Chương 10 Nguyên Nhân Thứ Năm: Mất Kết Nối Với Vị Trí Xã Hội Và Sự Tôn Trọng Thật khó để mô tả cảm giác trầm cảm và lo âu cấp tính là như thế nào. Đó là trạng thái mất phương hướng đến mức không lời nào tả xiết, nhưng chúng ta có vài cách để mô tả về nó. Ví dụ, chúng ta thường nói rằng mình cảm thấy muốn “gục xuống”. Khi tôi bị trầm cảm, tôi cảm thấy như thân thể mình bị nhấn xuống. Tôi muốn gục đầu, cơ thể tôi sụm xuống và nhỏ bé lại. Những người khác từng bị trầm cảm cũng nói như vậy. Nhiều năm trước, một nhà khoa học đã nhận thấy điều gì đó về việc này – và nó đã dẫn ông đến một khám phá. * Vào một buổi chiều cuối thập niên 1960, trong Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở thành phố New York, một cậu bé Do Thái 11 tuổi tên Robert Sapolsky đang nhìn chằm chằm vào chiếc lồng kính có một con khỉ đột khổng lồ nhồi bông. Cậu cứ nài nỉ mẹ quay lại đó. Cậu bé bị con vật quyến rũ, mê hoặc, dù không biết tại sao. Hồi bé, cậu từng mơ được trở thành một con ngựa vằn, phi qua các đồng cỏ xavan ở châu Quản trị thời gian, công việc & lưu dữ liệu cá nhân chỉ bằng 1 app miễn phí duy nhất https://bit.ly/trelloaiov23
236 | T r an g Phi; sau đó, cậu mơ thấy mình là một con côn trùng; nhưng giờ cậu đang say mê với các loài linh trưởng. Đối với cậu, thế giới đó như một nơi ẩn náu – một nơi mà cậu cảm thấy mình thuộc về. Chỉ hơn một thập niên sau, Robert đã làm được điều cậu mong ước. Anh đang đứng một mình trên những đồng cỏ xavan đó, bắt chước cách hành động của một con khỉ đầu chó. Chúng sống theo đàn từ 50 đến 150 con, trên những đồng cỏ trải dài khắp Kenya. Anh lắng nghe tiếng chúng gọi nhau và dành hàng giờ để cố gắng bắt chước tiếng gọi của chúng. Khi quan sát lũ khỉ đầu chó, anh luôn nhớ rằng, về mặt tiến hóa, chúng là họ hàng của chúng ta. Một ngày nọ, “một con khỉ cái địu theo chú khỉ con đang leo trèo trên cây: đó là con đầu lòng của nó, và nó chưa thành thạo cho lắm, và nói cho dễ hiểu là... nó đã đánh rơi con của nó” , Robert kể với tôi. Tất cả năm con khỉ cái đang nhìn theo đều há hốc mồm – cả anh cũng vậy. Tất cả đều chăm chú theo dõi, xem liệu chú khỉ con có sống sót hay không. May thay, nó đứng dậy và quay về với mẹ. Năm con khỉ cái kia đều cảm thấy nhẹ nhõm. Anh cũng thế. Anh đến đây không phải để nghỉ mát, mà để cố gắng giải đáp một bí ẩn của riêng mình.