hồi xưa cũng hay đánh anh nên giò* anh mứi đưực như vậy. (Mẹ Nguyễn Thị Ngọc Thúy) ĐÁP: Mấy cái này không phải riêng Kent thế đâu, mà em nào cũng qua giai đoạn này hết, và quan trọng là thái độ của người lớn như thế nào để sau đó bé chấm dứt hay tiếp tục những hành động này tói lớn. Có những trẻ 4 - 5 tuổi vẫn ăn vạ thế, có những bé thì chỉ một thời
gian. Tất nhiên cùng một cách cư xử của người lớn thì cũng có đứa nhanh đứa lâu, ví dụ lúc đầu thường con trai sẽ lâu hơn con gái (khó đào tạo hơn hehe) vì chúng nó lì lợm hơn, nhưng sau này thìm ấy em gái lại dễ nhõng nhẽo ỷ ôi hơn con trai (vì bản chất của tụi mình nó thế). Giờ đi sâu vào thảo luận: 1. Dạy cái gì không bao giờ làm, không thích là hét lên, ngồi xuống đất bắt đầu khóc. Dạy là tốt nhưng đừng nên hi vọng là con sẽ làm theo hoặc sẽ làm tốt ngay từ đầu. Em cứ dạy, cứ nói chuyện, và hãy nghĩ là mình giống như đang bị “dở hơi”, nói chuyện một mình vậy, đừng nên mong đợi là con sẽ biết làm theo ngay lúc ấy. Đến một ngày đẹp trời nào đó khi em chả bảo con sẽ làm theo. Em đang theo BLW mà, tức là con sẽ tự quyết, không chỉ trong ăn uống mà trong mọi thứ. Nên em cứ dạy, con làm theo hay không kệ con. Thực ra con nhớ hết, biết hết mà lúc nào con thích con m ói làm. Còn vụ mà khóc, la hét thì cũng không nên để mặc con quá lâu. Em nên để cho con ngồi một mình khóc khi đòi hỏi vô lý, nhưng chỉ trong thòi gian ngắn (1 - 2 phút), sau đó em nói: “Con hết giận chưa? Mẹ con mình chơi cái này nhé” và hướng con qua chơi một trò gì khác để con quên vụ kia đi. Nếu con vẫn còn giận, còn ném đồ, khóc lóc em lại để con khóc tiếp 1 - 2 phút nữa... 2. Con hay tát vào mặt người lớn (Em đã nói: “Con nựng phải nhẹ nhàng thôi”, và dạy cách vuốt mặt nhẹ nhàng nhưng cả tỉ lần con vẫn cứ tát). Cứ dạy thêm 3 tỷ lần nữa nhé... KIÊN NHÂN, KIÊN NHÂN. Em Nhím tói bây giờ (hơn 18 tháng) m ói bắt đầu biết là đánh mẹ đau (tự con nói khi con lỡ tay đập mẹ mạnh: Đau, khóc). Trước đó chị nói hoài: “Mẹ đau”, rồi hướng dẫn con này nọ... con cũng có đỡ hơn, chủ yếu là mình thấy con thế thì tránh đi luôn. 3. Con rất thích chơi son phấn, soi gương, chải lược. Bình thường. Nếu tiếc son phấn thì cất cho kỹ. Soi gương, chải lược là một kĩ năng đến tuổi con thích học, giống như mặc quần áo vậy không phải là lệch lạc giói tính nhé. Các chuyên gia còn khuyên là nên cho cả bé trai và bé gái chơi bán đồ hàng và búp bê nữa, vì nó luyện tính chia sẻ, chăm sóc người khác. 4. Con hay ăn vạ chốn đông người, ở nhà thì không dám nhưng cứ đến chỗ đông người là con như được nước làm liều, không cho làm thì ăn vạ. Càng đi ra ngoài em càng phải kiên quyết không tỏ thái độ nhượng bộ. Nhím có bữa còn nằm ăn vạ ngoài đường (sân nhà), chị liền bảo: “Con nằm đó ăn vạ đi, không ai thương đâu, mẹ đi vào nhà đây” rồi chị vào nhà, đóng cửa luôn, con đứng phắt dậy ra đập cửa gọi “mẹm ẹ”. Càng ra đường và ra chỗ đông người em càng phải thể hiện là em KHÔNG s ợ con, nếu em nhượng bộ là con biết điểm yếu của em liền, là con sẽ làm tói. 5. M ỗi khi ở nhà dạy con thì không có vấn đề gì, nhưng qua nhà ông bà khi con hư thì mẹ dạy, chưa được 3 giây là đã có người bênh và ẵm đi dụ nín bằng đủ trò.
Điều này phải cương quyết, con mình mình dạy. Ai bế con là chị yêu cầu: “Để cháu xuống”, sau hai lượt yêu cầu không được thì chị sẽ ra bế con lại, mang ra một chỗ khác hoặc ngồi luôn đó, dạy bảo con tiếp. 6. BỐ hay dùng bạo lực (la lớn, đánh con) để dạy. “BỐ mẹ hay đánh anh nên giờ anh mới có tư tưởng lúc nào cũng mang roi vọt ra dọa con vậy. Nếu bố mẹ dạy anh bằng ngọt ngào thì có lẽ giờ anh sẽ biết cách nói chuyện nhẹ nhàng vói con hơn”. Chồng chị thỉnh thoảng cáu lên cũng hay la Nhím, chị chả nói gì nhiều chỉ bảo: “Thôi anh, la con làm gì, làm lơ con đi cho nó tự suy nghĩ”. Xong. Chồng chị cũng hết cãi gì được vì mình cũng đâu có bênh nó. HỎI: Phạm Như Quỳnh: Nó - 13 tháng 20 ngày, đang trong giai đoạn thích tát nguừi, khi nó tát mẹ, mẹ nghiêm mặt nói: “ Sao con lại tát mẹ, mẹ đau, mẹ có làm gì con đâu, giò* mẹ phạt con ngồi trong góc 5 phút và không ai nói chuyện vói. con.” T h ếlà nó ngồi im trong góc, cúi mặt, tay nghịch chân nghịch, mặt tí lại ngẩng lên nhìn mẹ cưò*i cưừi. Giò* thì nó không sọ* gì. Hạnh Nguyên: Thằng nhà em cũng thế, còn thích cấu cư, em toàn bắt úp mặt vào tưừng nhưng mặt nó cứ nhưn nhưn ra, úp thì úp nhưng thỉnh thoảng quay ra nhìn mẹ cưừi nịnh, giò* lứn hưn thì cũng không biết sọ* gì. ĐÁP: Đầu tiên mình khẳng định vói bạn là ở lứa tuổi 14 tháng là lứa tuổi khám phá, con chưa học được nguyên nhân và kết quả nên mình phản đối việc đánh con khi con chưa thực sự hiểu và học được nguyên nhân - kết quả như thế. Đây là đánh không đạt được hiệu quả, bước đầu tạo lối mòn xấu, là nếu con làm thế con sẽ nhận được sự quan tâm của con, dù sự quan tâm là tiêu cực từ phía cha mẹ. Trong trường hợp này, bạn nên làm như bạn Quỳnh đã làm, nói không, giữ tay con 10 giây, cảnh cáo bằng lòi nói. Đặt con vào chỗ riêng. Việc này để NGĂN CHẶN hành động đánh mẹ của con chứ không phải là phạt. Và nếu con quên, con chơi cái khác, đấy là lúc bạn kệ cho con chơi tự lập trong môi trường an toàn. Con chưa học được nguyên nhân kết quả, nhưng con cũng học được là hành động này con sẽ không được làm, vì khi làm một hành động con bị mẹ “ngăn chặn” bằng việc cho chơi một mình hoặc con không có cơ hội để tiếp diễn. HỎI: Bạn ưi, mình thực sự lao vào cuộc chiến nuôi con rồi. Con mình hưn 15 tháng, đi học chưa đầy 2 tuần, vào lứp thì ngồi im thin thít, cô đặt đâu ngồi đấy, chả đi bưức nào, dù đã biết đi và chạy, v ậ y mà về nhà nhõng nhẽo kình khủng.
Lại cái tật kiếm chuyện. Đang cho*i vui, thấy ba mẹ, ông bà... là cho ngay ngón tay vào miệng mút lấy mút để, mắt liếc dòm chừng. Ngưừi ló*n rút tay ra là khóc toáng lên ăn vạ. Nhiều khi mình để cho khóc, thì khóc không chịu nín. Mình tâm niệm không đánh con, nhưng cứ đà này sọ* con sẽ hưm ất thôi. Giúp m ình vód. ĐÁP: 1. Mình thấy việc bé đi nhà trẻ mà ngồi im thin thít, đặt đâu ngồi đấy chưa chắc là tín hiệu chứng tỏ bé ngoan... mà chỉ chứng tỏ là môi trường ở lóp làm bé bỡ ngỡ, chưa quen và có thể sự hãi. Đối vói mình khi cho con đi học, mình muốn bé được tự do vui choi chứ không phải “ngoan ngoãn” ngồi im một chỗ, bảo gì nghe nấy. 2. Do bé ở lóp bị áp lực, sợ, nên khi về nhà bé muốn đưực chú ý, muốn đưực mọi người quan tâm để bù đắp lại. Do đó, bé sẽ cố tình làm những hành động để gây chú ý, kể cả hành động bé biết là người lớn không thích. Trong trường họp này, cách xử lý là bạn “tảng lờ” và chờ một lúc khác, con ăn no tắm mát dặn dò con: “Mẹ thích miệng xinh để con ăn com, chứ không phải để mút tay, tay nhiều vi khuẩn, mút nhiều đau bụng đấy”. Mặc khác, bạn cũng cần hiểu tâm lý của trẻ, nhiều trẻ em (và người lớn) cắn móng tay, ngậm tay như một trị liệu để trấn an khi đối đầu vói stress. Việc bạn ngăn chặn con tự trấn an có thể làm bé càng thêm sợ hãi và không tự tìm đưực giải pháp cho mình, vô vọng trong việc tự điều chỉnh cảm xúc, đấy là lúc con gào khóc và ăn vạ không thể kiểm soát được. Nếu là bạn, mình sẽ không coi việc mút tay là vấn đề quá lớn và chờ thòi gian con điều chỉnh với trường lóp m ói ổn định sẽ loại bỏ dần thói quen xấu này. Nên nhớ, phưong Tây họ chấp nhận cho con ngậm ti giả, ngậm ngón tay khi con cần giải quyết nhu cầu giảm stress của bản thân và khi tự ngủ, độ tuổi họ bắt đầu cai “sở thích” này là 4 - 6 tuổi, khi con có khả năng điều khiển và gọi tên cảm xúc của mình tốt hon, và học cách giải quyết các trạng thái cảm xúc đó. 3. Tốt hon hết khi bé đi học về, cả nhà nên dành nhiều thời gian vui choi vói bé hon, mẹ nên nói chuyện và kể cho bé nghe hôm nay ở nhà mẹ đã làm gì, ba làm gì, ông bà làm gì để bé vẫn hình dung được hoạt động của mọi người trong gia đình khi bé vắng mặt. Mình tin là nếu bé được chú ý và quan tâm đầy đủ sẽ ít có nhũng hành động như bạn kể. HỎI: BÀI HỌC VÊ CHIA SẺ - XẾP HÀNG CHỜ ĐẾN LƯỌT Em chưa biết đối phó vứi bé 13 tháng của nhà em th ế nào chị ưi, bé đi đâu chưi vứi ai cũng tranh đồ, giành bằng đưọ*c. ĐÁP: Trường hợp 1: Nếu đồ choi là của bạn và bạn đang choi vói đồ choi của bạn. Bạn yêu cầu con trả lại bạn và hỏi bạn một cách lịch sự nếu con có thể mượn bạn một
lúc để choi được không. Nếu con từ chối, bạn có thể lấy trả cho bạn. Đây là bài học về sở hữu. Đồng thời bạn có thể giúp con hỏi bạn nếu bạn có thể cho con mượn choi một lúc đưực không, con bạn có thể nhút nhát, nhưng nếu có mẹ làm gưong, con sẽ hiểu cách thức để có được cái mình cần trong cộng đồng: hỏi trước khi lấy. Việc này có thể làm việc choi của con chậm lại mấy chục giây nhưng sẽ giúp con có thói quen và nếp sống tôn trọng tài sản của người khác. Thường bọn trẻ con có khi để đồ choi cả ngày chả thèm động đến nhưng có người muốn choi là giữ như vàng. Việc cho con 5 phút để con mình phân tán sang cái khác, đứa kia cũng “nguội” con giữ của, khả năng mượn đưực cao hon rất nhiều so vói giành nhau, cả hai đứa khóc và không có đứa nào được choi. Trong lúc 5 phút chờ, giả vờ thứ đồ choi khác thật siêu việt, siêu hấp dẫn thì bạn nó bị kích thích tính tò mà mói nhanh nhả đồ choi. Trường họp 2: Nếu đồ choi bạn đang choi là của con Khi con giành đồ choi vì nó là của mình, con bảo vệ “của cải” của bản thân. Cách xử trí của bạn là bạn cầm lại đồ choi, đưa lại cho bạn và yêu cầu con “lịch sự xin lại bạn” và chờ bạn đồng ý trước khi giật đồ từ tay người khác. Trong trường hựp bạn không trả lại, bạn có thể đặt luật là đồng hồ (điện thoại) kêu “Bing” tức là khi phải đổi lưựt, và khi đó sẽ đến lượt con được choi chính đồ choi của mình. Trường họp 3: Trong trường họp đồ choi & khu vui choi công cộng Bạn dạy con xếp hàng và chờ đến lưựt khi bạn choi xong sẽ đến lượt con và bạn xếp hàng cùng con. Đây là thói quen tối thiểu của xã hội văn minh: xếp hàng và kiên nhẫn. Nếu có trẻ tranh lưựt, bạn nên nhẹ nhàng nói vói bé đó: Em bé này đã xếp hàng chờ được choi từ rất lâu, nếu cháu muốn choi, cháu đứng xếp hàng chờ đến lưựt nhé. Điều này không những khẳng định kĩ năng xếp hàng của con, còn dạy con biết biết lên tiếng khi có sự bất công bằng trong xã hội nhỏ bé của con. HỎI: Đứa con 3 tuổi của em, mỗi lần tìm đồ chưi không thấy là la hét khóc hoặc đánh cả mẹ luôn. Em có nói nhẹ nhàng là tìm chỗ này chỗ kia mà bé càng khóc to hom, em phải làm nhu* thế nào? Con mình 19 tháng rồi. Đọ*t gần đây tự dưng có trò ném đồ cho*i, đồ vật, điện thoại xuống đất. v í dụ chưi chán rồi không cất, không để lại chỗ cũ mà lại cầm lên ném ra xa. Mình quát bắt nhặt lên thì cậu ta để lại tử tế, nhẹ nhàng thì thằng tiểu quỷ ngó lư, giả vừ không hiểu, đi chưi hoặc lảng ra làm trò khác. Mình nhất quyết lặp lại việc bé phải nhặt và để lại chỗ cũ. Một lúc sau cũng chịu làm. Dù từ trưức đến nay mình để ý con khi lấy đồ ra xem, lấy đồ trên bàn hay trong tủ mà không thích, không chưi thì bé để lại. Nhưng lại có những lúc bé hành động như kể trên. Mọi ngưừi có trải qua tình huống này chưa ạ? v à nên dạy thế nào? Phạt thế nào để bé không làm thế nữa?
Đây là lúc bạn dạy con kĩ năng tốt nhất: dọn dẹp sau khi choi. Bạn mua cho con một cái sọt và cho đồ choi của con vào đó, khi con choi xong yêu cầu con cất gọn nếu không mẹ sẽ vứt vào thùng rác. M ột vài lần đầu mẹ làm cùng con, sau này bạn chỉ cần cho con 5 phút để dọn đồ choi, con muốn dọn lúc nào con sẵn sàng nhưng sau 5 phút, đồng hồ kêu boong mẹ sẽ vứt hết những thứ ngoài sọt vào thùng rác. Vì th ếkh i con không tìm được đồ choi, bạn sẽ hỏi con để ở đâu, con dọn chỗ nào. Đồ choi của con là con bảo quản nếu con không thấy tức là mẹ đã vứt thùng rác vào rồi, lần sau nhớ dọn dẹp kỹ nhé! Nếu bé khóc to hãy để cho bé khóc, ăn vạ thì không có thuốc chữa, chỉ có chờ khóc hết con thôi, trừ khi bạn muốn đào tạo em bé thành “chuyên gia ăn vạ” thì trường hựp trên mình khuyên bạn giả vờ điếc và làm tiếp việc của bạn. Nếu con đánh mẹ, con hư, sẽ bị phạt góc. Khi bình tĩnh lại, con xin lỗi mẹ, ôm hôn mẹ thật lâu để “ép hết cái hư ra ngoài”, lúc đó con sẽ hết phạt và đưực ra khỏi góc. Bạn đừng coi thường cái ôm “ép hết cái hư ra ngoài” nhé, vói trẻ nhỏ khi trẻ chưa học đưực cách kiểm soát cảm xúc, việc ôm mẹ làm trẻ bình tĩnh và cảm thấy an toàn, khi đó trẻ sẽ hiểu và “thuần” lại nhanh hon bạn tưởng rất rất nhiều. HỎI: Bệnh của con em là th ế này: 1. Đi tắm hôm nào cũng khóc, v ật ngửa ra là hét toáng lên. Em không biết làm sao đành nghe nó khóc m à tắm tiếp. 2. H ay nghịch, m ở tủ bếp lục lọi, lôi hết đồ ra chưi. Nó nghịch gì em cho, nhưng cứ đòi vác rư ự u của b ố ra nghịch. Nên em nói nhẹ nhàng “ con không đưực chưi ử đây” rồi đóng cửa. Nó hét rồi ngồi ỳ ử đó. Mẹ nói còn không thèm dừng lại nghe, cứ hét thôi. Em nói xong ra chỗ khác ngồi. Nó vẫn hét inh ỏi như cái còi 15 phút, đầu ưứt sũng, đưực một lúc chạy lại gần mẹ nhưng vẫn khóc hét, “ con nín mẹ sẽ b ế con” . Bạn cố gắng kìm nén, hạ tông xuống (vẫn ư ử). Mẹ b ế lên chưi vứi nó, cho ăn lại vui cưừi như thưừng... ĐÁP: 1. Tắm: Cho con ngồi vào bồn/chậu choi. Khi gội đầu cho xà phòng trong khi con mải choi nước tắm, đến lúc phải xả thì choi trò choi đếm đèn, chỉ đèn đâu (để con ngửa cổ ra mình xả nước không roi vào mắt) làm gì cứ phải vật ngửa nhau ra, vừa lạnh vừa khó chịu. Các mẹ cứ thử nằm lên giường dốc đầu xuống đất xem cảm giác có khoan khoái không mà bắt con làm ? Hoặc mẹ có thể tắm hoa sen cho con. M ình tắm hoa sen cho con từ khi con biết bò. Ba mẹ con một buồng tắm hoa sen, nhanh vui tiết kiệm thòi gian và tiết kiệm nước. Tắm là lúc khám phá và choi vói nước. Có thể mua đồ choi đồ hàng nấu nướng ấm chén để đổ nước. Tắm là khoảng thòi gian vui thú chứ không là cực hình.
2. Khoá tủ lại! Cái này là cơ bản nhất của NGUYÊN TẮC AN TOÀN NGÔI NHÀ CHO TRẺ. Còn sờ vào đồ độc hại hay làm vỡ vật dễ vỡ bởi cha mẹ không để quá tầm chứ không phải tại con! HỎI: B én h à em h iện đ ư ợc h ưn 2 1 th án g, đ ãn ói đ ư ợc n h iề u v àh iể u , n h ận th ức đ ư ợc h ết lò*i b ốm ẹn ói, tu yn h iên em th ấ y bé b ư ớn g lắm , cóm ấ y đ iều em đ an g gặp b ế tắc v ứi b é: 1. M ặc d ùh iể uh ết yê u cầu củ a b ốm ẹn h ưn g b é th ư ờn g k h ôn g n gh e lò*im àc ố tìn h lò* đ i h o ặc làm n g ư ực lại, b é rất h iế u đ ộn g, n gh ịch n gựm v à cón h iều th ứ b én gh ịch m à có th ển gu yh iểm ch o b én h ưn gh ịch ổ đ iện , tủ b ếp , n ồi cưm đ iện , trè o le o , n gh ịch n ư ức, v ặn n út m á y giặt, m ử tủ lạn h lôi h ết đồ r a ,... em b iết trẻ th ích k h ám p h á th ế là b ìn h th ư ờn g n h ưn g dù em g iải th ích , d ọ an ạt b é v ẫn k h ôn g n gh e, v ẫn c ố tìn h tiếp tục n gh ịch , đ ến k h i n à o em lấ y roi tét và om ôn g chom ột cái th ì mó*ich ịu th ôi. Em cũn g th am k h ả on h iề u cách d ạ y con , ví dụn h ưk h i b én gh ịch tủ lạn h , em n gh iêm m ặt v àn ói lặp đ i lặp lại 3 - 4 fân giọn g n g h iêm n gh ị: “ C on k h ôn g m ử tủ lạn h n gh ịch đồ củ am ẹ ” , n h ưn g th ư ờn g b é v ẫn c ố lừ đik h ôn g n gh e, n h iê uk h i b ực q u á em h a y tét v à om ôn g b é th ì bém ứi n gh e. Em b iết làk h ôn g n ên đ án h b én h ưn g n h iề uk h i n ói m ãi m à con k h ôn g n gh e em lại k h ôn g k iềm c h ế đ ư ực. 2. L àm th ến à o đ ể tập tín h k iên trì, k iên n h ẫn ch o trẻ ? K h ich ưi m ột tròch ưi gì đón h ư x ếp h ìn h m àk h ôn g làm đ ư ực th ì b én h à em th ư ờn g n ổi cáu , k h óc v à đ ôi k h i còn n ém đồc h ưi đó đ i; làm th ến ào đ ểk h ắc p h ục tìn h trạn g n à y? 3 . T ập tín h gọn gàn g n g ăn n ắp cho b é : ch ưi đồch ưi x on g b é th ư ờn g b à y b ừ ak h ắp n h à v àk h ôn g ch ịu th u d ọn lại v à o giỏ. Em đ ã d ạ y b é v à làm cùn g bé đ ểh ư ứn g d ẫn b én h iề u lần n h ưn g v ẫn k h ôn g h iệ u q u ả, b é v ẫn b à y b ừ an h ư th ế. 4. T ập tín h tự lập : Em đ ã đ ọc rất n h iề u b ài củ ach ị v àn h ứ làch ị tập tín h tự lập ch o con b ằn g cách đ ể cho con tự tắm , tựm ặc q u ần áo , tự ăn . v ấn đề ăn u ốn g th ì b én h à em cũn g k h á tựch ủ, tự ăn , n gồi ăn n go an n go ãn , n h ưn g em m u ốn h ỏi ch ị v í dụn h ư v iệc đ ể b é tự tắm h a ym ặc q u ần áo th ìn ên th ực h iện và o th ừi đ iểm n ào , k h i b é đ ư ực b a on h iê u th án g ? Đ ấy làm ấ y v ấn đềm à lâ un a y em gặp p h ải v à tìm cách k h ắc p h ục m ãi k h ôn g đ ư ực, đ âm ra rất h a y q u át n ạt v à đ ôi k h i đ án h con , m on g ch ị tư v ấn giúp em . Đ ÁP: 1. Bé nhà em chưa hiểu và nhớ được những dọa nạt nên em đang làm khó một đứa trẻ không có khả năng. Cách xử trí tốt nhất là làm các thiết bị bảo vệ trẻ trong nhà để đảm bảo
an oàn cho bé. 2. Nếu con không kiên nhẫn thì đừng giúp vội. H ãy nói con bình tĩnh, mẹ kiên nhẫn làm gưong ngồi xuống hỏi con có cần mẹ làm cùng hoặc giúp không. Tuổi này kĩ năng tay chân chưa tinh, đưong nhiên cảm thấy tuyệt vọng. Mẹ kiên nhẫn con m ói học được kiên trì. 3. Tuổi này rủ con cùng dọn như một trò choi: Hai mẹ con nhặt đồ choi cho vào sọt. 4. Mình tắm cùng con. Tắm xong và quẳng quần áo ra cho choi tự do. Trẻ tò mò sẽ bắt chước tắm và muốn thay mẹ tự mặc quần áo cho mình.