Dau tien la ham muon l�t do doi phuong. Day la trm'mg hqp m9t ben noi b�t, c6 duqc sv cong nh�n, ben con l9i muon phu nh�n vt tri vuqt tr9i cua ben kia, muon h9 thap ho�c vuqt qua doi phuong. Trong hoan canh nhu v�y, nhfrng nguoi n6i xau s�n sang su dt,mg bat ky ly do va tht1 do-:m nao de' tan cong doi phuong. Nhfrng ke n6i xau khfmg ngan ng9i tim moi each lam mat uy tin cua ben kia, trong d6 nhfrng tu ngfr xuc ph9m va tin don d9c h9i duqc su dt,mg nhu mot phuong ti�n c9nh tranh. Tiep theo, nguoi ta muon trut S\f khong hai long qua loi n6i. Khi mot ben cam thay minh phai chtu dvng sv kh6 chtu do ai d6 trvc tiep gay ra ( dong nghi�p, b9n be, nguoi than ... ), ho trut sv bat man cua minh cho ben thu ba, ke'le' de c6 nguoi dong cam, ung ho va ve phe ho. N6i xau c6 the tro thanh cong Cl,I de' tim kiem S\f can bing tam ly. Nhieu nguoi c6 th6i quen xac nh�n gia trt cua minh bing each so sanh ban than v6i nhfrng nguoi khac. Khi m9t nguoi VU'Q't len tren, se c6 nguoi chon each n6i xau nhim khien nguoi nay mat di sv ton trong cua cong chung, de ho c6 duqc sv can bing tam ly cua chinh minh. Khi m9t ai d6 duqc khen, dll'Q'C chu y, se c6 nguoi xuat hi�n de V<;}Ch la tim sau, b�t be tung ti, loi du thu kien thuc ra de' h9 thap va phu nh�n nguoi kia - d6 la do ho da tv so sanh, cam thay ban than con gi6i hon ben kia ma khong duqc chu y, nen ho lam v�y de tv th6a man cai toi ca nhan; ho�c ho cam thay ghen tt do thieu tv tin.
2 6 4 @ V-.hong phai JOi nhvng Gung aung la GULi Ngoai ra, nhung ke n6i xau con muon chia se tin tuc va tlm kiem niem vui thong qua hanh vi buon chuy�n, theu d�t ve nguoi khac. Khi n6i ra nhfrng thong tin ve nguoi khac ma khong ai c6, dieu d6 cho ke buon chuy�n cam giac mlnh quan tr9ng, VUQ't tr9i. N6i xau va Ian truyen tin don cung la m9t lo,;ti hlnh chia se tin tuc, giup m9i nguoi dJ g�n ket nhau hon, cung tlm den tr,;tng thai vui ve khi dam tieu, cang vui hon khi ai d6 h9 ghet tr6 thanh ml)c tieu bi boi nh9, that b,;ti ... T�p hqp thanh dam dong de' cung n6i xau ai d6 giup nguoi ta khong thay minh dang lam vi�c hen h,;t, khong c6 cam giac t9i 16i ma con cam thay hao hung va ha he, b6i vl xung quanh ai cung nhu v�y. Cuoi cung la ham muon hoa nh�p, muon thanh l�p lien minh v6i nguoi nghe. Ham muon nayt,;to ra nhfrng nh6m chuyen n6i xau, gom nhfrng thanh vien thich thi phi, moi quan h� cua h9 tr6 nen khang khit khi cung nhau tan cong nguoi khac. N 6i xau ve m9t doi tuqng, xet theo khiac,;tnh nao d6, la b9c 19 Sl,l' chan thanh va tin tu6ng doi v6i nguoi nghe, va khi hai (hoc\ic vai) nguoi cung n6i xau ai d6, h9 dang trong tr,;tng thai cung h9i cung thuyen. Th�m chi, cung nhau ghet ai d6 c6 the' lam moi quan h� tr6 nen khang khit hon la chia se thong tin tich Cl)'C. Khi hai nguoi khong quen biet nhau n6i nhung dieu khong hay ve cung m9t nguoi, h9 se cam thay gan gui v6i nhau hon vl tin r�ng h9 c6 cung gia tri va phan doan.
Le Bao Ngoe,@265 2. Nhting nguoi thich hong chuyen "Lai a6n xuat phat tit nhfrng kc hay ghct 11gl{'(ri kluic, Ian truyen bai nhfmg kc kho· dq,i va l7ll\J'C Cha]! 11'1�11 lJcj·j 11/,fmg kc ngu ng6c." Song hanh voi nhfrng ca nhan thich n6i xau la nhi:'mg nguoi thich nghe va Ian truyen tin don thi phi. Day la nhfrng nguoi ranh r6i va trong r6ng, cuoc song cua hQ nh<;1t nheo nen can nem gia vi b�ng nhfrng kich thich hap d�n tu tin tuc c6 ve gi�t gan. HQ coi vi�c "hong drama", nghe tin tuc gi�t gan nhu mot dam me, say sua mo xe nhfrng "bi m�t dong troi" cua ai d6, ham ho ban tan ve nhfrng chuy�n "tham cung bi su" trong chinh tri, xa hoi ... du tat ca nhfrng gi hQ biet chi la nhung loi don doan khong the kie'm chung. HQ vua nghe tin don vua phan khich thoi bung len ngQn lua vl muon lam mQi chuy�n Ion han, cang lo<;1n thl cang vui, cang on ao thl cang thoa man. Suy cho cung, nhung chuy�n thi phi doi voi nguoi nghe chi nhu mot bo phim, voi vai tro la khan gia thl cong chung luon muon phim th�t nhieu tlnh tiet gay can, bat ngo. Doi th1,rc khong the' nhu phim anh, nen nhung ke thich thi phi phai nem m�m d�m muoi de to ve nen nhung tlnh tiet trong cau chuy�n, khien nhfrng cau chuy�n ay tro nen giong phim ho�c tieu thuyet nh�m thoa man nhu cau giai tri cua mlnh.
2 6 6 8gS �hong pha; r6; nhung GOng aung la GVU Tren thtyc te, hau het nhfrng nguai thich hong chuy�n thi phi deu khong biet thvc hu ve tin don va thieu kha nang tu duy sau sJc. HQ chi dva vao kien thuc cua ban than de danh gia dung sai, chi xem xet cac S\f ki�n tren be m�t cua tang bang chim va tin vao thong tin ma h9 duqc nh�n, hau nhu khong ai muon tim hieu S\f th�t. An sau hanh vi cua nhfrng nguai thich nghe va lan truyen tin don thi phi la rat nhieu van de tam ly pho bien trong dai song cua con nguai: - C6 nhfmg ke cam thay thoa man khi b6i m6c dai song rieng tu Ctla nguai khac, thich lay n6i buon cua nguai khac lam h�nh phuc cua chinh minh, bai vi dai song tinh than cua h9 trong r6ng. Hi�n tuc;mg nay ngay cang tra nen pho bien, nhfrng nh6m nguai "hong bien", "buon dua", "khau nghi�p" no ro khJp nai. Theo nhu cau cua khan gia, cac phuang ti�n truyen thong cung phat trien theo XU huang nay, m9i nguai trong xa hoi dan quen v6i cac thong tin kem chat luqng ma h9 du9c tiep xuc h�ng ngay. Khi ranh r6i khong c6 gi de lam, cac lo�i tin tuc thi phi da tra thanh m6n an tinh than cua m9i nguai. Cang giai tri nhieu b�ng vi�c "buon dua" va dua chuy�n, tam hon cua con nguai cang tra nen trong r6ng, h9 lien h,ic can them nhfrng thu kich thich trong cac cau chuy�n hen ngoai de'lap day khoang trong nay. Trong trai, chan nan, sa sut, thieu niem tin, khong c6 dinh huang, khong c6 ch6 dva tinh than, gia tri ca nhan bi lu ma. Sv trong r6ng ve tinh than giong nhu m9t "can b�nh" xa h9i va ngay cang pho bien.
Le Bao NgoG@267 - Chu de dam tieu thong d1,mg, hap dSn va dUQ'C hu6ng ung nhieu nhat la n6i xau ve cuoc doi Clla ai d6, d�c bi�t la nguoi noi tieng va thanh cong. Khi cuoc s6'ng cua chung ta khong tot b�ng nguoi khac, chung ta se giai pht'mg sv khong hai long theo each nay. Day la m9t co che phimg v� tam ly di«fo hinh, dUQ'C goi la "tam ly nho xanh", b�t nguon tu: truy�n ngt,1 ngon Con ctio va chum nho cua Aesop1 : M(>t con eao d6i bt,mg di lang thang, bong thiy m(>t chum nho triu qui tren gian. Cao ta lam m9i each Vlidn minh, kieng chan, nhiy len th�t cao, nhung c6 giing each nao cung khong th� ch;.im dtt<;1c tdi chum nho. Loay hoay mai ma khong the thanh cong, Cao chep mi�ng: "Hti, nho con xanh liim!", r6i venh m�t b6 di. Tu cau chuy�n nay, thanh ngu "nho xanh" hay "nho con xanh l�m" du9c su dt,1ng de n6i den vi�c co phu nh�n, h9" thap, che bai va coi thuang mot dieu gi d6 vi ban than khong d9"t du9c. Tam ly "nho xanh" de c�p den vi�c khi cam thay that vong vi nhu cau thvc Sl,l' cua minh khong dtrQ'C dap ung, nguoi ta bia ra mot so ly do de' tv an ui ban than va giai t6a cam XUC tieu Cl,l'C trong long. Do d6, cang kem c6i trong cuoc song thi con nguoi cang thich tum tl,lm thanh mot dam dong buon chuy�n de tim kiem niem vui, sv sang khoai va giam ding th�ng tam ly. 1. Aesop la nha van Hy L<;1p. Ong sinh ra la mot nguai no I�, cung thai v&i Croesus va Solon, vao giua the' ky VI tru&c Cong nguyen thu('>c giai do<;1n Hy L<;1p c6 d<;1i.
2 6 s @ �hong pha; s6; nhung e,Ong dung la e,uu - Khi m9t ca nhan cam thay minh la nguoi tot, ho se c6 cam giac VUQ't tr9i va w tin trong vi�c danh gia cung nhu phan xet moi nguoi xung quanh. Khi qua tin r�ng minh cao quy hon nguoi khac, ho c6 the' lam nhung dieu trai di;lo due trong khi tin r�ng dieu ho lam la hqp ly va chinh dang. Sv phan xet cua m9t nguoi nhJm t&i ca nhan nao d6 la vi ho cam thay minh tot d�p hon nguoi ma minh n6i t&i. C6 nhieu nguoi chi muon dung tren die'm cao cua di;lo due va chi trich van de cua nguoi khac, trong khi quen mat dong rac tren dau minh. - Ngoai ra, Cll()C s6ng Ctla mfii nguoi deu c6 nhung ap Ive nhat djnh, ai cung coi van de cua minh la l&n nhat, nhung co gJng cua minh la dang tran trong nhat. Vi v?y, hau nhu chung ta khong nh?n ra gia trt va S\f n6 ll,l'C cua nguoi khac. Du&i nhu cau giai t6a ap Ive CUQC song, du lu�n can tim kiem m9t ml,lC tieu de tan cong va phan xet, do 16i va trut gi�n. Day la m9t di;rng bJt n,;lt t�p the, m9t khi doi tuqng da bt ll,l'a chon, moi loi n6i va hanh vi cua ho deu c6 the' bt suy di�n theo hu&ng xau de tan cong, boi nho. Muon giam thieu tac h<;li cua tin don, Bianca Dahl, m9t nha nhan chung hoc t<;li D<;li hoc Toronto, gqi y moi nguoi nen co gJng hie'u ca SO' cam xuc d�ng sau nhung tin don va thong tin sai l�ch. Dahl n6i: "Van de quan trong la chung ta tuan theo niem tin rieng cua minh, bai vi 6 m9t muc d9 nao d6, chung mang l,;li cho chung ta S\f chan thl,l'C ve cam xuc."
Le Bao N9oc@269 Nhin chung, nhfmg nh6m nguai thich thi phi, bao gom ca nhung ke buon chuy�n va ke thich nghe dam tieu, da t<;lo nen m9t "h� sinh thai" ly tu6ng, nai nhfrng tin don tieu C\fC dll'Q'C t<;¼O dieu ki�n de' phat trien m9nh me nha't. Nhfrng nguai song trong h� sinh thai nay khong he nh�n ra sv l.lm dieu cua minh, do d6, nhfrng nguai khac bu9c phai tr6 thanh n<;ln nhan bat d.ic di cua cai mi�ng "n6i ra dn ret" cua h9. B<;ln than men, khi da hieu nhung tam ly xoay quanh th6i quen buon chuy�n, b<;ln c6 con quan tam den nhfmg lai n6i xau ma thien h<;l danh cho b<;ln nfra khong? Va b<;ln c6 tiep tt,ic cam thay vui khi dam tieu ve ai d6?
..... ____ fto 0 'v<JC> Bat coc �o dtic Thang 10 nam 2020, mien Trung Vi¢t Nam phai httng chju m<)t d<_jt thien tai khung khi�p. Chuy¢n sao Vit;t lam ttt thit;n mua bao lu da thu hut dtt<_jc sv quan tam kin cua dtmg dao c6ng chung, ung h◊ ttt thi¢n cung tn1 thimh m(>t det.'ti n6ng h<>i de dtt lu�n ban tan r6m ra. Gitia luc nay, Son Tung M-TP bong ch6c trc:'i thanh tam diem bi chi trfch vi dang anh di an sang tren Facebook ca nhan. M<)t s6 ctt din m�ng to ve gay gk "Gill'a tam lu mien Trung, Son Tung dang anh di an sang sang chanh!" "Khong thiy ca si nay di ttt thi¢n nhi, gib nay con sang v&i chanh, xam ghe." "Ttt horn djch Covid, h�n n�ng mien Tay, rl>i gib bao Iii mien Trung ma van chtta thiy n6 ttt thi¢n hay keu g9i gi." Trong d<_1t thien tai nay, Hoa h�u H'hen Nie keu g9i m9i ngttbi quyen g6p, chung tay va tl! d6ng g6p 50 tri¢u dl>ng cho doan cvu tr<_j mien Trung. Tuy nhien,
Le Bao Ngoc@ 211 sau khi thong tin s6 ti�n ung ho du\jc c6ng khai, hang lo;:_tt ngttdi len tieng chi trfch vi cho r.ing vi('.c H'hen Nie ung ho 50 tri�u d6ng la qua it, th:Jm chi c6 ngttc)i con n6i co keo ki�t. Ngoai H'hcn Nie, ci:111g c6 hang lo;:_i.t ngh� si da bj chi trich vi chuy(:n tit thi(:n. Nhiing ngttdi n6i tieng bj n6i "Sao chua ung h(>", "Giau ma ung ho it the", th�m chi c6 ngttdi v�n dong dtt(_jc hang ty d6ng cung bj n6i la "Sao khong b6 ti�n tui ra lam tit thi�n ma phai di keu g9i", "Cua ngttdi phuc ta, sll' d1.,mg ti�n keu gQi tit cong d6ng de PR danh tieng". Ky l;:_t hon, den ngay 20 thang 10 nam 2020, c6 lu6ng y kien xuit hi�n tren m;:_i.ng: "Mua hoa ngay 20 thang 10 la lang phi, ti�n hoa diy c6 the mua ao phao cll'U sinh, muag;:_i.o cll'U d6i". Neu m<_>i ngudi df'.u kh6ng mua hoa de g6p tif'.n cll'u tn}, thi ai cll'u nhvng ngu()i nong dan tr6ng hoa day? Nhieu nguai co tieu chuan kep, thich ngoi tren dinh cao d<;1.o due de phan xet the gian. HQ doi h6i nguai khac phai d<;1.t den chuan mvc cua thanh nhan, con voi chinh ban than minh, hQ dung tieu chuan d� dai den am VO C\fC. De thao tung nguai khac, hQ SU' d1,mg m9t thu vu khi VO hinh nhung d�c bi�t m<;1.nh me, do chinh la d<;1.o due. Da bao gia b<;1.n trai qua nhfmg tinh huong nay chua: - B;:_tn phat bieu mot y kien nao d6, ho�c dang tai mot bai viet. Bong c6 ngttdi nh�n xet diy khich bac v&i nhvng tit nhtt "xam", "d6t", "khong dung", "v& van".
2 7 2 � li(.hong phai s6i nhurn� e,Cjng aung la e,w B<;tn cam thiy bi coi thudng nen phan U'ng l<;ti, mu6n ngudi kia tranh lu�n cho ra le. Th� nhung ngudi ta khong the chi ra b<;tn sai & dau, ch.log dua ra du<;:1c y ki�n dong g6p nao c6 gia trj. Thay vao d6, h<;> keo m(>t nh6m ngudi vao cong kfch thai d(> cua b<;tn: "Ai ciing c6 y ki�n rieng, vita nghe trai chi�u ma da nhay dvng len r6i, cai thai d(> nay cho thiy con ngudi b<;tn chang tu' t� gi, khong XU'ng la ngudi c6 h<;>c. Nhin thai d(> khong bi�t ti�p thu da thiy chang ra gi rf>i." 6, n�u thvc St! co long t6t mu6n g6p y vdi b<;tn, thi ngay tli d{m hq da the hit;n thai d(> ton tr<;>ng hon. Khi n{Ji ra nhvng tll' ngi:f coi thuc'ing, m9c dich th�t cua h9 chi la c6ng kich va h� thip dl>i phuong de th6a man sv kieu ng<;to cua ban than thoi. H<;> khong ton tr<;>ng ngudi khac tru&c, nhung l<;ti tin cong vao thai d(> va d<;to dvc de doi d6i phuong phai ljch thit;p v&i minh. -Vao ky nghi, b<;tn tt! thudng cho minh m(>t chuy�n du ljch b.lng tau h6a. B<;tn mua ve lo<;ti gh� ngf>i m�m v&i mll'c gia cao hon lo<;ti gh� cvng. Th� nhung khi len tau, b<;tn thiy m(>t dva tre dang ngf>i tren gh� cua minh, mt; cua dva be n6i vdi b<;tn: "Co mua gh� cll'ng, be ngf>i keu dau lung nen doi sang ch6 nay. Chau thong cam, nhudng ch6 cho tre em nhe." B<;tn cam th.ly vo ly, t<;ti sao ngudi mt; nay khong tt! d�t ve gh� m�m cho con tli trudc? B<;tn se phai thay con co ta ngf>i lo<;ti gh� dau lung u? Ro rang ban than da