phần của tâm thức bạn. Đây là cái đẹp của tâm thức: tâm thức có thể tụt ra khỏi bất kì cái gì; không có rào chắn cho nó, không biên giới cho nó. Chỉ một khoảnh khắc trước bạn còn là người Anh. Hiểu được cái vô nghĩa của chủ nghĩa quốc gia, sau đó khoảnh khắc thứ hai, bạn không còn là người Anh nữa.
199 Tôi không nói rằng da trắng của bạn sẽ thay đổi, nó sẽ vẫn còn trắng; nhưng bạn không còn bị đồng nhất với tính trắng nữa, bạn không còn chống lại mầu đen nữa. Bạn thấy cái ngu xuẩn của nó. Tôi không nói rằng chỉ bởi việc thấy rằng bạn không còn là người Anh, bạn sẽ quên tiếng Anh, không. Nó sẽ vẫn còn đó trong kí ức của bạn, nhưng tâm thức bạn đã trượt ra ngoài, tâm thức bạn đang đứng trên tảng đá cao nhìn vào thung lũng. Bây giờ người Anh đã chết trong thung lũng còn bạn đang đứng trên núi, xa xôi, không gắn bó, không xúc động. Toàn bộ phương pháp luận phương Đông có thể được rút gọn về một từ: chứng kiến. Và toàn bộ phương pháp luận phương Tây có thể được rút gọn về một điều: phân tích. Phân tích, bạn đi lòng vòng. Chứng kiến, bạn đơn giản thoát ra khỏi cái vòng. Phân tích là cái vòng luẩn quẩn. Nếu bạn thực sự đi vào phân tích, bạn sẽ đơn giản bị phân vân - làm sao nó lại có thể được? Nếu, chẳng hạn, bạn cố gắng đi vào trong quá khứ, bạn sẽ chấm dứt ở đâu? Đích xác ở đâu? Nếu bạn đi vào trong quá khứ, bản năng dục của bạn đã bắt đầu từ đâu? Khi bạn mười bốn tuổi sao? Nhưng thế thì nó tới từ trời xanh sao? Nó phải đã sẵn sàng trong thân thể rồi. Vậy thì khi nào? Khi bạn được sinh ra chăng? Nhưng thế thì khi bạn trong bụng mẹ, nó lại chưa sẵn sàng sao? Thế thì khi nào? Khoảnh khắc bạn được thụ thai sao? Nhưng trước đó một nửa bản năng dục của bạn đã chín muồi trong tinh trùng bố bạn. Bây giờ cứ tiếp tục... Bạn sẽ kết thúc ở đâu? - bạn sẽ phải đi tới Adam và Eve. Thậm chí thế thì nó cũng vẫn không chấm dứt: bạn sẽ phải đi tới bản thân Thượng đế Cha. Tại sao ngay chỗ đầu tiên ông ấy đã tạo ra Adam?...
200 Phân tích bao giờ cũng sẽ vẫn còn là một nửa, cho nên phân tích không bao giờ giúp đỡ được bất kì ai một cách thực sự cả, nó không thể giúp được. Nó làm cho bạn được điều chỉnh chút ít thêm với thực tại của mình, có vậy thôi. Nó là một loại điều chỉnh, nó giúp cho bạn đạt tới một chút ít hiểu biết về vấn đề của mình, việc sinh ra của nó, cách chúng nảy sinh. Một chút ít hiểu biết trí tuệ đó giúp cho bạn điều chỉnh với xã hội tốt hơn, nhưng vẫn còn là con người cũ. Không có biến đổi qua nó, không có thay đổi triệt để qua nó. Việc chứng kiến là cách mạng. Nó là việc thay đổi triệt để - từ tận gốc! Nó đem một con người hoàn toàn mới vào sự tồn tại, bởi vì nó đưa tâm thức bạn ra khỏi mọi huấn luyện. Huấn luyện có đó trong thân thể và trong tâm trí, nhưng tâm thức vẫn còn không bị huấn luyện. Nó là thuần khiết, bao giờ cũng thuần khiết; nó là trong trắng. Trong trắng của nó không thể bị vi phạm. Cách tiếp cận phương Đông là làm cho bạn lưu tâm về tâm thức trong trắng này, về thuần khiết của nó, về hồn nhiên này. Đó là điều Saraha đang nói với nhà vua lặp đi lặp lại. Nhấn mạnh của chúng ta là vào bầu trời còn nhấn mạnh của phương Tây là vào mây. Mây có sinh thành: nếu bạn muốn tìm ra chúng từ đâu tới, bạn sẽ sẽ phải đi ra đại dương, thế thì với tia nắng mặt trời và việc bốc hơi của nước và mây thành hình... và bạn có thể tiếp tục, nhưng nó sẽ di chuyển trong vòng tròn. Mây hình thành, thế rồi chúng lại tới, rơi vào yêu với cây cối, bắt đầu tưới nước cho đất; trở thành sông, đi ra đại dương, bắt đầu bay hơi, lại dâng lên dưới tia mặt trời, trở thành mây, lại rơi xuống đất... Nó cứ tiếp diễn thế, vòng tròn và vòng tròn và vòng tròn mãi. Nó là cái bánh xe. Bạn sẽ đi ra từ đâu? Điều này sẽ dẫn tới điều khác và bạn sẽ trong cái bánh xe.
201 Bầu trời không có sinh thành, bầu trời là không được tạo ra; nó không được cái gì tạo ra cả. Trong thực tế đối với bất kì cái gì, bầu trời là điều cần thiết, điều tiên thiên: nó phải tồn tại trước khi bất kì cái gì khác có thể tồn tại. Bạn có thể hỏi nhà thần học Ki tô giáo - ông ấy nói Thượng đế tạo ra thế giới. Hỏi ông ấy liệu trước khi ngài tạo ra thế giới thì có bầu trời nào hay không. Nếu không có bầu trời, Thượng đế thường tồn tại ở đâu? Ngài phải cần không gian... nếu không có không gian, ngài tạo ra thế giới ở đâu? Ngài đặt thế giới vào đâu? Không gian là cái phải có... thậm chí để cho Thượng đế tồn tại. Bạn không thể nói, "Thượng đế tạo ra không gian," điều đó sẽ ngớ ngẩn, bởi vì thế thì ngài sẽ không có không gian nào để tồn tại cả. Không gian phải đứng trước Thượng đế. Bầu trời bao giờ cũng có đó. Cách tiếp cận của phương Đông là trở nên lưu tâm tới bầu trời. Cách tiếp cận phương Tây làm cho bạn ngày một tỉnh táo với mây hơn và giúp cho bạn chút ít, nhưng nó không làm cho bạn nhận biết về cốt lõi bên trong nhất của mình. Chu vi - vâng, bạn trở nên chút ít nhận biết hơn về chu vi... nhưng không nhận biết về trung tâm. Và chu vi là xoáy lốc; bạn phải tìm ra trung tâm của cơn xoáy lốc, và điều đó xảy ra chỉ qua chứng kiến. Chứng kiến sẽ không thay đổi huấn luyện của bạn, chứng kiến sẽ không thay đổi cơ bắp thân thể của bạn. Nhưng chứng kiến sẽ đơn giản cho bạn kinh nghiệm rằng bạn vượt ra ngoài mọi cơ bắp, trong khoảnh khắc siêu việt đó, không vấn đề nào tồn tại, không vấn đề nào cho bạn cả. Và bây giờ điều đó là tuỳ bạn... Thân thể sẽ vẫn cứ mang cơ bắp còn tâm trí sẽ vẫn mang huấn luyện - bây giờ điều đó là tuỳ ở bạn: nếu đôi khi bạn khao khát về vấn đề, bạn có thể đi vào tâm trí thân thể và có vấn đề và tận hưởng
202 nó. Nếu bạn không muốn có nó, bạn có thể vẫn cứ ở ngoài. Vấn đề sẽ vẫn còn như một dấu ấn trong hiện tượng thân thể tâm trí, nhưng bạn sẽ tách xa và rời xa nó. Đó là cách vị phật vận hành. Bạn dùng kí ức; vị phật cũng dùng kí ức, nhưng ông ấy không bị đồng nhất với nó. Ông ấy dùng kí ức như cái máy. Chẳng hạn, tôi đang dùng ngôn ngữ... khi tôi phải dùng ngôn ngữ thì tôi dùng tâm trí và mọi dấu ấn, nhưng liên tục tôi không là tâm trí - nhận biết đó có đó. Cho nên tôi vẫn còn là ông chủ, tâm trí vẫn còn là kẻ hầu. Khi tâm trí được gọi, nó tới; tiện ích của nó có đó, nhưng nó không thể chi phối được. Cho nên câu hỏi của bạn là phải: vấn đề sẽ tồn tại, nhưng chúng sẽ tồn tại chỉ trong hạt mầm trong thân thể và tâm trí. Làm sao bạn có thể thay đổi được quá khứ của mình? Bạn đã từng là người Cơ đốc giáo trong quá khứ; nếu trong bốn mươi năm bạn đã là người Cơ đốc giáo, làm sao bạn có thể thay đổi bốn mươi năm đó và không là người Cơ đốc giáo được? Không, bốn mươi năm đó sẽ vẫn còn như một thời kì của việc là người Cơ đốc giáo. Không, nhưng bạn có thể trượt ra khỏi nó; bây giờ bạn biết rằng đó chỉ là sự đồng nhất. Bốn mươi năm đó không thể nào bị phá huỷ, và cũng không cần phải phá huỷ chúng. Nếu bạn là người chủ ngôi nhà, không cần. Bạn có thể dùng ngay cả bốn mươi năm đó theo cách nào đó, theo cách sáng tạo. Ngay cả giáo dục điên khùng cũng có thể được dùng theo cách sáng tạo. "Thế còn các dấu ấn còn lại trong não thì sao, còn lại trong cơ bắp thân thể thì sao?" Chúng sẽ có đó nhưng như hạt mầm, một cách tiềm năng ở đó. Nếu bạn cảm thấy quá đơn độc và bạn muốn các vấn đề, bạn có thể có chúng. Nếu bạn cảm thấy quá khổ vì không có khổ, bạn có thể có chúng; chúng sẽ còn lại bao giờ cũng có sẵn. Nhưng không cần phải
203 có chúng, không có sự cần thiết phải có chúng; điều đó sẽ là chọn lựa của bạn. Nhân loại tương lai sẽ phải quyết định liệu nó phải đi trên con đường của phân tích hay nó phải đổi sang con đường của chứng kiến. Tôi dùng cả hai phương pháp. Tôi dùng phân tích; đặc biệt cho người tìm kiếm tới từ phương Tây, tôi cho họ vào các nhóm. Những nhóm này mang tính phân tích, những nhóm này là sản phẩm phụ của việc phân tâm. Họ đã trưởng thành; Freud sẽ không có khả năng nhận ra nhóm đương đầu nếu ông ấy tới, hay trị liệu nguyên thuỷ. Sẽ khó cho ông ấy để nhận ra. "Chuyện gì xảy ra thế này? Tất cả những người này đều phát điên sao?" Nhưng họ là biển khơi của công trình của ông ấy; ông ấy là người tiên phong, không có ông ấy thì sẽ không có trị liệu nguyên thuỷ. Ông ấy đã bắt đầu toàn bộ trò chơi này. Khi người phương Tây tới tôi, tôi cho họ vào trong các nhóm. Điều đó là tốt cho họ, họ nên bắt đầu với điều dễ dàng hơn đối với họ. Thế rồi dần dần tôi sẽ thay đổi. Đầu tiên họ vào các nhóm thanh tâm như nhóm đương đầu, trị liệu nguyên thuỷ, và thế rồi tôi bắt đầu cho họ vào nhóm chứng ngộ mạnh mẽ, rồi vipassana. Vipassana là việc chứng kiến. Từ đương đầu tới vipassana có sự tổng hợp lớn. Khi bạn đi từ đương đầu sang vipassana, bạn đang đi từ Tây sang Đông. Câu hỏi thứ ba: Osho ơi, hành động của thầy cũng mang cùng tỉ lệ tốt và xấu trên thế giới chứ?
204 Hành động nào? Bạn có thể phát hiện hành động nào trong tôi... ngoại trừ việc nói không? Và trong điều đó nữa tôi cũng chăm nom để làm mâu thuẫn mọi điều tôi nói. Cho nên tới cùng, chỉ cái trống rỗng... Đó là cái dụng của mâu thuẫn. Nếu tôi nói cộng một, ngay lập tức tôi nói trừ một, và tổng số là không. Tôi không phải là người làm, tôi không làm gì cả. Tất cả những điều bạn gọi là hành động thì đều là việc nói của tôi với bạn, và điều đó lại mâu thuẫn tới mức nó không thể mang hoặc tốt hoặc xấu. Tôi cứ phủ định bản thân mình. Và nếu bạn hiểu trạng thái này của vô hành động, bạn đã hiểu khả năng cao nhất của tâm thức. Tâm thức cao nhất không phải là người làm, nó là việc hiện hữu. Và nếu cái gì đó như hành động xuất hiện ở đó, đó chỉ là vui đùa. Việc nói của tôi chỉ là chuyện chơi. Và toàn bộ nỗ lực là ở chỗ bạn không trở thành giáo điều về tôi. Bạn không thể trở thành được, tôi không cho phép khả năng đó. Tôi mâu thuẫn nhiều thế, làm sao bạn có thể tạo ra giáo điều được? Nếu bạn cố gắng tạo ra giáo điều, ngay lập tức bạn sẽ tìm ra tôi đã mâu thuẫn với nó. Một nhà truyền giáo Ki tô giáo hay tới gặp tôi, và ông ấy nói, "Ông nói nhiều quá. Bây giờ điều cần là một cuốn sách nhỏ giới thiệu về triết lí của ông, cái gì đó tựa như sách giáo lí vấn đáp Ki tô giáo, nói tóm lại." Tôi nói, "Điều đó sẽ khó đấy. Nếu ai đó định đặt tôi vào 'tóm lại', người đó sẽ phát điên. Và người đó sẽ không tìm được cách nào để chọn cái gì và không chọn cái gì." Một khi tôi đã ra đi rồi thì nhiều người sẽ định trở thành bất bình thường với việc lấy chủ đề luận án tiến sĩ của mình
205 về tôi, bởi vì tôi đã nói tất cả những điều có thể được nói, và tôi đã phủ nhận tất cả những điều có thể bị phủ nhận. Câu hỏi thứ tư: Osho ơi, một câu hỏi với sự thiếu tin tưởng: Sao thầy nói nhiều chống lại bản ngã thế? Bản ngã không phải là một biểu hiện của Thượng đế sao, một trò chơi do sự tồn tại chơi? Nếu bạn hiểu điều đó, thế thì không có vấn đề gì về bản ngã cả. Đó là toàn bộ mục đích tại sao tôi cứ nói chống lại bản ngã, đến mức bạn không hiện hữu và Thượng đế hiện hữu. Nếu bạn đã đi tới hiểu biết sâu sắc tới mức bản ngã cũng là trò chơi của Thượng đế, thế thì điều đó là hoàn toàn tốt! Thế thì không có vấn đề gì, thế thì không cần phải loại bỏ bởi vì bạn chẳng có gì để loại bỏ cả. Nếu bạn hiểu rằng bản ngã cũng là trò chơi của Thượng đế, thế thì bạn không trong nó. Mọi thứ đều là của Thượng đế - đó là điều vô ngã là gì - ngay cả bản ngã. Nhưng nhận biết đi! Bạn có thể chỉ giở thủ đoạn lên chính mình, và tâm trí rất tinh ranh. Nhân danh Thượng đế bạn có thể cố gắng cứu lấy bản ngã của mình. Điều đó là tuỳ ở bạn, nhưng mang tính quan sát. Nếu bạn thực sự hiểu rằng tất cả đều là của Thượng đế, thế thì bạn không hiện hữu. Cho nên bản ngã ở đâu, bản ngã ngụ ý gì? Nó ngụ ý: ta có cuộc sống riêng, ta không là một