy�n ngay horn nay." Tiep theo, h9 noi ve cam xuc cua minh: "Bo/m� cam thay rat khong vui vi con da tu6c di quyen duqc biet cua bo/m� nhu m9t nguoi cha, nguoi m�. Tat nhien, bo/m� ciing boi roi.