phần mặt bằng của nhà xưởng bên trái khi ta từ sảnh bước vào trong nhà máy đã đang phục vụ sản xuất. Tòa còn lại vẫn để trống hoàn toàn. Ông đặt mua thêm máy móc, một số tại chỗ, một số từ quê nhà. Ngoài nhu cầu của quân đội, còn cả một thị trường chợ đen đói khát chờ ông đáp ứng. Lúc này Oskar biết mình có thể thành đại gia. Đến giữa hè 1940, ông sẽ thuê 250 lao động Ba Lan và phải tính mở thêm ca đêm. Nhà máy máy nông nghiệp của Herr Hans Schindler tại Zwittau khi ăn nên làm ra nhất cũng chỉ có năm mươi người. Cảm giác vượt mặt người cha mình chưa tha thứ thật ngọt ngào. Trong năm thỉnh thoảng Itzhak Stern sẽ tìm đến Schindler để thu xếp việc làm cho vài thanh niên Do Thái - một trường hợp đặc biệt; một đứa con côi từ Łódź; con gái một viên thư ký ở Judenrat. Trong vòng vài tháng, Oskar đã thuê tới 150 lao động Do
Thái và nhà máy đã hơi có tiếng tăm là một chốn nương thân. Năm ấy, cũng như những năm tiếp theo của cuộc Thế chiến, người Do Thái sẽ cố gắng tìm một công việc được đánh giá là cần thiết phục vụ chiến tranh. Vào tháng Tư, Toàn quyền Hans Frank ra sắc lệnh di tản dân Do Thái khỏi Cracow. Đó là một quyết định kỳ lạ vì chính quyền Đế chế vẫn đang di chuyển dân Do Thái và Ba Lan sang vùng Đức thuộc với tốc độ gần mười ngàn người một ngày. Thế nhưng điều kiện tại Cracow, Frank nói với nội các của y, thật đáng hổ thẹn. Y biết có những sĩ quan cấp sư đoàn người Đức phải sống chung tòa nhà với bọn Do Thái. Các sĩ quan cao cấp hơn cũng phải chịu sự lăng nhục đáng hổ thẹn tương tự. Trong sáu tháng tới, y hứa, y sẽ làm Cracow judenfrei (sạch bóng Do Thái). Chỉ có tàn dư khoảng năm ngàn tới sáu ngàn lao động lành nghề được lưu lại. Còn lại sẽ bị chuyển đến các thành phố khác trong vùng Đức thuộc, Warsaw hoặc Radom, Lublin hoặc Czestochowa. Dân Do Thái có thể tự nguyện dọn đến thành phố nào mình muốn, miễn là trước ngày 15 tháng Tám. Ai còn ở lại sau ngày đó sẽ bị chở bằng xe tải với một lượng hành lý hạn chế đến bất cứ nơi nào thuận cho nhà đương cục. Kể từ ngày 1 tháng Mười một, Hans Frank cam kết, người Đức ở Cracow có thể hít thở “bầu không khí Đức trong lành,” và đi lại ngoài đường mà không thấy “lúc nhúc bóng dân Do Thái”. Năm ấy Frank sẽ không thành công trong việc cắt giảm dân số Do Thái đến mức thấp như vậy, nhưng khi kế hoạch vừa được công bố, trong cộng đồng Do Thái ở Cracow, đặc biệt là nhóm thanh niên, xuất hiện một làn sóng săn lùng chứng nhận chuyên môn. Những người như Itzhak Stern, điệp viên chính thức và không chính thức của Judenrat, đã lên một danh sách các nhà hảo tâm, những người Đức họ có thể nhờ giúp đỡ. Trong đó có Schindler; và Julius Madritsch, một cựu binh người Vienna đã tìm được cách giải ngũ khỏi Wehrmacht, và trở thành Treuhänder của một nhà máy sản xuất quân phục. Madritsch nhìn thấy lợi
ích từ các hợp đồng của Tổng cục Quân giới và đang tính mở một nhà máy quân phục riêng ở khu ngoại ô Podgórze. Cuối cùng ông còn giàu hơn cả Schindler, nhưng vào annus mirabilis (34) 1940 ông vẫn đang đi làm thuê. Ông có tiếng là người nhân ái - thế là đủ. Đến 1 tháng Mười một năm 1940, Frank đã di dời được 23.000 người Do Thái tình nguyện khỏi Cracow. Một số chuyển đến các ghetto mới ở Warsaw và Łódź. Có thể hình dung ra những trống trải ở bàn ăn, những đau buồn ở nhà ga nhưng mọi người đón nhận nó một cách cam chịu, tự nhủ, Ta sẽ phục tùng, và đây sẽ là tột cùng của những gì chúng đòi hỏi. Oskar biết việc này sẽ xảy ra, nhưng, như chính người Do Thái, hy vọng đây chỉ là một sự cực đoan tạm thời. Đó nhiều khả năng sẽ là năm vất vả nhất đời Oskar - một năm lo gây dựng nhà máy từ một xưởng sản xuất phá sản thành một công ty đáng kể trong mắt chính quyền. Khi tuyết đầu mùa rơi, Schindler nhận thấy và bực bội trước hiện tượng, vào một ngày bất kỳ, có đến trên dưới sáu mươi công nhân Do Thái vắng mặt. Họ bị SS giữ lại trên đường đi làm và trưng dụng để dọn tuyết. Herr Schindler đến thăm anh bạn Toffel tại Tổng hành dinh SS trên phố Pomorska để phàn nàn. Có ngày, ông bảo Toffel, tôi có đến 125 người vắng mặt. Toffel thú thật. “Anh phải hiểu rằng ở đây có những thằng cha chả quan tâm chó gì đến sản xuất hết. Với bọn ấy bắt Do Thái xúc tuyết là vấn đề mang tính ưu tiên dân tộc. Cả tôi cũng đếch hiểu… trong đầu chúng đó là một nghi thức quan trọng, bắt Do Thái xúc tuyết. Mà không riêng gì anh, ai cũng dính vụ này.” Oskar hỏi, thế họ có kêu ca không. Có chứ, Toffel nói. Tuy nhiên, anh ta tiếp, một nhân vật tai to mặt lớn ở Phòng Ngân sách và Xây dựng của SS khi ăn trưa ở Pomorska từng nói, nếu tin rằng một tên công nhân Do Thái lành nghề có chỗ trong nền kinh tế của Đế chế thì ta có thể bị quy tội phản quốc. “E rằng anh còn phải chịu đựng vụ xúc tuyết này dài dài, Oskar.”
Trong một khoảnh khắc, Oskar biến thành người yêu nước phẫn nộ, mà cũng có thể là kẻ trục lợi phẫn nộ. “Muốn thắng cuộc chiến này,” Oskar nói, “thì phải tống khứ mấy thằng như thế khỏi SS.” “Tống khứ bọn ấy?” Toffel hỏi. “Anh đùa à, chính mấy thằng con hoang đó làm sếp chứ ai.” Những cuộc đối thoại như vậy đã biến Oskar thành người cổ xúy cho nguyên tắc chủ nhà máy phải có quyền bất khả xâm phạm trong việc sử dụng công nhân, còn công nhân phải có quyền đến nhà máy, không bị tạm giữ và bạo hành trên đường đi làm và ngược lại. Trong mắt Oskar, đó không chỉ là nguyên tắc đạo đức mà còn là nguyên tắc kinh doanh. Sau cùng, ông sẽ tuân thủ nó hết mức có thể ở Deutsche Email Fabrik. (34) Tiếng Latin, nghĩa là “năm của những điều kỳ diệu”.