phần của đối thể. Có một loại phụ thuộc, và người kia được cần tới. Không có người kia bạn sẽ cảm thấy đơn độc. Nhận biết chỉ là hiện hữu với bản thân bạn trong tính một mình hoàn toàn, chỉ hiện hữu tỉnh táo. Nó không phải là quan hệ, người kia không được cần tới chút nào. Nó không đi ra ngoài, nó đi vào trong. Yêu là chuyển động của ánh sáng đi ra từ hiện hữu của bạn. Nhận biết là chuyển động ngược lại: chuyển động ngược lại của ánh sáng về lại cội nguồn, trở về cội nguồn. Đây là điều Jesus gọi là repentance - không theo nghĩa của ăn năn, mà theo nghĩa trở về cội nguồn. Patanjali gọi nó là pratyahara, quay về nhà; Mahavira gọi nó là pratikraman, quay về bản thân người ta - vòng tròn là đầy đủ. Bí mật của Hoa Vàng dựa trên, hoàn toàn dựa trên chuyển động ngược này của năng lượng của bạn. Nhưng chuyển động ngược là có thể chỉ nếu bạn đã đi lên trước. Bạn phải đi vào trong yêu, bạn phải quan hệ để đi tới bản thân bạn. Nó có vẻ ngược đời. Đứa trẻ phải mất hút vào trong thế giới để trở thành đứa trẻ lần nữa. Hồn nhiên phải đi vào trong mọi rối loạn của tinh ranh và tính toán để trở thành hồn nhiên thực sự lần nữa. Đứa trẻ là hồn nhiên, nhưng hồn nhiên của nó là hồn nhiên của dốt nát. Thánh nhân cũng hồn nhiên, nhưng hồn nhiên của ông ấy không phải là của dốt nát mà là của kinh nghiệm, của chín chắn, của trưởng thành. Ông ấy lại hồn nhiên, nhưng cái 'lại' đó có tầm quan trọng lớn - ông ấy không thể bị sao lãng khỏi hồn nhiên của ông ấy nữa. Đứa trẻ nhất định bị sao lãng: mọi Adam đều phải rời khỏi Vườn Eden, thế giới của hồn nhiên. Mọi Adam đều phải đi vào trong thế giới, vào trong bùn của nó, bởi vì chỉ ở đó bạn mới trưởng thành, bạn mới chín chắn. Chỉ
270 ở đó bạn mới học, chỉ ở đó bạn mới thấy cái đẹp của hồn nhiên trong tương phản, bạn mới hiểu sự huy hoàng của hồn nhiên. Ngày bạn đã biết về cái đẹp của hồn nhiên, bạn đã trở nên nhận biết về nó, bạn đã về lại nhà. Adam không thể trở thành Christ được nếu anh ta không rời khỏi thiên đường; anh ta sẽ vẫn còn là đứa trẻ. Adam ngụ ý chuyển ra ngoài, Christ ngụ ý chuyển vào trong. Adam ngụ ý yêu, Christ ngụ ý nhận biết. Vòng tròn là đầy đủ. Khác biệt giữa Adam và Christ chỉ là khác biệt của hướng. Adam đi hướng ngoại, và cùng người đó, khi người đó quay lại và trở nên hướng nội, là Christ. Adam là Christ tiềm năng, Christ là Adam được thực tại hoá. Yêu là rất bản chất. Bạn phải đánh mất bản thân bạn để thu lấy bản thân bạn. Yêu là khả năng duy nhất để làm mất bản thân bạn một cách toàn bộ. Khi bạn bị mất toàn bộ, thế thì bạn sẽ có khả năng nhớ bạn đã làm gì. Điều đó giống như cá bao giờ cũng sống trong đại dương: nó sẽ không bao giờ trở nên nhận biết về đại dương và phúc lành của đại dương; nó phải bị mắc vào lưới, người đánh cá phải tới để lấy nó ra, ném nó lên bờ. Chỉ trên bờ, trong ánh mặt trời nóng, nó mới nhớ lần đầu tiên. Mặc dầu nó đã sống nhiều năm trong đại dương nó hoàn toàn quên lãng về đại dương. Bây giờ khát, nóng, làm cho nó để tâm tới đại dương. Một khao khát lớn nảy sinh để quay lại đại dương. Nó làm mọi nỗ lực để nhảy lại vào trong đại dương. Đó là trạng thái của người tìm kiếm: khao khát quay lại vào trong cội nguồn nguyên thuỷ. Và nếu cá này có thể vào đại dương lần nữa... bạn không thể hình dung được việc mở hội đâu! Và cá đã sống trong đại dương mãi mãi nhưng không có mở hội. Bây giờ có khả năng
271 của mở hội; bây giờ nó sẽ cảm thấy vui mừng thế, được ân huệ thế. Yêu là điều phải có cho trưởng thành tâm linh. Và hơn nữa, yêu vận hành như tấm gương. Rất khó biết bản thân bạn chừng nào bạn chưa nhìn vào mặt mình trong con mắt của ai đó yêu bạn. Cũng như bạn phải nhìn vào gương để thấy mặt vật lí của bạn, bạn phải nhìn vào gương của tình yêu để thấy mặt tâm linh của bạn. Yêu là gương tâm linh: nó nuôi dưỡng bạn, nó tích hợp bạn, nó làm cho bạn sẵn sàng cho cuộc hành trình bên trong, nó nhắc nhở bạn về mặt nguyên thuỷ của bạn. Trong những khoảnh khắc của yêu sâu sắc có thoáng nhìn về mặt nguyên thuỷ, mặc dầu những thoáng nhìn đó tới như sự phản xạ. Cũng như vào đêm trăng tròn bạn thấy trăng được phản xạ trong hồ, trong hồ tĩnh lặng, yêu cũng vận hành như hồ. Trăng được phản xạ trong hồ là bắt đầu của việc tìm trăng thực. Nếu bạn chưa bao giờ thấy trăng được phản xạ trong hồ bạn có thể không bao giờ đi tìm trăng thực. Bạn sẽ đi đi lại lại vào trong hồ để tìm trăng vì lúc ban đầu bạn sẽ nghĩ, “Đây là chỗ có trăng thực, ở đâu đó sâu dưới đáy hồ.” Bạn sẽ lặn ngụp lặp đi lặp lại và bạn sẽ tới với tay trống rỗng; bạn sẽ không tìm thấy trăng ở đó. Thế rồi một hôm sự việc bừng lên trong bạn rằng có thể trăng này chỉ là phản xạ. Đó là sáng suốt lớn. Thế thì bạn có thể nhìn lên trên. Thế thì trăng ở đâu nếu đây là phản xạ? Nếu nó là phản xạ bạn phải nhìn vào hướng đối nghịch. Việc phản xạ có đó, sâu trong hồ - cái thực phải ở đâu đó phía trên hồ. Lần đầu tiên bạn nhìn lên và cuộc hành trình đã bắt đầu. Yêu cho bạn thoáng nhìn về thiền, những phản xạ của trăng trong hồ - mặc dầu chúng là phản xạ, không
272 thực. Cho nên yêu không bao giờ có thể thoả mãn cho bạn. Thực ra, yêu sẽ làm cho bạn ngày càng không được thoả mãn, không hài lòng. Yêu sẽ làm cho bạn ngày một nhận biết về cái gì là có thể, nhưng nó sẽ không chuyển giao hàng hoá. Nó sẽ làm bạn thất vọng, và chỉ trong thất vọng sâu sắc, có khả năng của việc quay ngược lại bản thể riêng của bạn. Chỉ những người yêu mới biết niềm vui của thiền. Những người chưa bao giờ yêu và chưa bao giờ bị thất vọng trong yêu, những người chưa bao giờ lặn ngụp trong hồ của tình yêu trong việc tìm trăng và chưa bao giờ bị thất vọng, sẽ không bao giờ nhìn lên trăng thực trên bầu trời; họ sẽ không bao giờ trở nên nhận biết về nó. Người mà yêu thì nhất định trở nên có tính tôn giáo sớm hay muộn. Nhưng người không yêu - chính khách, chẳng hạn, người không thể yêu được bất kì người nào, người chỉ yêu quyền lực - sẽ không bao giờ trở nên có tính tôn giáo. Hay người bị ám ảnh với tiền, người chỉ yêu tiền, người chỉ biết một tình yêu, yêu tiền, sẽ không bao giờ trở nên có tính tôn giáo. Sẽ rất khó cho người đó vì nhiều lí do. Tiền có thể được sở hữu; bạn có thể có tiền và bạn có thể sở hữu nó. Dễ dàng sở hữu tiền, khó sở hữu được người yêu - thực ra là không thể được. Bạn sẽ cố sở hữu, nhưng làm sao bạn có thể sở hữu người sống được? Người sống sẽ chống lại theo đủ mọi cách, sẽ tranh đấu tới cùng. Không ai muốn đánh mất tự do của họ. Yêu không có giá trị như tự do đâu. Yêu có giá trị lớn đấy, nhưng không cao hơn tự do. Cho nên người ta muốn yêu, nhưng người ta sẽ không thích bị cầm tù bởi tình yêu. Do đó, sớm hay muộn bạn trở nên bị thất vọng: bạn cố sở hữu, và bạn càng cố sở hữu, yêu càng trở thành không thể được và người kia càng bắt đầu đi xa khỏi bạn. Bạn càng ít sở hữu, bạn càng cảm thấy người kia nhiều
273 hơn. Nếu bạn không sở hữu chút nào, nếu có tự do tuôn chảy giữa những người yêu nhau, có tình yêu lớn lao. Thứ nhất, nỗ lực sở hữu một người nhất định thất bại; trong thất vọng đó bạn sẽ bị ném lại vào bản thân bạn. Thứ hai, nếu bạn đã học không sở hữu người kia, nếu bạn đã học được rằng tự do là có giá trị cao hơn tình yêu, có giá trị cao siêu hơn nhiều so với tình yêu, thế thì sớm hay muộn bạn sẽ thấy: tự do sẽ mang bạn về bản thân bạn, tự do sẽ trở thành nhận biết, thành thiền của bạn. Tự do là khía cạnh khác của thiền. Hoặc bắt đầu với tự do và bạn sẽ trở nên nhận biết, hoặc bắt đầu với nhận biết và bạn sẽ trở nên tự do. Chúng đi cùng nhau. Yêu là một loại tù túng tinh vi - chúng đi cùng nhau - nhưng nó là kinh nghiệm bản chất, rất bản chất cho trưởng thành. Có định nghĩa hay về tính thực qua tình yêu, trong cuốn sách hay của Margery William, Thỏ Nhung. “Cái thực là gì?” một hôm Thỏ hỏi. “Nó có nghĩa là có tiếng rù rù đó bên trong bạn và cái quai thò ra không?” “Cái thực không phải là cách bạn được làm ra,” Ngựa Da nói. “Nó là cái xảy ra cho bạn. Khi đứa trẻ yêu bạn một thời gian dài, không chỉ chơi, mà thực sự yêu bạn, thế thì bạn trở thành thực.” “Nó có đau không?” Thỏ hỏi. “Thỉnh thoảng,” Ngựa Da nói, vì nó bao giờ cũng thật thà. “Khi bạn là thực, bạn không để tâm tới việc đau.” “Nó có xảy ra ngay lập tức như việc bị thương không,” nó hỏi, “hay đau chút chút?”
274 “Nó không xảy ra ngay một lúc đâu.” Ngựa Da nói. “Bạn trở thành. Cần thời gian chứ. Đó là lí do tại sao nó không thường xảy ra cho những người thay đổi dễ dàng hay dễ cáu hay người phải được bảo vệ cẩn thận. Nói chung, đến lúc bạn là thực, hầu hết lông tóc đã rụng rồi, và mắt bạn lòi ra và bạn bị chùng khớp và run lẩy bẩy. Nhưng những điều này không thành vấn đề chút nào, vì một khi bạn là thực, bạn không thể xấu được, ngoại trừ những người không hiểu.... Một khi bạn là thực, bạn không thể trở thành không thực lần nữa. Nó kéo dài mãi mãi.” Yêu làm bạn thành thực; bằng không bạn vẫn còn chỉ là hư tưởng, mơ, không thực chất gì trong nó. Yêu cho bạn thực chất, yêu cho bạn tính hoà hợp, yêu làm cho bạn được định tâm. Nhưng nó chỉ là một nửa của cuộc hành trình; nửa kia phải được làm đầy đủ qua thiền, nhận biết. Nhưng yêu chuẩn bị cho bạn về nửa kia. Yêu là nửa bắt đầu và nhận biết là nửa kết thúc. Giữa hai điều này bạn đạt tới Thượng đế. Giữa yêu và nhận biết, giữa đôi bờ này, dòng sông hiện hữu tuôn chảy. Đừng né tránh yêu. Đi qua nó đi, với mọi nỗi đau của nó. Vâng, nó gây đau, nhưng nếu bạn đang trong yêu thì cũng chả thành vấn đề. Thực ra, tất cả những đau đó làm mạnh cho bạn. Thỉnh thoảng nó gây đau thực, đau lắm, đau khủng khiếp, nhưng tất cả những vết thương đó là cần để khơi dậy bạn, để thách thức bạn, để làm cho bạn bớt ngủ đi. Tất cả những tình huống nguy hiểm đó là cần để làm cho bạn tỉnh táo. Yêu chuẩn bị nền đất, và trong mảnh đất của tình yêu, hạt mầm của thiền có thể mọc lên - và chỉ trong mảnh đất của tình yêu thôi.
275 Cho nên những người trốn khỏi thế giới vì sợ sẽ không bao giờ đạt tới thiền được. Họ có thể ngồi trong hang động Himalaya trong nhiều kiếp cùng nhau, họ sẽ không đạt tới thiền. Nó là không thể được - họ đã không thu được nó. Đầu tiên nó phải được thu lấy trong thế giới; đầu tiên họ phải chuẩn bị mảnh đất. Và chính duy nhất tình yêu chuẩn bị cho mảnh đất này. Do đó nhấn mạnh của tôi với các sannyasins là không từ bỏ thế giới. Sống trong nó, nhận thách thức của nó, chấp nhận nguy hiểm của nó, cái đau, vết thương của nó. Đi qua nó, không né tránh nó. Đừng cố tìm đường tắt vì không có đường tắt. Nó là cuộc vật lộn, nó là gian truân, nó là nhiệm vụ khó khăn lên dốc, nhưng đó là cách người ta đạt tới đỉnh. Và vui vẻ sẽ nhiều hơn, nhiều hơn nhiều, so với nếu bạn được thả xuống đỉnh từ máy bay trực thăng, vì bạn sẽ đạt tới đó mà không trưởng thành; bạn sẽ không có khả năng tận hưởng nó. Nghĩ về khác biệt này đi.... Bạn cố gắng vất vả để lên tới Everest - nó nguy hiểm thế, mọi khả năng của chết trên đường, mọi khả năng của không bao giờ đạt tới đỉnh - hiểm trở, nguy hiểm, cái chết chờ đợi bạn ở từng bước; nhiều cạm bẫy thế và nhiều khả năng thế của việc bị thất bại thay vì thành công - trong một trăm khả năng chỉ có một khả năng là bạn có thể đạt tới. Nhưng bạn càng tới gần đỉnh hơn, niềm vui càng dâng lên cao hơn trong bạn, tâm linh của bạn soải cánh bay cao hơn. Bạn kiếm được nó, nó không phải là cho không, và bạn càng trả giá cho nó nhiều, bạn sẽ càng tận hưởng nó nhiều. Thế rồi nghĩ mà xem: bạn có thể được thả từ máy bay trực thăng lên đỉnh. Bạn sẽ đứng trên đỉnh và bạn sẽ chỉ trông ngu si, ngu xuẩn - bạn làm gì ở đây? Trong năm phút bạn sẽ được kết thúc. Bạn sẽ nói, “Vậy mình đã thấy nó rồi! Chả có gì mấy ở đây!”
276 Cuộc hành trình này tạo ra mục đích. Mục đích không phải là đang ngồi đó ở cuối cuộc hành trình, cuộc hành trình tạo ra nó tại từng bước. Cuộc hành trình là mục đích. Cuộc hành trình và mục đích là không tách rời, chúng không phải là hai điều. Mục đích và phương tiện không phải là hai điều. Mục đích lan toả khắp con đường; mọi phương tiện đều chứa mục đích trong chúng. Cho nên đừng bao giờ bỏ lỡ cơ hội sống, được sống động, có trách nhiệm, được cam kết, được tham gia. Đừng là kẻ hèn. Đối diện cuộc đời đi, đương đầu với nó, và thế thì dần dần, dần dần cái gì đó bên trong bạn sẽ kết tinh lại. Vâng, điều đó cần thời gian. Ngựa Da là phải: “Nói chung, đến lúc bạn là thực, hầu hết lông tóc đã rụng rồi, và mắt bạn lòi ra và bạn bị chùng khớp và run lẩy bẩy. Nhưng những điều này không thành vấn đề chút nào, vì một khi bạn là thực, bạn không thể xấu được, ngoại trừ những người không hiểu.... Một khi bạn là thực, bạn không thể trở thành không thực lần nữa. Nó kéo dài mãi mãi.” Nó là mãi mãi, nhưng người ta phải kiếm được nó. Để tôi nhắc lại điều đó: trong cuộc sống bạn không thể có được cái gì cho không cả, và nếu bạn được nó, nó là vô dụng. Bạn phải trả giá cho nó, và bạn càng trả nhiều cho nó bạn sẽ càng được nhiều hơn từ nó. Nếu bạn có thể mạo hiểm cả đời bạn trong yêu, thành đạt của bạn sẽ là lớn: yêu sẽ đưa bạn quay trở lại với bản thân bạn, nó sẽ cho bạn vài thoáng nhìn về thiền. Thoáng nhìn đầu tiên về thiền xảy ra trong yêu, và thế rồi ham muốn lớn nảy sinh trong bạn để đạt tới những thoáng nhìn đó - không chỉ như những thoáng nhìn mà như trạng thái để cho bạn có thể sống trong những trạng thái đó mãi mãi và mãi mãi. Yêu cho bạn hương vị của thiền.
277 Một kinh nghiệm đáng yêu, cực thích là kinh nghiệm đầu tiên về samadhi, về cực lạc. Nó sẽ làm cho bạn khao khát hơn. Bây giờ bạn sẽ biết cái gì là có thể và bây giờ bạn không thể được thoả mãn với điều trần tục. Điều thiêng liêng đã xuyên thấu vào bạn, điều thiêng liêng đã đạt tới tim bạn. Thượng đế đã chạm vào tim bạn, bạn đã cảm thấy cái chạm đó. Bây giờ bạn sẽ muốn sống trong khoảnh khắc đó mãi mãi, bạn sẽ muốn khoảnh khắc đó trở thành toàn thể cuộc sống của bạn. Nó trở thành đấy. Và chừng nào nó chưa trở thành, con người vẫn còn chưa được mãn nguyện. Yêu một mặt sẽ cho bạn niềm vui lớn, và mặt khác sẽ cho bạn khao khát về niềm vui vĩnh hằng. Câu hỏi 3 Sao Thầy sống như vua vậy? Sao không? Tôi là người Do Thái cổ! Bạn biết người Do Thái không? - nếu bạn hỏi họ một câu hỏi, họ trả lời nó bằng câu hỏi khác. Có một câu chuyện nổi tiếng về một nhà vua. Ông ấy có nhiều người Do Thái trong triều đình vì họ là những người giầu, nhưng ông ấy rất bực mình bởi thói quen của họ. Bất kì khi nào ông ấy hỏi bất kì cái gì, họ đều trả lời nó bằng câu hỏi khác. Ông ấy trở nên quá nhàm chán, bực bội tới mức ông ấy hỏi Đại Tể tướng của mình, “Phải
278 làm gì với những người này? Họ không thể bị tống ra khỏi triều đình, nhưng họ làm ta bực mình lắm. Bất kì khi nào ta hỏi cái gì đó họ bao giờ cũng trả lời bằng câu hỏi khác.” Tể tướng nói, “Tốt hơn cả là chúng ta đi hỏi giáo sĩ. Triệu giáo sĩ vào. Ông ta là ông già trí huệ; ông ta sẽ giúp chúng ta và ông ta sẽ có khả năng giải thích cho chúng ta nữa về cái gì là nguyên nhân của thói quen Do Thái này.” Thế là giáo sĩ được triệu tới và nhà vua hỏi giáo sĩ, “Tại sao người Do Thái các ông bao giờ cũng trả lời một câu hỏi bằng câu hỏi khác?” Và giáo sĩ nói, “Sao không?” Bạn hỏi tôi, “Sao Thầy sống như vua vậy?” Có bốn khả năng sau khi bạn trở nên chứng ngộ. Khả năng thứ nhất Janak và Marcus Aurelius đi theo: họ được sinh ra là vua, sau khi họ trở nên chứng ngộ họ vẫn còn là vua. Khả năng thứ hai Jesus và Kabir đi theo: họ được sinh ra là kẻ ăn xin, sau chứng ngộ họ vẫn còn là kẻ ăn xin. Khả năng thứ ba được Mahavira và Phật theo: họ được sinh ra là vua, khi họ trở nên chứng ngộ họ vẫn còn là kẻ ăn xin. Thế rồi, tôi nghĩ, đổi đi.... tôi được sinh ra là kẻ ăn xin, tôi quyết định sống như vua. Đó là khả năng thứ tư và không có khả năng nào khác, cho nên tôi kết thúc khả năng cuối cùng. Ai đó phải làm điều đó, bằng không thì lịch sử vẫn còn không đầy đủ.
279 Một Thiền sư sắp chết. Ngay trước khi ông ấy trút hơi thở cuối cùng ông ấy mở mắt ra và hỏi đệ tử, “Làm ơn giúp ta tìm ra cách chết khác.” Họ hỏi, “Đây là loại câu hỏi gì vậy?” Ông ấy nói, “Ta nên chết nằm hay chết ngồi hay chết đứng? Các ông đã bao giờ nghe nói về bất kì ai chết khi ngồi chưa?” Họ nói, “Dạ có ạ, chúng tôi đã nghe nói rằng nhiều người, đặc biệt các sư Phật giáo - họ ngồi trong tư thế siddhasan, trong tư thế hoa sen đầy đủ, và chết. Chúng tôi đã nghe nói về nhiều người chết trong tư thế ngồi.” “Các ông đã bao giờ nghe nói,” thầy hỏi, “về bất kì ai chết đứng chưa?” Họ nói, “Điều đó thì rất hiếm hoi, nhưng chúng tôi đã nghe một câu chuyện rằng ngày xưa một thầy đã chết đứng.” Thế rồi thầy nói, “Thế thì không phương án nào còn lại cả. Ta sẽ chết đứng lộn đầu xuống vậy.” Và ông ấy chết - đứng lộn đầu. Ai đó phải hoàn thành nó chứ. Mọi phương án đều phải được thử. Câu hỏi 5 Câu hỏi của tôi liên quan tới bước nhảy lượng tử. Làm sao nhảy, nhảy ở đâu, và ai hay cái gì làm việc nhảy?
280 Jamia, nghĩa của bước nhảy lượng tử là ở chỗ bạn không tìm thấy ai ở đó bên trong bạn, người có thể nhảy, bạn không tìm thấy chỗ nào mà bạn có thể nhảy và bạn không tìm thấy phương tiện nào để nhảy. Đó là nghĩa của bước nhảy lượng tử. Bước nhảy lượng tử không phải là bước nhảy, nó là việc biến mất. Bước nhảy lượng tử là hoàn toàn gián đoạn với quá khứ. Nếu nó là liên tục nó chỉ là bước nhảy, không lượng tử. Đó là nghĩa của từ 'lượng tử'. Bạn đã từng là ai đó mãi cho tới giờ; nếu bạn làm cái gì đó, thế thì bạn sẽ vẫn còn liên tục với quá khứ bởi vì người làm sẽ là quá khứ. Nếu bạn hỏi làm sao lấy bước nhảy lượng tử, ai sẽ dùng phương pháp luận nào? Cái cũ, quá khứ, tâm trí, tâm trí được tích luỹ sẽ dùng phương pháp luận. Nhưng làm sao bạn sẽ trở thành mới? Nó là cái cũ cố trở thành cái mới. Bạn có thể có quần áo mới, mặt mới, lớp vec ni mới, nhưng bạn sẽ vẫn còn như cũ; bạn tiếp tục. Bước nhảy lượng tử là khoảnh khắc của hiểu biết rằng quá khứ không còn đó nữa, rằng nó chỉ là kí ức, chỉ là điều bịa đặt của tưởng tượng bây giờ; nó không có thực tại. Nếu quá khứ không còn đó nữa, bạn là ai? - bởi vì bạn chỉ bao gồm quá khứ của bạn. Krishnamurti nói, “Quá trình ý nghĩ tạo ra nhà tư tưởng.” Và ông ấy là đúng - không có điều ngược lại. Bình thường bạn nghĩ, “Mình là nhà tư tưởng, do đó có quá trình ý nghĩ.” Nó không phải vậy. Không có nhà tư tưởng nào trong bạn nhưng chỉ có quá trình ý nghĩ. Và khi bạn nghĩ về toàn thể quá trình ý nghĩ và bạn gắn nó lại cùng nhau, nhà tư tưởng được sinh ra. Nhà tư tưởng không có đó. Để ý nghĩ biến mất đi, và khi ý nghĩ biến mất, nhà tư tưởng sẽ biến mất. Nếu
281 không có ý nghĩ, không có nhà tư tưởng bên trong. Cho nên 'nhà tư tưởng' không là gì ngoài cái tên khác cho toàn thể sự liên tục ý nghĩ. Nếu bạn có thể hiểu được điều này - rằng quá khứ không là gì ngoài ý nghĩ - đột nhiên một trống rỗng lớn sẽ nảy sinh trong bạn, một vực thẳm lớn. Bạn không hiện hữu, không ai có đó bên trong. Đây là điều Phật gọi là anatta, vô ngã, không bản ngã. Trong khoảnh khắc đó khi bạn không thể tìm được bản thân mình, bước nhảy lượng tử đã xảy ra. Hoàng đế Lương Vũ của Trung Quốc hỏi Bồ đề đạt ma, “Tâm trí ta vẫn còn rất căng thẳng, lo âu. Ta bao giờ cũng cảm thấy bất ổn, không thoải mái. Ta chưa bao giờ thấy an bình nào của tâm trí. Ngài giúp ta được không.” Bồ đề đạt ma nhìn vào mắt ông ấy. Và đó không phải là cái nhìn thường - Bồ đề đạt ma là thầy rất dữ tợn. Nhà vua là người rất bạo dạn, đã chinh chiến nhiều trận và thắng, nhưng ông ta bắt đầu run lên khi Bồ đề đạt ma nhìn vào mắt ông ta. Và Bồ đề đạt ma nói, “Thôi được, ngày mai ông tới đi, sáng sớm vào, quãng bốn giờ sáng, và đem tâm trí của ông lại cho ta và ta sẽ làm cho nó thanh thản mãi mãi.” Khi nhà vua đi xuống bậc đá, Bồ đề đạt ma lại nói to lần nữa, “Nghe đấy, đừng quên mang tâm trí ông tới! Tới vào bốn giờ sáng và đem tâm trí ông tới. Và ta sẽ làm cho nó thanh thản mãi mãi!” Nhà vua có chút phân vân. “Ông ta ngụ ý gì, ‘Đem tâm trí tới, đừng quên sao’?Ta tới mà không có tâm trí nữa sao? Ta và tâm trí ta là một. Người này có vẻ điên! Và cái cách mà ông ta nhìn ta... đôi mắt dữ tợn đó.... Và ông ta có vẻ như kẻ sát nhân nữa! Và đi một mình, sáng sớm bốn giờ khi trời còn tối, tới người điên này... và
282 người ta chẳng bao giờ biết ông ta sẽ làm gì, ông ta sẽ đối xử với ta thế nào.” Nhưng nhà vua không thể ngủ được. Nhiều lần ông ấy đã quyết định không đi, nhưng có hấp dẫn lớn nữa, cái gì đó như sức hút nam châm lớn. Người này dữ tợn, nhưng có tình yêu lớn trong mắt người đó nữa. Cả hai có đó - mắt ông ta giống như lưỡi kiếm và cũng giống như hoa sen. Nhà vua không thể cưỡng lại được. Ông ấy nói, “Ta phải nhận mạo hiểm này.” Và vào bốn giờ ông ấy phải đi. Bồ đề đạt ma đang ngồi với cây thiền trượng lớn. Ông ấy nói với nhà vua, “Ngồi trước ta. Và tâm trí ông đâu? Ta đã bảo ông mang nó đi cùng ông!” Và nhà vua nói, “Ngài nói điều vô nghĩa gì vậy? Nếu ta ở đây, vậy thì tâm trí ra cũng ở đây. Tâm trí là cái gì đó bên trong ta. Làm sao ta có thể quên được nó? Làm sao ta có thể 'mang' nó được?” Bồ đề đạt ma nói, “Vậy một điều là chắc chắn: tâm trí đó là ở bên trong. Vậy nhắm mắt lại và đi vào bên trong và thử tìm ra nó. Và bất kì khi nào ông bắt được nó, cứ bảo ta và ta sẽ đưa nó vào nghỉ ngơi mãi mãi. Nhưng đầu tiên nó phải bị bắt lại, chỉ thế thì ta mới có thể trị nó được.” Nhà vua nhắm mắt lại. Toàn thể sự việc là ngu xuẩn, nhưng không đâu mà đi bây giờ - nó phải được làm. Ông ấy nhắm mắt. Và thầy ngồi đó với cây thiền trượng - và ông ấy có thể bị đập hay ông ấy có thể bị đánh, cho nên đó không phải là tình huống bình thường. Ông ấy không thể ngủ được. Ông ấy đã không ngủ cả đêm rồi - ông ấy đã từng nghĩ liệu nên đến hay không đến.... Và sự hiện diện của thầy và im lặng của rừng và bóng tối của đêm và toàn thể tình huống kì lạ này: rằng người này thậm chí có
283 thể chặt đầu nhà vua...ông ấy trở nên rất tỉnh táo! Nguy hiểm tới mức ông ấy đã trở nên rất chăm chú. Lần đầu tiên trong đời ông ấy nhìn vào trong bản thân mình. Nhưng sách Bí mật của Hoa Vàng nói, nhà vua quay ánh sáng của mình vào bên trong lần đầu tiên: ông ấy nhìn vào bên trong, ông ấy tìm bên trong - ông ấy thực sự tìm, chân thành tìm - và ông ấy càng tìm, ông ấy càng trở nên nhận biết hơn rằng không có tâm trí. Không có ai bên trong cả - nó là ngôi nhà trống - chúng ta chỉ đã tin vào điều đó. Chúng ta đã chấp nhận niềm tin của người khác về linh hồn, cái ta, bản ngã. Chúng ta chưa bao giờ nhìn vào nó, chúng ta chưa bao giờ kiểm nó. Và ông ấy càng tìm thấy rằng không có ai để được tìm, ông ấy càng trở nên hạnh phúc hơn, vui vẻ hơn. Mặt ông ấy thảnh thơi, duyên dáng lớn bao quanh ông ấy. Nhiều giờ trôi qua, nhưng với ông ấy không có vấn đề về thời gian chút nào. Ông ấy ngồi và ngồi, và tận hưởng phúc lạc này mà ông ấy đã nếm trải lần đầu tiên trong đời. Cái gì đó vui mừng mênh mông đang giáng xuống ông ấy. Thế rồi mặt trời bắt đầu lên, và với tia sáng đầu tiên của mặt trời, Bồ đề đạt ma nói với ông ấy, “Thưa ông, thời gian đủ rồi. Bây giờ mở mắt ra. Ông có tìm thấy bản thân mình bên trong hay không?” Và nhà vua mở mắt ra, nhìn vào thầy, thấy cái đẹp mà sự dữ dằn bắt nguồn từ từ bi, thấy tình yêu, cúi mình chạm chân thầy và nói, “Thầy đã an định nó mãi mãi rồi. Nó không có đó. Bây giờ tôi biết rằng tôi đã tạo ra ồn ào không cần thiết về ai đó mà không tồn tại chút nào.” Đây là bước nhảy lượng tử. Tìm bên trong bạn thấy bạn không có; thế thì không có vấn đề về 'làm sao' và không có vấn đề về 'ở đâu'. Nó đã xảy ra rồi.
284 Jamia, tôi muốn nói với bạn: chỉ trong vài giờ mọi ngày, nhắm mắt lại - trở thành tỉnh táo như Lương Vũ đế đã trở thành; nhớ tới tôi đang ở ngay trước bạn với chiếc kiếm trong tay, sẵn sàng chặt đầu bạn vào bất kì khoảnh khắc nào nếu bạn rơi vào giấc ngủ - và đi vào trong. Và một ngày nào đó, có bước nhảy lượng tử. Bạn sẽ biết chỉ khi nó đã xảy ra. Bạn không làm nó, nó không phải là cái gì về việc làm của bạn; nó là việc xảy ra. Bạn không thể làm được nó bởi vì bạn là cản trở - làm sao bạn có thể làm được nó? Không có đâu mà nhảy, không có ai mà nhảy, không có phương pháp để nhảy. Khi tất cả ba điều này đã được nhận ra, nó đã xảy ra. Thế thì người ta sống như cái trống rỗng, hoàn toàn trống rỗng và vậy mà hoàn toàn tràn đầy. Câu hỏi 6 Tôi ham muốn trở thành sannyasin, nhưng tại chính ý tưởng này một nỗi sợ lớn xâm chiếm tim tôi. Nó mới thế. Và hơn nữa, tôi đã không tới đây để trở thành đệ tử, tôi chỉ tới để gặp một người bạn là sannyasin. Nhưng bạn bị bắt, bạn bị sập bẫy rồi! Bây giờ sẽ rất khó để thoát. Chọn cái mới bao giờ cũng khó, nhưng chỉ những người chọn cái mới, mới sống. Chọn cái cũ là chọn cái chết, không sống. Chọn cái quen thuộc là vẫn còn trong nhà tù của cái quen thuộc. Chọn cái đã biết là né tránh thực sự cái không biết đang gõ cửa. Chọn cái đã
285 biết là bác bỏ Thượng đế, vì Thượng đế bao giờ cũng là không biết - không chỉ không biết, mà không thể biết được. Thượng đế bao giờ cũng tươi tắn, tươi như giọt sương. Thượng đế bao giờ cũng hoàn toàn mới, không quen thuộc, không ghi trên bản đồ, không được lập lịch, không được tính toán. Thượng đế tới chỉ như cái không biết. Và nếu bạn trở nên sợ, nếu bạn co lại, thế thì bạn phải sống trong cái gọi là lỗ đen của bạn. Quá khứ của bạn là gì mà bạn níu bám lấy nó? Cái gì có đó để mà níu bám, ngoại trừ việc nó là quen thuộc? Nhưng nó là mọi khổ, nó là mọi thảm kịch. Nhưng mọi người thậm chí bám lấy khổ nếu chúng là quen thuộc - chúng có vẻ thân thiện. Ngay cả nếu sức khoẻ gõ cửa nhà bạn, bạn không nghe tiếng gõ cửa; bạn níu bám lấy bệnh lao, bệnh ung thư, bởi vì chúng là quen thuộc, bạn đã sống với chúng lâu thế, nó gần như là việc phản bội mà bỏ chúng và trở nên mạnh khoẻ. Đó là lí do tại sao mọi người đang bám lấy khổ. Ngay cả khi cơ hội nảy sinh, khi khổ có thể bị bỏ đi và mở hội có thể bắt đầu, họ liên tục bám lấy khổ. Họ khăng khăng ở trong nó, họ nhấn mạnh vào nó. Cho dù nó mất đi họ vẫn bắt đi bắt lại nó. Nếu khổ này biến mất, họ tạo ra khổ tưởng tượng, ngay lập tức. Họ thậm chí không để một khoảng nhỏ cho vui vẻ đi vào bản thể họ. Nhưng nhớ lấy, chỉ những người chọn cái mới, mới sống. Sống nghĩa là sẵn sàng đi vào trong cái không tính toán, cái không lập lịch. Sống nghĩa là bao giờ cũng sẵn sàng nghe thách thức tới từ nguồn không biết. Nó là nguy hiểm, nhưng sống là nguy hiểm. Chỗ an ninh và an toàn nhất trên thế giới là nấm mồ - ở đó, không cái gì đã xảy ra.
286 Trong một làng nhỏ nơi Mulla Nasruddin sống, uỷ ban thành phố nghĩ tới việc tạo ra một bức tường quanh nghĩa địa. Mulla Nasruddin cũng là thành viên của uỷ ban này. Anh ta đứng dậy, và anh ta nói, “Không cần.” Toàn thể uỷ ban có vẻ phân vân, bởi vì mọi người đều thiên về làm tường quanh nghĩa địa. Mọi người không muốn thấy các nấm mồ và mọi người không muốn thấy cái chết. Mọi người không muốn trở nên nhận biết rằng cái chết hiện hữu. Đó là lí do tại sao nghĩa địa được làm bên ngoài thị trấn, nơi xa xôi. Khi bạn phải đi tới đó, chỉ thế thì bạn mới đi tới đó, bằng không tốt hơn cả là tránh ra. Làng đã phát triển lớn hơn và nghĩa địa thường ở bên ngoài thị trấn không còn ở bên ngoài thị trấn nữa - thị trấn đã phát triển và lan rộng. Cho nên toàn thể uỷ bạn đã đồng ý, nhưng Mulla nói, “Không cần.” Và ông chủ tịch hỏi, “Tại sao ông nói là không cần?” Anh ta nói, “Vì hai lí do. Một: những người ở bên ngoài - họ không muốn đi vào cho nên họ không cần bức tường nào ngăn cản họ. Và hai: những người ở bên trong - họ không thể đi ra được. Cho nên phỏng có ích gì mà làm bức tường? Bức tường được cần chỉ để ngăn cản những người ở trong khỏi đi ra hay ngăn cản người ở ngoài khỏi đi vào. Những người ở ngoài, họ không muốn đi vào trong; họ đi vào trong chỉ trong bất lực hoàn toàn. Khi họ phải đi, khi họ phải được bốn người mang đi, thế thì họ đi. Và một khi họ ở trong họ không thể ra được - không ai đã bao giờ nghe nói về bất kì ai đi ra. Điều đó là vô nghĩa.”
287 Nấm mồ là chỗ an toàn và an ninh nhất trên thế giới, vì không cái gì mới đã bao giờ xảy ra. Nhớ điều đó: đừng trở thành nấm mồ. Tính chất sannyas là mới với bạn, và bạn đã không tới đây để trở thành sannyasin. Bạn nghĩ mọi người là sannyasin ở đây đã tới để trở thành sannyasin sao? Họ đã bị bắt một cách vô nhận biết! Trước khi họ có thể thoát tôi đã bắt giữ tâm họ. Bạn cũng bị bắt bây giờ. Nếu bạn thoát, bạn thoát với rủi ro riêng của bạn. Bạn sẽ hối hận mãi mãi và bạn sẽ cảm thấy tiếc mãi mãi, bởi vì có một cơ hội để được biến đổi, và cơ hội để học cách buông bỏ, cơ hội rơi vào trong bản thể riêng của bạn, nghỉ ngơi trong bản thể riêng của bạn, cơ hội để nở hoa. Nhưng bạn trở nên sợ vì nó là mới. Thiền về những dòng này của Robert Frost: Hai con đường toả đi trong rừng vàng úa, Tiếc là tôi không thể đi cả hai đường, Là lữ khách, tôi đứng lại lâu Nhìn xuôi tít một đường xa nhất Tới chỗ uốn cong khuất vào đất; Rồi nhìn con đường kia, thẳng tắp, Có lẽ nó là tốt hơn, Vì nó phủ đầy cỏ và không có lối mòn; Như thế vì điều đó, việc đi qua nó Chắc đã thực sự làm mòn chúng như nhau, Sáng hôm đó cả hai đường nằm như nhau Trong lá phủ không bước chân dẫm đạp. Ôi, tôi dành đường đầu cho ngày khác!
288 Vẫn biết cách đường dẫn tới đường, Tôi hoài nghi có nên quay lại không. Tôi sẽ nói điều này với sự khát khao Ở đâu đó thời đại tiếp thời đại do đó: Hai con đường toả ra trong rừng, và tôi - Tôi lấy con đường ít người qua, Và điều đó làm nên mọi khác biệt. Bao giờ cũng chọn cái mới, ít người đã đi qua. Bao giờ cũng chọn cái không biết, ít người đi qua, “Và điều đó làm nên mọi khác biệt.” Cuộc sống trưởng thành chỉ bằng việc chọn thách thức. Cuộc sống trưởng thành chỉ bằng việc đi vào trong bão tố. Cuộc sống trưởng thành chỉ bằng việc mạo hiểm, liều lĩnh. Tính chất sannyas cần dũng cảm. Tính chất sannyas cũ không nguy hiểm thế. Mọi người nghĩ tính chất sannyas của tôi là dễ hơn ý tưởng cổ đại, cũ về sannyas. Họ hoàn toàn sai. Tính chất sannyas cũ là rất đơn giản bởi vì nó được mong đợi - không chỉ được mong đợi mà còn được đòi hỏi - rằng bạn từ bỏ thế giới. Nó là đơn giản. Bạn đi vào trong tu viện, bạn sống ở đó - không bị quấy rối, không bị thế giới làm sao lãng. Thiền trở thành toàn thể cuộc sống của bạn mà không có sao lãng nào. Nó là cuộc sống đơn điệu. Từ ‘monastery- tu viện’ và ‘monotony-đơn điệu’ bắt nguồn từ cùng gốc, mà từ ‘monk-sư’ cũng vậy. Cuộc sống được lắng đọng, đơn điệu, lặp lại, cùng một thứ, và thế giới bị bỏ lại xa đằng sau. Nó đã là dễ dàng. Tính chất sannyas của tôi là phức tạp hơn nhiều. Bạn phải sống trong bãi chợ và vậy mà sống dường như bạn đang sống trong tu viện. Bạn phải chấp nhận mọi sao
289 lãng của cuộc sống và vậy mà vẫn còn không bị sao lãng. Bạn phải ở trong thế giới nhưng không là một