Chương 1, Mục 1. Khả năng phân biệt của luật sư rất quan trọng; vì không phân biệt thì không phân tích được; do vậy cũng bối rối và lẫn lộn như... khách hàng! Phân biệt chỉ là làm rõ ràng giữa hai cái (quả mận và quả đào). Phân tích là làm rõ mối liên hệ giữa những cái đã được phân biệt. - Hợp lý. Hợp lý là cách thức trình bày thuyết phục được người nghe. Sự hợp lý trong trình bày đã có từ thời cổ đại Hy Lạp và đã được điển chế thành môn luận lý học (logic). Các nguyên tắc của luận lý học thì nhiều người biết; thí dụ như quy nạp và diễn dịch, nguyên tắc tương tự, suy luận đối nghịch... Luật sư phải sắp xếp các chi tiết trình bày theo sự hợp lý. Họ phải hỏi “có muốn ăn không” rồi sau đó mới hỏi “muốn ăn cái gì”. Các bà mẹ yêu dấu của ta lại thường bắt đầu hỏi con bằng câu sau! - Nói đúng, gọn và rõ. Đây là thành quả, là biểu hiện trong thực tế của óc
Các vấn đề cơ bản 39 phân tích của luật sư. Khi trình bày những gì đã nghĩ trong đầu mình, luật sư phải nói ra sao cho đúng, gọn và rõ. Chỉ khi ấy luật sư mới hoàn toàn thuyết phục được người nghe. Khi ấy họ tỏ ra có tư chất và nhờ vậy được tôn trọng. “Nói có gang có thép” là nghề của nàng, sự hùng biện của nàng cũng nằm ở đây.1 Óc phân tích là tư chất của luật sư. Nó là bộ rễ giúp tạo nên cái cây là tư duy pháp lý. Cái sau là một kỹ thuật và công cụ tri thức của luật sư. Nếu ông nông dân phải có cái cuốc, bác tiều phu có cái rìu thì luật sư phải có tư duy pháp lý. Học phương pháp tư duy pháp lý không khó nếu như người học có óc phân tích. Tuy nhiên ở ta, theo tôi, khi TDPL luật sư dễ bị lúng túng vì gặp trở ngại do cách sử dụng từ ngữ, thành ra nghĩ không nhanh; ở các nước khác họ không bị như thế. Khi tư duy thì các chi tiết từ thực tế bên ngoài đưa vào đầu óc của luật sư phải gọn và rõ. Thế nhưng, luật được giảng dạy ở các trường luật của ta thấm đậm tính chất triết học, ngôn từ sử dụng trang trọng nên dài dòng. Thí dụ một sự vi phạm thì được nói là “hành vi vi phạm, dấu hiệu vi phạm”. Thử dịch sang tiếng Anh thì viết thế nào? Hay tranh chấp về đất đai thì được nói là tranh chấp về quyền sử dụng đất. Làm sao ta có thể đo đạc và đóng cột mốc cho quyền sử dụng đất trong đầu! Chúng ta sẽ bàn sâu hơn về óc phân tích của luật sư trong