Phần dưới bằng sắt chọn lọc, Nhưng ch}n phải lại bằng đất nung, 111- V{ ông gi{ đứng trụ trên ch}n n{y hơn ch}n kia. Mỗi phần, trừ phần bằng v{ng, Đều có vết nứt, từ đó nước mắt ứa ra, 114- Tụ đọng lại v{ xuyên thủng hang núi. Trong thủy lũng n{y, dòng nước ấy chảy qua sỏi đ|, Tạo th{nh c|c sông Akêrôngtê, Xtigiê v{ Phờlêgiêtôngta,
117- Rồi chảy xuống thấp nữa, theo dòng khe hẹp. Xuống tới điểm m{ ở đó người ta không thể xuống, Tạo th{nh đầm Côxitô; đó l{ đầm gì? 120- Ngươi sẽ thấy, nên ở đ}y ta không nói đến". Tôi bèn hỏi Thầy: - "Nếu con suối n{y, Chảy đến từ thế giới chúng ta, 123- Tại sao chỉ hiện ra ở bờ bên n{y?" Người đ|p: - "Con biết rằng Địa ngục hình tròn, V{ mặc dầu con đ~ l{m một h{nh trình d{i, 126- Nhưng luôn theo mé tr|i v{ hướng đi xuống đ|y. Con vẫn chưa đi quanh hết một vòng, Do đó, nếu có điều mới lạ gì xuất hiện, 129- Thì cũng không có gì đ|ng ngạc nhiên". Tôi lại hỏi: - "Thưa Thầy, Sông Phơlêgiêtôngta v{ Lêtê ở đ}u? Một sông thì Thầy không nói đến, 132- Sông kia Thầy bảo do nước mắt tuôn đầy". - "Những c}u hỏi của con đều l{m ta thích, Nhưng sự sục sôi của dòng nước đỏ, 135- Đ~ l{ lời giải đ|p cho một trong hai c}u hỏi đó. Con sẽ thấy sông Lêtê, nhưng ở ngo{i vực n{y, Ở đó mọi }m hồn đến để rửa r|y, 138- Khi lỗi lầm đ~ được chuộc đền". Rồi Thầy nói: - "Nay đ~ tới lúc phải rời khu rừng n{y, h~y nhìn v{ theo đúng sau ta, Bờ n{o không ch|y, l{ đường đi được, 142- Trên những bờ ấy, lửa đ~ tắt ngấm!"
KHÚC XV Tầng Địa ngục thứ VII. Ngục thứ ba. Đantê gặp lại v{ trò chuyện với thầy học, Bờrunéttô Latinô. B}y giờ chúng tôi đi trên bờ vững chắc, Có hơi nước bốc lên che kín, 3- Bảo vệ bờ suối khỏi l{n lửa ch|y. Giống như người Phiamminghi giữa Guítxantê v{ Bờrútgia, Sợ sóng dữ d}ng lên ph| hoại, 6- Đ~ x}y tường th{nh ngăn biển cả. Cũng giống d}n Pađôan ở dọc sông Bờrenta, Để bảo vệ th{nh phố v{ c|c ph|o d{i, 9- Trước khi nóng ập xuống Carentana. C|c bờ suối ở đ}y cũng theo c|ch ấy, Chỉ kh|c l{ thợ Tạo, 12- Không x}y qu| cao v{ qu| đồ sộ. Chúng tôi đ~ bỏ xa khu rừng, Đến nỗi không còn thấy nó nữa, 15- Dù đ~ ngo|i nhìn lại đ{ng sau. Chúng tôi gặp một đo{n }m hổn, Đang đi dọc theo bờ suối, 18- Mỗi người trong bọn họ đều nhìn chúng tôi. Như người ta vẫn l{m, buổi tối khi gặp nhau dưới trăng, Họ nhíu mắt nhìn chúng tôi, 21- Như b|c thợ may gi{ chăm chú nhìn mũi kim. Một người, có vẻ quen biết, đ~ nhìn tôi như thế, Rồi một người trong số đó đ~ nhận ra tôi, 24- Ông nắm lấy t{ |o tôi v{ kêu lên: "Tuyệt qu|!" Còn tôi, khi ông đưa tay ra,
Tòi đ~ nhìn chăm chăm v{o bộ mặt bị ch|y sém, 27- Nhanh đến nỗi, bộ mặt ấy không kịp gì giấu giếm. Trí nhớ của tôi đ~ kịp nhận ra, V{ tôi giơ tay về phía khuôn mặt đó, 30- - "Thầy đ}y ư? Thầy Bờrunéttô?" - "Ôi, con của ta, ông đ|p, xin chớ phiền lòng, Nếu Bờrunéttô Latinô dừng lại chốc l|t, 33- Với con, mặc cho đo{n }m hồn đi tiếp". Tôi đ|p: - "Rất vui lòng, hết mức m{ con có thể, V{ nếu Thầy muốn, con sẽ ngồi xuống cạnh Thầy, 36- Con sẽ l{m, nếu người hướng dẫn con cho phép". - "Ôi con ơi, ông nói, nếu có kẻ n{o trong đo{n n{y, Chỉ dừng lại một lúc thôi, thì sau đó phải ở lại trăm năm. 39- V{ không tr|nh khỏi bị lửa thiêu h{nh hạ! Vậy con cứ đi tiếp v{ ta đi bên cạnh, Rồi ta sẽ nhập lại v{o đo{n của ta, 42- Đang vừa đi vừa khóc về tội hình vïnh viễn". Tôi không d|m rẽ qua đường kh|c, Để được đi cạnh ông, đầu hơi cúi xuống, 45- Như đi cạnh một người tôn kính. Ông hồi: - "Nhờ may mắn hay nhờ số phận, M{ con tới được đ}y, trước cả ng{y cuối của cuộc đời? 48- Vị dẫn đường cho con l{ ai đó? Trên kia, nơi trần giới, trong cuộc sống thanh bình". Tôi đ|p: - "Con bị lạc đường trong thung lũng, 51- Trước khi đạt tuổi chín của cuộc đời. Chỉ mới s|ng qua khi con quay lưng lại, Thì thấy vị n{y xuất hiện, 54- Dẫn con đi theo những lối n{y". Ông bảo: - "Cứ đi theo ngôi sao chiếu mệnh của con. Rồi con sẽ đến bến vinh quang.
57- Nếu ta dự đo|n đúng, trong cuộc đời tươi đẹp. V{ nếu như ta đ~ không chết sớm, Để thấy được trời đ~ phù hộ con, 60- Thì ta cũng đ~ từng trợ lực cho sự nghiệp của con. Nhưng c|i d}n |c độc v{ bội bạc n{y, Xưa kia từ Phiêxôlê tr{n xuống, 63- V{ đến nay vẫn chiếm giữ núi rừng ở đấy. Họ sẽ l{ kẻ thù của con, vì c|c h{nh xử tốt của con, Cũng hợp lý thôi, vì giữa những c}y lê ch|t, 66- C}y sung ngọt không thể n{o đơm hoa kết tr|i. Một nh}n vật xưa nổi tiếng gọi họ l{ mù tối, L{ một bọn keo kiệt, đố kỵ v{ kiêu ngạo, 69- Những tật xấu, con chớ bị l}y truyền. Số mệnh còn d{nh cho con nhiều vinh dự, Cả phe n{y, phe kia đều khao kh|t có được con, 72- Nhưng e l{ c|i mỏ con qu| xa ngọn cỏ! Cứ cho bọn súc sinh Phiêxôlê, Cấu xé nhau m{ không đụng đến c}y, 75- Nếu c}y còn mọc được trong chuồng ph}n của chúng. Ở đó sẽ sống lại hạt giống thiêng, Của những người La M~ còn trụ lại ở đó, 78- Ngay khi c|i ổ gian manh đến tạo lập". Tôi nói: - "Nếu lời khẩn cầu của con được chấp thuận, Thì Thầy vần còn chưa bị đặt, 81- Ra ngo{i cuộc sống nh}n quần. Khắc s}u trong t}m khảm, vẫn l{m con xúc động, Hình ảnh cha chú th}n thương v{ nh}n hậu, 84- Của c|c Thầy đ~ dạy dỗ con trên trần thế. Giờ qua giờ, l{m thế n{o để th{nh người bất tử. Con thích thú biết bao điều đó trong suốt cuộc đời. 87- Trong lập ngôn của con, mọi người đều rõ. Còn những điều Thầy nói về tương lai cuộc đời con,
Con xin ghi nhớ v{ cả những điều kh|c, 90- Con sẽ đem chất chính một phu nh}n, nếu như được gặp. Tuy nhiên con xin b{y tỏ với Thầy, Để cho lương t}m ho{n to{n thanh thản, 93- Mọi điều số mệnh muốn, con xin sẵn s{ng. Những tiên đo|n đó với con cũng không mới lạ, Cứ để Thần Số mệnh vần xoay b|nh xe của nó. 96- Cũng như người nông d}n với chiếc xẻng của mình". Khi đó Thầy tôi quay lại phía sau, Nhìn tôi rồi nói: 99- - "Ai chăm chú lắng nghe thì ắt hiểu đúng!" Trong lúc đó tôi vẫn đi v{ trò chuyện, Với Thầy Bờrunéttô v{ hỏi: 102- - "Những ai nơi đ}y l{ bạn đường quan trọng nhất của Thầy". Ông trả lời: - "Cũng tốt, nếu biết được đôi người, Còn với số kh|c thì im lặng còn hơn, 105- Thời giờ qu| ít để có thể kể nhiều tên tuổi. Chỉ cần biết, tất cả bọn họ đều l{ tăng lữ, Học vấn cao v{ rất có tiêng tăm, 108- Trên trần thế bị ô danh cùng một tội. Pơrítxian đang đi trong đo{n khốn khổ, Cùng với Phơrăngsétxcố D’Accoócxô m{ con sẽ thấy, 111- Nếu con tò mò muốn biết lo{i s}u mọt đó. Có cả vị "tôi tớ của c|c tôi tớ" Được chuyển từ \cnô đến B|ckiliônê, 114- Tại đ}y ông ta đ~ trút hết nguồn tinh lực. Ta còn muốn nói, nhưng không thể đi tiếp, Cũng không thể nói d{i hơn, vì xa xa đ~ thấy, 117- Một l{n khói mới bốc lên. Ta không muốn bị lạc trong đ|m người sẽ tới, Ta gửi con cuốn Kho b|u của ta,
120- Trong đó ta vẫn sống v{ ta không mong gì hơn". Rồi ông quay đi v{ tôi thấy ông giống một người, Đang chạy thi trên c|nh đồng Vêrôna, Để đoạt tấm vải xanh v{ giữa bọn họ, 124- Ông giống như người thắng chứ không phải người thua cuộc.
KHÚC XVI Tầng Địa ngục thứ VIII. Ngục thứ ba. Đantê trò chuyện với ba }m hồn Phirenxe. Tôi đ~ đi đến chỗ, từ đó có thể nghe thấy, Tiếng nước chảy xuống vòng ngục tiếp theo, 3- Như tiếng rì rầm của tổ ong. Tôi thấy ba bóng đen cùng chạy, T|ch ra khỏi một đ|m đông đang đi, 6- Dưới cơn mưa đọa đầy khốc liệt. Một bóng, hướng về phía tôi, kêu lên: "H~y dừng lại, hỡi người m{ c|ch ăn mặc, 9- Có vẻ l{ người của thế giới trần tục". Than ôi, trên th}n thể họ chi chít vết thương, Mới cũ, hằn s}u do lửa ch|y! 12- Tôi vẫn cảm thấy đau, mỗi khi nhớ lại. Nghe tiếng kêu, nh{ b|c học của tôi dừng lại, Quay lại phía tôi v{ bảo: - "Đợi một l|t, 15- Đối với họ, con cần tỏ ra lịch sự. Bởi, nếu nơi n{y không có tia lửa phóng ra, Thì ta sẽ nói: Sự vồn v~ 18- Đúng ra phải từ con, chứ không phải từ phía họ" Thấy chúng tôi dừng lại, bọn họ lại tiếp tục, Điệp khúc than v~n, rồi khi đến cạnh chúng tôi, 21- Cả ba qu}y lại th{nh vòngtròn. Giống như những đô vật ở trần v{ xoa đầu, Khi họ tìm c|ch chộp nhau v{ thủ lợi thế, 24- Trước khi đấu v{ l{m cho nhau bị thương. Trong khi đi vòng tròn, mỗi người trong bọn họ
Đều hướng mắt nhìn về phía tôi 27- Th{nh thử cổ luôn ngược lại hướng ch}n đi. Một người nói: - "Nếu cảnh khổ đau, nơi đất lún n{y, Khiến anh khinh bỉ chúng tôi, cả những lời cầu khẩn. 30- Cùng bề ngo{i trần trụi, đen đủi của chúng tôi. Mong rằng sự nổi tiếng của chúng tôi sẽ l{m anh xiêu lòng, V{ nói cho chúng tôi biết: anh l{ ai, 33- M{ d|m tự tin đặt những bước ch}n còn sống lên Địa ngục. Người n{y, như anh thấy, tôi đang bước theo ông, Tuy chẳng |o quần v{ thịt da sầy sợt, 36- Lại thuộc một dòng dõi cao sang hơn anh tưởng. Ông l{ ch|u của b{ Guanđờrađa đức hạnh, Tên l{ Guyđô Guera m{ trong suốt cuộc đời, 39- Bằng trí óc v{ thanh gươm đ~ lập nhiều kỳ tích. Người kia, đang theo gót tôi dẫm lên b~i c|t, L{ Técghiaiô Anđôbờrăngđi, m{ lời của ông, 42- Trên trần thế hẳn còn ca ngợi. Còn tôi, cùng với họ, lên d{n tra tấn, Tôi l{ Jacôpô Rútxticúcsi, v{ không nghi ngờ gì nữa, 45- Người đ~ hại tôi, chính l{ mụ vợ độc |c của tôi!" Nếu như tr|nh được lửa, Tôi đ~ lao v{o giữa đ|m người n{y, 48- V{ tôi tin rằng nh{ b|c học của tôi cũng cho phép. Nhưng như vậy tôi sẽ bị đốt v{ thui chín, Sự sợ h~i đ~ thắng ý định tốt đẹp, 51- Khiến tôi chỉ còn ham muốn ôm hôn họ. Tôi liền nói: - "Không khinh bỉ m{ chỉ có xót thương, Số phận c|c vị đ~ khắc s}u v{o t}m trí tôi, 54- S}u đến mức còn l}u mới phai nho{. Ngay từ phút đầu, khi bậc bề trên của tôi ở đ}y,
Bảo ban v{i lời, tôi đ~ hiểu, 57- Có những nh}n vật như c|c vị sẽ tới gặp tôi. Tôi l{ người cùng mảnh đất với c|c vị, Từ l}u đ~ nghe, đ~ nói với lòng kính trọng, 60- Sự nghiệp v{ tên tuổi vinh quang của c|c vị. Tôi rời bỏ đắng cay v{ đi tìm quả ngọt, M{ vị hướng đạo chính trực n{y đ~ hứa với tôi, 63- Nhưng trước hết, tôi phải xuống tận trung t}m". Vẫn c|i bóng ấy trả lời tôi: - "Cầu mong cho anh sống l}u hơn nữa, 66- V{ danh tiếng của anh toả m~i mai sau. Nhưng h~y nói cho chúng tôi biết, trong th{nh phố chúng ta, vẫn còn phẩm gi| v{ thanh lịch như xưa, 69- Hay tất cả nay đ~ tan biến? Bởi Guyliê Boócxiô đang đi đằng kia, Trong đo{n chúng tôi, l}u nay vẫn không ngừng than v~n, 72- Những c}u chuyện của ông khiến chúng tôi thắc mắc. Một cư d}n mới v{ những lợi lộc bất ngờ, L{m nảy sinh tính kiêu ngạo v{ thói vô độ, 75- Ở nơi người, hỡi Phirenxe, v{ ngươi đ~ khóc than về điều đó." Thế l{ tôi kêu lên với vầng tr|n ngẩng cao, V{ cả ba, coi đó l{ c}u trả lời, 78- Nhìn lẫn nhau như nhìn một sự thật. Họ nói: - "Mỗi lần để l{m vui lòng người kh|c, Đối với anh chẳng mấy khó khăn, 81- Anh thật hạnh phúc được nói theo ý mình. Nếu anh tho|t khỏi nơi đen tối n{y, Được trở về v{ thấy lại c|c vì sao đẹp đẽ, 84- Xin anh vui lòng nói với mọi người: "Tôi đ~ đến đấy",
L{m cho những người đang sống nhớ lại chúng tôi". Rồi họ ph| vòng tròn v{ bỏ chạy, 87- B{n ch}n lẹ l{ng như những c|nh chim bay. Một lời "Amen" chưa kịp nói, Thì cả ba đ~ biến mất vội vàng! 90- Đúng khi ấy, Thầy tôi bảo nên đi tiếp. Tôi theo người v{ chỉ mấy bước thôi, Tiếng nước đ~ ầm ầm, gần đến nỗi, 93- Chúng tôi hầu như chẳng nghe được tiếng nhau. Con sông kia, theo dòng chảy của nó, Từ đỉnh Vixô tiến về phía mặt trời mọc, 96- Trên sườn bên tr|i của d~y Apenninô. Đoạn thượng nguồn gọi l{ \cquakêta, Trước khi trút xuống đồng bằng, 99- Đến Phoócli không còn mang tên đó. Ầm ầm đ{ng kia phía tu viện Th|nh Bênêđéttô, Từ núi Anpê đổ xuống th{nh th|c, 102- Nơi đó, có thể có đến ng{n c|i th|c. Thế đấy, ở dưới một v|ch đ| thẳng đứng, Chúng tôi thấy một dòng nước tôi sẫm đang réo, 105- Chỉ chốc l|t tai đ~ ù vang. Quanh mình, tôi luôn thắt một sợi thừng, Với nó, có lúc tôi đ~ nghï, 108- Dùng để bắt con b|o có bộ lông lốm đốm. Theo lệnh của Thầy hướng đạo, Tôi cởi d}y thừng ra khỏi lưng, 111- Cuốn gọn lại v{ đưa cho Người. Lúc đó người liền quay về bên phải, V{ c|ch xa bờ một qu~ng, 114- Người quăng d}y xuống vực thẳm s}u. Chắc một điều lạ sắp xảy ra, Tôi ngầm nghï thế,
117- M{ Thầy tôi cũng đang nhìn theo dõi. Ch{, cần thận trọng biết bao, Cạnh những người không chỉ thấy c|c h{nh vi, 120- M{ con nhìn thấu cả t}m tư ta nữa. - "L|t nữa, người nói, từ trên cao sẽ tới, C|i m{ ta chờ đợi v{ người đang nghï đến, 123- Nó sẽ hiện ra tức thì trước mắt người. Trước một sự thật m{ lại như một điều không thật, Người ta phải giữ mồm đến mức có thể, 126- Vì dù không có lỗi vẫn phải chịu