THUỘC SERIES TRÍ TUỆ XÚC CẢM CỦA HBR LÃNH ĐẠO ĐÍCH THỰC
Cuốn sách được giới thiệu bởi KHÔNG GIAN SÁCH QUẢN TRỊ VÀ KỸ NĂNG https://www.facebook.com/groups/sachquantri/ AUTHENTIC LEADERSHIP Original work copyright ©2018 Harvard Business School Publishing Corporation Published by arrangement with Harvard Business Review Press Unauthorized duplication or distribution of this work constitutes copyright infringement. LÃNH ĐẠO ĐÍCH THỰC Bản quyền tiếng Việt © Công ty Cổ phần Sách Alpha, 2021 Không phần nào trong xuất bản phẩm này được phép sao chép hay phát hành dưới bất kỳ hình thức hoặc phương tiện nào mà không có sự cho phép trước bằng văn bản của Công ty Cổ phần Sách Alpha. Góp ý về sách, liên hệ về bản thảo và bản dịch: [email protected] Liên hệ hợp tác về nội dung số: [email protected] Liên hệ hợp tác xuất bản & truyền thông trên sách: [email protected] Liên hệ dịch vụ tư vấn, đại diện & giao dịch bản quyền: [email protected] Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia Việt Nam Lãnh đạo đích thực / Bill George, Peter Sims, Andrew N. Mclean... ; Thu Vân dịch. - H. : Công Thương ; Công ty Sách Alpha, 2021. - 128tr. ; 18cm. - (Trí tuệ xúc cảm) Tên sách tiếng Anh: Authentic leadership ISBN 9786043113327 1. Lãnh đạo 2. Quản lí 3. Điều hành 4. Bí quyết thành công 658.4092 - dc23 COF0078p-CIP
Thu Vân dịch Harvard Business Review Press THUỘC SERIES TRÍ TUỆ XÚC CẢM CỦA HBR LÃNH ĐẠO ĐÍCH THỰC
Mục lục 01 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn 7 Bill George, Peter Sims, Andrew N. McLean và Diana Mayer 02 Nghịch lý của sự đích thực 51 Herminia Ibarra 03 Các ông chủ đạt được gì từ việc tỏ ra yếu thế 85 Emma Seppala 04 Thực hành thấu cảm cứng rắn 101 Rob Goffee và Gareth Jones 05 Giải mã quy tắc ngăn cản người da màu 109 Sylvia Ann Hewlett 06 Để lời xin lỗi có hiệu quả, CEO cần tỏ ra buồn bã 119 Sarah Green Carmichael 07 Có phải các nhà lãnh đạo đang quá cảm tính? 129 Cuộc phỏng vấn với Gautam Mukunda và Gianpiero Petriglieri Adi Ignatius và Sarah Green Carmichael thực hiện
7 01 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn - Bill George, Peter Sims, Arew N. McLean và Diana Mayer
8 Trong vòng 50 năm qua, các học giả về thuật lãnh đạo đã tiến hành hơn 1.000 nghiên cứu nhằm nỗ lực xác định phong cách, phẩm chất hay đặc điểm tính cách của những nhà lãnh đạo tài ba. Tuy vậy, không nghiên cứu nào trong số này khắc họa hành công bức chân dung rõ nét về một nhà lãnh đạo lý tưởng. Nỗ lực không thành này vô hình trung lại là điềm may. Giả sử các học giả đưa ra một khuôn mẫu chuẩn mực cho phong cách lãnh đạo, không biết bao nhiêu cá nhân sẽ cố gắng gò ép bản thân bắt chước theo khuôn mẫu đó, biến mình thành những cái bóng và bị người khác nhìn thấu ngay lập tức.
9 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn Một bản thể chân thực sẽ không bao giờ xuất hiện nếu họ cứ cố gắng bắt chước một ai đó. Bạn có thể học hỏi kinh nghiệm từ những người khác, nhưng bạn không thể thành công nếu cố gắng trở nên giống họ. Người ta đặt niềm tin vì họ thấy được chính bản thể và sự chân thành nơi bạn, thay vì bóng hình ai đó mà bạn sao chép. CEO kiêm Chủ tịch của Amgen, Kevin Sharer, người có nhiều kinh nghiệm vô giá khi còn làm trợ lý cho Jack Welch vào những năm 1980, đã chứng kiến mặt trái của việc sùng bái cá nhân đối với cựu CEO của Tập đoàn GE. “Ai cũng muốn giống như Jack,” Keven chia sẻ. “Nhưng thuật lãnh đạo muôn màu muôn vẻ. Bạn cần là chính mình, đừng nên mô phỏng ai đó.” Trong năm năm qua, nhiều người trong chúng ta dần mất niềm tin với các nhà lãnh đạo. Đó chính là bằng chứng rõ ràng cho thấy chúng ta cần có một kiểu lãnh đạo mới trong lĩnh vực kinh doanh ở thế kỉ XXI này. Năm 2003, cuốn sách Authentic
Lãnh đạo đích thực 10 Leadership (tạm dịch: Lãnh đạo đích thực) của Bill George đã đặt ra thách thức cho một thế hệ lãnh đạo mới: Làm sao để dẫn dắt một cách có bản sắc hơn. Những nhà lãnh đạo thực thụ là những người cống hiến hết mình vì mục đích của bản thân, kiên định với những giá trị họ theo đuổi, dẫn dắt người khác với trái tim nhiệt huyết và trí tuệ tuyệt vời của mình. Họ cũng biết cách tạo dựng những mối quan hệ bền vững, có ý nghĩa và tự đặt ra cho bản thân “kỷ luật thép” để đạt được kết quả mong muốn. Họ biết rõ điểm mạnh, điểm yếu của chính mình. Nhiều độc giả của cuốn Lãnh đạo đích thực, bao gồm cả các CEO, bày tỏ rằng họ khao khát và mong mỏi tìm được phương hướng trở thành nhà lãnh đạo đích thực. Nhóm nghiên cứu chúng tôi được lập nên cũng nhằm mục đích tìm kiếm đáp án cho câu hỏi ấy. Chúng tôi đã phỏng vấn 125 nhà lãnh đạo để tìm hiểu con đường phát triển khả năng lãnh đạo của họ. Những cuộc phỏng vấn này sau
11 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn đó được tập hợp thành một công trình nghiên cứu sâu sắc và quy mô nhất về phát triển khả năng lãnh đạo từng được tiến hành. Những nhân vật chúng tôi phỏng vấn rất cởi mở và chân thành chia sẻ những câu chuyện giúp họ khai thác và phát triển tiềm năng của bản thân, những khó khăn phải trải qua cùng những thất bại và vinh quang mà họ đạt được. Khách mời phỏng vấn của chúng tôi có độ tuổi trải dài từ 23 tới 93 tuổi, mỗi thế hệ có ít nhất 15 cá nhân đại diện. Tiêu chí lựa chọn gồm có danh tiếng, năng lực lãnh đạo, cũng như hiểu biết cá nhân của nhóm nghiên cứu. Ngoài ra, chúng tôi cũng dựa trên lời giới thiệu từ các nhà lãnh đạo hoặc học giả về những nhân vật này. Theo đó, một nhóm phỏng vấn của chúng tôi đa dạng cả về giới tính, chủng tộc, tôn giáo và tới từ những nền tảng kinh tế cũng như quốc tịch khác nhau. Một nửa trong số đó là CEO, nửa còn lại là lãnh đạo trong các tổ chức thương mại và phi lợi nhuận, tính cả
Lãnh đạo đích thực 12 những nhà lãnh đạo có thâm niên và non trẻ mới bước chân vào thương trường. Sau thời gian phỏng vấn, chúng tôi cuối cùng đã hiểu tại sao hơn 1.000 nghiên cứu trước đây không thể khắc họa được chân dung nhà lãnh đạo lý tưởng. Phân tích hơn 3.000 trang ghi chép nội dung các cuộc phỏng vấn, nhóm nghiên cứu giật mình nhận ra những con người này không hề mang một phẩm chất, đặc điểm, kỹ năng hay phong cách khái quát nào mang đến thành công cho họ. Chúng tôi chỉ có thể kết luận, họ trau dồi khả năng lãnh đạo từ chính những câu chuyện trong cuộc đời mình. Dù có ý thức hay vô thức, họ không ngừng thử thách bản thân qua những trải nghiệm thực tế và dựng lại tình huống mình gặp phải để hiểu rõ hơn chính mình. Từ đây, họ đã khám phá ra mục đích lãnh đạo thực sự của bản thân và nhận ra kiên trì với con người thật của mình chính là yếu tố giúp họ trau dồi khả năng lãnh đạo.
13 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn Những phát hiện này vô cùng đáng khích lệ: Bạn không cần phải có những phẩm chất bẩm sinh hay khả năng đặc biệt mới có thể trở thành nhà lãnh đạo đại tài. Bạn cũng không cần chờ đợi ai giúp đỡ hay phải đứng ở vị trí cao nhất của tổ chức. Thay vào đó, bạn có thể phát hiện ra tiềm năng của bản thân ngay bây giờ. Một trong những người được phỏng vấn, Chủ tịch kiêm CEO của Young & Rubicam, Ann Fugde, đã nói: “Tất cả chúng ta đều mang sẵn trong mình phẩm chất của người lãnh đạo, dù là trong lĩnh vực kinh doanh, trong bộ máy chính quyền hay tổ chức tình nguyện. Thách thức đặt ra là chúng ta cần hiểu bản thân đủ sâu sắc để tìm ra lĩnh vực mà chúng ta có thể sử dụng tài năng lãnh đạo thiên bẩm để phục vụ những người khác.” Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực đòi hỏi bạn phải kiên trì tự phát triển bản thân. Cũng như những nghệ thuật gia và vận động viên, bạn cần dành cả cuộc đời để hiện thực hóa tiềm năng
Lãnh đạo đích thực 14 của mình. Hầu hết những nhà lãnh đạo tài giỏi mà CEO của Kroger, David Dillon đã gặp đều là những người không ngừng tự trau dồi để có thể dẫn dắt người khác tốt hơn. “Lời khuyên tôi dành cho các cá nhân trong công ty là đừng hy vọng công ty sẽ đưa cho bạn một kế hoạch phát triển bản thân. Bạn phải tự chịu trách nhiệm về việc này,” Dillon nói. Từ những cuộc phỏng vấn trên, chúng tôi rút ra bài học mô tả con đường giúp họ trở thành những nhà lãnh đạo tài ba. Bài học đầu tiên và quan trọng nhất chính là họ chủ động định hình cuộc đời mình, tự nhận thức và đưa ra phương án phát triển bản thân từ những trải nghiệm đã qua, thay vì thụ động quan sát. Những nhà lãnh đạo đích thực có ý thức hành động dựa trên giá trị và nguyên tắc của mình, kể cả khi điều đó tiềm ẩn rủi ro đáng kể đối với bản thân họ. Họ rất cẩn trọng trong việc cân bằng những yếu tố thúc đẩy động lực, sao cho những giá trị tự thân lẫn khao khát được thừa nhận
15 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn và tưởng thưởng đều duy trì mức ổn định. Những nhà lãnh đạo đích thực cũng xây dựng cho mình đội ngũ hỗ trợ đủ mạnh để có thể giúp họ cân bằng giữa cuộc sống gia đình và công việc. Học tập từ chính câu chuyện cuộc đời mình Hành trình trở thành một nhà lãnh đạo đích thực khởi đầu từ việc thấu hiểu cuộc đời của chính bạn. Những câu chuyện bạn trải qua trong đời là bối cảnh cho những trải nghiệm của bản thân, và qua đây, bạn sẽ tìm thấy nguồn hứng khởi để tạo ra ảnh hưởng đối với thế giới quanh mình. Tiểu thuyết gia John Barth từng viết: “Câu chuyện cuộc đời bạn không phải là cuộc đời bạn, mà là câu chuyện mà bạn muốn kể lại trong cuộc đời.” Hay nói cách khác, cách diễn giải của cá nhân bạn về những việc đã xảy ra mới là điều quan trọng, chứ không chỉ đơn
Lãnh đạo đích thực 16 thuần là những việc đã xảy ra. Cách diễn giải cuộc đời giống như chiếc máy quay thường trực trong tâm trí. Bạn sẽ tua đi tua lại những sự kiện cùng các hoạt động tương tác cá nhân quan trọng và lý giải chúng để tìm hiểu vị trí của mình trong thế giới này. Trong khi câu chuyện cuộc đời của những nhà lãnh đạo đích thực chứa đựng vô vàn trải nghiệm, bao gồm ảnh hưởng tích cực từ bố mẹ, huấn luyện viên, giáo viên và người hướng dẫn, rất nhiều người kể rằng động lực giúp họ bước tiếp đến từ trải nghiệm khó khăn trong cuộc sống. Họ kể về chuyện mất việc, ốm đau, cái chết của bạn thân hoặc người nhà, cảm giác bị gạt ra rìa xã hội, bị phân biệt kỳ thị, bị từ chối đã mang lại tác động như thế nào. Không coi bản thân là nạn nhân, những nhà lãnh đạo đích thực trái lại còn biến những trải nghiệm này thành bước ngoặt thay đổi cuộc đời họ. Họ chọn một góc nhìn khác để vượt qua thử thách và khám phá năng lực dẫn dắt của mình.
17 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn Hãy lấy ví dụ về một trường hợp cụ thể, Chủ tịch kiêm CEO của hãng Novartis, Daniel Vasella. Ông là một trong những người được phỏng vấn có câu chuyện cuộc đời khó khăn nhất. Vasella đã vượt qua những thử thách khắc nghiệt thời trẻ để vươn tới đỉnh cao của ngành dược phẩm toàn cầu. Hành trình của ông chính là ví dụ minh họa cho con đường mà nhiều nhà lãnh đạo phải vượt qua nhằm đạt được thuật lãnh đạo đích thực. Vasella ra đời năm 1953 trong một gia đình không mấy khá giả ở Fribourg, Thụy Sĩ. Suốt những năm thơ ấu, ông gặp rất nhiều vấn đề về sức khỏe, và vì vậy, ước mơ của ông là trở thành một bác sĩ. Ký ức đầu tiên mà ông nhớ là lần nhập viện năm bốn tuổi vì ngộ độc thức ăn. Đến năm năm tuổi, ông được gửi tới vùng núi phía đông của Thụy Sĩ trong hai mùa hè để chữa bệnh hen. Đối với ông, bốn tháng phải sống xa cha mẹ là một khoảng thời gian vô cùng khó khăn vì người chăm sóc cho ông là
Lãnh đạo đích thực 18 một gã nát rượu và gần như không thể đáp ứng nhu cầu chăm sóc cơ bản đối với bệnh nhi. Năm lên tám tuổi, Vasella bị viêm phổi, sau đó là viêm màng não và được gửi tới bệnh viên an dưỡng trong một năm. Vừa cô đơn vừa nhớ nhà, đó là một năm u uất đối với ông vì cha mẹ cũng hiếm khi tới thăm. Vasella vẫn nhớ rõ cảm giác đau đớn và sợ hãi mỗi khi y tá ghì chặt không cho ông vùng vẫy trong lúc chọc dò thắt lưng. Một ngày nọ, có một bác sĩ mới tới đã giảng giải để ông hiểu rõ từng bước trong quá trình này. Vasella hỏi lại người bác sĩ rằng, liệu ông có thể cầm tay y tá thay vì bị ghì xuống giường không. “Kỳ diệu thay, tôi không hề cảm thấy đau đớn vào lần đó,” Vaseall nói. “Về sau, vị bác sĩ hỏi tôi cảm thấy thế nào. Tôi không kìm được bèn rướn người ôm chặt ông ấy. Những cử chỉ rất đỗi quan tâm và thấu hiểu của ông ấy đã để lại một ấn tượng sâu sắc với tôi và ảnh hưởng lớn đến mẫu người mà tôi muốn trở thành.”
19 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn Trong những năm tiếp theo, cuộc sống của Vasella vẫn không ổn định. Khi ông 10 tuổi, người chị gái 18 tuổi đã qua đời vì bệnh ung thư. Ba năm sau, cha ông mất trong một lần phẫu thuật. Để nuôi sống gia đình, mẹ ông phải đi làm ăn xa và chỉ về nhà ba tuần một lần. Chỉ có một mình, ông và bạn bè thường tiệc tùng bù khú và đánh lộn. Tình trạng này kéo dài khoảng ba năm, cho đến khi ông gặp người bạn gái đầu tiên – người đã làm thay đổi cuộc đời ông. Vào năm 20 tuổi, Vasella theo học trường y và tốt nghiệp loại ưu. Trong thời gian học đại học, ông chú tâm nghiên cứu những phương pháp điều trị tâm lý để có thể giúp bệnh nhân vượt qua được những trải nghiệm mà ông từng gặp phải trong quá khứ và khiến họ không còn cảm thấy mình là bệnh nhân cần chữa trị. Vasella đã tự tạo nên câu chuyện cuộc đời mình và thực sự muốn giúp đỡ nhiều người hơn với tư cách là một y sĩ chính thức. Ngay sau khi hoàn thành thủ tục cư trú, ông xin vào làm bác sĩ
Lãnh đạo đích thực 20 tại Đại học Zurich, tuy nhiên, ban tuyển dụng của trường từ chối vì cho rằng ông quá trẻ. Thất vọng nhưng không quá ngạc nhiên với kết quả này, Vasella quyết định sử dụng năng lực của bản thân để nâng tầm ảnh hưởng của mình đối với ngành y dược. Cũng vào thời điểm đó, ông bắt đầu say mê tài chính và kinh doanh. Ông đã trao đổi với trưởng bộ phận dược của công ty Sandoz, người đã đề nghị ông gia nhập chi nhánh của công ty này ở Hoa Kỳ. Trong năm năm làm việc tại Hoa Kỳ, Vasella nhanh chóng trưởng thành và phát triển sự nghiệp, khởi đầu là nhân viên kinh doanh, rồi sau đó làm giám đốc sản xuất, và liên tục thăng tiến trong bộ phận marketing của Sandoz. Khi Sandoz sáp nhập vào Ciba-Geigy năm 1996 và lấy tên mới là Novartis, Vasella trở thành CEO dù tuổi đời rất trẻ và kinh nghiệm còn nhiều hạn chế. Sau khi đảm nhận vai trò CEO, tài lãnh đạo của Vasella lập tức nở rộ. Ông tinh tường nhìn
21 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn ra cơ hội xây dựng nên một đế chế chăm sóc sức khỏe trên quy mô toàn cầu, giúp đỡ con người với những loại thuốc mới, ví dụ như Gleevec. Dựa trên hình mẫu bác sĩ mà ông đã tiếp xúc hồi nhỏ, Vasella xây dựng văn hóa làm việc của Novartis tập trung vào thấu cảm, hiệu suất và tính cạnh tranh. Chiến lược này đã giúp Novartis vươn mình trở thành “gã khổng lồ” trong ngành dược phẩm và Vasella thành một người lãnh đạo giàu lòng trắc ẩn. Trải nghiệm của Vasella chỉ là một trong số rất nhiều điều từng được các lãnh đạo chia sẻ – những người đã tự mình tìm ra nguồn cảm hứng từ chính câu chuyện cuộc đời. Khi được hỏi điều gì đã giúp họ trau dồi khả năng lãnh đạo, họ đều trả lời đó chính là sức mạnh có được từ những trải nghiệm mang tính bước ngoặt. Chính chúng đã giúp họ thấu hiểu mục đích sâu xa của nghệ thuật lãnh đạo.
Lãnh đạo đích thực 22 Thấu hiểu chính mình Khi được hỏi về khả năng quan trọng nhất đối với nhà lãnh đạo, 75 thành viên của Hội đồng Tư vấn Kinh doanh thuộc Trường Đại học Stanford đều đưa ra câu trả lời gần như đồng nhất: năng lực tự nhận biết. Tuy nhiên, rất nhiều nhà lãnh đạo, đặc biệt những người mới khởi đầu sự nghiệp, lại cố gắng nhào nặn bản thân trong một thế giới mà họ có rất ít thời gian để tự khám phá chính mình. Họ nỗ lực tìm kiếm thành công về mặt vật chất như xã hội thừa nhận – về tiền bạc, danh vọng, quyền lực, địa vị hay giá trị cổ phiếu. Mục tiêu họ đặt ra thường sẽ giúp họ thành công về mặt sự nghiệp trong một khoảng thời gian, nhưng lại không thể duy trì thành công đó về lâu dài. Khi dần có tuổi, họ bắt đầu thấy thiếu vắng điều gì đó trong cuộc sống và nhận ra họ đang kìm hãm chính mình trên hành trình trở thành hình mẫu mong muốn. Hiểu rõ bản thân đòi
23 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn hỏi sự dũng cảm và chân thành để cởi mở và khám phá trải nghiệm của chính mình. Một khi làm được điều này, nhà lãnh đạo sẽ trở nên giàu lòng trắc ẩn và sẵn sàng mở lòng đón nhận các thách thức hơn. Trong số các nhà lãnh đạo mà chúng tôi phỏng vấn, David Pottruck, cựu CEO của Charles Schwab, là một trong những người có hành trình tự nhận ra bản thân bền bỉ nhất. Từng là ngôi sao sáng trong đội tuyển bóng đá hồi trung học, Pottruck trở thành MVP (Most Valuable Player – người chơi xuất sắc nhất) trong đội ở Đại học Pennsylvania. Sau khi hoàn thành chương trình Quản trị Kinh doanh tại Wharton và làm việc trong một thời gian ngắn ở Citigroup, ông gia nhập Wharton trong vai trò trưởng bộ phận marketing. Là một người vô cùng chăm chỉ, Pottruck không hiểu vì sao các đồng nghiệp lại tỏ ra khó chịu vì ông dành nhiều giờ đồng hồ và quyết liệt để đạt được kết quả như mong muốn.
Lãnh đạo đích thực 24 “Tôi nghĩ thành tích tự nó sẽ nói lên tất cả. Nhưng tôi không ngờ năng lượng của mình lại khiến mọi người bực bội và cảm thấy bị đe dọa đến thế. Thực tế, tôi chỉ muốn cống hiến hết mình cho công ty mà thôi,” ông nói. Pottruck thực sự bàng hoàng khi cấp trên nói: “Dave, các đồng nghiệp không tin tưởng cậu.” “Lời nói đó như một nhát dao đâm vào tim tôi vậy. Tôi từ chối chấp nhận nó, vì tôi không nghĩ bản thân tồi tệ như mọi người phản ánh. Tôi dường như đã trở thành nguồn cơn của mọi bất hòa, tôi không hề biết trong mắt mọi người, tôi lại là một kẻ chỉ biết tư lợi. Dù sao, về khía cạnh nào đó, lời nhận xét này cũng có phần đúng.” Pottruck biết ông sẽ không thể thành công trừ khi nhận thức rõ ràng và vượt qua được “điểm mù” của mình. Sự cố chấp có thể là trở ngại lớn nhất mà các nhà lãnh đạo phải đối mặt trong quá trình tự nhận thức. Họ đều có bản ngã cần được khai thông, nỗi
25 Khám phá tiềm năng lãnh đạo đích thực trong bạn bất an cần được xoa dịu, hay sự sợ hãi cần xua tan. Những nhà lãnh đạo đích thực nhận ra họ phải sẵn lòng đón nhận phản hồi, đặc biệt là những lời phản