hồi len lỏi vào bãi giữ xe, Chiến tìm được và dắt ra một chiếc Dream II có số thẻ gắn trên xe trùng với số thẻ “nhặt” được. Đến cổng soát vé, người giữ xe nghi ngờ, liền yêu cầu xuất trình giấy tờ xe. Hoảng quá, Chiến bỏ của chạy lấy người nhưng không thoát. Trước đó, Chiến đã từng thực hiện một “phi vụ”… “nhặt” thẻ xe với các thủ đoạn và cách thức y hệt nhưng không hề bị xử lý gì.
Một số vụ khác để mở rộng 235 Nội dung vụ án chỉ đơn giản như vậy. Vấn đề mắc mứu, rối rắm phát sinh khi giữa các cơ quan tiến hành tố tụng có nhiều ý kiến không thống nhất trong việc định tội danh. Viện kiểm sát: tiền hậu bất nhất Lần phạm tội trước, cơ quan điều tra Công an quận 5 đã khởi tố Chiến về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản của công dân nhưng quyết định này không được VKS Nhân dân TP đồng tình. Theo VKSND TP: Khi Chiến vào bãi tìm được chiếc xe Dream trùng số với số của phiếu nhặt được, dắt ra, người coi xe đã kiểm tra phiếu và cho phép Chiến dắt xe ra ngoài. Trong trường hợp này, người giữ xe không có trách nhiệm phải biết người dắt xe ra có phải là chủ xe hay không. Chiến không dùng thủ đoạn gian dối nào mà chỉ làm động tác đưa thẻ lấy xe ra nên hành vi của Chiến không cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản của công dân mà là tội chiếm giữ trái phép tài sản của công dân. Do lập luận như vậy, Chiến được thoát khỏi chốn lao tù. Bởi theo quy định, chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chiếm giữ trái phép tài sản của công dân khi tài sản có giá trị lớn, trên 70 triệu đồng. Chiếc xe Dream chỉ khoảng 40 triệu đồng. Có lẽ nhận thấy việc làm của mình được pháp luật… “ưu ái”, Chiến lại tiếp tục giở mánh cũ. Cơ quan điều tra Công an quận 5 vẫn giữ quan điểm khởi tố Chiến về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản của công dân. Trớ trêu thay, lúc này, VKS TP lại mâu thuẫn với chính mình khi xác định: Hành vi của Chiến không cấu thành tội chiếm giữ trái phép mà là tội trộm cắp tài sản của công dân. Bởi lẽ, thẻ xe là thật, người bị hại là chủ xe chứ không phải là người giữ xe. Khi Chiến vào bãi lấy xe, thể hiện sự lén lút đối với chủ xe và những người xung quanh (kể cả người giữ xe). Chiến không phạm tội chiếm giữ trái phép tài sản của công dân vì đối tượng xâm hại của tội này là tài sản không có người quản lý. Trong trường hợp này, tài sản đang có người quản lý. Để lấy được xe, Chiến phải lén lút. Từ những cơ sở đó, VKSTP yêu cầu cơ quan điều tra Công an quận 5 thay tội danh của Chiến thành trộm cắp tài sản của công dân. Sao không phải là lừa đảo? Ở cả hai vụ, cơ quan điều tra Công an quận 5 vẫn giữ ý kiến xác định tội danh của Chiến là lừa đảo chiếm đoạt tài sản của công dân. Cơ quan
236 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ điều tra cho rằng: Ý thức của Chiến là lừa đảo người giữ xe. Chiến biết rõ mình không phải là chủ xe và người giữ xe không thể nhớ mặt tất cả những người vào gửi xe, trên thẻ xe cũng không có ảnh của người gửi xe. Dù thẻ xe là thật nhưng trong ý thức, Chiến muốn giả danh chủ xe nhằm qua mặt người quản lý tài sản. Ý thức này còn được thể hiện qua cách ăn mặc như một học sinh để dễ trà trộn vào đám đông ở bãi giữ xe. Và chưa biết chừng, Chiến khai là “nhặt” được thẻ xe nhưng sao có thể gặp may hai lần, nhiều khả năng là Chiến móc túi “chôm” thẻ xe của người khác… Đây chính là thủ đoạn gian dối. Cùng một sự việc, một hành vi lại có nhiều cách nhận định, vận dụng pháp luật khác nhau. Phải chăng quy định của pháp luật không rõ ràng, lập lờ về cách hiểu? B. Nhận xét và giải thích Nếu TDPL để tìm CHMC, ta sẽ có: (B5) Khái quát hóa nội vụ. Ở đây có ba nhân vật – hay chủ thể – là Chiến, người giữ xe và người chủ xe. Chiến bị bắt dắt xe không phải của mình ra khỏi bãi để xe, sau khi nhặt được thẻ xe và trình ra. Bạn thấy là tôi đã bỏ tất cả các chi tiết khác để khái quát hóa các sự kiện cho vụ việc thành đơn giản nhằm dễ dàng đặt câu hỏi. Tôi cũng nói chủ xe chứ không nói người gửi xe để nhìn ra rõ ràng từng người. Nói đúng sự kiện thì phải là người gửi xe, nhưng nói như thế thì sẽ bị rối trí vì người gửi xe chưa chắc đã là chủ xe. Do đó, ta đi thẳng vào bản chất sự việc. Sau này khi đã có câu trả lời thì mình sẽ mô tả sự kiện đúng như thực tế; nhưng khi ấy phải “rào đón” thêm, thí dụ như, “người gửi xe mà có thể cũng là chủ xe”. Bạn có thể trình bày nhiều cách, nhưng khi suy nghĩ thì phải rõ, muốn rõ phải đơn giản, đơn giản mà muốn cho đúng thì phải đi vào thực chất. (B6) CHMC Trong hai vụ trên, hành vi của Chiến giống nhau nhưng Viện Kiểm sát (VKS) trong lần đầu buộc tội là dùng thủ đoạn gian dối còn lần sau là trộm cắp tài sản công dân. Như thế, lần đầu VKS bảo Chiến phạm tội với người giữ xe, lần sau bảo phạm tội với người chủ xe. VKS lập luận như thế nào bạn đã thấy.
Một số vụ khác để mở rộng 237 Buộc tội hai lần mà khác nhau là vì VKS đã không nêu lên CHMC. Nếu bạn đã khái quát vụ việc như tôi đã làm ở trên thì CHMC là: Chiến đã lấy xe của người chủ xe, hay của người giữ xe, tức là phạm tội với ai? Với người chủ xe, hay người giữ xe? Đây là vụ hình sự, tội danh rõ ràng; sự kiện rõ ràng nên ta phân tích sự kiện để trả lời CHMC Người chủ xe giao xe cho người giữ xe trông và trả tiền giữ xe; vậy đây là một hợp đồng dịch vụ. Chiếc thẻ xe tiêu biểu cho tờ hợp đồng. Là người cung cấp dịch vụ, người giữ xe không bao giờ là chủ sở hữu chiếc xe. Chủ xe có thể đánh mất “hợp đồng” kia nhưng việc đó không làm thay đổi quyền sở hữu chiếc xe của họ. Chiến cầm tờ “hợp đồng” chìa ra cho người giữ xe để lấy xe thì anh ta đã lấy xe của người chủ xe chứ không phải của người giữ xe và anh ta phạm tội đối với người chủ xe. Nếu đã đặt ra CHMC và lập luận như trên thì VKS đã buộc tội Chiến trong hai lần giống nhau. Lưu ý: Bạn thấy ở đây tôi lập luận khác với VKS khi kết tội Chiến trộm cắp. Điều này cho thấy rõ hơn, người ta có thể lập luận khác nhau và cho ra cùng giải pháp. Vấn đề bạn cần xem xét, và sau này người ta sẽ xem xét bạn, là lập luận nào làm bạn cảm thấy mình bị thuyết phục. Là luật sư, bạn phải lập luận làm sao để người nghe ủng hộ bạn. Ở đây tôi không chê khen lập luận của VKS, nhưng đưa thêm một cách lập luận khác nhằm đáp ứng vấn đề mà tờ báo nêu ra là tiền hậu bất nhất và để giúp bạn biết thêm về phương pháp. Có khi ra tòa, thẩm phán bác lập luận của tôi, chấp nhận lập luận của VKS. Bởi thế tôi đã nói trình độ của luật sư không thể vượt quá trình độ của thẩm phán. Vấn đề phụ: Bạn có thể nêu lên giả sử Chiến không bị bắt thì người giữ xe phải đền cho chủ xe, nên Chiến phạm tội với người giữ xe. Trước hết, vụ việc xảy ra không có sự kiện này, cho nên lập luận của bạn là “nêu vấn đề ngoài rìa” điều đã được đề cập khi trình bày 7 bước TDPL. Đừng bao giờ tự đưa mình vào cảnh lạc đề. Người Mỹ bảo là “không biết mình nói gì”, tức là điên đấy. Tuy nhiên, nếu người giữ xe phải đền là vì anh ta đã vi phạm vào hợp
238 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ đồng dịch vụ và khi đứng ra làm dịch vụ này anh biết cái rủi ro kia, và dù bị đền thì anh ta cũng không trở thành chủ xe vì chủ xe không bao giờ chuyển cho anh ta quyền ấy. Giả sử sau này Chiến bị bắt thì tòa cũng bắt Chiến đền, tiền đền sẽ đến tay người giữ xe chứ không đền chủ xe vì theo lẽ công bằng tòa sẽ buộc Chiến phải làm như thế và chủ xe cũng chẳng có gì phải kháng cáo quyết định của tòa. Vụ 26 Con chim quý Điểm chính của vụ này là chỉ cho bạn cách cắt bỏ các yếu tố không liên quan B3 để cho các sự kiện trở nên đơn giản và dễ chọn ra cái chính cái phụ. CHMC đứng về phía A. A. Trình bày A nuôi một con chim quý, rất đẹp, hót rất hay, đáng giá cả triệu đồng. Một hôm, B đến nhà A chơi, thấy nhà A mở cửa nhưng không có người, B lén lấy lồng chim xách đi. Sợ chim bay, B dùng kéo cắt hết lông đuôi, lông cánh. Mấy ngày sau, C là bạn của B đến nhà B, thấy chim đẹp cũng ham. B lại đi vắng. Ngỡ đó là chim của B nên C bèn bắt chim đem về, đồng thời bỏ ra 600.000 đồng mua một chiếc lồng mới để nuôi chim. Mấy hôm sau nữa, khi đến thăm nhàC, tình cờ A thấy con chim của mình ở đó nhưng A không làm gì được. Lợi dụng lúc C vắng nhà, A lén lấy chiếc lồng và bắt lại chim của mình đem về. C liền đến báo công an. Ở đâyC thưa A về tội trộm cắp tài sản của công dân. Là luật sư cho A, bạn phải TDPL trong đầu như thế nào để cuối cùng bênh vực cho A? Câu hỏi pháp lý bạn phải nêu ra là gì? B. Cách làm Đây là vụ hình sự nên câu hỏi pháp lý đơn giản. Bạn có thể đặt các CHMC khác nhau để rồi lập luận bênh vực: (i) A có ăn cắp con chim củaC không? (ii) A có phải là chủ của con chim không? Để bào chữa cho A mà bạn nêu câu (i) thì rất khó vìC đang buộc A ăn cắp. Tất nhiên làC sẽ không bao giờ tự khai chuyện mình lấy con chim từ
Một số vụ khác để mở rộng 239 nhà của B. Vì ta đang suy nghĩ nên có thể chọn câu hỏi và chọn câu nào dễ cho ta xử lý nhất thì với các sự kiện của nội vụ, tôi đề nghị các bạn làm như sau. (B2) CHKL: A có phải là chủ của con chim không? C bảo A ăn cắp con chim. Vậy nếu ta chứng minh được A là chủ thì A không ăn cắp. Bạn tưởng tượng là mình đang phải đấu lý với cảnh sát điều tra. (B3) Ghi lại sự việc và không bỏ sót chi tiết nào, ta có bảng sau: Ông A Ông B Ông C Ông A Có con chim quý, đẹp, hót hay, giá cả triệu đồng Lấy lồng chim Cắt hết lông đuôi và cánh Bắt chim Bỏ 600.000 mua lồng Lấy lồng và chim từ nhà của củaC (B4) Loại bỏ những chi tiết chưa cần đến. Ở đâyC thưa A tội ăn cắp chim. Con chim là đối tượng chính. Con chim chứ không phải là việc lấy lại. Vậy ta chỉ lấy những chi tiết nào thuộc về bản chất của con chim, ít thay đổi nhất và loại bỏ tất cả các chi tiết khác vì nó không cần cho sự suy nghĩ của ta, mà lại còn làm vướng bận trí óc nữa. Kể cả cái lồng. Cái lồng luôn luôn phụ thuộc vào con chim. Nếu ta lập luận được rằng A đã ăn cắp con chim thì cái lồng đương nhiên sẽ đi theo. Nếu bạn thấy bất an thì sau này khi trình bày hãy thêm vào. Còn bây giờ ta sẽ loại bỏ như sau. A B C A Có con chim quý, đẹp, hót hay, giá cả triệu đồng (1) Lấy lồng chim Cắt hết lông đuôi và cánh (2) Bắt chim Bỏ 600.000 mua lồng (3) Lấy lồng và chim từ nhà củaC 1. Đối tượng là con chim, chỉ cần nhớ một mình nó là đủ, tính chất quý và giá tiền là phụ vì còn tùy thuộc sở thích mỗi người. 2. Việc cắt lông không làm thay đổi bản chất của con chim, vậy thì bỏ cho đỡ rối trí. 3. Giống như (2). (B5) Khái quát hóa nội vụ: A B C A Có con chim, hót hay Lấy lồng chim Bắt chim Lấy lồng và chim từ nhà củaC
240 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ (B6) CHMC “A có thể nhận ra hay chứng minh được con chim là của mình hay không? (B7) CHPT Khi bênh A ta phải nói “Chính A là chủ”. Tất nhiên công an sẽ đòi chứng minh. Ta sẽ hỏi anh A: “Anh có nhớ tiếng hót của con chim thế nào không?”. Có thể bảo A quay lưng đi, cho một vài con chim hót, trong đó có con của anh ta. Nếu nhận ra được đúng con chim thì đó là con chim của anh A. Vậy là ta dùng sự kiện “hót hay” của con chim để chứng minh và đối chất vớiC về tiếng hót của nó. Bây giờ bạn thấy, nếu bạn dùng lông con chim như là một sự kiện thìC có thể bảo: “Anh đem về anh cắt lông, nên không tin được”. Tiếng hót của con chim là chính, còn lông của nó là phụ là vì thế; một cái không thể đổi được (tiếng hót), còn cái đổi được (lông chim). Chính với phụ là như thế. Như đã nêu ở đầu, mục đích của bài này là chỉ bạn cách loại bỏ những chi tiết không cần đến, hay có liên quan. Các câu hỏi nêu ra chỉ làm cho thí dụ được đầy đủ. Vụ 27 Hợp đồng mua xe Vụ này giúp bạn phân tích. Đây là một đề thi. Nếu là luật sư thì bạn ở bên Thăng Long. A. Trình bày Công ty xe đạp Thăng Long mới sản xuất thí điểm một loại xe đạp thể thao mới mang tên “Hà Nội Ngàn Năm” với số lượng 1.000 chiếc. Nhằm mục đích khuyến mãi, ngày 01/6/2003, Công ty xe đạp Thăng Long đã gửi thư cho tất cả các công ty thể thao chào bán loại xe này, với giá khuyến mãi chỉ có 1.000.000đ/chiếc và giao hàng ngay. Bức thư chào hàng có nội dung như sau: “Thưa Quý Công ty … Do mức giá khuyến mãi hấp dẫn và do số lượng xe sản xuất đợt này chỉ có hạn (1.000 chiếc), nếu Quý Công ty muốn mua, đề nghị phải thông báo cho chúng tôi bằng văn bản trước 17h00 ngày 15/6/2003. Sau thời
Một số vụ khác để mở rộng 241 điểm này, chúng tôi sẽ không chịu trách nhiệm về đơn đặt hàng của Quý công ty. Một điều kiện đặt hàng với chúng tôi là Quý Công ty phải trả trước 50% giá trị hợp đồng ngay từ thời điểm đặt hàng. Số còn lại sẽ thanh toán trong vòng 15 ngày sau khi nhận hàng”. Công ty thể thao Sức Khỏe khi nhận thư này thì rất mừng vì họ đang cần mua 500 xe đạp thể thao đúng với tính năng của xe “Hà Nội Ngàn Năm”. Trên thực tế, họ vừa mới đặt hàng mua một loại xe tương tự như vậy từ Thái Lan (500 chiếc) nhưng với giá 5.000.000đ/chiếc. Nếu hủy hợp đồng với đối tác Thái Lan thì sẽ phải chịu một khoản tiền phạt là 100.000.000đ. Tuy nhiên, nếu mua được số xe đạp của Công ty xe đạp Thăng Long thì sẽ tiết kiệm được 400.000.000đ. Vì vậy, sau một hồi suy tính, vào ngày 10/6/2003, Công ty thể thao Sức Khỏe quyết định thông báo hủy hợp đồng với đối tác Thái Lan, nộp tiền phạt và đồng thời thông báo bằng văn bản cho Công ty xe đạp Thăng Long về việc đặt hàng mua 500 chiếc xe Hà Nội Ngàn Năm với các điều kiện như Công ty xe đạp Thăng Long đã chào hàng. Công ty thể thao Sức Khỏe gửi cho Công ty xe đạp Thăng Long số tiền yêu cầu trả trước là 250 triệu đồng và đồng ý trong vòng 15 ngày kể từ ngày đặt hàng sẽ thanh toán nốt số tiền còn lại nếu toàn bộ xe sử dụng tốt. Vào ngày 12/6/2003, Công ty thể thao Sức Khỏe nhận được trả lời của Công ty xe đạp Thăng Long với nội dung như sau: “Thưa Quý Công ty, Rất đáng tiếc, do đợt xe khuyến mãi này quá hấp dẫn nên trong vòng 5 ngày đầu tiên, chúng tôi đã có đơn đặt hàng mua toàn bộ 1.000 xe. Vì vậy, chúng tôi không còn xe để có thể bán cho Quý Công ty được. Rất mong Quý công ty thông cảm”. Khi nhận được tin này thì Công ty thể thao Sức Khỏe rất thất vọng vì nếu không có số xe đạp này thì họ không thể tham gia vào đợt đua xe đạp sắp tới, và như vậy là họ không thể có cơ sở xin được một khoản tiền tài trợ của Chính phủ là 300 triệu đồng. Nếu như họ có số xe đạp đó, thì họ chắc chắn sẽ xin được khoản tài trợ này của Chính phủ. Công ty thể thao Sức Khỏe dọa kiện Công ty xe đạp Thăng Long. Sau khi
242 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ bị dọa như thế ngày 17/6/2003, Công ty xe đạp Thăng Long gửi cho Công ty thể thao Sức Khỏe một bức fax có nội dung như sau: “Chúng tôi đồng ý bán 500 chiếc xe cho Quý Công ty như yêu cầu và đề xuất trong bức thư của Quý Công ty ngày 10/6/2003 nhưng chúng tôi không thể giao hàng ngay mà Quý Công ty phải đợi cho 2 tuần. Chiều ngày 02/7/2003, chúng tôi sẽ có trách nhiệm vận chuyển hàng đến Quý Công ty. Nếu chúng tôi không nhận được trả lời của Quý Công ty trong vòng 2 ngày, chúng tôi coi như Quý Công ty đã chấp nhận thời gian giao hàng này.” Bức fax này tuy được máy fax của Công ty thể thao Sức Khỏe in ra nhưng không may lại bị rơi xuống gầm bàn nơi để máy fax và do vậy không ai đọc được cả. Công ty thể thao Sức Khỏe trong lúc đó đã đặt mua xe đạp chỗ khác để kịp tham dự cuộc đua xe sắp tới. Hai tuần sau, tức ngày 02/7/2003, Công ty xe đạp Thăng Long mang đến Công ty thể thao Sức Khỏe 500 xe đạp “như đã hẹn”. Công ty thể thao Sức Khỏe rất bất ngờ. Theo anh (chị), Công ty thể thao Sức Khỏe có nghĩa vụ nhận số xe đạp do Công ty xe đạp Thăng Long mang đến hay không? B. Cách làm (B1) Sau khi nghe xong vụ trên và nghĩ đến luật điều chỉnh thì ta biết đây một vụ tranh chấp về thời điểm ký kết hợp đồng và trách nhiệm phát sinh đối với mỗi bên theo Luật Thương mại. (B2) CHKL Sức Khỏe có phải nhận số xe đạp do Thăng Long mang đến hay không? (B4) Để loại bỏ các chi tiết không liên quan, sau khi đọc (tức là nghe thân chủ nói) thì theo tôi, trong vụ này ta chỉ giữ những sự kiện sau trong đầu: • “Thăng Long sản xuất 1000 xe đạp thể thao mới. Ngày 01/6/2003, gửi thư chào bán xe này, với giá 1.000.000đ/chiếc và giao hàng ngay. • Thư chào hàng yêu cầu ai mua phải thông báo bằng văn bản trước 17:00 ngày 15/6/2003 và trả trước 50% giá trị hợp đồng ngay lúc đặt hàng. Số còn lại sẽ thanh toán trong vòng 15 ngày sau khi nhận hàng. • Sức Khỏe, vào ngày 10/6/2003, thông báo bằng văn bản cho Thăng Long đặt hàng mua 500 chiếc xe với các điều kiện như đã chào và gửi
Một số vụ khác để mở rộng 243 cho Thăng Long tiền trả trước là 250 triệu đồng và đồng ý trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận hàng sẽ thanh toán nốt số tiền còn lại. • Ngày 12/6/2003, Sức Khỏe nhận được Thăng Long trả lời không còn xe để có thể bán. • Sức Khỏe dọa kiện Thăng Long. • Ngày 17/6/2003 Thăng Long gửi cho Sức Khỏe một bức fax nói đồng ý bán 500 xe như yêu cầu trong thư ngày 10/6/2003 của Sức Khỏe nhưng yêu cầu đợi 2 tuần và sẽ giao vào chiều ngày 02/7/2003. Và nếu không nhận được trả lời trong vòng 2 ngày thì coi như Sức Khỏe chấp nhận thời gian giao hàng. • Bức fax gửi Sức Khỏe được máy in ra nhưng rơi xuống gầm bàn do vậy không ai đọc được cả. Sức Khỏe trong lúc đó đã đặt mua xe đạp chỗ khác. • Hai tuần sau, ngày 02/7/2003, Thăng Long mang đến Sức Khỏe 500 xe; Sức khỏe rất bất ngờ. (B6) CHMC Đã có một hợp đồng được tạo lập giữa hai bên chưa? Dù Sức Khỏe không đọc được bản fax vì nó rơi xuống gầm bàn và do vậy đã không trả lời cho Thăng Long như yêu cầu. (B7) CHPT Lúc đầu Thăng Long bảo không giao; nhưng bị dọa kiện nên giao lại; tuy nhiên có yêu cầu Sức Khỏe trả lời trong hai ngày. Vậy CHPT1 là: “Đã có một hợp đồng mới được ký kết hay không khi Thăng Long đặt thêm điều kiện trả lời?” Dựa vào điều 392.2 LDS 2005 thì đó là một đề nghị mới. Ta hỏi tiếp. CHPT2: “Vậy hợp đồng mới đã được tạo lập giữa hai bên chưa? Dựa vào điều 391.b LDS 2005 thì hợp đồng mới đã được tạo lập. Hai CHPT cho ta câu trả lời là đã có một hợp đồng mới được tạo lập; dù Sức Khỏe không đọc được bản fax đã rơi xuống gầm bàn. Khi bạn đi theo trình tự của TDPL như trên, rồi đưa ra câu trả lời, tức là giải pháp cho vụ án, thì lập luận của bạn chặt chẽ. Nó dựa trên sự kiện chính xác và các điều luật rõ ràng; nhờ thế thuyết phục người nghe.
244 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ Vụ 28 Hợp tác kinh doanh A. Trình bày Bạn được thân chủ – ông DHL – giao cho biên bản này và nhờ tư vấn để bảo vệ quyền lợi khi ông ta là Việt kiều đầu tư tại Việt Nam. Bản ấy như sau: Biên bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh Dự án Khu công nghiệp XYZ (1) CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ ABC (“ABC”) Do ông: Địa chỉ: (2) ÔNG DHL Hộ chiếu số: Địa chỉ: Hai bên thỏa thuận, thống nhất ký kết biên bản hợp tác khai thác dự án Khu công nghiệp XYZ tỉnh… cụ thể như sau: Điều 1. Nội dung hợp tác 1.1 ABC là đơn vị được UBND tỉnh Hà Tây giao đất để thực hiện dự án Khu công nghiệp XYZ theo Giấy chứng nhận đầu tư số… và các đối tác trên cùng nhau hợp tác đầu tư xây dựng và khai thác dự án Khu công nghiệp XYZ. 1.2 Địa điểm thực hiện dự án: Xã ĐM – tỉnh Hà Tây. 1.3 Tổng vốn đầu tư thực hiện dự án dự kiến là 1.200 tỷ đồng (một ngàn hai trăm tỷ VNĐ). 1.4 Vốn góp giai đoạn 1 thực hiện dự án dự kiến là 300 tỷ đồng (ba trăm tỷ VNĐ). 1.5 Việc hợp tác này không thành lập pháp nhân mới. ABC sẽ thay mặt các bên ký kết các hợp đồng (kể cả hợp đồng kinh doanh), các văn bản có liên quan trong quá trình thực hiện dự án theo quy định của nhà nước sau khi có sự đồng ý của các bên bằng văn bản. Điều 2. Tỷ lệ góp vốn
Một số vụ khác để mở rộng 245 ABC đồng ý cho ông DHL tham gia góp vốn thực hiện dự án với số tiền là 16.500.000.000 đồng (mười sáu tỷ năm trăm triệu đồng) tương đương tỷ lệ 5% trên tổng vốn góp giai đoạn 1. Điều 3. Tiến độ góp vốn Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày ký kết biên bản này, ông DHL có trách nhiệm góp đủ số vốn đã thỏa thuận vào tài khoản của ABC. Điều 4. Chi phí quản lý Các bên thống nhất thanh toán chi phí quản lý dự án cho ABC là 1% trên tổng vốn đầu tư đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng dự kiến khoảng 600 tỷ đồng (sáu trăm tỷ đồng). Điều 5. Phương thức phân chia lãi, lỗ Sau khi thực hiện các nghĩa vụ đối với nhà nước, thanh toán các khoản vay thực hiện dự án, chi phí thực hiện dự án, chi phí quản lý cho ABC và hoàn trả vốn thực góp cho mỗi bên, hai bên thỏa thuận chia lợi nhuận hoặc các khoản lỗ theo tỷ lệ vốn góp thực tế của hai bên. Điều 6. Quyền và nghĩa vụ của các bên 6.1 Thực hiện góp đủ vốn theo tỷ lệ và thời gian đã thỏa thuận. 6.2 Chịu trách nhiệm về các khoản vay thực hiện dự án và lãi suất vay tương ứng với tỷ lệ vốn góp. 6.3 Được tham gia trao đổi thảo luận và đi đến thống nhất giá cho thuê mặt bằng tại Khu công nghiệp. Trường hợp một hoặc nhiều bên không thống nhất được thì vốn góp sẽ được quy đổi theo diện tích đất tương ứng. Điều 7. Điều khoản chung 7.1 Các nội dung hợp tác chi tiết sẽ được cụ thể hóa trong hợp đồng hợp tác đầu tư. 7.2 Biên bản được lập thành 04 bản có giá trị như nhau, mỗi bên giữ 02 bản. Ông DHL Đại diện công ty ABC B. Cách làm Để tư vấn, yêu cầu của khách hàng đã rõ nên không cần đi cả bảy bước TDPL mà sẽ làm các bước sau, trong suy nghĩ:
246 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ • (B3) Tóm tắt giao dịch theo nội dung biên bản và ta có, không bỏ sót chi tiết nào: a. Đối tượng đầu tư: i. ABC được UBND tỉnh Hà Tây giao đất để thực hiện dự án Khu công nghiệp. ii. Tổng vốn đầu tư thực hiện dự án dự kiến là 1.200 tỷ đồng (một ngàn hai trăm tỷ VNĐ). iii. Vốn góp giai đoạn 1 thực hiện dự án dự kiến là 300 tỷ đồng (ba trăm tỷ VNĐ). iv. Việc hợp tác này không thành lập pháp nhân mới. ABC sẽ thay mặt các bên ký kết các hợp đồng (kể cả hợp đồng kinh doanh), các văn bản có liên quan trong quá trình thực hiện dự án theo quy định của nhà nước sau khi có sự đồng ý của các bên bằng văn bản. b. Góp vốn: i. DHL góp vốn số tiền là 16.500.000.000 đồng (mười sáu tỷ năm trăm triệu đồng) tương đương tỷ lệ 5% trên tổng vốn góp giai đoạn 1. ii. Trong 7 ngày kể từ ngày ký kết biên bản này, ông DHL có trách nhiệm góp đủ số vốn đã thỏa thuận vào tài khoản của ABC. c. Chi phí quản lý: i. Thanh toán chi phí quản lý dự án cho ABC là 1% trên tổng vốn đầu tư đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng dự kiến khoảng 600 tỷ đồng (sáu trăm tỷ đồng). ii. Phân chia lãi, lỗ: iii. Sau khi thực hiện các nghĩa vụ đối với nhà nước, thanh toán các khoản vay thực hiện dự án, chi phí thực hiện dự án, chi phí quản lý cho ABC và hoàn trả vốn thực góp cho mỗi bên, hai bên thỏa thuận chia lợi nhuận hoặc các khoản lỗ theo tỷ lệ vốn góp thực tế của hai bên. d. Quyền và nghĩa vụ của các bên: i. Góp đủ vốn theo tỷ lệ và thời gian đã thỏa thuận. ii. Chịu trách nhiệm về các khoản vay thực hiện dự án và lãi suất vay tương ứng với tỷ lệ vốn góp.
Một số vụ khác để mở rộng 247 iii. Tham gia trao đổi thảo luận và đi đến thống nhất giá cho thuê mặt bằng tại Khu công nghiệp. Trường hợp không thống nhất được thì vốn góp sẽ được quy đổi theo diện tích đất tương ứng. iv. Các nội dung hợp tác chi tiết sẽ được cụ thể hóa trong hợp đồng hợp tác đầu tư. Về nội dung dự án ta đã tóm gọn nhưng đầy đủ các chi tiết. • (B4) Tóm nội dung như trên là bạn nhìn cả hai bên, thân chủ của bạn và công ty ABC. Ở đây chỉ có thân chủ là ông DHL đến nhờ bạn; vậy bạn sẽ cắt những chi tiết chưa dùng đến để mình biết rõ là phải bảo vệ quyền lợi của thân chủ về mặt nào. a. Đối tượng đầu tư: i. ABC được UBND tỉnh Hà Tây giao đất để thực hiện dự án Khu công nghiệp ii. Tổng vốn đầu tư thực hiện dự án dự kiến là 1.200 tỷ đồng. iii. Vốn góp giai đoạn 1 thực hiện dự án dự kiến là 300 tỷ đồng. iv. Việc hợp tác này không thành lập pháp nhân mới. ABC sẽ thay mặt các bên ký kết các hợp đồng (kể cả hợp đồng kinh doanh), các văn bản có liên quan trong quá trình thực hiện dự án theo quy định của nhà nước sau khi có sự đồng ý của các bên bằng văn bản. b. Góp vốn: i. DHL góp vốn số tiền là 16.500.000.000 đồng (mười sáu tỷ năm trăm triệu đồng) tương đương tỷ lệ 5% trên tổng vốn góp giai đoạn 1. ii. Trong 7 ngày kể từ ngày ký kết biên bản này, ông DHL có trách nhiệm góp đủ số vốn đã thỏa thuận vào tài khoản của ABC. c. Chi phí quản lý: i. Thanh toán chi phí quản lý dự án cho ABC là 1% trên tổng vốn đầu tư đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng dự kiến khoảng 600 tỷ đồng (sáu trăm tỷ đồng). ii. Phân chia lãi, lỗ: iii. Sau khi thực hiện các nghĩa vụ đối với nhà nước, thanh toán các khoản
248 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ vay thực hiện dự án, chi phí thực hiện dự án, chi phí quản lý cho ABC và hoàn trả vốn thực góp cho mỗi bên, hai bên thỏa thuận chia lợi nhuận hoặc các khoản lỗ theo tỷ lệ vốn góp thực tế của hai bên. d. Quyền và nghĩa vụ của các bên: i. Góp đủ vốn theo tỷ lệ và thời gian đã thỏa thuận. ii. Chịu trách nhiệm về các khoản vay thực hiện dự án và lãi suất vay tương ứng với tỷ lệ vốn góp. iii. Tham gia trao đổi thảo luận và đi đến thống nhất giá cho thuê mặt bằng tại Khu công nghiệp. Trường hợp không thống nhất được thì vốn góp sẽ được quy đổi theo diện tích đất tương ứng. iv. Các nội dung hợp tác chi tiết sẽ được cụ thể hóa trong hợp đồng hợp tác đầu tư. Sau bước 2 thì các chi tiết còn lại có liên quan đến thân chủ của bạn là: 1. ABC có Dự án Khu công nghiệp. 2. Tổng vốn đầu tư là 1.200 tỷ đồng. Góp 300 tỷ đồng cho giai đoạn 1. 3. Không thành lập pháp nhân mới. ABC sẽ ký kết các hợp đồng và hoàn trả vốn thực góp cho mỗi bên, hai bên thỏa thuận chia lợi nhuận hoặc các khoản lỗ theo tỷ lệ vốn góp thực tế của hai bên. ABC được hưởng 1% trên tổng vốn đầu tư đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng dự kiến khoảng 600 tỷ đồng. 4. Thân chủ góp 16.500.000.000 đồng, trong 7 ngày kể từ ngày ký kết biên bản. 5. Sau này, sẽ chịu trách nhiệm về các khoản vay thực hiện dự án và lãi suất vay tương ứng với tỷ lệ vốn góp. 6. Các nội dung hợp tác chi tiết sẽ được cụ thể hóa trong hợp đồng hợp tác đầu tư. • (B5) Khái quát hóa để tìm SKMC Khi tư vấn thì tranh chấp chưa xảy ra. Bạn không phải đi tìm CHMC nhưng vẫn phải nhìn ra vấn đề mấu chốt; nếu không thì không biết phải
Một số vụ khác để mở rộng 249 bảo vệ thân chủ về cái gì. Thân chủ đến nhờ bạn “bảo vệ cho tôi trong vụ này”, bạn không thể nói “tôi sẽ cử ba cận vệ cho ông” được! Khi nhận ra được vấn đề mấu chốt thì bạn mới biết cách bảo vệ thân chủ. Trong 6 vấn đề nêu trên, vấn đề nào là mấu chốt? Tài nghệ của luật sư là ở chỗ này. Bạn nhắm mắt lại suy nghĩ một tí đi. Điểm nào? Theo tôi, đó là điểm (4). Thân chủ của bạn sẽ thua ngay ở điểm này, có thể mất trắng! Có cái gì bảo đảm rằng thân chủ của bạn sẽ nhận lại số tiền đó. Các điểm khác đều là phụ. Nếu bạn xem điểm (4), (1) rồi (3) thì biết tiền đó đi đâu; nhưng làm sao lấy lại? Điểm (2), (5) và (6) có trả lời câu hỏi đó không? Vậy ta có kết luận là biên bản này không có lợi cho thân chủ của mình; không bảo đảm gì cho thân chủ bỏ tiền ra và lấy tiền về. Vậy bạn sẽ phải tư vấn cho thân chủ là phải sửa lại biên bản kia. Sửa cái gì và làm thế nào? Tư vấn là như thế; là giúp cho thân chủ của mình tránh rủi ro khi làm ăn với người khác; và là đề ra phương thức. Tất cả những gì ta đã làm chỉ là: (i) biết về giao dịch; (ii) nhìn ra rủi ro. Về giao dịch, ta biết nó qua điểm (1) và (3). Đó là một dự án về khu công nghiệp; là một sự hợp tác đầu tư; công ty ABC là chủ đầu tư, được hưởng phí cho việc đền bù xây cất. Hai bên bỏ tiền theo giai đoạn, tỷ lệ không biết bao nhiêu và sẽ đi vay. Về rủi ro thì có thể dự án sẽ sinh lời hay gây lỗ lã. Đó là một cái gì tự nhiên. Nhưng một rủi ro thấy ngay được là số tiền 16,5 tỷ bỏ ra có thể đi luôn, không có gì bảo đảm là sẽ lấy lại được nó! Vụ 29 Ai là chủ năm tờ vé số độc đắc Vụ này đã được nêu ra để làm thí dụ khi bàn về tư cách ở