Bát Nhã Tâm Kinh Osho

phần của đám đông; đám đông nào cũng được, nhưng phải thuộc một đám đông. Đừng bao giờ đứng lẻ loi. Và những người muốn đi theo đường của họ... là những tinh hoa của trái đất, những người chỉ muốn là chính họ. Họ là những người giá trị nhất trên thế gian này. Trái đất còn ít phẩm giá và hương thơm cũng vì những người này. Thế thì họ tự tử. Sannyas (đi tu) và tự tử là hai lựa chọn. Đây là kinh nghiệm của tôi: bạn có thể trở thành một sannyasin (người đi tu) chỉ khi bạn đã tới điểm phải lựa chọn - hoặc sannyas, hoặc tự tử. Sannyas có nghĩa là, “Tôi sẽ cố gắng trở thành một cá nhân khi đang còn sống! Tôi sẽ sống đời theo cách riêng của mình. Tôi không muốn bị sai khiến, không bị áp đảo. Tôi sẽ không hành động như cái máy, như một người máy. Tôi sẽ không có một lý tưởng nào, không có mục đích nào. Tôi sẽ sống trong từng khoảnh khắc, và tôi sẽ đáp ứng mọi đòi hỏi của tình thế. Tôi sẽ tự phát, và tôi sẽ chấp nhận mọi hậu qủa của nó!” Sannyas là mạo hiểm. Jane, tôi muốn nói với chị: tôi đã nhìn vào mắt chị; tự tử có thể xảy ra. Nhưng tôi nghĩ chị sẽ không tự tử - sannyas sẽ đến với chị! Chị còn may mắn hơn bốn người trong gia đình đã tự tử. Thực ra, những người thông minh đều có thể tự tử, chỉ kẻ ngu đần mới không tự tử. Chị đã bao giờ nghe có kẻ đần độn nào tự tử chưa? Nó chẳng bận tâm về cuộc sống thì sao nó phải tự tử? Chỉ người ít thông minh mới thấy cái cần phải làm, bởi vì sống như những người chung quanh thì không đáng sống. Cho nên, hoặc phải làm điều gì đó để thay đổi cuộc sống của bạn – sáng tạo một hình thức mới, một chiều kích mới, một hướng đi mới - hoặc sao cứ phải mang mãi cơn ác mộng nặng nề này, ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác? Mà gánh nặng ấy mãi tiếp tục... Và y học lại giúp bạn sống dai hơn nữa - một trăm năm, một

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 121 trăm hai mươi năm. Nhiều y sĩ còn nói rằng con người có thể sống tới gần ba trăm năm, rất dễ dàng. Hãy thử nghĩ nếu người ta phải sống ba trăm năm, số người tự tử chắc sẽ rất cao - vì nếu thế, ngay cả một tâm trí tầm thường cũng sẽ nghĩ rằng điều ấy là vô ích. Thông minh có nghĩa là xem xét sâu sắc mọi việc. Cuộc sống có ý nghĩa gì không? Cuộc sống có đem lại niềm vui nào không? Cuộc sống có thi vị không? Cuộc sống có chút sáng tạo nào không? Bạn có cảm thấy phải đội ơn trời đất là bạn đang sống không? Bạn có cảm thấy biết ơn rằng bạn đã được sinh ra không? Bạn có cám ơn trời đất không? Bạn có thể nói với cả tấm lòng rằng mình thật diễm phúc không? Nếu không thể nói được thì sao cứ phải sống mãi làm gì? Hoặc biến cuộc sống mình thành niềm phúc lạc... hoặc cứ sống làm gì cho chật đất này? Chết cho rồi. Người khác có thể lấy chỗ bạn và có thể làm khá hơn. Ý tưởng này đến với tâm trí thông minh một cách tự nhiên. Ý tưởng này rất tự nhiên khi bạn thông minh. Người thông minh tự tử. 198 Còn những người thông minh hơn nữa chọn sannyas. Họ tự sáng tạo ra ý nghĩa, họ vui sống. Sao lại bỏ lỡ cơ hội này? Heidegger nói: “Cái chết cô lập tôi và làm tôi thành một cá nhân.” Đấy là cái chết của tôi, không phải là của đám đông đang bao quanh tôi. Mỗi người trong chúng ta đều chết cái chết của riêng mình. Chết không thể lặp lại được. Bạn có thể dự thi hai lần, ba lần; so sánh vợ thứ hai với vợ đầu, vân vân và vân vân. Nhưng bạn chỉ chết có một lần. Bạn có thể lập gia đình bao nhiêu lần tùy ý thích; bạn có thể đổi việc làm bao nhiêu lần cũng được; bạn có thể thay đổi chỗ ở bao nhiêu lần tùy thích... nhưng bạn chỉ chết có một lần. Cái chết là một thách đố vì nó vừa chắc chắn vừa không chắc chắn. Điều nó sẽ tới là chắc chắn, nhưng khi nào nó sẽ tới lại không chắc chắn. 198 Thí dụ về những nhân vật nổi tiếng đã tự tử gồm có Ernest Hemingway, Virgina Wolf, Vincent van Gogh, Goethe.

122 Bát Nhã Tâm Kinh Do đó nhiều người tò mò về cái chết, muốn biết nó là gì. Người ta muốn biết về nó. Và chẳng có gì không lành mạnh khi suy tư về cái chết của chính mình.199 Những lời kết tội đó thường là cách của đám đông vô danh - để ngăn cản người khác thoát khỏi sự độc đoán của cái chết và để trở thành cá nhân. Điều cần thiết là nhìn vào cuộc sống của mình như một người sắp chết. Được như vậy mới hy vọng tránh khỏi sự nhàm chán của cuộc sống thường ngày và sự nô dịch cho những quyền lực vô danh. Chỉ có người dám đương đầu với cái chết của mình như vậy mới bị bắt buộc tỉnh thức. Người ấy nhận ra bản thân mình như một cá nhân biệt lập với đám đông, và đã sửa soạn để nhận lãnh trách nhiệm cho đời mình. Bằng cách này, chúng ta có thể nhận ra đâu là cuộc sống đích thực và không đích thực. Chúng ta bỏ rơi đám đông và trở thành con người đích thực của mình. Chỉ cần suy tư về cái chết cũng làm cho bạn khác người - một hình hài, một khuôn mẫu, một nét đặc thù - bởi vì đấy là cái chết của bạn. Đấy là điều độc đáo duy nhất còn sót lại trên thế giới này. Và khi bạn nghĩ về tự tử, nó còn độc đáo hơn nữa; đấy là quyết định của bạn. Và hãy nhớ, tôi không nói rằng bạn nên tự tử. Tôi muốn nói rằng cuộc sống hiện nay của bạn đang thúc đẩy bạn tự tử. Hãy thay đổi nó đi. Và hãy suy tư về cái chết. Nó có thể tới bất kỳ lúc nào, cho nên đừng cho rằng nghĩ tới cái chết là không lành mạnh. Không phải vậy, bởi vì cái chết là đỉnh cao của cuộc sống, là cao điểm nhất của cuộc sống. Bạn phải lưu ý về nó. Nó đang tới – hoặc là bạn tự tử, hoặc tự nó tới, ... nhưng nó đang tới. Nhất định phải xảy ra. Bạn phải chuẩn bị cho nó, và cách duy nhất, đúng đắn nhất để chuẩn bị cho cái chết không phải là tự tử. Cách đúng đắn để chết là chết từng khoảnh khắc cho qua khứ. Đó là cách 199 Sigmund Freud nói con người có hai bản năng căn bản là bản năng sống (euranos) và bản năng chết (thanatos).

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 123 đúng đắn. Đó là phong cách của một sannyasin: chết từng khoảnh khắc cho quá khứ, không bao giờ bận tâm về quá khứ dù chỉ một khoảnh khắc. Từng khoảnh khắc, chết đi quá khứ và sinh ra trong hiện tại. Điều đó sẽ giữ bạn tươi mát, trẻ trung, sống động, rạng ngời; điều đó sẽ giữ cho bạn sinh động, đầy sức sống, kích động, sảng khoái. Và một người biết cách chết từng khoảnh khắc cho quá khứ cũng biết cách chết. Đó là tài năng và nghệ thuật vĩ đại nhất. Cho nên khi cái chết tới với một người như vậy, người ấy nhảy múa với nó, ôm choàng lấy nó! Nó là bạn, không phải kẻ thù. Đấy là Thượng Đế đến với bạn qua cái chết. Đấy là sự qui phục hoàn toàn trong hiện sinh. Đấy là sự trở về với đại thể, một lần nữa trở thành đại thể. Cho nên đừng gọi điều này là bệnh hoạn. Bạn nói: “Con tới từ một gia đình có bốn người bên ngoại tự tử, kể cả bà ngoại.” Đừng kết án những người đáng thương đó, và đừng bao giờ nghĩ rằng họ bệnh hoạn. “Sự gì ảnh hưởng tới cái chết của người ta? Có sự giúp đỡ nào để vượt qua được sự ám ảnh về cái chết vẫn cứ diễn ra thường xuyên trong gia đình?” Đừng gọi nó là bệnh hoạn. Không phải vậy. Những người đó chỉ là nạn nhân. Họ không thích hợp với xã hội thần kinh, và họ đã quyết định biến mất vào hư không. Hãy tội nghiệp cho họ, đừng kết án. Đừng khinh họ, đừng chởi bới. Đừng gọi đó là bệnh hoạn hay dị chứng. Hãy thông cảm và yêu mến họ. Không cần phải bắt chước họ, nhưng hãy thông cảm cho họ. Họ đã đau khổ nhiều rồi. Tìm cái chết không phải là quyết định dễ dàng đâu. Nhất định họ phải đau khổ ghê gớm lắm; họ đã thấy địa ngục của trần gian. Chết không phải là quyết định dễ dàng, bởi vì sinh tồn là bản năng tự nhiên. Người ta chống chỏi để sống còn trong mọi tình

124 Bát Nhã Tâm Kinh huống và điều kiện. Người ta phải chấp nhận - chỉ để sống còn. Khi một người loại bỏ cuộc sống của mình, điều đó chứng tỏ rằng người ấy không còn khả năng để chịu đựng nữa; sự đòi hỏi quá đáng. Đòi hỏi quá đáng đến mức cuộc sống không còn giá trị gì nữa; vì thế người ấy mới quyết định tự tử. Hãy thương lấy những người này. Và nếu bạn cảm thấy rằng có gì sai lầm, sai lầm ấy là của xã hội chứ không phải của những người đó. Xã hội bệnh hoạn! Trong xã hội sơ khai không ai tự tử cả. Tôi đã từng tới các bộ lạc sơ khai ở Ấn Độ: trong nhiều thế kỷ họ chẳng có người nào tự tử cả. Ký ức của họ không ghi lại bất kỳ ai đã tự tử. Tại sao vậy? Họ sống theo thiên nhiên; xã hội chưa bị hư hỏng. Nó không bắt người ta sống trái tự nhiên. Xã hội chấp nhận. Nó cho phép mọi người sống theo ý mình, theo cách sống của mình. Đó là quyền của mọi người. Ngay cả người điên cũng được xã hội chấp nhận. Phát điên là quyền của người đó. Không ai kết án cả. Thực ra, trong xã hội sơ khai, người điên được kính trọng như thánh - và họ có một loại bí ẩn quanh mình. Nếu nhìn vào trong mắt người điên và vào trong mắt nhà huyền môn, thì có điều gì đó tương tự nhau - một cái gì bao la, một cái gì khó hiểu, một cái gì âm u, một cái gì đó giống như sự hỗn loạn đã sinh ra trăng sao. Nhà huyền môn và người điên có nhiều điểm tương đồng.200 Nhưng người điên không nhất thiết là nhà huyền môn, nhưng nhà huyền môn bắt buộc phải điên. Nói ‘điên’ là tôi muốn nói họ đã vượt qua ngoài tâm trí. Người điên đã tụt xuống bên dưới tâm trí, còn nhà huyền môn đã vượt bên trên tâm trí. Nhưng một điều là tương tự là cả hai không còn trong tâm trí nữa. Trong xã hội sơ khai ngay cả người điên cũng được kính trọng, cực kì kính trọng. Nếu người ấy điên cũng chẳng sao. Xã hội cho người ấy ăn, cho người ấy chỗ ở. Xã hội yêu mến người ấy, yêu cái 200 Zarathustra được coi là thằng khùng. Thằng khùng cũng là nhân vật chính trong tiểu thuyết nổi tiếng của Dostovesky. Thằng khùng cũng là lá bài quan trọng nhất trong bài Tarot.

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 125 điên khùng của người ấy. Xã hội không có luật lệ cố định; thế thì không ai phải tự tử cả, bởi vì tất cả đều được tự do. Khi xã hội đòi hỏi nô lệ và hạn chế tự do của bạn, làm què quặt bạn từ mọi phía, làm tê liệt linh hồn bạn và biến con tim bạn thành gỗ đá... bạn cảm thấy thà chết chứ không chịu thỏa hiệp. Đừng gọi họ là bệnh hoạn. Hãy thương lấy họ; họ đau khổ đã nhiều, họ là nạn nhân. Và hãy cố gắng hiểu điều gì đã xảy ra cho họ; điều đó sẽ giúp bạn hiểu rõ cuộc sống riêng của mình. Và không cần phải đi vào vết xe cũ ấy, bởi vì chị đã có cơ hội nhìn thấy vấn đề rõ hơn. Tôi mở ra cánh cửa cho chị. Nếu hiểu, chị sẽ thấy ra vấn đề của nó, nhưng nếu chị không hiểu thì rất khó khăn. Tôi có thể tiếp tục hô to, còn chị thì chỉ nghe được cái mà chị có thể nghe, và chị chỉ nghe được cái chị muốn nghe thôi - cái mà chị muốn nghe. Câu hỏi thứ hai Con đã từng gặp nhiều thánh nhân của nhiều tôn giáo và họ đều có bản ngã. Tại sao thầy cứ nói mãi về loại bỏ bản ngã? Chẳng ai có thể loại bỏ được bản ngã cả. Osho, tôi thấy thầy cũng có một bản ngã to tướng. Câu hỏi này của một nhà tâm lý. Làm sao anh ta biết được điều đó - rằng chẳng ai có thể loại bỏ được bản ngã? Anh ta nói chẳng có ai thành công. Làm sao anh ta biết được? Điều đó đã làm được, mặc dầu rất hiếm hoi và rất ít người. Nhưng điều đó đã làm được, và chỉ một số hiếm hoi mới thành công bởi vì

126 Bát Nhã Tâm Kinh họ cho phép nó thành công. Mọi người đều có thể thành công, nhưng người ta không cho phép nó thành công. Họ không sẵn sàng để làm mất bản ngã của mình. Anh ta là một nhà tâm lý. Và anh ta nói, “Osho, tôi thấy thầy cũng có một bản ngã to tướng.” Là một nhà tâm lý, anh ta nói, “Tôi thấy bản ngã lớn của thầy.” Thế thì bạn chẳng thấy tôi chút nào cả. Thế thì cái bạn đã thấy đó chính là sự suy bụng ta ra bụng người của bạn. Bản ngã cứ phóng họa chính nó. Bản ngã cứ tạo ra thực tại của riêng nó, sự phản chiếu của chính nó. Này, nếu bạn có thể thấy sâu vào bên trong tôi đến thế, tại sao bạn còn phải tới đây? Bạn có thể thấy sâu vào trong chính bạn. Nếu bạn đã có cái nhìn thấu suốt như thế, có ích gì mà tới đây? Điều đó vô ích. Và nếu đã quyết định rằng bản ngã không thể bị loại bỏ được, rằng điều đó là không thể làm được, bạn đã quyết định không cố gắng nữa. Mà tôi không nói rằng bản ngã có thể bị loại bỏ! Tôi đang nói bản ngã không hiện hữu! Làm sao bạn có thể loại bỏ cái không hiện hữu được? Phật cũng chẳng nói phải loại bỏ bản ngã. Ngài nói chỉ phải nhìn vào bản ngã thôi - và khi không tìm thấy nó đâu cả, nó biến mất. Thế thì bạn có thể làm gì được? Khi đi sâu vào nội tâm mình và bạn không thấy bản ngã nào, bạn thấy cái im lặng ở đấy; không cái ta nào thống trị cả, không trung tâm nào giống như bản ngã ở đấy? Việc loại bỏ bản ngã không có nghĩa là bạn phải loại bỏ nó. Việc loại bỏ bản ngã chỉ là một cách nói văn hoa. Nó chỉ có nghĩa là khi bạn đi vào trong, lục lọi khắp nơi mà chẳng tìm thấy gì cả, bản ngã biến mất. Thực ra, nói ‘biến mất’ cũng không đúng bởi vì ngay từ đầu nó đã không có. Đó là sự hiểu lầm. Bây giờ, thay vì đi vào nội tâm của bạn, bạn lại nhìn vào tôi, và nghĩ bạn đã nhìn được vào tôi! Và bởi vì bạn là một nhà phân tâm hay nhà tâm lý, nên bạn đã quyết

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 127 định. Và quyết định của bạn sẽ trở thành rào chắn - bởi vì bản ngã không có trong tôi! Và tôi muốn tuyên bố: bản ngã không hiện hữu trong bạn! Ngay cả với nhà tâm lý này tôi sẽ nói: bản ngã không có trong anh ta. Bản ngã không hiện hữu! Nó là một ý tưởng không có thực, chỉ là một ý tưởng. Cũng giống như khi thấy một sợi dây thừng trong bóng tối, và bạn nghĩ đấy là con rắn, rồi bạn bắt đầu chạy, chạy hết hơi, và vấp vào hòn đá, bị gẫy xương, rồi sáng hôm sau bạn mới nhận ra là đấy chỉ là sợi dây thừng. Nhưng nó đã có tác dụng ghê gớm! Con rắn không có thực, nhưng nó ảnh hưởng vào thực tại của bạn. Hiểu lầm cũng hiện thực như hiểu đúng vậy. Điều đó không đúng, nhưng nó hiện thực! Đó là sự khác biệt giữa thực tại và chân lý. Con rắn được thấy qua sợi dây là thực, bởi vì kết quả của nó, hậu quả của nó có thực. Nếu bạn yếu tim, có thể rất nguy hiểm khi nhìn dây thừng ra con rắn. Bạn có thể chạy nhanh đến mức bạn có thể bị đứng tim. Nó có thể ảnh hưởng tới cả cuộc sống của bạn. Và mới kỳ cục làm sao; đấy chỉ là sợi dây thừng. Điều tôi đang nói, và Phật cũng nói là: hãy cầm lấy chiếc đèn và đi vào trong. Hãy nhìn cho kỹ xem có rắn hay không. Phật đã thấy nó không có thực trong Ngài. Tôi đã thấy nó không hiện hữu trong tôi. Và cái ngày tôi thấy nó không có trong tôi, tôi đã nhìn quanh vào mắt mọi người và tôi chẳng bao giờ thấy nó cả. Đấy chỉ là một ý tưởng không có thực. Đấy chỉ là một giấc mơ. Nhưng nếu có quá nhiều mơ mộng, bạn còn có thể phóng họa nó lên tôi. Và tôi cũng chịu thua luôn. Nếu bạn phóng họa thì cứ phóng họa. Tựa như khi bạn đang đeo kính màu xanh, cả thế giới trông xanh rờn. Và bạn tìm tới tôi và nói, “Osho, thầy đang mặc bộ quần áo màu xanh.” Tôi làm gì được nào? Tôi chỉ có thể nói, “Hãy bỏ kính ra.” Và bạn nói, “Chẳng ai có thể bỏ kính của mình ra được. Điều ấy chưa bao giờ xảy ra!” Thế thì rắc rối to.

128 Bát Nhã Tâm Kinh Nhưng đấy không phải là vấn đề của tôi; đấy là vấn đề đối với bạn. Tôi thấy tiếc cho bạn, bởi vì nếu đây là ý tưởng của bạn, bạn sẽ phải đau khổ cả đời - bởi vì tự ngã tạo ra đau khổ. Một ý tưởng không có thật, được coi là thật, sẽ tạo ra đau khổ. Đau khổ thực sự là gì? Đau khổ là khi bạn có một ý tưởng nào đó mà nó không hợp với sự thật. Thế thì có đau khổ. Chẳng hạn, bạn nghĩ đá là thức ăn và bạn ăn thì bạn đau khổ, bạn bị đau dạ dầy. Nhưng nếu đúng là thức ăn, bạn không đau khổ, và bạn được thỏa mãn. Đau khổ tạo ra bởi những ý tưởng không đi đôi với thực tại; phúc lạc được tạo ra khi bạn có ý tưởng hợp với thực tại. Phúc lạc là sự kết cấu giữa bạn và chân lý; đau khổ là sự phân đôi, sự rạn nứt giữa bạn và chân lý. Khi không cùng đường với chân lý, bạn sống trong địa ngục; khi cùng với chân lý, bạn vào trong thiên đường. Chỉ vậy thôi. Và đó là tất cả vấn đề cần phải hiểu. Người bạn này tới từ nước Mỹ xa xôi. Khi nghe băng của tôi, anh ta có cảm tình với tôi. Anh ta đã tới đây, nhưng nếu đây là cách anh ta nhìn sự việc, anh ta sẽ lỡ dịp may. Và hãy nhớ, đấy không phải là vấn đề cho tôi. Nếu nghĩ là tôi có cái ta lớn, xin cám ơn bạn - đấy không phải là vấn đề cho tôi. Đấy là ý tưởng của bạn, và bạn hoàn toàn có quyền có ý tưởng. Nhưng nếu bạn đã biết chắc như thế, điều gì sẽ xảy ra? Anh ta nói, “Con đã từng gặp nhiều thánh nhân của nhiều tôn giáo và họ đều có bản ngã.” Bạn phải đeo cùng chiếc kính ở mọi nơi rồi. Bạn cứ tạo ra thực tại riêng của mình, mà lại không đúng. Đó là lý do tại sao Phật nhấn mạnh rất nhiều vào chân không, vào tâm không - bởi vì khi tâm trí không có ý nghĩ, bạn không thể phóng họa điều gì. Thế thì bạn sẽ thấy rõ thực hư. Khi bạn không có một ý tưởng nào, khi tâm trí trống không, như một tấm gương đang phản chiếu, bất kỳ cái gì xuất hiện cũng đều được phản chiếu trung thực. Và nó phản chiếu một cách trung thực. Nhưng nếu có ý tưởng,

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 129 cái nhìn của bạn bị méo mó. Ý nghĩ là môi trường cho sự bóp méo. Nếu có thể thấy bản ngã trong tôi, bạn thực sự đang làm một phép màu đấy. Nhưng cũng có thể có... bạn cứ thỏa thích. Nhưng chính bạn sẽ bị hại bởi ý tưởng của mình, không ai khác. Nếu cứ có ý tưởng này thì sẽ không thể tạo cầu nối với tôi. Ít nhất thì trong vài ngày bạn lưu lại đây, hãy gạt các ý tưởng của mình sang một bên. Và có một điều chắc chắn: cái học tâm lý đã chẳng ích gì cho bạn, nếu không, bạn đã chẳng phải tới đây làm gì. Mới hôm nọ anh ta ngồi với tôi và nói về vấn đề của mình. Và đôi khi tôi tự hỏi ... anh ta sao có lắm vấn đề thế, mà lại là trưởng nhóm. Anh ta sẽ làm gì với mọi người? Anh ta có thể giúp đỡ mọi người bằng cách nào? Và anh ta mập thù lù mà cũng còn chẳng thay đổi được. Đã vậy mà anh ta cứ ăn như heo. Đấy là vấn đề của anh ta. Và anh ta lại sợ hãi đến phải nài nỉ mãi với Laxmi,201 rằng anh ta cần một cuộc nói chuyện riêng tư, bởi vì, “Tôi không thể nào nói trước công chúng.” Tại sao? Người ta sẽ nhận ra bạn, rằng bạn phì nộn. Bạn có nói hay không cũng chẳng thành vấn đề. Mọi người đều có mắt và họ có thể thấy rằng bạn phì lũ, và rằng bạn cứ tộng mãi vào. Làm sao bạn tránh khỏi đám Vrindavan được? Họ sẽ biết. Anh ta muốn nói chuyện riêng để nói vấn đề của mình, và vấn đề là về việc béo phệ - “Con cứ ăn hoài mà ngừng không được; con phải làm gì đây?” Cái nghề tâm lý của bạn cũng chẳng giúp ích gì nhiều lắm, và bạn nghĩ nghề tâm lý của bạn lại có khả năng biết được tôi, thấy được tôi ư? Đừng bị lừa bởi trò chơi của chính mình. Và bạn cũng chưa ở cạnh bất kỳ thánh nhân nào đâu. Tôi không nói rằng họ không là thánh; tôi chỉ nói rằng bạn có thể đã đến với họ, nhưng bạn chưa ở cùng với họ. Nếu bạn không thể ở cùng tôi, sao bạn ở với họ được? Bạn chưa ở cùng với bất kỳ thánh nhân nào. Dù đến đâu, 201 Laxmi từng là thư ký của Osho.

130 Bát Nhã Tâm Kinh bạn cũng đến với cái nghề tâm lý của mình, với tất cả những tri thức mà bạn đã thu thập quanh mình. Và nó chẳng có ích gì cho bạn cả. Hoàn toàn vô ích! Mà bạn cứ đi cố vấn mọi người. Bạn sẽ tạo ra cùng loại chấn thương, mặc cảm cho người khác nữa. Một nhà trị liệu chỉ hữu ích khi lời khuyên của ông ta không chỉ dành cho kẻ khác, mà chính là cuộc sống của ông ta, khi ông ta đã sống qua những lời khuyên ấy và đã thấy chân lý của nó. Bạn nói rằng giáo huấn qua các thời đại về loại bỏ bản ngã, loại bỏ tâm trí, không thành công. Thành công lắm chứ! Nó đã được việc cho tôi; đó là lý do tôi nói nó được việc. Tôi biết nó không hữu ích cho bạn. Nhưng chẳng có gì sai trong giáo huấn cả, cái gì sai đó là từ phía bạn; đó là lý do tại sao nó không được việc cho bạn. Nó đã được việc cho hàng triệu người. Và đôi khi người láng giềng của bạn là người chứng ngộ mà bạn có thể không thể nào thấy được. Một câu chuyện... Một người tìm đạo tới từ Mỹ. Anh ta đã nghe nói có một nhà huyền môn Sufi nổi tiếng ở Dacca, Bangladesh, cho nên anh ta nhào tới – kiểu Mỹ mà. Anh ta nhào tới; anh ta tới thẳng Dacca! Anh ta gọi taxi và nói, “Hãy đưa tôi tới nhà huyền môn này!” Người lái taxi cười to và nói, “Ông có thực sự quan tâm không đấy? Thế thì ông đã tìm đúng người rồi. Nếu ông hỏi tài xế taxi nào khác, chẳng ai biết đâu. Tôi biết người này. Tôi đã sống với người này gần năm mươi năm rồi.” “Năm mươi năm cơ à? Ông ấy bao nhiêu tuổi rồi?” người Mỹ hỏi. Người lái tắc xi nói, “Ông ấy cũng năm mươi tuổi.” Anh ta nghĩ, “Tên này dường như khùng!” Anh ta đi hỏi những người lái taxi khác, nhưng chẳng ai biết gì cả, cho nên anh ta đành phải trở lại với tên khùng này.

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 131 Và người lái taxi nói, “Tôi đã bảo ông rồi là không ai biết người đó đâu. Lên xe đi. Tôi sẽ đưa ông tới.” Và ông ta đưa người Mỹ đi. Dacca là thành phố cổ với phố xá chật hẹp - và ông ta phải đi zic zắc đây đó hàng giờ. Người Mỹ thì rất sung sướng vì mục tiêu mỗi lúc càng gần hơn. Sau ba, bốn giờ họ dừng lại trước một ngôi nhà nhỏ, nhà của người rất nghèo. Và người lái taxi nói, “Ông cứ đợi nhé. Tôi sẽ thu xếp cho ông gặp thầy.” Thế rồi một phụ nữ tới nói với anh ta, “Thầy đang đợi ông đấy.” Anh ta đi vào và thấy người tài xế taxi ngồi đó. Và ông ta nói, “Lại gần đây. Con có việc gì cần hỏi?” Người Mỹ không thể nào tin điều đó. Anh ta nói, “Ông là thầy ư?” Người này nói, “Ta là thầy đây, và ta đã sống với người này trong năm mươi năm; không ai biết về điều đó cả.” Thì ra là ông ấy là thầy. Nhưng bạn có ý tưởng của mình: “Làm sao mà người lái taxi lại có thể là thầy được?” Hãy thử nghĩ về tôi như người lái taxi... Bạn sẽ không tin – phải không? Nhà tâm lý này có tin được không? Khó mà tin được. Bạn có ý tưởng. Bởi ý tưởng của mình nên bạn không nhận ra nhiều điều chung quanh. Thánh nhân đời nào cũng có. Họ ở mọi nơi, nhưng bạn không thể thấy được! Và khi bạn muốn thấy họ, bạn tới Vatican vì bạn nghĩ rằng giáo hoàng là người chứng ngộ. Thực ra, làm sao một người đã chứng ngộ lại có thể là giáo hoàng được? Không người chứng ngộ nào chịu giam hãm trong cái vô nghĩa ấy. Thà làm tài xế taxi còn hơn. Xin hãy loại bỏ ý tưởng của bạn đi trong khi lưu lại đây, trong vài ngày này. Hãy mở rộng cửa. Đừng có định kiến từ ngay từ đầu rằng, “Điều này chưa bao giờ xảy ra.” Nó đã xảy ra rồi! Nó đã xảy ra trong tôi. Hãy nhìn vào mắt tôi, hãy cảm nhận tôi, và điều này có thể xảy ra cho bạn nữa. Chẳng có gì cản trở, ngoại trừ những ý tưởng

132 Bát Nhã Tâm Kinh này, tri thức này. Đó là lý do tại sao tôi nói tri thức là cái bị nguyền rủa. Hãy vứt bỏ tri thức thì bạn sẽ loại bỏ được tâm bệnh của mình! Câu hỏi thứ ba Con là người yếu đuối. Vậy mà lần đầu tiên con cảm thấy thư thái trong sự yếu ớt của con ở đây. Có cần phải mạnh mẽ và dũng cảm không? Không có chữ ‘phải’ ở đây. Tất cả những phải, nên, bắt buộc, đều phải loại bỏ. Có vậy bạn mới tự nhiên được. Yếu ớt thì có sao đâu? Ai cũng yếu ớt cả. Làm sao bộ phận có thể mạnh được? - bộ phận phải yếu chứ. Và chúng ta là những bộ phận tí xíu, những giọt nước trong đại dương bao la. Làm sao chúng ta có thể mạnh được? - mạnh với ai, mạnh để làm gì? Đúng, tôi biết, bạn đã được dạy phải mạnh mẽ, bởi vì bạn đã được dạy phải bạo động, hung hăng, chiến đấu. Bạn đã được dạy phải mạnh mẽ bởi vì bạn đã được dạy phải cạnh tranh, tham vọng, ích kỷ. Bạn đã được dạy về đủ loại hung hăng bởi vì bạn đã được dạy để cưỡng hiếp người khác, cưỡng hiếp thiên nhiên. Bạn chưa được dạy để yêu bao giờ. Tại đây, thông điệp là tình yêu - cho nên bạn cần sức mạnh để làm gì? Thông điệp ở đây là qui phục. Thông điệp ở đây là chấp nhận, chấp nhận trọn vẹn tất cả những gì thích đáng. Yếu đuối là cái đẹp. Hãy thảnh thơi trong nó, hãy chấp nhận, hãy tận hưởng. Nó có vẻ đẹp riêng, có niềm vui riêng.

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 133 “Con là người yếu đuối...” Xin đừng dùng từ “yếu đuối”, vì có sự kết án trong từ ấy. Hãy nói “Con là một bộ phận,” và bộ phận nhất định không thể tự lực được. Bộ phận thì bắt buộc phải bất lực rồi. Bộ phận chỉ có sức mạnh khi cùng với đại thể. Sức mạnh của bạn là khi hợp làm một với chân lý; không có sức mạnh nào khác. Chân lý mạnh mẽ, chúng ta yếu đuối. Thượng Đế mạnh mẽ, chúng ta yếu đuối. Cùng với Ngài chúng ta cũng mạnh mẽ; chống lại Ngài, không cùng với Ngài, chúng ta yếu ớt. Tranh đấu với dòng sông, cố lội ngược dòng, bạn sẽ thấy cái yếu đuối của mình. Lênh đênh với dòng sông và xuôi theo dòng nước – cũng không cần bơi nữa, hãy buông lơi và để dòng sông đưa bạn về bến - thì không thấy yếu đuối. Khi cái ý tưởng mạnh mẽ đã bị loại bỏ, sự yếu đuối cũng chẳng còn. Hai ý tưởng ấy theo nhau mà biến đi. Bỗng nhiên bạn chẳng yếu mà cũng chẳng mạnh. Thực ra, bạn đâu còn nữa; chỉ còn Thượng Đế - chẳng yếu cũng chẳng mạnh. Bạn nói: “Vậy mà lần đầu tiên con cảm thấy thư thái trong sự yếu đuối của con ở đây.” Cảm giác rất tốt; đừng để mất đi. Thảnh thơi là toàn bộ giáo huấn của tôi. Thư giãn trong bản thể của bạn, dù bạn là ai. Đừng áp đặt ý tưởng nào. Đừng tự biến mình thành điên khùng; không cần thết. Hãy vui sống – hãy loại bỏ sự trở thành. Chúng ta không đi đâu cả, chúng ta chỉ hiện hữu ở đây thôi. Và khoảnh khắc này mới đẹp làm sao, sung mãn làm sao. Đừng để tương lai chen vào, nếu không bạn sẽ phá hủy nó. Tương lai là chất độc. Hãy thảnh thơi và tận hưởng. Nếu có thể giúp bạn được thảnh thơi và tận hưởng, công việc của tôi đã hoàn tất. Nếu tôi có thể giúp bạn loại bỏ mọi lý tưởng của mình, và những ý tưởng là bạn phải sống như thế nào và không sống như thế nào, nếu có thể lấy đi tất cả những điều răn đã từng dạy cho bạn, công việc của tôi đã hoàn thành. Và khi bạn không có bất cứ điều răn nào, và khi bạn sống trong sự

134 Bát Nhã Tâm Kinh thôi thúc của từng khoảnh khắc - tự nhiên, tự phát, đơn giản, bình thường - thì có sự hoan lạc lớn - bạn đã về nhà. Đừng lập lại điều ấy nữa... “Con có cần phải mạnh mẽ và dũng cảm không?” Để làm gì? Thực ra, chính sự yếu đuối mới muốn được mạnh mẽ. Hãy ráng hiểu điều này; vấn đề khá phức tạp, nhưng chúng ta hãy bàn về nó. Chính cái yếu đuối mới muốn được mạnh mẽ, chính cái thấp kém mới muốn được tự tôn, chính cái dốt nát mới muốn được thông thái - để có thể được che mắt bằng tri thức, để có thể che dấu cái yếu đuối của mình trong cái-gọi-là quyền lực. Vì mặc cảm thấp kém mới nảy sinh sự ham muốn được tôn vinh.202 Đấy là toàn bộ nền móng của chính trị trên thế giới, chính trị quyền lực. Chính những người cảm thấy thấp kém mới trở thành chính khách: vì sự thôi thúc của quyền lực, bởi vì họ biết là họ thấp kém. Nếu họ không trở thành tổng thống của một nước, hay thủ tướng của một nước, họ không thể nào chứng minh cho người khác về con người của họ. Trong thâm tâm họ cảm thấy yếu đuối nên họ cố gắng tranh đoạt quyền lực. Nhưng làm sao trở thành tổng thống mà bạn có thể có quyền lực được? Bạn biết rất rõ rằng sự yếu đuối của bạn vẫn còn nằm sâu bên trong. Thực ra, điều đó còn được cảm thấy rõ hơn, nhiều hơn trước nữa, bởi vì đã có sự tương phản. Nhìn bề ngoài thì có quyền lực, và ở bên trong lại yếu đuối - rõ ràng hơn, giống như tia chớp loé lên giữa mây đen. Tất cả đều vậy hết. Bên trong cảm thấy nghèo túng nên bạn tranh dành, bạn trở nên tham lam, bạn chiếm hữu mọi thứ, và bạn cứ tiếp tục mãi và không bao giờ ngừng. Và toàn bộ cuộc sống của bạn bị lãng phí trong mọi thứ, trong sự tích lũy. Nhưng càng tích lũy bạn càng cảm thấy sâu sắc cái nghèo khó bên trong. Ngược hẳn cái giầu có, điều ấy có 202 Điều này cũng là chủ trương của Tâm lý học Cá nhân của Alfred Adler.

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 135 thể thấy rất dễ dàng. Khi bạn hiểu điều này - rằng cái yếu đuối cố gắng trở thành cái mạnh mẽ - thì thật là vô lý. Làm sao yếu lại trở thành mạnh được? Khi thấy được điều đó, bạn không còn muốn trở thành mạnh mẽ nữa. Và khi bạn không muốn trở thành mạnh, cái yếu cũng không thể tồn tại nữa. Nó chỉ có thể tồn tại cùng với ý tưởng mạnh mẽ - chúng đi đôi với nhau, như hai cực điện âm￾dương. Chúng tồn tại cùng nhau. Nếu bạn loại bỏ tham vọng muốn trở thành mạnh, ngày nào đó bỗng nhiên bạn sẽ thấy cái yếu cũng biến mất. Nó không thể bám rễ được trong bạn. Nếu vứt bỏ được ý tưởng giầu có, sao bạn có thể nghĩ là mình nghèo được? Bạn so sánh bằng cách nào, và làm sao bạn đánh giá được rằng bạn nghèo? So với cái gì? Sẽ chẳng có cách nào để đo cái nghèo của bạn cả. Khi vứt bỏ cái ý tưởng về sự giầu có, về cái giầu, một ngày nào đó cái nghèo cũng biến mất. Khi bạn không còn khao khát tri thức và bạn vứt bỏ sự tích lũy tri thức, sao bạn có thể cảm thấy dốt nát được? Khi tri thức biến mất, và ngay lúc biến mất ấy, giống như cái bóng của nó, dốt nát cũng biến mất. Người như vậy thì khôn ngoan. Khôn ngoan không phải tri thức; nó là sự vắng mặt cả tri thức lẫn dốt nát.203 Ba trường hợp có thể xảy ra: bạn có thể dốt nát, bạn có thể vừa dốt vừa biết nhiều, và bạn có thể không dốt cũng không biết nhiều. Trường hợp thứ ba chính là trí huệ. Đó là điều Phật gọi là prajnaparamita - trí huệ vượt ra ngoài; trí huệ siêu việt. Nó không phải là tri thức. Trước hết, hãy vứt bỏ ham muốn về sức mạnh và quan sát. Rồi một ngày bạn sẽ ngạc nhiên, bạn sẽ bắt đầu hoan ca: cái yếu đuối đã biến mất. Chúng là hai mặt của cùng một đồng tiền: chúng có cùng nhau, chúng mất với nhau. 203 Khi nghe bà tiên tri Delphi thành Athens nói Socrates là người khôn ngoan nhất, ông ấy nói rằng ông biết rõ là ông không biết gì hết. Bà ấy mới nói vì vậy ông ấy mới là người khôn ngoan nhất.

136 Bát Nhã Tâm Kinh Một khi điều này lắng sâu trong bản thể mình, sẽ có một sự chuyển biến vĩ đại. Câu hỏi thứ tư Tại sao và làm sao mà mọi người tới với Thầy từ khắp nơi trên trái đát này? Nếu người nào nói về chân lý, sớm hay muộn chắc chắn sẽ được mọi người tìm tới - đó là lý do tại sao. Không thể không thể xảy ra được... nếu bạn đã thốt ra chân lý, không thể nào người khác lại không tới. Họ đang ao ước điều đó, họ đang khát về điều đó, họ đang đói về điều đó; và họ đã đói trong nhiều kiếp. Một khi những gợn sóng của chân lý phát khởi ở bất kỳ đâu, một bài ca, hay một cái gì đó trong tiềm thức của những người đang đói khát chân lý, sẽ bắt đầu xảy ra - họ có thể ở bất kỳ đâu trên hành tinh này. Chúng ta được nối với nhau trong vô thức.204 Trong cõi giới sâu thẳm nhất của bản thể chúng ta, chúng ta là một. Nếu một người trở thành Phật, vô thức của mọi người đều khích động. Về mặt ý thức có thể bạn không biết, nhưng vô thức của mọi người đều khích động. Giống như màng nhện vậy. Đụng vào nó từ bất kỳ đâu, toàn bộ mạng nhện rung rinh. Chúng ta là một trong cốt lõi. Chúng ta giống như một cái cây mạnh mẽ, cứng cáp, đứng sừng sững giữa đồng - to lớn, khổng lồ, với cành lá lớn. Lá có hàng triệu, cành có rất nhiều, nhưng tất cả đều phụ thuộc vào một thân cây vững chắc, và tất cả 204 Nhà Tâm lý lừng danh Carl Jung tìm ra Vô Thức Tập Thể. Trong vô thức ấy có những khao khát, những mộng mơ của cả nhân loại.

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 137 đều bắt rễ vào trong lòng đất. Nếu một chiếc lá chứng ngộ, toàn bộ cây sẽ biết điều đó một cách vô ý thức ... “một điều gì đó đã xảy ra.” Những người tìm kiếm chân lý một cách có ý thức sẽ là người đầu tiên chuyển động. Những người còn ngủ mê chỉ thấy gợn sóng. Một người bạn mới viết cho tôi. Anh ấy hiện đang ở California... Và California là chỗ có thể xảy ra dễ dàng hơn bất kỳ chỗ nào khác. California là tương lai; tâm thức có nhiều triển vọng nhất đang xảy ra ở đó. California là nơi trọng yếu nhất, cho nên điều đó chỉ có thể xảy ra ở California. Không thể xảy ra ở Nga Sô được - ở đó mọi thứ rất trì trệ và tàn lụi. Một người bạn tới thăm một phụ nữ. Họ cùng ăn và uống với nhau, rồi bỗng nhiên anh ấy nhìn vào trong mắt người phụ nữ và có một sức mạnh mênh mông trong đôi mắt đó. Có thể là rượu, nước uống, âm nhạc, sự riêng tư của hai người này, không khí yêu thương, đã nhấn cái nút nào đó. Anh ấy thấy sức mạnh mênh mông trong mắt người phụ nữ, và anh ấy bị dán chặt vào đôi mắt ấy, gần như bị nam châm hút, bị thôi miên. Và anh ấy nhìn, và khi anh ấy nhìn, thân người phụ nữ bắt đầu đung đưa, một cái gì đó chuyển động, một cái gì đó trong vô thức. Và sau vài phút người phụ nữ nói, “Rau-neesh, Rau-neesh, Rau-neesh” - mà bà ấy chẳng biết tôi chút nào, chưa từng nghe nói về tôi. Khi cô ấy tỉnh lại, người đàn ông nói, “Em vừa lẩm bẩm cái tên nào đó - Rau-neesh – có vẻ rất là kì lạ. Anh chưa bao giờ nghe thấy tên ấy.” Người phụ nữ thì nói, “Em không nghe gì hết. Em không biết.” Hai người đến tiệm sách để tìm tên này. Tất nhiên, đấy không phải là Rau-neesh, mà là Rajneesh.205 Và anh ấy đọc sách của tôi thì đó là điều anh ấy đã tìm kiếm trong rất nhiều năm. Tháng sau anh ta tới đây. Làm 205 Rajneesh là tên cúng cơm của Osho. Tên thật của Ngài là Rajneesh Chandra Mohan.

138 Bát Nhã Tâm Kinh sao điều đó xảy ra được? Cái gì đó nằm sâu trong người phụ nữ... Đàn bà nhận tín hiệu dễ dàng hơn, bởi vì các bà gần vô thức hơn các ông. Đàn ông đã rời xa vô thức. Anh ta đã nghiêng quá nhiều về cái đầu, về ý thức. Đàn bà vẫn còn nhiều linh cảm. Cái gì đó khuấy động trong vô thức bà ấy khi người đàn ông nhìn vào mắt. Và người đàn ông này là người tìm đạo rất hăng say. Bà ta thì không. Bà ta chưa bao giờ tìm thầy học đạo. Bà ta sẽ không tới. Bà ta lấy cớ rằng điều đó chỉ là sự trùng hợp. Bà ta chưa bao giờ quan tâm việc tìm đạo, nhưng vô thức của bà ta dễ tiếp nhận hơn. Là một phụ nữ, rồi rượu, rồi mắt người đàn ông này bị mắt bà ta thu hút - tất cả những điều này cùng tác động, và cái gì đó nổi lên bề mặt. Và người đàn ông này ý thức được việc tìm kiếm của mình. Nghe thấy tên này anh ta bị thu hút lập tức. Anh ta bị thu hút bởi từ này nên không thể quên được. Anh ấy phải tới tiệm sách để tìm cho ra, tới thư viện, và hỏi bạn bè để biết từ này là gì. Đấy không phải là phép màu. Đấy là một tiến trình đơn giản về cách mọi việc xảy ra. Bạn hỏi: “Tại sao và cách nào mà mọi người tới với Thầy từ khắp nơi trên trái đất này?” Khoảng cách không phải là vấn đề; tìm kiếm, đói khát mới là vấn đề. Nếu người đang tìm kiếm, chẳng chóng thì chầy người ấy sẽ nghe về tôi - đôi khi tình cờ - và người ấy sẽ bị thu hút về phía tôi. Hàng triệu người đang tìm kiếm, và càng nhiều người đến với tôi, và càng nhiều đi sâu vào bản thể mình, càng nhiều người sẽ trở nên bị hút về chỗ này. Mà đấy không phải chỉ mình tôi kéo họ, không phải một mình tôi khuấy động chiều sâu của họ - hết cả chỗ này ở đây cũng thu hút. Nó có thể trở thành một trung tâm hấp lực. Điều ấy tùy thuộc vào bạn, vào bao xa bạn có thể đi vào trong bản thể mình, bao xa bạn có thể hòa nhập với tôi, sự qui phục của bạn sâu đến đâu.

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 139 Câu hỏi cuối cùng: Phải làm gì với cái sợ? Con cảm thấy mệt mỏi vì bị nó lôi kéo. Nó có thể bị chinh phục hay bị tiêu diệt không? Có cách nào không? Câu hỏi này là của Ramananda. Nó không thể bị tiêu diệt và không thể bị chinh phục; nó chỉ cần được hiểu rõ. ‘Hiểu biết’ là chìa khóa. Và chỉ hiểu biết mới đem lại thay đổi, không có gì khác. Nếu bạn cố gắng chinh phục nỗi sợ của mình, nó sẽ bị đè nén; nó sẽ lẩn trốn sâu bên trong bạn. Làm như vậy không có lợi và sẽ làm vấn đề phức tạp hơn. Nó đang trên bề mặt thì bạn có thể đè nén nó – nghĩa là chinh phục nó. Bạn có thể đè nén nó; bạn có thể đè nó xuống sâu đến mức nó biến mất hoàn toàn khỏi ý thức của bạn. Thế thì bạn sẽ chẳng bao giờ nhận ra nó nữa, nhưng nó sẽ lẩn trong vô thức, và nó sẽ có sức lôi kéo. Nó sẽ lèo lái, nó sẽ quấy rối bạn, nhưng nó sẽ điều khiển bạn một cách gián tiếp mà bạn không bao giờ ngờ đến. Nhưng thế thì sự nguy hiểm đã đi sâu hơn rồi. Bấy giờ bạn không thể hiểu được nữa. Cho nên cái sợ không cần phải được chinh phục - nó không cần phải tiêu diệt. Nó cũng không thể bị tiêu diệt được nữa, bởi vì nỗi sợ là một loại năng lượng và không năng lượng nào có thể bị phá hủy. Bạn có biết rằng trong khi sợ bạn có thể có sức mạnh khủng khiếp không? Cũng hệt như trong cơn giận dữ; cả hai đều là hai khía cạnh của cùng một hiện tượng năng lượng. Giận dữ là năng lượng hung hăng, còn sợ hãi là năng lượng không hung hăng. Sợ hãi là giận dữ trong trạng thái tiêu cực, còn giận dữ là sợ hãi trong trạng thái tích cực. Khi giận dữ bạn chẳng thấy là bạn trở nên mạnh mẽ nhường nào chăng, bạn chẳng biết là bạn có năng lượng lớn đến đâu sao? Bạn có thể

140 Bát Nhã Tâm Kinh ném một tảng đá lớn khi bạn đang giận dữ mà bình thường bạn không thể nào lay nổi nó. Bạn trở nên mạnh gấp ba, gấp bốn lần khi bạn giận dữ. Có nhiều điều bạn không thể làm nổi nếu không giận dữ. Và trong khi sợ bạn có thể chạy nhanh đến độ ngay cả lực sĩ Olympic cũng cảm thấy ghen tị. Sợ tạo ra năng lượng; nỗi sợ là năng lượng, và năng lượng thì không thể bị hủy diệt. Dù nhỏ đến đâu chăng nữa, năng lượng cũng không thể bị hủy bỏ khỏi hiện sinh cả. 206 Điều này cần phải được ghi nhớ thường xuyên, nếu không bạn sẽ hành động sai lầm. Bạn không thể phá hủy được bất kỳ cái gì, bạn chỉ có thể làm thay đổi hình thức của nó. Bạn không thể phá hủy một hạt sỏi nhỏ; một nguyên tử cát nhỏ bé cũng không thể nào bị hủy diệt, nó sẽ thay đổi hình thức. Bạn không thể hủy diệt một giọt nước. Bạn có thể biến nó thành băng, bạn có thể làm nó bay hơi, những nó vẫn còn. Nó sẽ còn ở đâu đó, nó không thể nào thoát ra ngoài hiện sinh được. Nỗi sợ nữa cũng không thể bị hủy diệt. Và điều đó đã được làm qua nhiều thời đại - người ta đã cố gắng hủy diệt nỗi sợ, cố gắng hủy bỏ giận dữ, cố gắng hủy bỏ dục tình, cố gắng hủy bỏ tham lam, cái này và cái khác. Toàn bộ thế giới cứ liên tục cố gắng, và được kết quả gì? Con người đã trở thành hỗn loạn. Không có gì bị hủy diệt cả, vẫn còn nguyên vẹn, chỉ bị lẫn lộn hết thôi. Không cần phải hủy bỏ thứ gì, bởi vì trước hết chẳng cái gì có thể bị hủy bỏ cả. Thế thì phải làm gì đây? Bạn phải hiểu nỗi sợ. 207 Sợ là gì? Nó nảy sinh như thế nào? Nó từ đâu đến? Nó muốn nói gì? Quan sát nó và không phê phán. Chỉ như thế bạn mới hiểu được. Nếu bạn đã có một ý tưởng rằng nỗi sợ là sai, rằng không nên làm như thế - “Ta không nên sợ” - thế 206 Năng lượng E=MC2. 207 Sợ là đặc tính chung của nhân loại. Làm cho người hết sợ là một trong ba loại bố thí của Phật giáo (thí bất cụ).

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 141 thì bạn không thể quan sát được. Làm sao bạn có thể chống lại nỗi sợ được, làm sao bạn có thể nhìn thẳng vào mắt của nỗi sợ khi đã quyết định rằng nó là kẻ thù của bạn? Không ai nhìn vào mắt của kẻ thù. Nếu bạn nghĩ nó là sai, bạn sẽ cố gắng bỏ qua nó, tránh né nó, lờ nó đi. Bạn sẽ cố gắng không gặp nó, nhưng nó vẫn còn đó. Điều này chẳng ích gì. Trước hết, hãy vứt bỏ mọi kết án, phê phán, đánh giá. Sợ là một thực tại. Nó phải được đối diện, nó phải được hiểu. Và chỉ qua sự hiểu biết nó mới có thể được biến đổi. Thực ra, nó được biến đổi qua sự hiểu biết. Không cần phải làm gì khác; hiểu biết sẽ biến đổi nó. Sợ là gì? Trước hết: sợ bao giờ cũng từ ham muốn nào đó. Bạn muốn trở thành một người nổi tiếng, người nổi tiếng nhất trên thế giới - thì có nỗi sợ. Nếu bạn không làm được thì sao? - nỗi sợ sẽ tới. Nỗi sợ là một sản phảm phụ của ham muốn: bạn muốn trở thành người giầu nhất trên thế giới. Nếu bạn không thành công thì sao? Bạn bắt đầu run rẩy; nỗi sợ tới. Bạn làm chủ một người đàn bà: bạn sợ rằng ngày mai bạn có thể không còn giữ được nữa, cô ấy có thể đi với người khác. Cô ấy vẫn còn hấp dẫn, cô ấy có thể đi. Chỉ người chết rồi mới không ra đi; cô ấy vẫn còn sống động. Bạn có thể làm chủ cái xác - vậy thì không có gì sợ, xác vẫn còn đấy. Bạn có thể làm chủ đồ đạc, và không có gì sợ. Nhưng khi bạn cố gắng làm chủ một người thì nỗi sợ tới. Ai mà biết được? Hôm qua cô ấy chưa thuộc về bạn, hôm nay cô ấy là của bạn... Ai mà biết được - ngày mai cô ấy sẽ vào tay người khác. Nỗi sợ nảy sinh. Nỗi sợ nảy sinh từ ham muốn chiếm hữu, nó là một phó sản. Bởi vì bạn muốn sở hữu, do đó mới sợ. Nếu bạn không muốn làm chủ thì không có gì sợ. Nếu bạn không có ham muốn rằng bạn sẽ thích được là cái này, hay cái nọ trong tương lai thì không có nỗi sợ. Nếu bạn không muốn lên thiên đường thì chẳng sợ; thế thì thầy tu không thể làm cho bạn sợ được. Nếu bạn không muốn đi bất kỳ đâu thế thì không ai có thể làm bạn sợ được.

142 Bát Nhã Tâm Kinh Nếu bạn biết sống trong từng khoảnh khắc một, nỗi sợ biến mất. Sợ hãi có vì ham muốn. Cho nên, nói tóm tắt là ham muốn tạo ra sợ hãi. Bạn thử nghĩ xem. Mỗi khi có nỗi sợ, hãy để ý xem nó từ đâu tới - ham muốn nào đang tạo ra nó - và hãy thấy cái vô ích của nó. Làm sao bạn có thể làm chủ một người đàn bà hay đàn ông được? Đấy là một ý tưởng rất ngu đần, rất ngu xuẩn. Chỉ có đồ vật mới làm chủ được, không làm chủ con người được. Con người là tự do. Cái đẹp của con người ở chỗ tự do. Con chim chỉ đẹp khi tung cánh trên bầu trời: bạn nhốt nó vào lồng - nó không còn là cùng con chim đó nữa. Bầu trời đâu rồi? Mặt trời đâu rồi? Gió đâu rồi? Mây đâu rồi? Tự do vùng vẫy trên đôi cánh đâu rồi? Tất cả đã biến mất. Con chim trong lồng không giống chim ngày xưa nữa. Bạn yêu một bà bởi vì bà ấy tự do. Thế rồi bạn nhốt bà ấy lại: thế rồi bạn đến toà án và cưới nhau, và bạn làm một cái lồng son, gắn cả kim cương, để nhốt bà ấy, nhưng bà ấy không còn như thuở trước nữa. Và bây giờ nỗi sợ tới. Bạn sợ, sợ bởi vì bà ấy có thể không thích cái lồng đó. Bà ấy có thể ao ước được tự do trở lại. Và tự do là giá trị cuối cùng, không thể loại bỏ được. Con người hợp bởi tự do, tâm thức hợp bởi tự do. Cho nên chẳng chóng thì chầy bà ấy sẽ cảm thấy chán ngấy, chịu hết nổi. Bà ấy sẽ tìm người khác. Bạn sợ. Sợ vì bạn muốn chiếm hữu - nhưng tại sao bạn lại muốn chiếm hữu chứ? Đừng sở hữu thì không có gì sợ. Và khi không có gì để sợ, những năng lượng liên kết với nỗi sợ, và bị nỗi sợ kiềm chế, sẽ được thả tự do để dùng vào sự sáng tạo của bạn. Nó có thể trở thành một điệu vũ, một bài ca. Sợ chết ư? Phật nói: Bạn không thể chết được, bởi vì ngay từ đấu, bạn không hiện hữu. Làm sao bạn có thể chết được? Hãy nhìn vào bản thể mình, hãy đi sâu vào trong. Thấy chưa, có ai ở đó để mà chết? - và bạn sẽ

Hiểu Biết: Luật Duy Nhất 143 chẳng tìm thấy bản ngã nào ở đó cả. Không thể chết được. Chính cái ý tưởng về bản ngã tạo ra sự sợ chết. Khi không có bản ngã, không có cái chết. Bạn là sự im lặng tối cao, bất tử, vĩnh cửu - không phải như bạn tưởng, mà là bầu trời thênh thang, không bị vẩn đục bởi bất kỳ ý tưởng nào về cái ‘tôi’ cả, về tự ngã - vô giới hạn, không xác định nổi. Thế thì không có gì mà sợ. Nỗi sợ tới bởi vì những yếu tố khác, Ramananda. Phải nhìn thẳng vào trong những yếu tố này, và việc đối đầu với chúng sẽ thay đổi tất cả. Cho nên xin đừng hỏi làm sao có thể chinh phục hay tiêu diệt nó. Nó không thể bị chinh phục, không thể bị tiêu diệt đâu. Nó không thể bị chinh phục và không thể tiêu diệt nó được; nó chỉ cần được hiểu. Hãy để hiểu biết là luật duy nhất của bạn.

144 Bát Nhã Tâm Kinh

5 Hương Vị Của Chân Không Vì vậy, này Xá Lợi Phất,222 trong không, không có sắc, 223 thọ, 224 tưởng; 225 cũng không có hành,226 thức; 227 không có mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; không có sắc, thanh,228 hương, 229 vị, 230 xúc,231 pháp; 232 không có nhãn giới cho đến không có ý thức giới; không có vô minh, cũng không có hết vô minh; không có già chết cũng không có hết già chết; không khổ, tập, diệt, đạo; không có trí huệ, không có chứng đắc, cũng không có không chứng đắc. 222 Xá Lợi Phất = Sariputra 223 Sắc= hình dạng = form 224 Thọ = cảm giác = feeling 225 tưởng = cảm nhận= perception 226 hành = hành động vô ý thức = impulse 227 thức = ý thức= consciousness 228 thanh = âm thanh = sound 229 hương = mùi = smells 230 vị = cảm giác của lưỡi = tastes 231 xúc = đụng chạm, đối tượng của tay chân = touchables 232 pháp = đối tượng của tâm trí = objects of mind

146 Bát Nhã Tâm Kinh Chân không là hương vị của bờ bên kia. Nó là sự hướng trái tim về cõi siêu việt. Nó là sự nở hoa của sen một ngàn cánh; đó là cứu cánh của con người. Con người chỉ viên mãn khi đạt tới hương thơm này, khi đã đạt tới chân không tuyệt đối này bên trong bản thể mình, khi chân không này đã bao trùm khắp người đó, khi người đó chỉ là bầu trời trong suốt, không mây. Chân không này Phật gọi là niết bàn. Trước hết, chúng ta phải hiểu rõ chân không này là gì, bởi vì nó không chỉ là cái trống không - mà đầy tràn, tràn ngập. Bạn đừng bao giờ nghĩ rằng chân không là một trạng thái tiêu cực, hay một sự thiếu vắng, không. Chân không chỉ là trạng thái không có vật chất. Mọi vật đều biến mất, chỉ còn lại bản chất tối thượng. Hình thể biến mất, chỉ còn lại cái vô hình thể. Các xác định biến mất, chỉ còn lại cái bất định. Cho nên chân không không phải là không có gì. Nó chỉ có nghĩa là không có cách nào để xác định nổi cái gì đó. Giống như bạn khuôn hết đồ đạc ra khỏi nhà. Có người đến và nói, “Ở đây không có gì.” Người ấy trước đó đã thấy đồ đạc; bây giờ đồ đạc không còn nữa nên mới nói, “Tại đây không còn gì nữa. Chỉ còn trống không.” Anh ta chỉ đúng có một phần. Thực ra, khi khuôn đồ đạc đi, bạn chỉ loại bỏ các chướng ngại trong nhà. Bây giờ chỉ còn lại không gian thuần khiết, bây giờ chẳng còn gì chướng ngại nữa. Bây giờ bầu trời không còn một cụm mây; nó chỉ là một bầu trời trong xanh. Đó không phải là không có gì, mà là trạng thái thuần khiết, không có vật chất, không phải là sự thiếu vắng, mà là một sự hiện diện. Bạn đã thấy một căn nhà trống trơn bao giờ chưa? Bạn sẽ thấy cái trống không như thể có mặt; nó rất hiện thực, gần như có thể sờ vào được. Đó là cái đẹp của đền thờ hay giáo đường – tuyệt đối trống không, trống không hoàn toàn. Khi bạn đi vào đền thờ , cái bao quanh bạn là cái trống không. Đó là sự trống không của mọi thứ, nhưng không phải không có gì. Trong cái trống không ấy có hiện diện một cái gì đó - nhưng chỉ hiện diện cho những người

Hương Vị Của Chân Không 147 có linh cảm, những người đủ nhạy cảm để cảm thấy nó, những người tỉnh táo để nhận ra nó. Những người chỉ thấy được đồ vật sẽ nói, “Có gì đâu? Chẳng có gì cả.” Những người nhận ra được trống không sẽ nói, “Ở đây có tất cả, bởi vì ở đây có cái không.” Sự đồng nhất của ‘có’ và ‘không’ là bí mật của chân không. Hãy để tôi nhắc lại; đó là căn bản của quan điểm của Phật: chân không không tương đương với ‘không’; chân không là sự đồng nhất của cả ‘có’ lẫn ‘không’, nơi các đối cực không còn là đối cực nữa, nơi các đối lập không còn là đối lập nữa. Trong tình yêu nam nữ, tột đỉnh của yêu đương chính là chân không. Vào khoảnh khắc đó người đàn bà không còn là đàn bà nữa, và người đàn ông cũng không còn là đàn ông nữa. Những hình thể đó đã biến mất. Sự phân cực giữa đàn ông và đàn bà không còn nữa, sự căng thẳng đó không còn nữa; đấy là sự thư thái hoàn toàn. Hai người đã tan biến vào lẫn nhau. Họ đã bỏ lại hình thể bên ngoài; họ đã đi tới một trạng thái không thể nào xác định được. Cái ‘tôi’ của người đàn ông đã bị gác lại một bên; cái ‘tôi’ của người đàn bà cũng bị lãng quên; họ không còn cái ‘tôi’ nữa; họ không còn bản ngã nữa - bởi vì bản ngã là đầu mối của mọi xung khắc; bản ngã tồn tại vì xung khắc; nó không thể nào hiện hữu mà không có xung khắc. Trên tột đỉnh của yêu đương bản ngã không còn nữa. Đó là cái đẹp của tình yêu, do đó mới có sự ngây ngất của nó, do đó nó mới có kinh nghiệm tựa samadhi (đại định). Nhưng cảm giác đó chỉ thoáng qua. Nhưng dù chỉ một khoảnh khắc nhỏ, dù chỉ một chút thôi, cũng còn giá trị hơn cả cuộc đời dài của bạn - bởi vì trong khoảnh khắc đó bạn gần với chân lý nhất. Đàn ông và đàn bà không còn tách biệt nữa; đấy là phân cực. Âm và dương, tích cực và tiêu cực, ngày và đêm, hè và đông, sống và chết - đấy là các đối cực. Khi ‘có’ và ‘không’ gặp nhau, khi các phía đối lập gặp nhau và không còn đối lập nữa, khi chúng hợp nhau và tan biến vào nhau thì có hòa điệu. Hòa điệu là sự

148 Bát Nhã Tâm Kinh gặp gỡ của có và không. Nó không phải là không; nó vượt trên cả có và không. Có thể hiểu rằng nó vượt qua ngoài cả hai; cũng có thể hiểu rằng nó là cả hai, cùng một lúc. Việc hội nhập của âm và dương là ý nghĩa của chân không. Đó cũng là định nghĩa của tột đỉnh của yêu đương, và cũng là định nghĩa của thiền định nữa. Hãy nhớ kỹ điều đó. Việc đồng nhất của có và không là bí mật của cái trống không, chân không, niết bàn. Cái chân không không chỉ là trống không; nó là sự hiện diện, một sự hiện diện rất vững chắc. Nó không trừ khử phần đối lập của nó; nó chứa cả cái đối lập của nó, nó bao trùm tất cả. Nó là cái trống không tràn đầy, nó là cái trống không viên mãn. Nó sống động, dào dạt sống động, cực kì sống động. Cho nên đừng bao giờ bị lừa bởi từ điển, nếu không bạn sẽ hiểu lầm Phật. Nếu bạn tra từ điển để tìm ý nghĩa của ‘chân không’ thì bạn sẽ chẳng hiểu Phật. Từ điển chỉ định nghĩa chân không bình thường, cái trống không bình thường. Phật nói về cái gì rất phi thường. Nếu muốn hiểu nó, bạn sẽ phải đi vào trong cuộc sống, trong một cảnh ngộ nào đó mà có và không gặp nhau.233 Khi thân xác và linh hồn gặp nhau, khi vũ trụ và Thượng Đế234 gặp nhau, khi các phía đối lập không còn đối lập nữa - chỉ thế thì bạn mới kinh nghiệm được. Kinh nghiệm của nó là kinh nghiệm của Đạo gia, của Thiền, của Hasidism,235 của Yoga. Từ “yoga” có ý nghĩa đặc biệt - nghĩa là kết hợp lại. Khi nam và nữ gặp nhau, đấy là yoga: kết hợp nhau; họ 233 Theo các nhà khoa học thì chân không (empty space) hợp bởi vật chất (matter) và phản vật chất (anti-matter). 234 Một số nhà khoa học quan niệm rằng Thượng Đế là một