42
Họ đi như cơn lốc
Tại Beartown, chúng tôi chôn cất người mình yêu quý dưới những cái cây đẹp nhất. Chúng tôi âm thầm thương tiếc, và thường cảm thấy làm điều gì đó sẽ dễ dàng hơn là nói ra. Có lẽ bởi vì nơi đây có cả người tốt lẫn người xấu sinh sống, và chuyện đó làm chúng tôi phức tạp. Không dễ để phân biệt người tốt với người xấu. Đôi khi chúng tôi là cả hai cùng lúc.
Bobo cố gắng thắt cà vạt, nó chưa bao giờ học được cách làm cho đúng, chiếc cà vạt luôn quá dài hoặc quá ngắn. Một trong những lần thử thất bại nặng nề đến nỗi những đứa em của nó bật cười. Hôm nay, hơn bao giờ hết, nó đã làm chúng cười được. Ann-Katrin sẽ rất tự hào về nó.
Ba đứa quá khác biệt, Bobo sẽ không bao giờ hiểu được làm thế nào anh chị em ruột lại thành ra như vậy. Cùng một dòng máu, cùng một sự giáo dục, cùng một mái nhà. Vậy mà hoàn toàn khác nhau. Nó tự hỏi liệu mẹ có thấy như vậy không, liệu mẹ có thấy một phần tương đương của mình trong mỗi đứa không. Có rất nhiều điều lẽ ra Bobo nên hỏi mẹ. Cái chết làm điều đó với chúng ta, nó giống như một cuộc điện thoại, chúng ta luôn nhận ra mình lẽ ra nên nói gì ngay sau khi cúp máy. Giờ thì chỉ còn một cái máy trả lời tự động chứa đầy ký ức ở đầu dây bên kia, với những âm thanh của giọng nói ngày càng nhỏ dần.
Ủn vào phòng và cố gắng giúp Bobo thắt cà vạt, nhưng mọi việc cũng không khá hơn là bao. Ann-Katrin luôn là người thắt cà vạt, của cả chồng lẫn con trai, mỗi khi gia đình đi dự tang lễ. Bobo bèn lấy chiếc cà vạt buộc quanh đầu, giống như một cái băng đô, và các em của nó bật cười khúc khích. Bobo cứ để như thế trong suốt quãng đường đi đến đám tang, chỉ vì điều đó làm bọn trẻ cười.
Khi linh mục phát biểu, không ai trong gia đình thực sự nghe thấy những gì đang được nói, dù họ ngồi ở hàng ghế đầu, gần nhau nhất có thể. Ann-Katrin luôn thích gia đình mình là một nhóm nhỏ tìm hơi ấm nơi nhau và thường nói: “Một ngôi nhà lớn hơn? Chúng ta cần một ngôi nhà lớn hơn để làm gì? Dù thế nào thì tất cả chúng ta luôn ở trong cùng một căn phòng!”
Mọi người đến chỗ Ủn sau đó, cố gắng gói gọn Ann-Katrin trong những lời nói của mình. Đó là điều không thể, chị đã là quá nhiều: một y tá giỏi nghề ở bệnh viện, một đồng nghiệp đáng yêu luôn sẵn lòng giúp đỡ, một người bạn trung thành và được yêu quý. Tình yêu lớn của một người đàn ông, và người mẹ duy nhất mà ba anh chị em rất khác nhau đã từng có.
Chỉ có một người được chôn cất, nhưng với những người ở lại dường như họ đã phải giã biệt nhiều phụ nữ một lúc.
Mọi người trong nhà thờ đều ước họ đã hỏi chị nhiều câu hỏi hơn. Cái chết làm điều đó với chúng ta.
Giờ đây Peter và Mira dường như sống hai cuộc đời song song chứ không cùng nhau. Sau đám tang, họ đi bên nhau rời nhà thờ, nhưng giữa hai người có một khoảng cách vừa đủ để tay họ không vô tình chạm vào nhau. Mỗi người lên một chiếc xe riêng, nhưng không ai cắm chìa khóa. Cả hai đều tan nát cõi lòng, ở hai phía đối diện của bãi đậu xe.
Thật tệ khi phụ thuộc vào người khác, họ luôn biết điều đó. Một đêm mùa hè vài năm trước, khi họ đang ngồi trên bậc thềm trước nhà, thời sự đưa tin về một vụ tai nạn giao thông khiến hai đứa nhỏ thiệt mạng, và nỗi đau của họ lại bùng lên. Bạn không bao giờ ngừng mất một đứa trẻ. Mira đã thì thầm với Peter: “Trời ơi... em đau lòng quá... hồi Isak qua đời, nếu em phải loay hoay với toàn bộ nỗi đau đó một mình... chắc em đã tự sát.” Có lẽ chị và Peter đã xoay xở để gắn bó với nhau bất chấp tất cả vì họ tin rằng mình không thể tự tồn tại. Họ không ngừng tìm kiếm những mục đích sống khác trong nhau, nơi những đứa trẻ, một công việc có ý nghĩa, một câu lạc bộ khúc côn cầu, một thị trấn.
Nhìn qua cửa kính, Peter thấy Mira vẫn ở trong xe. Anh bước xuống và đi tới, mở cửa xe phía bên ghế hành khách và ngập ngừng nói:
– Chúng ta nên đến gặp họ, cưng à. Ủn và bọn trẻ.
Mira khó nhọc gật đầu và lau mực kẻ mắt lấm lem trên những nếp nhăn nhỏ quanh mắt. Sau cái chết của Isak, Ủn đã sang tận Canada cùng một người bạn thời thơ ấu khác của Peter, Đuôi Tôm. Họ biết Peter và Mira rất đau buồn, vì vậy Đuôi Tôm đã giúp làm giấy tờ, thủ tục và bảo hiểm. Ủn lúc đầu chủ yếu ngồi trên bậc thềm trước nhà, không biết phải làm gì, anh chưa ra nước ngoài bao giờ. Nhưng sau đó, anh nhận ra một hàng lan can đã bị hỏng, và lan can ở Canada cũng giống như ở Beartown, thế nên anh đã lấy dụng cụ và sửa nó. Anh tiếp tục sửa chữa các thứ khác trong vài ngày sau đó.
– Xe em hay xe anh? - Peter khẽ hỏi.
– Em. - Mira đáp và nhấc ví ra khỏi ghế ngồi.
Họ cùng đi thăm Ủn và bọn trẻ. Đi được nửa đường, chị thận trọng vươn tay qua cần số. Peter nắm lấy tay chị và siết nó thật chặt.
Mẹ của Amat là Fatima đã có mặt ở đó. Chị đang làm đồ ăn trong bếp. Mira bắt tay vào giúp chị. Amat cũng đến. Thằng bé tập hợp mấy anh chị em nhà Bobo lại rồi nói điều duy nhất mà một cậu thiếu niên có thể nghĩ ra để nói với người bạn vừa mất mẹ:
– Mọi người có muốn chơi khúc côn cầu không?
Bọn trẻ đi lấy gậy và một trái bóng dẹt. Bobo lại quấn cà vạt quanh đầu, cầm tay đứa em út, rồi đi về phía hồ nước. Nó đã đóng băng. Giữa khung cảnh trắng xóa, bọn trẻ chơi bóng như thể không còn điều gì quan trọng hơn.
Peter tìm thấy Ủn trong gara, ông bố ba con đã quay trở lại với công việc. Đôi tay phải luôn bận bịu để giữ cho trái tim khỏi vỡ nát.
– Mình có giúp được bất cứ điều gì không? - Peter mở lời.
Ướt đẫm mồ hôi và chìm đắm trong suy tư, Ủn đáp:
– Cơn bão đã làm mái nhà bị hư hại, cậu có thể đánh giá tình trạng thế nào được không?
Nỗi đau có thể làm điều này với một người - khiến Ủn quên rằng bạn anh không phải là một người tháo vát và thậm chí không thể sửa nổi hàng lan can nhà mình ở bên Canada. Nhưng Peter quý mến Ủn như một đứa trẻ trân trọng người bạn thân nhất của mình, vì vậy anh vẫn bắc thang trèo lên mái nhà.
Trong khi anh đang ngồi trên đó mà không biết phải bắt đầu từ đâu thì một đoàn ô tô từ trong rừng tiến đến. Lúc đầu, Peter tưởng đó là họ hàng của Ủn, nhưng khi đoàn xe dừng lại, một nhóm thanh niên bước xuống.
Teemu và Vidar đi đầu, Spider và Woody nối tiếp, sau đó là hàng tá người mặc áo khoác đen khác. Họ luôn mang ô tô và xe trượt tuyết đến đây để sửa chữa. Và cha mẹ của họ cũng vậy: nếu một chiếc máy ủi tuyết, hoặc một thiết bị lâm nghiệp, hoặc thậm chí chỉ là một chiếc ấm đun nước bị hỏng, mọi người sẽ đem đến chỗ Ủn. Vậy nên bây giờ họ đến, dù lần này thứ bị hỏng là một cái gì đó trong anh. Teemu bước vào xưởng, bắt lấy bàn tay đầy dầu mỡ của người thợ máy và nói:
– Chúng tôi xin chia buồn cùng anh. Anh có cần chúng tôi giúp gì không?
Ủn lau mồ hôi và bụi bẩn trên mặt.
– Các cậu mang theo những ai?
Teemu đáp:
– Một thợ mộc, một thợ điện, vài người khỏe mạnh, và một người chẳng biết làm gì.
Ủn nở một nụ cười yếu ớt.
Peter vẫn ở trên mái nhà khi Woody và Spider trèo lên. Họ nhìn nhau, Peter hít một hơi thật sâu và thừa nhận:
– Tôi chẳng biết gì về mái nhà. Tôi không biết bắt đầu từ đâu.
Không nói nửa lời, Woody hướng dẫn cho Peter cách thực hiện công việc. Ba người cùng nhau làm trong nhiều giờ. Khi trèo xuống, họ có thể lại trở thành kẻ thù của nhau, nhưng ở trên này, họ tạm thời đình chiến. Cái chết cũng có thể làm điều đó với chúng tôi.
Teemu đi vào bếp, và khựng lại khi nhìn thấy Mira. Cơ hàm chị căng lên, nắm đấm co lại nhanh đến mức Fatima theo bản năng đặt mình vào giữa hai người mà không biết ai gặp nguy hiểm hơn. Nhưng Teemu lùi lại một bước, thả lỏng vai và cúi đầu xuống, thu mình lại hết mức có thể.
– Tôi chỉ muốn giúp đỡ.
Đôi khi làm điều gì đó sẽ dễ dàng hơn là nói ra. Fatima và Mira nhìn nhau. Mira khẽ gật đầu, và Fatima hỏi:
– Cậu có biết nấu ăn không?
Teemu gật. Fatima đã biết chuyện của mẹ Teemu, chị hiểu từ khi còn nhỏ anh đã buộc phải học nấu nướng. Chị nhờ Teemu cắt rau, anh làm mà không phản đối. Sau bữa ăn, Mira rửa bát đĩa. Teemu lau khô. Họ không làm lành, nhưng họ đình chiến. Điều phức tạp về người tốt và người xấu nằm ở chỗ hầu hết chúng ta có thể là cả hai cùng một lúc.
Thật dễ dàng để đặt niềm tin vào con người. Tin rằng thế giới có thể thay đổi chỉ sau một đêm. Chúng ta biểu tình sau một vụ tấn công, chúng ta gây quỹ sau những thảm họa, chúng ta trải lòng trên mạng. Nhưng với mỗi bước tiến được thực hiện, chúng ta luôn lùi một bước dài gần bằng. Về lâu dài, bất kỳ sự thay đổi nào cũng diễn ra chậm đến mức khi nó xảy ra, bạn gần như không nhận thấy.
Tiếng chuông trường Beartown vang lên. Giờ học bắt đầu. Benji vẫn đứng cách cổng trường hàng trăm mét với đôi chân như bị đổ bê tông. Nó biết mình là ai trong mắt mọi người, một trận khúc côn cầu sẽ không thay đổi được điều đó. Có thể họ sẽ chấp nhận nó trên băng, chừng nào nó còn là người giỏi nhất, nhưng giờ đây nó sẽ luôn phải cống hiến nhiều hơn những người khác. Nó sẽ luôn phải biết ơn vì được phép tham gia. Bởi vì nó không phải là một trong số họ. Không bao giờ nữa.
Nó biết người ta vẫn còn viết những điều nhảm nhí về mình, kể những chuyện vớ vẩn, bịa những câu pha trò. Không quan trọng nó là ai, nó giỏi như thế nào trong một môn thể thao, nó chiến đấu nhiều bao nhiêu, nó chơi hết mình thế nào. Trong mắt họ, nó chỉ còn là một thứ. Một số người sẽ luôn tóm lấy những gì nó đạt được, vo lại thành bốn chữ cái. Giống như mẩu giấy trên cửa ngôi nhà gỗ, với chữ thứ hai là hồng tâm để một con dao cắm lên tạo thành dấu sắc, nằm giữa chữ B, N, G. BÓNG. Giờ thì đó là thứ duy nhất nó được phép trở thành.
Benji quay gót đi về hướng khác. Lần đầu tiên trong đời nó sợ trường học. Nhưng cách đó không xa có một đứa con gái đang đứng đợi. Con bé không chạm vào nó, nhưng giọng nói của con bé vẫn ngăn nó lại:
– Đừng để lũ khốn nhìn thấy anh khóc, Benji.
Benji khựng lại, mắt mở to.
– Thật không thể chịu đựng nổi... làm thế nào... làm thế quái nào em làm được điều đó?
Giọng Maya yếu ớt hơn những ngôn từ bật ra:
– Anh cứ thế mà bước vào. Ngẩng cao đầu và thẳng lưng, nhìn thẳng vào mắt mọi tên khốn cho đến khi chúng cụp mắt xuống. Đó không phải là lỗi của chúng ta, Benji.
Benji nghe thấy giọng mình lạc đi khi hỏi lại:
– Em đã chịu đựng như thế nào? Hồi mùa xuân vừa rồi... em đã xoay xở như thế nào...?
Ánh mắt con bé sắc lại, giọng nói trở nên khô khốc:
– Em từ chối trở thành nạn nhân. Em là người sống sót.
Con bé đi bộ về phía trường học. Benji do dự trong một khoảng thời gian dài như vô hạn, trước khi đuổi theo Maya. Con bé đợi nó. Bước đi bên cạnh nó. Bước chân của cả hai từ tốn, trông thì có vẻ như đang đi rất chậm, nhưng họ không rón rén lẻn vào hành lang trường học. Họ đi như cơn lốc.