phần của phương trình đã cứu mạng bà dưới sảnh. Bà cảm ơn. Danka có thể sẽ cần đến lòng hiếu khách của bà ta lần nữa. Từ giờ trở đi, vì bà nhìn trẻ hơn cái tuổi bốn mươi hai và vẫn còn khỏe mạnh, bà Dresner sẽ nỗ lực sinh tồn trên cơ sở đó - cơ sở kinh tế, tức là giá trị giả định mà sức khỏe mang lại cho bà trong mắt Tổng cục Quân giới hay cơ quan nào khác của guồng máy chiến tranh. Nhưng bà chẳng lấy gì làm chắc chắn. Thời buổi
này, chỉ cần nhận thức được phân nửa sự thật, ta sẽ hiểu rằng với SS, cái chết của một người Do Thái mà xã hội không được phép nhân nhượng ăn đứt mọi giá trị của người này với tư cách một vật phẩm lao động. Câu hỏi là, trong một thời đại như thế, Ai cứu Juda Dresner, nhân viên mua sắm của nhà máy? Ai cứu Janek Dresner, thợ sửa ô tô tại xưởng của Wehrmacht? Ai cứu Danka Dresner, lao công của Luftwaffe, vào buổi sáng mà SS rốt cuộc đã quyết định bỏ qua giá trị kinh tế của họ? * Trong khi cậu trai OD thu xếp sự sinh tồn của bà Dresner tại hành lang ngôi nhà trên phố Dabrowski, các thành viên Zionist của phong trào thanh niên Halutz và ZOB đang chuẩn bị một hành động phản kháng hữu hình hơn. Họ tìm được đồng phục của Waffen SS và nhờ vậy có thể vào nhà hàng Cyganeria của quân dự bị SS ở Św Ducha Plac bên kia quảng trường, đối diện rạp hát Slowacki. Tại đây họ đặt một quả bom thổi tung bàn ghế lên mái nhà, xé vụn bảy lính SS và làm bị thương hơn bốn mươi tên nữa. Khi nghe tin, Oskar biết suýt nữa mình cũng đã có mặt ở đó, để phỉnh phờ vài gã sĩ quan. Mục đích sâu xa của Shimon và Gusta Dranger cùng đồng đội là đi ngược lại truyền thống dĩ hòa vi quý của ghetto, biến nó thành phong trào phản kháng tập thể. Họ đánh bom rạp chiếu bóng Bagatella dành riêng cho SS tại phố Karmelicka. Trong bóng tối nhập nhòe lời hứa hẹn của Leni Riefenstahl về đàn bà Đức, dành cho các binh sĩ mỏi mệt vì thực hiện nhiệm vụ đất nước giao phó giữa ghetto man rợ này hay trên đường phố ngày một lắm hiểm nguy của Cracow, và chỉ trong chớp mắt một lưỡi lửa khổng lồ vàng rực đã bùng lên nhận chìm tất cả. Trong mấy tháng liền, ZOB đánh chìm tàu tuần tiễu trên sông Vistula, phóng hỏa một cơ số xưởng ô tô quân sự trong thành phố, cung cấp Passierschein cho những người đáng lẽ không được
nhận giấy này, tuồn ảnh hộ chiếu vào trung tâm để làm giả giấy tờ Aryan, làm trật bánh đoàn tàu thanh lịch dành riêng cho quân đội chạy tuyến Cracow-Bochnia, và phát hành tờ báo cách mạng của mình. Họ cũng gài bẫy cho hai cấp phó của Cảnh sát trưởng OD Spira, Spitz và Forster, hai kẻ đã lên danh sách bỏ tù hàng ngàn người, rơi vào bẫy phục kích của Gestapo. Họ đã xào lại một trò chơi khăm quen thuộc của sinh viên. Một người bọn họ đóng giả làm chỉ điểm, hẹn hai viên cảnh sát ở một làng gần Cracow. Đồng thời một người khác cũng vào vai chỉ điểm mật báo cho Gestapo biết hai thủ lĩnh của phong trào kháng chiến Do Thái sẽ xuất hiện tại một điểm hẹn cụ thể. Spitz lẫn Forster đều bị hạ gục khi đang chạy trốn Gestapo. Tuy vậy, phong cách phản kháng của cư dân ghetto vẫn là của Artur Rosenzweig, người, vào tháng Sáu, khi được yêu cầu lập danh sách trục xuất hàng nghìn người, đã ghi tên mình, vợ và con gái lên hàng đầu. Còn ở Zablocie, tại sân sau của Emalia, Jereth và Oskar Schindler đang theo đuổi phương thức phản kháng riêng của họ, bằng cách lên kế hoạch xây dựng khu lán thứ hai.