hồi xưa tôi l{ l~nh chúa ở đó. Tôi l{ Cuarađô Mal|tpina, Tỏi không phải “Cụ Cuarađô gi{ nhưng l{ ch|u của ông ấy, 120- Tôi yêu gia đình với một tình yêu đang được l{m sạch ở đ}y”. - “Ồ, tôi đ|p, tôi chưa bao giờ được đến Xứ sở của Ng{i, nhưng ở ch}u ]u 123- Không có nơi n{o m{ xứ sở đó lại không nổi tiếng? Vinh quang đ~ l{m vẻ vang gia đình Ng{i, Đ~ biểu dương c|c l~nh chúa v{ xứ sở Ng{i, 126- Khiến cho ai cũng biết m{ không cần đến đó. Tôi xin thề với Ng{i, với mong muốn lên được trên kia, Dòng dõi được vinh danh của Ng{i sẽ không giảm sút 129- Nhờ tiếng tăm thu được từ gia t{i v{ thanh bảo kiếm. Phong tục v{ bản chất của nó sẽ tạo ra một đặc quyền riêng, Dù một thủ lïnh xấu xa đang l{m rối loạn thế giới,
132- Riêng nó vẫn tiến thẳng, c|ch xa con đường xấu”. Ông đ|p: - “Vậy xin người cứ đi, bởi mặt trời Sẽ chưa lặn đủ bảy lần trên giường m{ Môngtônê 135- Che phủ v{ cưỡi bốn ch}n trên đó”. Mong cho ý nghï nh~ nhặn của người Được khắc s}u trong trí óc mọi người, Bằng những chiếc đinh chắc hơn những lời b{n t|n của thiên hạ, 139- V{ tiến trình xét xử không bị đình ho~n.
KHÚC IX Tiền Tĩnh thổ: Đantê ngủ v{ mơ. Tỉnh giấc ở gần Tĩnh thổ. Thiên thần g|c cổng, cửa mở. Người vợ lẽ của l~o Titônê Đ~ hiện ra trắng to|t ở ban công phía đông, 3- Rồi vòng tay người bạn đời yêu quý. Vầng tr|n n{ng rực s|ng ngọc quý, Xếp th{nh hình một con vật kinh khủng, 6- Thường tấn công con người bằng đuôi của nó. V{ đêm tối, nơi chúng tôi đang ở, Đ~ đi lên hai bước, 9- Rồi hạ c|nh xuống để tiến bước thứ ba. Khi còn mang g|nh nặng Ađamô, Bị giấc ngủ chiến thắng, tôi nằm d{i trên cỏ, 12- Ở đó năm chúng tôi đ~ ngồi dậy. Gần s|ng khi chim én Bắt đầu ríu rít những b{i ca buồn buồn, 15- Như nhắc lại những bất hạnh đầu tiên của chúng. Trí lực chúng tôi đ~ tho|t khỏi x|c thịt, Bắt đầu h{nh động v{ nhờ tư duy 18- Hầu như thần diệu trong c|ch nhìn sự vật. Trong mơ hình như tôi đ~ thấy Một con đại b{ng lông v{ng bay trên không trung, 21- Đang xòe c|nh v{ sẵn s{ng đ|p xuống. Tôi tưởng như đấy l{ nơi Ganimêđê phải lìa xa bạn bè, 24- Khi bị điều lên phụng sự c|c thần linh. Tôi đ~ nghï: Có lẽ theo thói quen,
Nó săn mồi nơi đ}y, 27- Rồi tha đi nơi kh|c trong móng sắc. Rồi bỗng nó quay lại, Đ|p xuống như một luồng sét, 30- V{ cắp tôi lên tận lò trời. Ở đó hình như cả hai chúng tôi Đều bị thiêu trong ngọn lửa, sao m{ dữ dội, 33- Khiến tôi giật mình tỉnh dậy. Không kh|c gì Akinlê khi tỉnh ngủ, Đưa mắt nhìn chung quanh, 36- V{ chẳng hiểu mình đang ở đ}u. Khi mẹ ch{ng nhận lại ch{ng từ l~o Kirông, Ôm ch{ng đang ngủ thiếp trong tay, 39- Mang sang Xirô, ở đó về sau bị qu}n Hy lạp bốc mất. Quay lại chuyện tôi, khi giấc ngủ rời xa, Tôi mặt m{y t|i xanh, 42- Như một người lạnh buốt vì khiếp sợ. Chỉ có người động viên vẫn ở bên cạnh, Mặt trời lên đ~ hai giờ, 45- Tôi quay mặt nhìn ra biển. Thầy tôi bảo: - “Không sợ gì nữa, H~y bình t}m chúng ta đ~ đến nơi thuận lợi, 48- Đừng nén chặt tr|i tim, h~y mở rộng ra. Thế l{ con đ~ đến Tïnh thổ, H~y trông c|i th{nh đ| bao quanh, 51- V{ trông lối v{o, ở đó một khối đ| đ~ bị đục thủng. Khi n~y, lúc mới rạng đông, Khi t}m hồn con đang chìm trong giấc ngủ, 53- Giữa trăm hoa điểm trang lòng thung lũng”. Một nương nương đ~ đến v{ nói: - “Tôi l{ Luxia H~y để tôi mang đi người đang ngủ, 57- Tôi sẽ l{m dễ d{ng đường đi của anh ta”.
Xoócđen đang n|n lại với c|c }m hồn cao quý cũng nói: - “N{ng đ~ nhấc ngươi lên v{ khi ng{y tỏ rạng, 60- N{ng đi lên cao v{ ta bước theo n{ng. N{ng đ~ đặt ngươi xuống đ}y, nhưng trước đó, Đôi mắt xinh đẹp của n{ng đ~ khiến lối v{o rộng mở, 63- Rồi n{ng v{ giấc ngủ của ngươi cùng biến mất”. Như một người ho{i nghi được trấn tïnh, Rồi sợ h~i đổi th{nh niềm tin, 66- Khi sự thật đ~ được ph|t lộ. Thế l{ tôi đ~ thay đổi v{ Thầy hướng dẫn Thấy tôi không còn sợ h~i, lại tiếp bước lên đường, 69- Còn tôi, theo sau, hướng về v|ch đ|. Hỡi bạn đọc, thấy chăng, tôi đề cao biết mấy, Đề t{i của tôi v{ xin chớ ngạc nhiên, 72- Nếu tôi lại đề cao với nhiều nghệ thuật. Chúng tôi tiến gần tới nơi, M{ trước đó tôi tưởng l{ một khối đ| bị vỡ, 75- Như một lỗ hồng xuyên qua bức tường. Tôi thấy một c|i cửa có ba bậc, M{u sắc kh|c nhau, 78- V{ một người g|c cửa ngồi lặng im. Đến chừng tôi mở to mắt hơn, Tôi thấy người đó đứng ở bậc cao nhất, 81- Nhưng tôi không chịu đựng nổi |nh s|ng ở mặt người. Người cầm ở tay một thanh kiến tuốt trần, Nó chiếu những tia s|ng rực về phía chúng tôi, 84- Nhiều lần tôi cố nhìn m{ không chịu nổi. Người canh cửa bắt đầu nói: - “Ngươi muốn gì? Người dẫn đường đ}u? H~y cẩn thận, 87- Vì bước lên có thể tự hại mình đấy”. Thầy tôi liền đ|p: - “Một nương nương trên trời, Am hiểu nơi đ}y, lúc n~y bảo chúng tôi:
90- H~y đi về phía n{y, lối v{o ở đ}y”. Bấy giờ người g|c cống liền trả lời nh~ nhặn: - “Cầu Người dắt dẫn c|c ngươi đến cõi thiện, 93- Vậy h~y tiến lên, đến bậc cửa chúng tôi”. Chúng tôi đi đến bậc thứ nhất Bằng đ| cẩm thạch trắng, bóng lo|ng v{ nhẵn lì, 96- Đến mức tôi thấy như đang nhìn v{o gương soi. Bậc thứ hai m{u đen, đúng hơn l{ m{u tía, Bằng đ| xù xì, khô khốc, 99- V{ lồi lõm cả bề ngang, bề dọc. Bậc thứ ba, l{ một tảng đ| lớn, Đường v}n đ| như rực lửa, 102- Giống như m|u chảy trong mạch m|u. Thiên thần của Chúa ngồi ở ngưỡng cửa, Ch}n đặt trên bậc đ|, 105- Như một pho tượng kim cương. Tôi bước lên c|c bậc với lòng th{nh kính, Theo lời Thầy hướng dẫn bảo: 108- “H~y kính cẩn nhờ mở khóa”. Tôi quỳ xuống, sùng kính, dưới ch}n thiêng, Cầu xin người mở kho|, 111- Nhưng trước hết, ba lần tôi phải đấm ngực. Người lấy mũi gươm vạch chữP lên tr|n tôi, V{ bảo: Khi đ~ v{o trong, 114- Nhớ rửa sạch c|c vết thương n{y. Y phục của người có m{u tro, Hay m{u đất đ~ khô, 117- Người rút từ |o cho{ng ra hai chìa khóa. Một chiếc bằng v{ng, một chiếc bằng bạc, Dùng c|i m{u bạc, rồi c|i m{u v{ng, 120- Người l{m rất thạo khiến tôi thấy yên t}m. Người bảo: “Nếu dùng lẫn hai chìa,
Thì không quay được ổ khóa, 123- V{ cửa sẽ không mở. Chìa n{y quý hơn, còn chìa kia Lại đòi hỏi qu| nhiều đạo đức v{ kinh nghiệm, 126- Vì chính nó th|o gỡ điểm nút”. Tôi đ~ nhận chìa khóa từ Th|nh Pie, Người đ~ bảo tôi: - “Tr|i với việc mở ra thì nên đóng chặt, 129- Vì có người quỳ dưới ch}n người đang cầu xin”. Rồi đẩy c|nh cửa thiêng v{ bảo: - “H~y v{o đi nhưng ta b|o trước 132- Kẻ n{o nhìn lại đằng sau sẽ phải đi ra”. Khi những trụ đứng của c|i cửa thiêng, Quay theo c|c bản lề, 135- Tiếng kim loại rít lên, dòn d~. Hang T|cpêa cũng không rít dữ như thế, M{ cũng không chắc bằng, 138- Nên Mêtenlô tốt bụng đ~ để mất kho b|u. Tôi quay đầu lại phía tiếng c|nh cửa, Dường như có tiếng h|t b{i “Ngợi ca Đức Chúa”, 141- Tiếng h|t êm |i hòa với tiếng cửa mở khô khốc. Phải chăng điều nghe được cho tôi một ý nghï, Giống với điều người ta cảm nhận được, Khi tiếng h|t hòa theo tiếng đ{n, 145- Thì lời ca khi nghe được, khi không.
KHÚC X Tĩnh thổ: Tầng núi thứ nhất. Những tranh khắc trên v|ch đ|: Maria, Đavít, Traianô. Chí trích tật kiêu căng cúa con người. Khi chúng tôi đ~ bước qua ngưỡng cửa, C|c tình cảm xấu dần rời xa c|c }m hồn, 3- Từng lầm tưởng đường quanh co l{ đường thẳng. Nghe tiếng động, tôi biết cửa đ~ đóng, Nếu lúc đó m{ tôi quay nhìn lại, 6- Thì biết c|o lỗi sao về sai sót ấy. Chúng tôi đi lên theo một khe đ|, Nó uốn lượn sang bên n{y hay bên kia, 9- Như con sóng tiến lên rồi lùi lại. Đi ở đ}y phải rất cẩn thận, Thầy hướng dẫn bảo tôi, nên tựa v{o v|ch đ|, 12- Mỗi khi nó lùi v{o trong. Điều n{y l{m chậm bước tiến của chúng tôi, Mảnh trăng lưỡi liềm nghiêng nghiêng, 15- Đ~ v{o giường đi ngủ. Khi chúng tôi ra khỏi c|i khe đó, Được tự do trong không gian của trời, 18- Ở đó núi lùi v{o trong. Tôi mệt nho{i v{ cả hai chúng tôi Đều không biết chắc về con đường đi, 21- Rồi đến một chỗ phẳng, biệt lập như đường trên sa mạc. Từ mép ngo{i gi|p với khoảng không, Cho tới ch}n v|ch đứng vẫn vươn cao, 24- Tôi ước tính chiều d{i bằng ba th}n người. V{ như mắt tôi có thể lướt nhìn,
Sườn bên tr|i qua sườn bên phải, 27- Tôi nghï đó l{ phạm vi tầng núi n{y. Chân chúng tôi chưa bước di, Thì tôi đ~ nhận ra chung quanh đều l{ th{nh đ|, 30- Vững chắc v{ không một lối đi qua. Th{nh bằng đ| hoa trắng, trang điểm hình chạm nổi, Đẹp đến mức m{ Pôlicơléttô, v{ không chỉ ông ta 33- M{ cả thiên nhiên nữa cũng phải chịu thua. Vị thiên thần đ~ xuống trần để truyền tin, Sự bình an từ l}u được cầu khẩn, 36- Mở trời cao bị cấm đo|n qu| l}u. Được thể hiện trước mắt chúng tôi một hình chạm. Sinh động biết bao trong tư thế dịu hiền, 39- Khiến ta nghï không phải l{ một hình ảnh c}m lặng. Người ta sẽ nghï rằng thiên thần đ~ nói “Ave" Bởi vì gần thần l{ hình ảnh 42- Người phụ nữ mở khóa đường dẫn đến tình yêu thuần khiết. Cử chỉ của n{ng diễn đạt rõ r{ng c}u nói: “Đ}y l{ kẻ nô bộc của Chúa”, 45- Như một hình ảnh in trên s|p. Chớ chú t}m v{o một chỗ, Vị Thầy hiền hậu của tôi bảo, 48- Tôi đang đứng cạnh Thầy, về phía tr|i tim người. Tôi đang hướng mắt nhìn về phía bên phải v{ thấy Sau hình Đức Mẹ Maria, đang đứng cùng một phía, 51- Người đ~ dìu dắt tôi, đang đứng. Một tích chuyện kh|c cũng khắc trên v|ch đ|, Tôi vượt qua Thầy, tiến lại gần, 54- Để xem tích đó b{y ra trước mắt. Ở đó, vẫn trên đ| hoa người ta thấy khắc, Cỗ xe với những con bò đang kéo tr|p th|nh điển,
57- Đ~ từng l{m khiếp sợ một viên chức lạm quyền. Một đ|m đông đi đ{ng trước, Tất cả ph}n th{nh bảy nhóm, 60- Hai gi|c quan của tôi, một thì bảo “Họ đang h|t”, một thì bảo “Không”. Cũng như vậy, trước l{n khói hương, Ở đó sự việc đang trình diễn ra nhưng mắt v{ mũi của tôi, 63- Vẫn c~i nhau l{ Có hay Không. Đi trước tr|p th|nh điển Người s|ng t|c th|nh ca khiêm nhường |o chùng vén lên, 66- Đang nhảy múa, trong trường hợp n{y thì chỉ hơn hoặc kém một ông vua. Đối diện với Đavít, chạm ở bên cửa sổ, Một l}u đ{i lớn, n{ng Micôn đang nhìn, 69- Như một người đ{n b{ buồn b~ v{ tức tối. Tôi rời nơi đ~ dừng lại, Để được xem gần hơn một tích chuyện kh|c, 72- Trên nền trắng to|t, ở phía sau Micôn. Ở đ}y ghi lại h{nh động vẻ vang, Của Ho{ng tử La M~ m{ đức độ của ông, 75- Đ~ đem lại cho Th|nh Grêgôriô một thắng lợi lớn. Tôi muốn nói về Ho{ng đế Tờraianô, V{ một người đ{n b{ góa khóc lóc đau đớn, 78- Đang níu cương ngựa của Ng{i. Xung quanh Ho{ng đế chen chúc c|c kỵ sï, Những phù hiệu con đại b{ng trên nền v{ng, 81- Ở phía trên họ, tựa như lay động trong gió. Người đ{n b{ khốn khổ giữa đ|m đ{n ông ấy Có vẻ như đang nói: - “Xin Bệ hạ giúp tôi b|o thù 84- Cho con trai tôi đ~ bị giết, v{ việc đó l{m tan n|t tr|i tim tôi”.
V{ Ho{ng đế hình như đang trả lời: - “H~y đợi đến khi ta trở về”, Người đ{n b{ m{ nỗi đau khổ đ~ l{m cạn hết bình tïnh 87- Lại nói: “Nhưng nếu lỡ bệ hạ không trở về thì sao?” Ho{ng đế đ|p: - “Thì người kế vị ta sẽ l{m cho n{ng”, Người đ{n b{: - “Một việc tốt lại do người kh|c l{m, 90- Thì có gi| trị gì cho Ho{ng đế, nếu chính người lại quên bổn phận của mình?” - “H~y yên t}m, Ho{ng đế nói, vì ta cần phải, L{m tròn bổn phận của mình trước khi ra đi, 93- Công lý đòi hỏi như vậy v{ lòng thương người giữ ta lại”. Chính Đấng không bao giờ thấy c|i gì mới, Đ~ vẽ nên ngôn ngữ nhìn thấy được đó, 96- Mới đối với chúng ta vì chưa từng thấy như thế. Tôi vui thích biết bao khi ngắm nhìn, Những hình ảnh của sự nhún nhường tốt đẹp đó, 99- M{ t|c giả chúng đ~ l{m cho chúng c{ng quý gi| hơn. Ở đ}y có nhiều người đang đến, Nh{ thơ thì thầm, nhưng họ đi chậm chạp, 102- Họ sẽ giúp chúng ta biết những bậc đi lên. Mắt tôi đang thích thú được xem, Những điều mới lạ v{ tò mò muốn biết, 105- Nên không chậm trễ quay về phía người. Hỡi bạn đọc, tôi không muốn l{m nản, Những ý định của bạn, khi nói với bạn, 108- Rằng Chúa Trời muốn nợ phải được trả thế n{o. Xin đừng chú ý đến hình thức của hình phạt, Hay nghï về điều gì sẽ đến tiếp theo, dù có xấu nhất, 111- Cũng sẽ chấm dứt sau ng{y Ph|n xét cuối cùng. Tôi nói: “Thưa Thầy, c|i m{ con đang thấy, Đang đi đến chúng ta, không có vẻ l{ những hình người,
114- Con không hiểu đó l{ c|i gì, mắt con đ~ bị rối loạn”. Người đ|p: - “Sự đè nặng của hình phạt, L{m cho họ phải cúi thấp xuống đất, 117- Đến nỗi, lúc đầu, mắt ta cũng ngỡ ng{ng. Nhưng h~y nhìn kỹ họ v{ gỡ rối bằng c|ch nhìn, C|i đ|m đang đi tới, còng lưng dưới c|c tảng đ|, 120- Con sẽ thấy mỗi người trong bọn họ bị h{nh phạt ra sao? Hỡi những tín đồ Cơ đốc gi|o kiêu ngạo, hỡi những kẻ xấu số khốn khổ, Bị tước mất c|i nhìn của trí tuệ, 123- Cứ tự tin đi thụt lùi về phía sau. C|c ngươi không thấy rằng chúng ta chỉ l{ s}u bọ, Được sinh ra để tạo th{nh con bướm th|nh thần, 126- Nó sẽ bay, không giấu giếm, về phía chính nghïa đó sao?” Vì cái gì mà tr|i tim c|c ngươi kiêu ngạo? Nếu c|c ngươi chỉ l{ những s}u bọ bất th{nh 129- Những ấu trùng m{ sự sinh trưởng đang khiếm khuyết đó sao? Giống như để chống đỡ một c|i trần hay m|i nh{, Thỉnh thoảng người ta vẫn l{m gi| chống đỡ, 132- Những hình người có ngực liền với đầu gốì. V{ c|i không thực đó lại gợi lên một nỗi đau thực, Tôi thấy những ngươi kia, 135- Cũng có tư thế tương tự khi tôi nhìn chăm chú. Thực ra họ bị gập người nhiều hay ít, Tuỳ theo sức nặng nhiều hay ít trên lưng, Những kẻ kiên nhẫn nhất trong bọn họ, qua đ|ng đi 139- Hình như muốn nói cùng nước mắt: “Tôi không chịu nổi nữa”.
KHÚC XI Tầng núi thứ nhất: Đo{n }m hồn vừa đi vừa cầu nguyện. Những ké kiêu ngạo: Ômbéctô, Anđôbờrăngđétcô, Ôđêrixi da Gúpbiô. Pờrôvenxan Xanvani. Đức Chúa cha đang ở trên trời, Không phải vì Người thích ở đó m{ vì qu| thương yêu 3- Những s|ng tạo đầu tiên của Người ở trên dó. Cầu cho tên Người, quyền lực của Người Được mọi người ca ngợi, 6- Và biết ơn vì hương thơm toả ng|t của Người. Cầu cho sự an bình cùa Vương quốc Người, Đến với chúng con, bởi vì chỉ riêng chúng con, 9- Mặc dù cố gắng cũng không thể đạt tới. Cũng như c|c thiên thần đ~ vì Người m{ hy sinh, Mọi ham muốn v{ h|t mừng osanna, 12- Cầu mong mọi người cũng vì Người m{ hy sinh ham muốn. Xin cho chúng con miếng ăn thường nhật, M{ thiếu nó, ở nơi sa mạc gay gắt n{y, 15- Ngươi ta cố tiến lên thì c{ng lùi lại sau. Tất cả chúng con đ~ đau đớn về điều ác, Xin Người rủ lòng nh}n tha thứ cho chúng con, 18- M{ không cần xem xét công trạng của chúng con. Tính c|ch của chúng con thường dễ sa ng~, Xin Người đừng bắt nó d{n mặt với kẻ thù xưa, 21- M{ giải tho|t nó khỏi những |m ảnh ấy. Chúa kính yêu, lời cầu xin cuối cùng n{y, Không phải cho chúng con, 24- M{ cho những ai còn ở lại đ{ng sau chúng con.
Những }m hồn vừa tiến lên vừa cầu phúc l{nh, Cho họ v{ cho cả chúng ta, 27- Vẫn phải mang c|c khối nặng m{ đôi khi ta thấy trong mơ. R~ rời, mệt mỏi, họ đi vòng quanh Tầng núi thứ nhất 30- Để gột rửa mình khỏi những bụi bặm của trần gian. Nếu ở trên kia, họ luôn cầu nguyện cho chúng ta, Thì ở nơi đ}y chúng ta sẽ nói v{ l{m gì cho họ, 33- Khi lòng mong muốn luôn có gốc rễ tốt l{nh? Phải giúp họ rửa sạch những vết nhơ, M{ họ mang lên đ}y, để rồi trong sạch, nhẹ nh{ng, 36- Họ sớm được lên quỹ đạo của c|c vì sao. - “Mong sao cho công lý v{ tình thương l{m cho nhẹ bớt, Để c|c người có thể lập tức dương thẳng c|nh, 39- Bay lên cao theo ý nguyện tốt l{nh. H~y chỉ cho chúng tôi con đường ngắn nhất, Để tới c|c bậc đi lên. Nếu không chỉ có một đường, 42- H~y chỉ cho chúng tôi đường đỡ khó leo nhất. Bởi anh bạn đường của tôi vốn nặng nề, Vì vẫn mang xương thịt Ađam, 45- Dù ham muốn nhưng leo lên rất khó nhọc”. Những lời m{ c|c }m hồn trả lời, C}u hỏi của người tôi đi theo, 48- Không biết từ đ}u tới. Có ai đó đ~ nói: - “Đi theo mé bên phải Với chúng tôi, c|c ngươi sẽ thấy lối đi, 51- M{ một người đang sống có thể trèo lên được. Nếu tôi không bị tảng đ| n{y ngăn trở, Nó đang chế ngự c|i g|y kiêu kỳ của tôi, 54- Buộc tôi cứ phải cúi mặt xuống. Nhưng anh bạn đang sống v{ không xưng tên đó,
Nếu nhìn lên được, có lẽ tôi biết anh ta, 57- Mong anh thương hại tôi về g|nh nặng n{y. Tôi l{ người la tinh, con trai một ông lớn Tôtxcan, Guygờlienmô Anđôbờranđétcô là cha tôi, 60- Không hiểu tên ông có đến tai c|c người không? Dòng m|u cao quý v{ sự nghiệp hiển h|ch, Của tổ tiên tôi đ~ l{m tôi sinh kiêu ngạo, 63- Không còn nghï đến b{ mẹ chung của chúng ta. Tôi khinh bỉ tất cả mọi ngươi, Tôi đ~ chết vì thế v{ mọi người Xiêna biết rõ, 66- Đến đứa trẻ n{o ở Campanhaticô cũng biết. Tôi l{ Ômbéctô v{ tính kiêu ngạo của tôi, Không chỉ g}y thiệt hại cho tôi m{ còn lôi kéo 69- Cả những người th}n thích v{o cảnh khổ đau. Ở đ}y, vì lỗi lầm đó m{ tôi phải mang khối nặng n{y Cho tới khi n{o vừa lòng Chúa, 72- Tôi đ~ không l{m trong cuộc sống m{ l{m ở đ}y, giữa những người chết”. Tôi cúi đầu lặng nghe anh nói, Một người trong bọn họ không phải người đang nói, 75- Đang oằn lưng dưới khối nặng đè anh xuống. Anh ta nhìn, nhận ra tôi v{ gọi tôi đến, Hai mắt chăm chú nhìn, 78- Nhưng vẫn khom mình đi giữa bọn họ. - “Ồ, tôi nói, phải chăng anh l{ Ôđêrixi, Danh tiếng của Agốpbiô v{ niềm vinh quang của nghệ thuật, 81- M{ ở Pari người ta gọi l{ nghệ thuật trang trí”. - “Người anh em ơi, anh ta nói, những trang giấy m{ tôi đặt bút, Phơrăngcô người Bôlônha vẽ tươi hơn, 84- Mọi vinh dự thuộc về anh, tôi chỉ có một phần.
Tôi cũng chẳng tỏ ra lịch sự, Trong khi còn sống bởi dục vọng kh|t khao, 87- Về sự tuyệt vời thu hút tr|i tim tôi. Vì tính kiêu ngạo đó tôi phải trả nợ ở đ}y, V{ cũng chẳng được ở đ}y, 90- Nếu sau khi phạm tội, tôi đ~ không quay về với Chúa. Ôi vinh quang h~o huyền của sức mạnh con người, M{u xanh c|c đỉnh cao của nó sao ít bền đến thế, 93- Vì tiếp ngay sau đó l{ thời suy tho|i. Ximabuê tưởng rằng trong hội hoạ, Mình đ~ chiếm lïnh trận địa nhưng rồi Giôttô xu}t hiện, 96- L{m lu mờ danh tiếng của ông ta. Cũng như thế, Guiđô đ~ đoạt của kẻ kh|c, Vinh quang về ngôn ngữ, nhưng có thể, 99- Đ~ ra đời người sẽ xua đuổi cả hai ông. Dư luận của thiên hạ chỉ như gió thoảng, Khi đến từ phía n{y, khi đến từ phía kh|c, 102- V{ nó sẽ đổi tên khi đổi chiều. Liệu anh còn giữ được tiếng tăm không, Khi rời bỏ một th}n hình gi{ cỗi, 105- Hay đ~ chết trước khi để lại b|nh mì v{ tiền của. Trước khi một nghìn năm trôi đi, Khoảnh khoắc ấy, bên c|i vïnh hằng, ngắn như một chớp mắt, 108- Ở gần nơi vòm trời quay chậm nhất”. Người đi trước tôi đang lê từng bước, Vùng Tôtxcan xưa vang dậy tên anh, 111- Ng{y nay may ra ở Xiêna còn thì thầm tên ấy. Anh ta đ~ l{m l~nh chúa ở đó, Cơn hỗn loạn Fiôrentina bị đập tan, 114- Phirenxe lúc đó kiêu kỳ còn nay thì bệ rạc.
Danh tiếng có m{u l| cỏ, Nó đến, nó đi, rồi nó phai t{n, 117- Bởi chính kẻ đ~ l{m cho nó mọc lên xanh tốt. Tôi nói: - “Những lời ch}n thật của anh, Đ~ gợi lên tôi sự khiêm nhường tốt đẹp, 120- Nhưng kẻ anh vừa nói đến l{ ai vậy?” - “Đấy l{ Pờrôvenxan Xanvani, Anh ta đang ở đ}y v{ tự phụ 123- L{ đ~ nắm to{n bộ Xiêna trong tay. Anh ta như thế đấy v{ cứ như thế cho đến chết. Còn tiền t{i thì phải để lại 126- L{m vui lòng cho những ai l{m qu| nhiều trên thế gian”. Tôi nói: - “Nhưng nếu linh hồn n{o, Cũng đợi đến cuối đời mới ăn năn hối hận, 129- Thì phải ở lại bên dưới, chứ sao lên được đ}y? Nếu không được giúp đỡ, ít nhất bằng một lời cầu nguyện, Trước khi trải qua một thời gian bằng thời gian đ~ sống, 132- Thì sao được chấp thuận lên đ}y?” - “Khi anh ta sống tự do với qu| nhiều danh tiếng, Trên quảng trường Cămpô ở Xiêna, linh hồn kia nói, 135- Thì anh ta chường mặt ra, bỏ qua mọi xấu hổ. Ở đấy, để kéo một người bạn ra khỏi hình phạt, Đang phải thụ |n trong nh{ tù của C|clô, 138- Anh ta đ~ tự đến, run rẩy từng mạch m|u. Tôi sẽ không nói gì nữa; vì biết rằng nếu nói sẽ khó tỏ tường, Nhưng chẳng l}u nữa những người l|ng giềng của anh, Sẽ buộc anh phải giải thích, 142- Việc đó sẽ giúp anh ta qua được chốt ngăn n{y”.
KHÚC XII Đi lên Tầng núi thứ hai. Tranh khắc về những kẻ kiêu ngạo. Thiên thần của đức tính khiêm nhường. Tôi vẫn đi cùng }m hồn phải mang nặng, Như hai con bò chung một |ch, 3- Trong suốt thời gian được nh{ gi|o nh}n từ cho phép. Nhưng khi Người bảo: - “H~y rời ra v{ để cho họ đi, Ở đ}y họ cần cố hết sức 6- Với m|i chèo v{ c|nh buồm để đẩy thuyền tiến lên”. Tôi liền vươn thẳng mình, Rồi lại đi tiếp, 9- Nhưng ý nghï của tôi không khỏi vấn vương. Tôi lại lên đường v{ vui lòng, Đi theo những bước ch}n của Thầy, 12- Cả hai đều có vẻ nhẹ nh{ng. Thầy bảo tôi: - “H~y để mắt xuống, Vì sẽ vừa ý con v{ chắc chắn hơn, 15- Nếu luôn nhìn thấy nơi con đặt ch}n xuống”. Giống như để dễ nhớ người đ~ khuất, Trên c|c nấm mộ, 18- Người ta thường để ít nhiều kỷ vật về họ. Điều n{y thường khiến người th}n lại khóc, Vì bị kích thích bởi ký úc xưa, 21- G}y xúc động cho những tấm lòng hiếu thảo. Tôi thấy ở đ}y đầy hình chạm khắc, Trên mặt v|ch núi nhô ra ngo{i, 24- Nhưng với nghệ thuật ho{n hảo hơn. Tôi thấy hình ảnh kẻ được tạo ra,
Ho{n mỹ hơn bất cứ s|ng tạo n{o của Thượng đế, 27- Xuống từ trời cao giữa những tia chớp s|ng. Tôi thấy Bờriarêô bị một mũi tên xuyên thủng, Nằm sõng so{i trên mặt đất, 30- Băng đ~ bắt đầu bao phủ. Tôi thấy Timbờrêo, thấy Panlađờ v{ M|ctê, Vẫn mang vũ khí đứng quanh cha mình, 33- Đang nhìn những tứ chi của bọn khổng lồ bị vứt vung v~i. Tôi thấy Nembơrốt đứng ở ch}n công trình lớn, Như có vẻ lầm lẫn, đang nhìn những kẻ, 36- Đ~ cùng nó rất kiêu h~nh ở Xenna. V{ Niôbê, với cặp mắt đau khổ, Hình n{ng được khắc trên mặt đường, 39- Với bảy người con, cả bảy người đều bị giết. Ôi Xaun, tôi thấy người hiện ra ở kia, Chết trên chính thanh gươm của mình, ở Genbôe, 42- Từ đó không còn cảm nhận được mưa v{ sương nữa. Ôi, Aranhê điên rồ, tôi thấy n{ng buồn b~, Đ~ biến th{nh nhện một nửa, 45- Trên tấm vải, dệt bằng nỗi đau khổ của n{ng. Ôi Rôbôam, ở đ}y, hình ảnh của ngươi, Không còn đe doạ được ai m{ chỉ g}y sửng sốt, 48- Một c|i xe chở ngươi đi, không một người hộ tống. Còn thể hiện trên mặt đường cứng rắn, Cái giá mà Anmêông đ~ bắt mẹ mình, 51- Phải trả, đắt biết bao chỉ vì một món trang sức tai hoạ. Thể hiện cảnh c|c con của vua Xennakêríp, Nhảy xổ v{o cha của chúng trong ngôi đền, 54- Ông đ~ chết ra sao, x|c bị bỏ lại đấy. Thể hiện sự thất bại v{ cuộc t{n s|t độc |c Của Tamiri, khi b{ nói với Xirô:
57- “Trước kia người kh|t m|u thì nay ta cho uống đến sặc m|u!” Thế hiện cảnh d}n \txiri chạy trốn, Khi tướng Ôlôphécnô tử trận, 60- V{ những mảnh thi thể sót lại của ông ta. Tôi thấy th{nh Trôia th{nh tro t{n đổ n|t, Ồi Iliông, sao m{ ngươi hèn hạ v{ thấp kém đến thế, 63- Trong hình ảnh được người ta thể hiện ở đ}y. Hoạ sï bậc thầy n{o Đ~ tạo nên những hình ảnh v{ đường nét kia, 66- Sẽ l{m kinh ngạc mọi t}m hồn tinh tế! Những người chết giống như đ~ chết, những ngươi sống trông như còn sống, Ai đ~ nhìn tận mắt cũng không thấy được hơn tôi, 69- Những gì m{ tôi đang giẫm lên, khi đi đầu cúi xuống. Cứ kiêu ngạo đi v{ với vẻ mặt kiêu kỳ, H~y đi đi, hỡi những người con của Êva, 71- Nhưng đừng cúi xuống, sợ rằng lại thấy con đường tồi tệ của c|c ngươi. Chúng tôi đ~ đi vòng quanh ngọn núi, Còn mặt trời đ~ lên kh| cao, 75- Nhưng đầu óc mải mê của tôi không nhận thấy. Nhưng người đi trước tôi luôn chăm chú, Đ~ bảo tôi - “H~y ngửng đầu lên, 78- B}y giờ không còn l{ lúc mơ m{ng như thế, H~y nhìn, ở đ{ng kia, một thiên thần đang đi đến, Phía chúng ta v{ người con g|i thứ s|u 81- Đ~ trở lại để l{m nhiệm vụ trong ng{y. H~y chuẩn bị một nét mặt v{ cử chỉ tôn kính, Để thiên thần chăm sóc cho chúng ta lên cao hơn, 84- Chớ quên rằng ng{y hôm nay không bao giờ trở lại”. Tôi đ~ quen với việc Người nhắc nhở,
V{ không bao giờ muốn l{m mất thời gian của Người, 87- Còn Người không bao giờ nói với tôi một c|ch khó hiểu. Đang đi đến phía chúng tôi một người xinh đẹp, Mặc to{n trắng v{ vẻ mặt 90- Như thể sao mai đang lấp l|nh! Thần mở rộng hai c|nh tay v{ hai c|nh, Rồi bảo: - “H~y tiến lên, c|c bậc đi lên rất gần đ}y, 93- Từ nay việc đi lên thật dễ d{ng”. Thật hiếm những người đến với lời mời như thế, Ôi nh}n loại sinh ra l{ để bay lên trời, 96- Tại sao lại để rơi, chỉ vì một l{n gió nhẹ? Thiên thần đưa chúng tôi đến một tảng đ| bị đẽo, Ở đó, lấy c|nh đập lên tr|n tôi, 99- Rồi nói với tôi rằng đường đi rất chắc chắn. Về phía tay phải có đường lên núi, Ở đó có một ngôi nh{ thờ 102- Nhìn xuống th{nh phố Rubacôngtê được cai trị tốt. Sườn dốc cứng bị cắt th{nh bậc đi lên, Được x}y dựng từ thời xưa, 105- Khi mọi tính to|n v{ đo lường đều chính x|c. Cũng như vậy, c|i bờ dốc thẳng đứng được hạ xuống, V{ ở vòng cung bên kia, 108- Th{nh của hai bờ cũng bị gọt bớt. V{ khi chúng tôi vừa cất bước lời ca vang lên: “Cầu phúc cho những linh hồn khiêm nhường” 111- Hay đến mức không lời n{o tả nổi! Những c|i miệng ở đ}y thật kh|c xa nơi Địa ngục, Bởi vì ở đ}y ph|t ra tiếng h|t, 114- Còn ở dưới kia, những tiếng kêu khủng khiếp. Chúng tôi bước lên những bậc tam cấp thần th|nh, V{ tôi cảm thấy mình cũng nhẹ hơn, 117- So với trước, trên đất bằng.
Tôi nói: - “Thưa Thầy, không hiểu vật nặng n{o, Đ~ được cất khỏi con m{ nay bước đi, 120- Con chẳng thấy mệt nhọc gì”. Thầy đ|p: - “Khi những chữP Trên mặt con, hình như đ~ phai m{u 123- Sẽ bị xóa đi giống như chữ đầu tiên. Thì hai ch}n con sẽ tu}n theo mọi ý muốn, Rồi không chỉ cảm thấy không mệt nhọc, 126- M{ việc đi lên chỉ còn l{ niềm thích thú”. Lúc đó tôi giống như những người Đội c|i gì đó trên đầu m{ không biết, 129- Nếu tín hiệu của người kh|c không l{m mình ngờ vực. B}y giờ để tự trấn an, tôi đưa tay lên, Để tìm, để thấy v{ để hiểu biết, 132- M{ thị gi|c không thể l{m tròn. Với những ngón của b{n tay phải mở rộng, Tôi sờ thấy chỉ còn s|u chữ trên tr|n, M{ thiên thần giữ cửa đ~ khắc lên tr|n tôi, 136- Nhìn thấy điều đó, người hướng dẫn của tôi tủm tỉm cười. KHÚC XIII Quang cảnh tầng núi thứ hai. Viếcgiliô ca ngợi măt trời. Lời nói cúa c|c thiên thần bay trên không trung. Chuyện kể của Xapia, một }m hồn Xiêna. Chúng tôi đ~ tới đỉnh cao của bậc tam cấp, Một ngọn núi thứ hai lại được gọt sửa,
3- Nơi m{ việc đi lên sẽ trút được lỗi lầm. Ở đ}y lại một tầng núi bao quanh, Ôm lấy ngọn núi, giống như tầng thứ nhất, 6- Chỉ kh|c l{ vòng cung uốn khúc gấp hơn. Không có tranh vẽ hay chạm khắc gì ở đ}y, Mép đường v{ mặt đường đều trơn nhẵn, 9- Chỉ một m{u x|m nhạt của đ|. - “Phải đợi ai dẫn đường cho chúng ta đ}y, Nh{ thơ nói, ta sợ rằng sự lựa chọn của chúng ta 12- Sẽ g}y nên sự chậm trễ qu| l}u”. Rồi Người nhìn chăm chắm lên mặt trời, Xoay mình sang sườn phải, 15- Rồi đưa cả sườn tr|i quay theo. -“Ôi, |nh s|ng dịu d{ng, vì tin Người, Tôi đ~ đi v{o con đường mới n{y, Người nói, 18- Xin h~y dẫn dắt chúng tôi, như ở đ}y cần được dẫn dắt. Người sưởi ấm v{ chiếu s|ng thế gian, Không lẽ vì lý do n{o lại đuổi chúng tôi đi, 21- Những tia s|ng của Người sẽ luôn hướng dẫn chúng tôi. Khoảng c|ch m{ ngươi ta tính l{ một dặm, Ở đ}y chúng tôi vượt qua, 24- Chỉ cần ít thời gian, do sự ước mong nồng nhiệt”. Chúng tôi nghe tiếng c|nh bay về phía chúng tôi, Nhưng không thấy gì, chỉ nghe lời nh~ nhặn 27- Mời gọi đến b{n tiệc yêu thương. Tiếng nói thứ nhất lướt qua trong khi bay, “Không còn rượu nữa”, 30- V{ lời đó còn lặp lại ở phía sau chúng tôi. Chúng tôi vẫn không ngừng lắng nghe, Từ xa một tiếng kh|c nói: “Ta l{ Ôrêttê”, 33- Nhưng rồi cũng không dừng lại!
-“Ôi cha ơi, những tiếng đó l{ gì vậy?” Tôi hỏi v{ tiếng thứ ba lại bay qua, 36- “H~y yêu thương kẻ đ~ l{m điều |c cho người”. Ông Thầy nh}n hậu của tôi liền nói: - “Vòng n{y đ|nh v{o tội đố kỵ, 39- Vì vậy những ngọn roi được tết bằng tình yêu thương. Nhưng c|i h~m sẽ được nói bằng lời ngược lại, Con sẽ được nghe, ta nghï vậy v{ sẽ b|o cho con, 42- Trước khi đến cửa tha thứ tội n{y. Nhưng h~y hướng nhìn lên không trung, Con sẽ thấy những người đang ngồi trước mặt chúng ta, 45- Tất cả đều tựa lưng v{o v|ch đ|”. Tôi liền mở to mắt nhìn về phía trước, V{ thấy những linh hồn, 48- Mặc |o cho{ng m{u đ|. Khi chúng tôi đến gần hơn, Tôi nghe thầy tiếng cầu Đức mẹ, “xin h~y cứu chúng con”. 51- V{ “Mikenlê”, “Piêtờrô” v{ “Chư vị liệt th|nh…”. Tôi nghï rằng có người n{o đó đang sống trên tr|i đất, Dù cứng rắn đến đ}u cũng phải mủi lòng thương xót, 54- Điều m{ khi đó tôi đang nhìn thấy. Khi tôi đ~ tới kh| gần họ, V{ nhìn được rõ hơn, 57- Nỗi đau thương khiến nước mắt tôi tuôn tr{o. Hình như họ mặc |o kho|c sợi lông dê thô r|p, Người n{y lấy vai đỡ ngươi kia, 60- Tất cả đều tựa v{o v|ch đ|. Giống như những người mù, thiếu thốn đủ thứ, Phải đi ăn xin để sống, 63- Người n{y cũng tựa đầu v{o người kia như vậy.
Để gợi lòng thương hại của người kh|c, Không đủ bằng thanh }m của lời van xin, 66- M{ cả bằng |nh mắt, g}y xúc động không kém. Cũng như |nh s|ng mặt trời không đến được với người mù, Đối với những linh hồn tôi đang nói đ}y, 69- \nh s|ng mặt trời cũng chẳng ích gì. Một sợi d}y thép xuyên qua mí mắt rồi kh}u lại, Như người ta l{m với những con chim cắt, 72- Không chịu đậu yên. Tôi cảm thấy như đ~ xúc phạm họ, Khi tôi trông thấy họ m{ họ chẳng thấy tôi, 75- V{ tôi quay lại người cố vấn thông th|i của tôi. Ngươi rất hiểu ý nghïa sự yên lặng của tôi, Không đợi tôi hỏi, Người đ~ nói: 78- “H~y trò chuyện với họ, nhưng phải ngắn v{ rõ r{ng”. Viếcgiliô đi cạnh tôi, nhưng men sườn núi, Nơi người ta dễ d{ng bị ng~ xuống 81- Vì không có bờ chống đỡ. Ở phía kia l{ những linh hồn sùng đạo, Qua đường kh}u khủng khiếp, 84- Nước mắt ứa ra, chảy ướt cả m|. Hướng về họ, tôi nói: -“Hỡi c|c linh hồn chắc chắn sẽ được thấy |nh s|ng của Trời, 87- Đó l{ điều duy nhất trong mong ước của c|c vị. Cầu cho ơn huệ của Chúa sẽ xua tan hết bọt bẩn, Trong lương t}m của c|c người, để rồi 90- Con sông ký ức lại trở th{nh s|ng tỏ. Xin cho biết: Nếu trong c|c vị có một linh hồn la tinh, Với tôi, sẽ l{ một điều rất may mắn, 93- V{ có thể cũng sẽ tốt cho cả người tôi được l{m quen”.
“Hỡi người anh em, mỗi chúng ta đều l{ công d}n, Của một th{nh phố có thực, nhưng có phải anh muốn nói 96- Một linh hồn sống xa lạ ở Ý”. Tôi cảm thấy hình như c}u trả lời, Đến từ một nơi xa hơn nơi tôi đang đứng, 99- Vì vậy tôi tiến lại để họ nghe tôi rõ hơn. Tôi thấy trong họ có một linh hồn như đang chờ đợi, V{ nếu có ai hỏi “Gì thế?” 102- Thì hất cằm lên như người mù thường l{m thế. -“Hỡi linh hồn đ~ tư chế ngư để lên được đ}y, Tôi nói, nếu đúng anh l{ người đ~ trả lời tôi, 105- Xin cho biết quý danh v{ quê qu|n”. -“Tôi l{ người Xiêna, anh đ|p, Cùng với những người n{y tôi l{m lại ở đ}y, 108- Cuộc đời tội lỗi v{ vừa khóc vừa cầu Chúa chứng gi|m. Tôi không khôn ngoan, dù tên tôi là Xapia, Tôi rất vui trước tai họa của người kh|c, 111- Hơn cả hạnh phúc của chính mình. V{ để người không nghï l{ tôi đang lừa dối, Xin h~y nghe, xem có đúng l{ tôi điên rồ, 114- Như tôi nói không, khi đ~ đi xuống xế t{ của cuộc đời. Trong khi những đồng hương của tôi đ~ ở gần Cônlê, Sắp rơi v{o tay kẻ thù, 117- Tôi cầu cho họ điều m{ Chúa Trời cũng muốn. Họ bị bẻ g~y v{ bị ném v{o, Một cuộc th|o chạy đau đớn, 120- Nghe tin đó, tôi chưa bao giờ được vui sướng đến thế! Tôi ngẩng lên trời c|i mặt xấc xược của tôi, V{ hét lên với Chúa Trời: “Ta chẳng sợ gì ngươi nữa” 123- Giống như một con chim hét l{m lúc lặng gió. V{o cuối đời tôi muốn hòa thuận với Chúa,
Nhưng bổn phận s|m hối của tôi 126- Vẫn chưa thể kết thúc. Nếu như Pie Péttinaiô đ~ không nhớ đến tôi, V{ trong những lời cầu nguyện thần th|nh của ông, 129- Đ~ nhận phụ tr|ch tôi vì lòng nh}n |i. Nhưng người l{ ai m{ lại đi hỏi han Số phận của chúng tôi, m{ mắt vẫn mở, 132- V{ vẫn thở trong khi nói?” - “Mắt của tôi, tôi nói, ở đ}y cũng bị lấy mất, Nhưng chỉ ít thời gian thôi, vì tội đố kỵ, 135- Tôi đ~ phạm, cũng không nặng lắm. Lớn hơn nhiều nỗi sợ h~i đ~ x|o động tầm hồn tôi, Bởi những hình phạt ở tầng bên dưới, 138- G|nh nặng đó vẫn đè nặng trên tôi”. Linh hồn lại nói: - “Nhưng ai đ~ dẫn dắt ngươi Đến đ}y, giữa chúng tôi, v{ nếu ngươi còn mong được xuống?” 141- Tôi trả lời: - “Người dẫn tôi đi, không nói lời n{o. Tôi còn sống, vậy h~y yêu cầu tôi, Hỡi linh hồn được }n sủng, anh muốn tôi sẽ l{m gì cho anh, 144- Một khi với đôi ch}n chưa chết tôi trở về mặt đất”. “Ôi, thật l{ một điều mới lạ được nghe Hồn nói, một dấu hiệu chứng tỏ Chúa yêu người. 147- Vậy thì, thỉnh thoảng h~y giúp tôi bằng lời cầu nguyện. V{ tôi cầu xin người, điều mong ước thiết tha nhất, Nếu có dịp đặt ch}n tới Tôtxcan, 150- Xin h~y đem tin tốt về tôi cho bố mẹ tôi. Ngươi sẽ thấy họ trong đ|m d}n chúng h~o huyền, Đ~ tin v{o cảng Talamônê v{ sẽ đ|nh mất ở đó, C|i hy vọng lớn hơn l{ tìm kiếm sông Điana, 154- Nhưng c|c ng{i đô đốc, còn mất ở đó nhiều hơn”.
KHÚC XIV Tầng thứ hai: Những kẻ đố kỵ (