phần còn lại cuộc đời này trong kiên nhẫn và hi vọng, vận may tốt hơn cho lần sau được không? Không hi vọng nào cho tu sĩ, cho chính khách, cho học giả, thậm chí không cho cả kiếp sau! Nhưng bạn có thể vứt bỏ việc là tu sĩ, là chính khách, là học giả vào bất kì khoảnh khắc nào, và có hi vọng. Nhưng không hi vọng gì cho tu sĩ, không hi vọng gì cho chính khách, không hi vọng gì cho học giả. Tôi tuyệt đối về điều đó. Thậm chí đến kiếp sau hay kiếp sau của kiếp sau - không bao giờ. Tôi chưa bao giờ nghe nói về bất kì tu sĩ nào đã từng đạt tới niết bàn, chưa bao giờ nghe nói về bất kì chính khách nào đã từng gặp Thượng đế, chưa từng nghe nói về bất kì học giả nào đã từng trở nên nhận biết, hiểu biết, trí huệ. Không, điều đó là không thể được. Học giả tin vào tri thức, không tin vào việc biết. Tri thức là từ bên ngoài, việc biết là từ bên trong. Học giả tin cậy vào thông tin: thông tin cứ thu thập, nó trở thành tải trọng nặng, nhưng chẳng cái gì trưởng thành bên trong cả. Thực tại bên trong vẫn còn như cũ, dốt nát như trước. Chính khách tìm kiếm quyền lực: đấy là trò bản ngã. Và những người đạt tới là người khiêm tốn, không bản ngã.
277 Người bản ngã chẳng bao giờ đạt tới cả; bởi chính bản ngã của họ mà họ không thể đạt tới được. Bản ngã là rào chắn lớn nhất giữa bạn và Thượng đế, rào chắn duy nhất. Cho nên chính khách không thể tới được. Và tu sĩ... tu sĩ rất tinh ranh. Ông ta đang cố gắng trở thành người trung gian giữa bạn và Thượng đế, và ông ta chẳng biết Thượng đế chút nào. Ông ta là kẻ lừa dối nhất, gian lận nhất. Ông ta làm tội ác lớn nhất mà con người có thể làm: ông ta giả vờ rằng ông ta biết Thượng đế; không chỉ có thế, mà rằng ông ta sẽ làm Thượng đế có sẵn cho bạn, rằng bạn tới và theo ông ta và ông ta sẽ đưa bạn tới điều tối thượng! Ông ta có thể biết nghi lễ, cách làm lời cầu nguyện, nhưng ông ta không biết điều tối thượng. Làm sao ông ta có thể hướng dẫn bạn được? Ông ta là người mù, và khi người mù dẫn người mù, cả hai đều rơi xuống mương. Không hi vọng gì cho tu sĩ, không hi vọng gì cho chính khách, không hi vọng gì cho học giả, nhưng có hi vọng, Anand Tejas, cho bạn. Câu hỏi này là từ Anand Tejas. Có hi vọng cho bạn, mọi hi vọng cho bạn. Và vấn đề không phải là tuổi tác. Bạn có thể năm mươi sáu, hay bẩy mươi sáu, hay một trăm linh sáu - điều đó không thành vấn đề. Vấn đề không phải là tuổi tác bởi vì nó không phải là vấn đề thời gian. Để đi vào vĩnh hằng, bất kì khoảnh khắc nào cũng đều phải như bất kì khoảnh khắc nào khác, bởi vì người ta đi vào ở đây và bây giờ! Bạn có già bao nhiêu thì cũng chẳng thành vấn đề, năm mươi sáu hay mười sáu? Mười sáu tuổi phải đi vào ngay bây giờ và năm mươi sáu tuổi cũng phải đi vào ngay bây giờ; cả hai đều phải đi vào ngay bây giờ. Và mười sáu tuổi cũng chẳng có ích, năm mươi sáu cũng chẳng có ích gì. Có những vấn đề khác nhau cho cả hai, điều đó tôi biết. Khi một thanh niên mười sáu tuổi muốn đi vào
278 trong thiền hay vào Thượng đế thì vấn đề của người đó là khác với vấn đề của người năm mươi sáu. Khác biệt là gì? - nếu cuối cùng bạn cân chúng lên, khác biệt là về lượng, không về chất. Mười sáu tuổi chỉ có mười sáu năm quá khứ; theo cách đó anh ta ở vị thế tốt hơn người năm mươi sáu; người đó có quá khứ năm mươi sáu năm. Người đó có tải trọng lớn phải vứt bỏ, nhiều gắn bó: năm mươi sáu năm của cuộc sống, nhiều kinh nghiệm, nhiều tri thức. Người mười sáu tuổi không có nhiều thứ để vứt bỏ. Anh ta có ít tải trọng, ít hành lí, chiếc va li nhỏ - chỉ chiếc va li của cậu nhỏ. Người năm mươi sáu tuổi có nhiều hành lí. Theo cách này người trẻ hơn ở vị thế tốt hơn. Nhưng có điều khác: người già không có nhiều tương lai. Người năm mươi sáu tuổi, nếu người đó định sống bẩy mươi năm trên trái đất, chỉ còn lại mười bốn năm nữa thôi - không nhiều tương lai, không nhiều tưởng tượng, không nhiều mơ mộng. Không có nhiều không gian. Cái chết đang tới. Người mười sáu tuổi có tương lai dài, nhiều tưởng tượng, nhiều mơ mộng. Quá khứ là nhỏ nhưng tương lai là lớn cho người trẻ; với người già quá khứ là lớn, tương lai là nhỏ. Về tổng thể thì là như nhau: đây là bẩy mươi năm, cả hai đều phải vứt bỏ bẩy mươi năm. Với người trẻ, mười sáu năm trong quá khứ, những năm còn lại trong tương lai: tương lai cũng phải bị vứt bỏ nhiều như quá khứ. Cho nên cuối cùng, trong tính toán chung cuộc, không có khác biệt. Có mọi hi vọng cho bạn, Anand Tejas. Và bởi vì bạn đã hỏi câu hỏi này, nên công việc đã bắt đầu. Bạn đã trở nên
279 tỉnh táo về tu sĩ, chính khách, học giả - điều đó là tốt. Trở nên nhận biết về bệnh tật, biết nó là gì, là một nửa việc chữa trị. Và bạn đã trở thành một sannyasin, bạn đã tiến một bước vào cái không biết. Nếu bạn định ở cùng tôi, bạn sẽ phải nói lời chia tay tu sĩ của mình, chính khách của mình, học giả của mình. Nhưng tôi cảm thấy tin tưởng rằng bạn có thể làm điều đó, bằng không thì thậm chí bạn đã không hỏi. Bạn đã cảm thấy rằng nó là vô nghĩa, tất cả những điều bạn đã làm cho tới giờ đều vô nghĩa - bạn đã cảm thấy điều đó. Cảm giác đó là cực kì có giá trị. Cho nên tôi sẽ không nói kiên nhẫn và đợi đến kiếp sau, không. Tôi chưa bao giờ thiên về trì hoãn cả; mọi trì hoãn đều nguy hiểm và rất thủ đoạn. Nếu bạn nói, "Mình sẽ trì hoãn - trong cuộc sống này chẳng cái gì có thể được làm cả," bạn đang tránh một tình huống. Mọi thứ đều có thể được làm! Bạn đơn giản đang giả vờ. Và đây là thủ đoạn để tự cứu mình: "Bây giờ cái gì có thể được làm nữa? Mình già rồi." Ngay cả trên giường chết, vào khoảnh khắc cuối cùng, thay đổi có thể xảy ra. Ngay cả khi một người sắp chết, người đó vẫn có thể mở mắt mình trong một khoảnh khắc... và thay đổi có thể xảy ra. Người đó có thể vứt bỏ toàn bộ quá khứ trước khi cái chết tới và người đó có thể chết hoàn toàn tươi tắn. Và người đó đang chết theo cách mới: người đó đang chết như một sannyasin, người đó đang chết trong thiền sâu. Và chết trong thiền sâu thì không phải là chết chút nào, bởi vì người đó sẽ chết với nhận biết hoàn toàn về cái bất tử. Điều đó có thể xảy ra trong một khoảnh khắc! Cho nên xin đừng trì hoãn, đừng nói: "Tốt nhất giá mà tôi sống