phần của một hình ảnh kép tuyệt vời. Song chuyện đâu còn có đó. Chúng tôi còn xem hai con bò tót nữa ra đấu, nhưng đều dở hơn, và cả các đấu sĩ cũng vậy, một người đâm nhát kiếm kém cỏi đến nỗi con bò chỉ phun ra máu
402 chứ không gục ngã. Như một người trong cơn ói mửa, nó đứng chống chân vươn cổ nhổ dòng máu đặc xuống nền cát - cảnh tượng không đẹp mắt chút nào. Một Matador* tướng ngũ đoản quần áo đặc biệt diêm dúa và điệu bộ rất phô trương phải đâm cho nó một nhát kiếm ân huệ, thế là hai lưỡi gươm thòi ra từ cổ con vật tội nghiệp. Chúng tôi ra về. Trong xe phu quân của Maria Pia giảng giải một cách rất uyên bác về những gì chúng tôi - đúng ra là tôi - mới được thấy lần đầu. Ông ta nói về một thánh đường La Mã cổ, nơi ta phải đi từ tầng trên, tầng Thiên chúa giáo, xuống sâu trong lòng đất để đến được nơi thờ phụng một vị thần rất khát máu đã có thời xém chút nữa chiếm mất vị trí độc tôn của quý ngài mang tên Jesus trong tôn giáo toàn cầu, vì các nghi lễ thần bí của việc thờ cúng ông ta thời ấy được phổ biến vô cùng rộng rãi*. Trong tôn giáo ấy người ta không rửa tội bằng nước mà bằng máu một con bò mộng, có lẽ nó chính là hiện thân của vị thần kia, cũng như vị thần ấy sống lại trong kẻ làm nó đổ máu. Bởi tôn giáo ấy mang một ý nghĩa gắn kết khăng khít cái chết và sự sống, đối với tất cả các tín đồ của nó, và sự thần bí của nó nằm trong sự bình đẳng và thống nhất giữa người giết và kẻ bị giết, giữa cái rìu và vật tế thần, mũi tên và cái đích... Tôi chỉ để nửa tai nghe tất cả những điều đó, chừng nào nó không làm tôi phân tâm trong việc chiêm ngưỡng người phụ nữ mà hình ảnh và tính cách nổi bật lên qua lễ hội dân gian vừa rồi, và đồng thời qua đó trở về nguồn cội để là chính bản thân mình, trở nên chín muồi để được chiêm ngưỡng. Bộ ngực bà đã hết phập phồng lên xuống. Tôi khao khát được thấy nó phập phồng trở lại. Tên gọi khác của Espada, có gốc từ tiếng Latinh “mactator” nghĩa là “sát thủ”. Ám chỉ tục thờ thần Mithras thịnh hành ở La Mã từ khoảng thế kỷI sau Công nguyên, đạt tới đỉnh cao trong thế kỷ III khi được Aurelian (hoàng đế La Mã từ 270 - 275) đưa lên làm quốc đạo (Sol invictus). Trung tâm của đạo Mithras là tục giết bò tế thần diễn ra trong những điện thờ ngầm dưới đất, trên bức tường chính điện thường treo một bức tranh tả cảnh thần Mithras dùng một lưỡi dao găm đâm chết con bò thần, từ máu và tinh trùng của nó, tất cả sự sống trên trần gian được hồi sinh. Di tích các điện thờ Mithras từ thời cổ đại còn lại khá nhiều, cho tới ngày nay trong nhà thờ San Clemente ở Roma vẫn có thể theo cầu thang đi xuống một
403 gian điện thờ như vậy. Thomas Mann đã đi thăm di tích này vào khoảng cuối tháng Tư năm 1953. Thú thực là trong suốt thời gian xem cuộc giải trí đẫm máu kia tôi đã hoàn toàn quên mất Zouzou. Có lẽ chính vì thế nên cuối cùng tôi gom hết quyết tâm để thực hiện yêu cầu dai dẳng của cô, cụ thể là, xin Chúa phù hộ cho, đưa ra những bức họa mà cô đòi quyền sở hữu - những bức chân dung khỏa thân của Zaza với đuôi tóc mai của Zouzou. Ngày hôm sau cuộc đấu, tôi lại được mời ăn cơm lần nữa ở nhà Kuckuck. Một trận mưa đêm làm khí trời se se lạnh và tạo cho tôi lý do chính đáng để khoác thêm bên ngoài một tấm áo măng tô mỏng, túi trong tôi đã nhét đầy mấy bức tranh cuộn tròn. Cả Hurtado cũng có mặt. Bên bàn ăn, câu chuyện lại xoay quanh cuộc đấu ngày hôm qua. Để lấy lòng ông giáo sư tôi làm bộ hỏi thêm về cái tôn giáo đã bị đánh bật sới, phải từ điện thờ Thiên Chúa giáo đi xuống sâu phía dưới. Ông ta cũng không thể bổ sung gì nhiều, chỉ nhấn mạnh rằng, tôn giáo này không hẳn đã bị đánh bật sới, các nghi lễ của nó không bị xóa bỏ hoàn toàn, vì tục lệ dâng máu tế thần, hay máu Chúa, vẫn tiếp tục để lại dấu vết dù mờ nhạt trong tất cả các nghi thức tôn giáo của nhân loại, cho thấy những liên hệ nhất định giữa lễ ban thánh thể của nhà thờ và lễ hội đẫm máu ngày hôm qua. Tôi liếc nhìn bộ ngực bà chủ nhà, xem nó có phập phồng lên xuống không. Sau cữ cà phê tôi từ biệt những người phụ nữ, không loại trừ hoàn toàn khả năng có thể tới thăm họ một lần nữa trong những ngày ngắn ngủi mình còn lưu lại đây. Vì những người đàn ông phải về lại viện bảo tàng nên tôi nhập bọn cùng với họ đi cáp treo xuống dưới núi và chia tay họ ở đó, với ngàn lời cảm ơn, mong rằng trong tương lai còn may mắn có dịp gặp lại. Tôi làm bộ đi về hướng khách sạn Savoy Palace, vừa đi vừa ngoảnh nhìn cho đến khi không thấy bóng dáng họ nữa thì quay ngay đầu trở lại đón chuyến cáp treo sau lên núi. Tôi biết cổng vườn trước nhà để ngỏ. Từ sáng trời đã hửng lên chút nắng nhẹ mùa thu. Giờ này là giờ nghỉ trưa của Dona Maria Pia. Zouzou chắc hẳn đang ở sau vườn, từ cổng vào tới đó có một lối đi rải sỏi vòng qua hông nhà. Tôi nhẹ nhàng rảo bước theo lối đó. Giữa một thảm cỏ nhỏ, hoa thược dược và hoa thạch thảo khoe sắc thắm. Phía sau nhà mé bên phải bụi hoa trúc đào làm thành một
404 vòng bán nguyệt bao quanh băng ghế đúng như đã được tả. Cô bé đáng yêu ngồi đó, hơi khuất trong bóng râm, trên người mặc một chiếc váy kiểu cách đơn sơ đúng như sở thích của cô, giống chiếc váy cô mặc khi gặp tôi lần đầu, kẻ sọc màu xanh lơ, thắt lưng cùng màu, tay áo ngắn lưng lửng, nơi cửa tay đính một chút đăng ten. Cô vùi đầu vào cuốn sách và không ngẩng lên, mặc dù chắc chắn đã nghe thấy tiếng bước chân rón rén của tôi, mãi cho tới khi tôi đứng lại trước mặt cô. Tim tôi đập thình thịch. “A?” cuối cùng cô hé môi cất tiếng, cặp môi cũng như gương mặt với nước da trắng ngà hôm nay tôi có cảm tưởng hơi tái hơn mọi khi. “Vẫn còn chưa đi?” “Vừa mới quay lại, Zouzou. Tôi đã xuống núi rồi lại lên. Tôi bí mật quay trở lại, vì tôi nhất định thực hiện lời hứa của mình.” “Thật đáng khen!” cô bảo. “Ngài hầu tước nghĩ đến việc giữ lời hứa - nhưng không sớm sủa gì. Chiếc ghế này dần dần đã thành ghế chờ...” Nhận ra mình lỡ lời, cô cắn chặt môi. “Sao cô lại có thể nghĩ rằng tôi không giữ lời đã hứa với cô trong dãy hành lang tu viện cổ xinh đẹp kia!” tôi vội đáp. “Liệu tôi có được phép ngồi xuống cạnh cô? Chiếc ghế dưới bụi cây này kín đáo hơn băng ghế của chúng ta ngoài sân tennis nhiều. Tôi sợ rằng sắp tới mình sẽ lại bỏ bê môn thể thao ấy và quên cách chơi...” “Hừ, anh em nhà Meyer-Novaro thế nào chả có sân tennis.” “Có thể. Nhưng vẫn không giống ở đây. Zouzou, cuộc chia tay với Lisbon sẽ rất nặng nề đối với tôi. Dưới phố tôi đã nói lời từ biệt thân phụ đáng kính của cô. Lúc nãy ông giáo sư đã giảng giải một cách đáng ghi nhớ biết bao về các nghi lễ tôn giáo của nhân loại! Cuộc đấu bò tót hôm qua là một - chí ít tôi muốn nói rằng: một ấn tượng lạ lùng.” “Tôi không mấy quan tâm đến trận đấu. Mà cả sự chú ý của ông cũng bị chia sẻ - như vẫn thường thấy ở ông. Nhưng thôi, không nói lòng vòng nữa, hầu tước. Mấy bức tranh của tôi đâu?” “Đây”, tôi bảo. “Cô cứ nhất định đòi xem đấy nhé... Cô hiểu cho, đó là sản phẩm trí tưởng tượng của tôi, được hình thành, có thể nói rằng, một cách không
405 chủ tâm...” Cô cầm mấy tờ giấy tôi đưa, mở ra ngắm nghía tờ trên cùng. Đó là tấm thân của Zaza, được vẽ bằng nét bút si mê, trong tư thế này nọ. Đôi bông tai đúng là của Zouzou, cái đuôi tóc mai thì càng không thể lẫn vào đâu được. Gương mặt chỉ hơi nhang nhác, nhưng mặt mũi ở đây thì kể gì! Tôi ngồi lưng thẳng tắp như Dona Maria Pia, chuẩn bị tinh thần đón nhận tất cả, vừa hồi hộp, vừa run sợ không biết điều gì sẽ xảy ra. Một vệt ửng hồng từ từ loang ra khắp gương mặt cô và càng ngày càng đỏ sẫm lại, trong lúc cô ngắm nhìn tấm thân mơn mởn của chính mình. Đột nhiên cô nhảy phắt dậy xé tan tành các tác phẩm nghệ thuật ấy thành trăm mảnh và ném tung những mảnh giấy vụn lên trời. Dĩ nhiên rồi, đấy là kết cục tất yếu không thể khác. Song sau đó lại xảy ra một điều không tất yếu mà vẫn xảy ra: Cô bé mở to mắt tuyệt vọng nhìn những mảnh giấy vụn nằm rải rác trên mặt đất một thoáng, và trong khoảnh khắc tiếp theo nước mắt bỗng dâng tràn cặp mắt cô, cô buông người ngồi phịch xuống băng ghế, vòng hai tay ôm lấy cổ tôi và vùi gương mặt đỏ rực vào ngực tôi, hơi thở dồn dập không tiếng động nhưng đã nói lên tất cả, đồng thời - và đó là điều cảm động nhất - bàn tay bé nhỏ của cô xiết lại thành nắm đấm, đó là bàn tay trái, giộng liên hồi kỳ trận vào vai tôi. Tôi hôn lên cánh tay trần của cô quàng quanh cổ tôi, tôi nâng đôi môi cô về phía mình và hôn lên đó như tôi đã bao lần tưởng tượng trong các giấc mơ, đã khao khát lấy đó làm mục tiêu ngay từ khi tôi nhìn thấy cô, Zouzou của tôi, lần đầu tiên trên quảng trường Rocio. Ai đưa mắt đọc lướt những dòng này mà không ghen tị với tôi về giây phút ngọt ngào ấy? Và không ghen tị với người con gái, mặc dù giáng xuống tôi một trận mưa nắm đấm nhỏ xíu, nhưng thực ra đang thú nhận tình yêu của mình? - Thật là một bước ngoặt định mệnh! Một sự sang trang đầy hạnh phúc! Zouzou thình lình ngoảnh đầu sang bên, dứt mình ra khỏi vòng tay tôi. Trước bụi cây và băng ghế - ngay trước mặt chúng tôi - mẹ cô đứng sừng sững. Chúng tôi câm lặng, y như lúc nãy khi say đắm gắn chặt môi nhau, ngước nhìn lên thân hình oai phong với gương mặt to bản, nước da ngà ngà trắng của người miền Nam, khóe miệng khắc nghiệt, đôi cánh mũi căng phồng, cặp chân mày chau
406 lại dữ tợn, chuỗi bông tai hạt huyền đung đưa nhè nhẹ. Đúng hơn là chỉ có tôi ngước nhìn lên, Zouzou ấn cằm xuống ngực và nắm đấm nhỏ bé của cô bây giờ giộng xuống băng ghế chúng tôi ngồi. Thực lòng mà nói tôi không quá hốt hoảng trước sự xuất hiện đột ngột của bà mẹ như người ta tưởng. Sự xuất hiện của bà, mặc dù bất thình lình, song đối vối tôi như một điều tối cần thiết, một sự giải thoát trời cho, và trong sự luống cuống tự nhiên của tôi lúc ấy trộn lẫn cả mừng rỡ. “Thưa Madame”, tôi lấy giọng thật lễ phép trong lúc đứng dậy. “Tôi rất lấy làm tiếc đã quấy rối giấc ngủ trưa của bà. Chuyện xảy ra ở đây diễn ra một cách tình cờ và hết sức tế nhị...” “Ông đừng nói gì cả!” bà chủ ra lệnh cho tôi bằng giọng nữ trầm ấm áp, hơi khao khao âm hưởng miền Nam của mình; và quay sang Zouzou: “Suzanna, cô về phòng mình và đợi ở đó cho tới khi được gọi.” - Rồi với tôi: “Hầu tước, tôi cần nói chuyện riêng với ông. Đi theo tôi!” Zouzou chạy vụt qua thảm cỏ, chắc chúng tôi không biết Senhora đến vì cỏ đã nuốt hết tiếng động bước chân bà. Giờ thì bà ta chọn lối đi rải sỏi, và, tuân lệnh một cách tuyệt đối, tôi lẽo đẽo “đi theo” bà ta, tức là: tôi không đi ngang hàng mà hơi lùi lại xế xế sau lưng bà. Cứ thế chúng tôi vào nhà và bước qua phòng khách với cánh cửa thông sang phòng ăn như đã biết. Đối diện với nó, phía sau một cánh cửa khác chỉ khép hờ có vẻ là một không gian kín đáo hơn. Bàn tay người ra lệnh kéo cánh cửa này đóng lại sau lưng. Tôi bắt gặp ánh mắt bà. Bà không duyên dáng, nhưng đẹp tuyệt vời. “Luiz”, bà bảo, “trong hoàn cảnh này có lẽ câu hỏi đầu tiên nảy ra là, liệu đây có phải cái cách ông đáp lại lòng hiếu khách của người Bồ Đào Nha không - xin ông đừng nói gì! Tôi miễn cho mình câu hỏi ấy và tiết kiệm cho ông câu trả lời. Tôi không mời ông vào đây để cho ông cơ hội nói những lời xin lỗi chẳng đi đến đâu. Ông sẽ chỉ càng chứng tỏ sự thiếu chín chắn của mình, tệ hại hơn cả hành động càn rỡ vừa rồi nữa. Đó quả thực là chuyện xằng bậy ngoài sức tưởng tượng, và tất cả những gì ông có thể làm lúc này, ông được phép làm, là để cho bàn tay chín chắn hơn lèo lái, dẫn dắt ông trở về con đường đúng đắn, rời khỏi con đường lầm lỗi với những trò dại dột vô trách nhiệm mà ông trẻ người non dạ đến mức
407 bước chân vào. Tuổi trẻ với tuổi trẻ hiếm khi dẫn đến cái gì tốt đẹp hơn là những sai lầm ngu xuẩn, ông nghĩ gì mà lại làm như thế? ông muốn gì ở đứa trẻ này? Ông đã vô ơn đến mức đem sai trái và hỗn loạn vào một ngôi nhà đã mở rộng cửa tiếp đãi ông vì tôn trọng dòng dõi và các phẩm chất tốt đẹp khác của ông - nơi đáng ra chỉ có trật tự, khôn ngoan và kế hoạch ngự trị. Suzanna không sớm thì muộn, nhiều khả năng rất sớm là đằng khác, sẽ trở thành vợ Dom Miguel, người trợ lý xứng đáng của Dom Antonio José, theo nguyện vọng và quyết định sáng suốt của nhà tôi. Ông hãy thử nghĩ xem thói phong tình của ông có thể dẫn đến hậu quả tai hại như thế nào, khi ông chọn con đường với những trò dại dột ấy và cố ý làm rối trí một cô gái nhỏ. Đó không phải là cách suy xét và xử sự của một người đàn ông, mà là của một đứa trẻ con. Sự khôn ngoan và chín chắn vì thế phải ra tay can thiệp trước khi quá muộn. Có lần, trong một cuộc đối thoại giữa chúng ta ông đã ca ngợi ưu điểm của chín chắn, ca ngợi lòng nhân từ của chín chắn khi nói về tuổi trẻ. Để có được hạnh phúc với sự chín chắn đương nhiên cần đến dũng khí đàn ông. Tuổi trẻ nên thể hiện dũng khí đàn ông, thay vì đi tìm hạnh phúc thoáng qua trong những trò trẻ con - ông không cần phải lủi thủi ra đi như con chó bị xua đuổi, không nhận được chút an ủi làm món quà chia tay...” “Maria!” tôi kêu lên. Và bà đáp lại một cách cuồng nhiệt: “Holé! Heho! Ahé!” Một cơn cuồng phong sức mạnh hoang sơ nguyên thủy đưa tôi vào xứ sở mê ly. Và dồn dập hơn, cao hơn cả những đợt sóng khi xem nghi lễ Iberia đẫm máu, là nhịp thổn thức phập phồng lên xuống của bộ ngực vương giả dưới những vuốt ve nóng bỏng của tôi.
408 Phụ Lục Những phác thảo đầu tiên của tác phẩm này hình thành trong khoảng thời gian từ 1910 - 1913 và được xuất bản rải rác từ năm 1911, năm 1922 được tập hợp lại thành nhiều mẩu chuyện dưới cái tên Lời thú nhận của tay lừa đảo Felix Krull. Thời thơ ấu. Năm 1937 một phần thứ hai cho tới chương tuyển quân ở Quyển hai được ra mắt công chúng cũng dưới dạng các mẩu chuyện. Sau một thời gian dài gián đoạn và nhiều lần thử nối lại việc viết lách không có kết quả, tháng Mười hai năm 1950 Thomas Mann thực sự bắt tay vào viết tiếp Lời thú nhận. Vào tháng Tư năm 1954 tác phẩm được hoàn thành ở dạng như hiện nay. Ấn bản đầu tiên mang tên Lời thú nhận của tay lừa đảo Felix Krull. Hồi ký