phần lớn thời gian, con khỉ nào có thứ bậc càng thấp, thì nó càng căng thẳng hơn; và những con khỉ đầu chó ở dưới đáy xã hội, như Job, bị căng thẳng triền miên. * Để không bị cắn, những con khỉ đầu chó có địa vị thấp nhất sẽ buộc phải thể hiện rằng chúng biết mình đã bị đánh bại. Chúng làm điều này bằng cách thực hiện cái được gọi là những cử chỉ phục tùng – cúi đầu xuống, trườn bằng bụng. Đó là cách chúng báo hiệu: Quản trị thời gian, công việc & lưu dữ liệu cá nhân chỉ bằng 1 app miễn phí duy nhất https://bit.ly/trelloaiov23
240 | T r an g Đừng tấn công tôi nữa. Tôi bị hạ gục rồi. Tôi không phải là mối đe dọa cho bạn đâu. Tôi đầu hàng. Và đây mới là chỗ ấn tượng. Khi một con khỉ đầu chó hành xử theo cách này – khi không con nào xung quanh thể hiện chút tôn trọng nào với nó, và nó bị đẩy xuống đáy xã hội – thì nó trông giống một người bị trầm cảm kinh khủng. Nó luôn gục đầu xuống và cúi mình; nó không muốn di chuyển; nó mất cảm giác thèm ăn; nó cạn kiệt tất cả năng lượng. Khi con khác đến gần, nó sẽ lập tức lùi lại. * Một ngày nọ, sau khi Solomon đứng đầu hệ thống cấp bậc được một năm, một con khỉ đầu chó trẻ hơn tên Uriah đã làm một việc gây sốc. Khi Solomon đang nằm trên một tảng đá với một trong những con khỉ cái nóng bỏng nhất trong đàn, Uriah bước vào giữa chúng và bắt đầu cố gắng giao cấu với cô nàng – ngay trước mặt ông trùm của nó. Solomon nổi điên lên, tấn công Uriah và xé toạc môi trên của nó. Uriah bỏ chạy. Nhưng ngày hôm sau, Uriah trở lại. Và ngày tiếp theo lại thế. Hết ngày này sang ngày khác. Nó liên tục bị đánh – nhưng mỗi lần như vậy, Solomon lại kiệt sức hơn một chút và cảnh giác hơn. Rồi một ngày nọ, khi Uriah tấn công, Solomon đã lùi lại một chút. Chỉ trong một khoảnh khắc. Thế là trong vòng một năm, Uriah lên Kho sách tổng hợp link Google Drive 3000+ ebook & sách nói, 38 chủ đề, 700+ GB https://bit.ly/usbsach
241 | T r an g ngôi vua, còn Solomon bị đẩy xuống vị trí Số 9 trong hệ thống phân cấp – tất cả những ai từng bị nó đánh đập hay trêu tức đều đang tìm cách trả thù. Cả đàn bắt đầu hành hạ nó, và độ căng thẳng của nó tăng lên hết mức. Một ngày nọ, Solomon quá tuyệt vọng, nó bỏ đi vào đồng cỏ xavan và không bao giờ quay trở lại. * Robert đã phát hiện ra rằng khỉ đầu chó, những người họ hàng gần gũi nhất của chúng ta thường bị căng thẳng nhất trong hai tình huống – khi địa vị của chúng bị đe dọa (như lúc Solomon bị Uriah tấn công) và khi địa vị của chúng quá thấp (như Job tội nghiệp, luôn luôn như vậy). Khi Robert công bố nghiên cứu của mình lần đầu tiên, nó bắt đầu khuấy động giới khoa học nghiên cứu thêm về những câu hỏi này, và anh đã trở thành giáo sư hàng đầu về sinh học và thần kinh học tại Stanford. Vài năm sau đột phá ban đầu của Robert, người ta phát hiện ra rằng ở những người bị trầm cảm cũng tràn ngập loại hormone căng thẳng mà bạn có thể tìm thấy ở những con khỉ đầu chó đực có địa vị thấp. Khi Robert nghiên cứu sâu hơn, anh còn khám phá ra nhiều điều hơn nữa. Anh giải thích, bạn cũng sẽ có “cùng một sự thay đổi Quản trị thời gian, công việc & lưu dữ liệu cá nhân chỉ bằng 1 app miễn phí duy nhất https://bit.ly/trelloaiov23
242 | T r an g cấu trúc trong não, tuyến yên và tuyến thượng thận... như ở những người trầm cảm”. Vì vậy, một số nhà khoa học khác bắt đầu nghi ngờ rằng, trầm cảm phần nào có thể là điều gì đó nằm sâu trong gốc gác động vật của chúng ta. Nhà tâm lý học Paul Gilbert bắt đầu dẫn ra trường hợp rằng đối với con người, trầm cảm phần nào là một “phản ứng phục tùng” – tương đương với sự tiến hóa của Job, con khỉ đầu chó ở cuối hệ thống phân cấp – theo kiểu: Không, xin dừng lại. Xin hãy để tôi yên. Bạn không cần phải chiến đấu với tôi. Tôi không phải là mối đe dọa với bạn. Sau khi biết được điều này, đặc biệt là khi đã phỏng vấn nhiều người trầm cảm, tôi bắt đầu tự hỏi liệu có phải trầm cảm phần nào là phản ứng với cảm giác bị sỉ nhục mà thế giới hiện đại đã gây ra cho nhiều người chúng ta. Cứ xem tivi đi, rồi bạn sẽ được cho biết rằng những người duy nhất được chú ý trên thế giới là những người nổi tiếng và giàu có, mà bạn biết cơ hội để tham gia vào một trong hai nhóm đó của mình gần như là bằng không. Cứ lướt Instagram hay một tờ tạp chí bóng bẩy đi, rồi thân hình bình thường của bạn sẽ khiến bạn cảm thấy ghê tởm. Cứ đi làm đi, rồi bạn sẽ phải tuân theo những ý tưởng bất chợt của một ông chủ ở nơi xa xôi nào đó có thu nhập cao hơn bạn hàng trăm lần. Kho sách tổng hợp link Google Drive 3000+ ebook & sách nói, 38 chủ đề, 700+ GB https://bit.ly/usbsach
243 | T r an g Ngay cả khi không bị sỉ nhục một cách chủ động, thậm chí nhiều người trong chúng ta vẫn cảm thấy như thể địa vị của mình có thể bị cướp mất bất cứ lúc nào. Ngay cả tầng lớp trung lưu – thậm chí tầng lớp giàu có – cũng đang cảm thấy bất an tràn lan. Robert phát hiện ra rằng việc phải ở trong tình trạng không an toàn thì thậm chí còn đau khổ hơn là có một địa vị thấp. Vậy, có vẻ xuất hiện điều gì đó trong lý thuyết cho rằng trầm cảm và lo âu là phản ứng với tình trạng lo lắng liên tục ở nhiều người trong chúng ta ngày nay. Nhưng làm sao có thể kiểm tra lý thuyết này? * Tôi đến gặp một cặp vợ chồng đã chỉ dẫn tôi về lĩnh vực khoa học này và tìm ra một cách điều tra hấp dẫn. Nghiên cứu của Kate Pickett và Richard Wilkinson về những vấn đề này – được chắt lọc trong cuốn sách có tên The Spirit Level (tạm dịch: Cấp độ tinh thần) – đã đưa họ trở thành hai trong số những nhà khoa học xã hội có ảnh hưởng nhất trên thế giới. Khi xem xét công việc của Robert, họ biết rằng với khỉ đầu chó, hệ thống phân cấp khá cố định: Chúng luôn hoạt động theo cách đó, chỉ có những biến thể rất nhỏ. Nhưng Kate và Richard biết rằng đối với con người, hệ thống phân cấp của chúng ta không hoàn toàn Quản trị thời gian, công việc & lưu dữ liệu cá nhân chỉ bằng 1 app miễn phí duy nhất https://bit.ly/trelloaiov23
244 | T r an g hoạt động giống như vậy. Với tư cách là một loài, chúng ta đã tìm ra rất nhiều cách khác nhau để chung sống. Một số nền văn hóa (như Hoa Kỳ) có khoảng cách rất lớn giữa những người ở trên đỉnh và những người dưới đáy. Ở những nơi đó, có một số ít Solomon ở trên cùng, và