hồi lâu, anh qua khe núi hẹp, vượt qua sườn núi, và xuyên qua những bụi cây rậm rạp, cuối cùng khi anh đến được cổng làng, những gì anh nhìn thấy là cánh đồng cát xa xa xung quanh không một bóng chim mà chỉ có gió bụi liên tiếp. Không biết vì lý do gì mà tất cả cây cối còn lại đã bị cưa gốc, giờ chỉ còn là một vùng đất cằn cỗi không có điểm kết thúc như những quân cờ vây. Người quản lý quần thể nhìn chằm chằm người đàn ông mang dáng vẻ ăn mày quay trở lại bằng khuôn mặt xã giao và cảm xúc
đã được tiết chế. Người quản lý nhanh nhẹn thực hiện các thủ tục hành chính như thể đây không phải là lần đầu tiên chuyện như thế này xảy ra. Người đàn ông tắm nước pha thuốc khử trùng, sau đó uống thuốc do nhân viên y tế kê đơn rồi quay trở về ký túc xá. Sau đó người đàn ông sốt cao và nói năng lảm nhảm trong mấy ngày liền. Từ lúc đó, cổ anh ta có gì đó không ổn. Anh ta gào lên mỗi ngày giống như chiếc đài bị hỏng. Chiếc đài vừa bị tắt ngúm đi như thể hết pin và không còn âm thanh nào phát ra từ cái cơ thể đó nữa. Ngoài bệnh viêm tai giữa, viêm khớp, chứng đãng trí, bệnh đục thủy tinh thể, những người kể chuyện nơi đây còn ôm lấy tâm bệnh mà sống tiếp. Bệnh đó là bệnh nhớ nhà đầy da diết về tiếng nói quê hương, hướng về tiếng nói đó. Nếu nghe về quá khứ, họ sẽ nghiêng ngả trước những từ ngữ đơn thuần và nhạt nhòa, thứ mà đáng lẽ ra tuyệt đối không được dao động. Vì vậy, có người đã khóc khi có ai nói “mãng cầu” , và có người cảm thấy ngực nổ tung khi có ai nhắc đến “cây cọ” đầy vô tâm bằng thứ tiếng của họ. Một số người cổ họng nóng lên khi từ ngữ “kin kít kin kít” đột ngột hiện lên thì cũng có những người lại hít thở thật sâu trước những từ đơn như “màu xanh nõn chuối” hoặc “cái thơm”. Tôi đã nghe điều đó từ những linh hồn khác. Người kể chuyện cuối cùng của tôi đã giữ mồm giữ miệng kín hết mức có thể để cố không bị ai làm cho lung lay bởi những lời nói đó và sống tiếp. Tuy nhiên đã lâu rồi không thấy anh ta sau khi mất tích, giống như thi thể đột nhiên nổi trên mặt sông, như chủ trương không ngôn ngữ, cho dù không mở miệng thì tất cả sự chìm đắm trong suy tư lang thang bên trong cứ tuôn trào khỏi cổ họng. Đối với anh ta, tiếng mẹ đẻ là hơi thở, là nghĩ suy, là hình xăm thế
nên đó không phải là điều có thể dễ dàng xóa đi hoặc từ bỏ vì đột nhiên “không muốn làm nữa”. Người đàn ông đó đã thất bại trong việc chia tay với thứ ngôn ngữ đó. Cho dù vậy, cũng không hề dễ kết bạn với ngôn ngữ. Anh ta cảm thấy cô đơn cho dù không nói, nhưng những ngày cho dù có nói đi chăng nữa thì cũng cảm thấy cô đơn cứ nối tiếp nhau ngày qua ngày. Anh ta dùng