Le Bao Ngoe, @ 9 3 16n den dau, hQ cung kh<'.'mg tin va tc:10 ra hi�u l'.mg nguqc. HQ th�m chi con ch�c ch�n ve niem tin CLla minh han truac. Nhiing nguoi nay se tiep h,ic tc:10 ra nhieu thuyet am muu va tin don mai ve vi�c "sv th�t da duqc dan xep, che d�y ... ", du ngoai niem tin, h9 ch�ng c6 bat ky b�ng chung nao trong tay. Vi dv, mot nguoi tin ch�c b9n h9c dot, den khi b9n d9t diem cao ho�c thi d6 mot truong d9i h9c danh gia, hQ se ngh1 r�ng b9n g�p may ho�c gia dinh b9n mua diem, gian l�n, b6i dieu d6 cung co cho niem tin s�n c6 cua h9. N6i dan gian, nhfmg nguoi chan ghet se c6 XU huang tin vao nhung loi don xau ve b9n, bat ke' chung vo ly den muc nao, dong thoi co g�ng phu nh�n nhung dieu tot d�p cua b9n. Vi v�y, co g�ng de ca the giai cong nh�n va yeu thich minh la mot lo9i ao tu6ng. Nhin tfr ben ngoai, vi�c lay danh gia cua nguoi khac lam d(mg Ive phat trie·n rat h9p ly va m9nh me, nhung an sau ben trong, bc:1n dang cho nguoi khac quyen quyet dinh gia tri cua mlnh. B9n bi anh hu6ng va rang buoc b6i nhiing danh gia xung quanh, nhung n6 Ive cua b9n la de th6a man cai nhln cua nguoi khac chu khong phai vi ban than mlnh. C6 mot do9n van rat hay trong bai viet "Song 6 doi, b9n khong nq ai loi giai thich ve cuoc song cua mlnh" duqc dang tai tren trang phunutoday. vn nam 2018: "Slmg & tren dai, b�n khong the lam vva l<'mg tit ca m9i ngtt<'1i, v�y nen c6 nhftng viec h�n khtmg dn phai giai thfch v&i bit ctt ai.
Bit ke b�n c6 thuin khi�t ra sao, khi g�p ngudi phu'c t�p thi trong mit h9, b�n cung tr& thanh ngudi tam ccJ. Bit ke b�n c6 chan thanh ca nao, g�p ngVdi hoai nghi thi trong mit h9, b�n ciing thanh ngVdi dang ngd. Bit ke b�n c6 chuyen nghi�p ca nao, g�p ngudi khong du hieu bi�t, b�n ciing chi fa ngudi kem c6i." V�y CUQC chien de chl.l'Ilg minh ban than voi nguoi khac dem l9i ket qua ra sao? Co le ta ch�ng can thay doi dieu gl, bai van de n�m a dinh kien cu.a nguoi khac. Neu chung ta xuat s�c, nhfrng nguoi ghet ta co yeu quy ta khong? Khong! Neu chung ta khong hoan hao, nhfrng nguoi thvc long yeu thuang ta co ghet b6 ta khong? Cung khong! Xa h9i nay nghi gl la quyen cu.a h9. Ch�ng co quy dinh neu b9n thanh cong thl tat ca m9i nguoi bu9c phai ton trong va yeu quy b9n. Nguoi nao ghet b9n v�n se ghet thoi. Dung co lam hai long ca the gi6i. Tren doi nay khong co ai khong bi nguoi khac chan ghet, cho du ho tot d�p va hoan hao the nao di nfra. Cang sq lam mat long m9i nguoi, b9n cang mat di tv do va ca tinh rieng. Vl khong the' song sao cho ca the gioi deu yeu thich b9n, nen hay la chinh mlnh va song thoai mai theo each b9n muon, v�y la du roi. B9n than men, b9n co thanh cong hay khong thl lien quan gl den nguoi khac? K� nhfrng ke ghet mlnh va buoc tiep ve phia truoc di thoi.
..... ._...ft�i;i<1c?.� . �- C-«u ngu:oi � hayc-«u cho? Cuoi nam 2018, m9t cau hoi xuat hi�n gay tranh cai gay gilt tren m.;mg xa h9i Tay Ban Nha: Mot dva tre dot nh�p vao nha b�n va chang may gay chay nha. Chu ch6 cua b�n iJ trong d6. B�n chi c6 the cU'u ho�c la dva tre, ho�c la chu ch6. V�y b�n se CU'u ai? Trong s6 70.950 nguai tham gia td lc'Ji cau h6i: + 43% nguc'Ji chqn dva trc + 57% nglf<Ji chc_m chu ch6 Ket qua nay day len tranh cai tren cac trang m.;mg: Li�u c6 phai xa h9i ngay nay "quym.;mg ch6 hon m;;mg dong loc:1i, bc:ti hoc:ti dc:10 due, mc:1ng nguoi re rung ... "? Nguyen nhan do dau? Chung ta hay cung phan tich van de du6i g6c d9 nghien CU'U tam ly.
9 6 @ �hong pha; s6; nhung e,Ong dung la e,uu 1 Yao nam 2015, Quy tu thi�n nghien CU'U y khoa Harrison da tien hanh m9t thi nghi�m nh�m kie'm tra xem m9i nguoi se quyen gop tien de giup cho hay con nguoi. Ck nha nghien CU'U da in hai mau quang cao, ca hai deu d�t ra cau h6i: "B�n co tra 5 bang Anh de CU'U Harrison kh6i cai chet ch�m ch�p va dau don khong?" Sv khac bi�t duy nhat gifra hai mau quang cao la hinh anh trong do: trong mQt mau quang cao, "Harrison" la m9t c�u be, trong cai con l�i, "Harrison" la m9t cht'.1 cho. Ket qua la chu cho Harrison nh�n du9c nhieu tien va nhieu nguoi quyen gop hon h�n so vai c�u be. 2 Ciao SU' Tam ly h9c Hal Herzog - tac gia cua cuon Sa.ch Some We Love, Some We Hate, Some We Eat: Why It's So Hard To Think Straight About Animals (t�m dich: M9t so' nguai Y?,U, m9t so' nguai ghet, m9t so' nguai an: Ly do tqi sao thqt kh6 de' thdng thdn nghz ve d9ng vqt) dua ra cau chuy�n sau day: Yao nam 2014, hai V\l no sung da lien tiep xay ra 6 Idaho. M9t la Jeanetta Riley, m9t nguoi m� dang mang thai song sinh da bi b�n b6i canh sat ben ngoai m9t b�nh vi�n, trong khi co dang vung vay m9t con dao. Cau chuy�n khong t�o ra nhieu dau an tren cac kenh tin tuc.
Le Bao N9oe,@ 9 1 Chua day muoi ban gic'"Y sau, canh sat Idaho nh�n dtrQ'C cuoc g9i phan anh ve m(>t chl'.1 ch6 SLJa lien h,ic VI bj nhot trong mot chiec xe tai. Khi SI quan canh sat t6'i hi�n truong tiep c�n chiec xe, con cho to hrn (ma anh ta nh1n nham la mot con ch6 Pitbull) lao chom tai, khien nguai canh sat nay nhanh ch6ng b6p co b�n chet n6. Nhung h6a ra, d6 la m9t chu ch6 Labrador ten la Arfee. Cong dong tr6 nen gi�n d fr trong Vl,l. no sung b�n chet chu ch6 Arfee, S\f ph�n no da t<;10 ra mot Ian song tren toan quoc. Trang Facebook Justice for Arfee (t<;1m djch: Cong ly cha Arfee) da dtrQ'C l�p nen va m<)t CUQC bie'u tinh cung di�n ra trong thoi diem d6. Cuoi cung, V\l no sung da dtrQ'C ket lu�n la khong hQ'p ly va S6 Canh sat phai dua ra m9t loi xin 16i chinh thuc. 3 "Mot chiec xe buyt dang ph6ng tai. Con ch6 cua b<;1n 6 phia truac mui xe. Dong thoi, mot khach du ljch nuac ngoai cung dang buac tren duang ma xe s�p lao tai. Ca con ch6 cua b<;1n l�n du khach n9 deu khong c6 du thoi gian de' thoat ra kh6i con duong, va ro rang la xe buyt se giet chet bat etr ai ma n6 dam trung. B<;1n chi c6 thoi gian de' CU'U m9t. B<;1n se CU'U ai?" 573 nguoi tham gia tra lai nghien CU'U nay cho ket qua: so nguoi ch9n CU'U thu cung nhieu han S() ngm'yj chqn ClfU
9 8 8£8 V-.hong phai JOi nhung e,Ong dung laC,UU du khach nuoc ngoai, va kha nang mot nguai ph1,1 nu ch9n CU'U ch6 la gap doi so voi dan ong. Nghien CU'U nay dU'Q'C cong bo tren t<;1-p chi Anthrozoos. 4 Cac nha nghien CU'U gom Ciao SU' Jack Levin va Ciao SU' Arnold Arluke tu D<;1-i h9c Northeastern 6 Boston, da cho 256 nguai tham gia mot bai kie'm tra. 256 nguai nay dU'Q'C cho d9c cac bai viet mo ta mot CUQC tan cong boi mot ke doc ac voi mot cay g�y bong chay. Den hi�n truang vai phut sau V\l tan cong, mot SI quan canh sat tim thay n<;1-n nhan bi gay chan, tren ca the c6 nhieu vet rach va dang bat tinh. Nhung trong m6i phien ban 1<;1-i c6 mot n<;1-n nhan khac nhau, d6 la: mot dua tre mot tuoi, mot nguai Ion ba muai tuoi, mot con ch6 con, m◊t con ch6 truong thanh sau tuoi. Bao cao duqc cong bo tren t<;1-p chi Society & Animals (t<;1-m dich: Xii h9i va D9ng vqt) tiet lo ding nhung nguai tham gia dU'Q'C yeu cau mo ta cam xuc cua hQ b5ng each SU' dvng cac cau h6i tieu chuan de do luang st,r dong cam. Ket qua la nguai ta thuang x6t ch6 con, ch6 tru6ng thanh va dua tre mot tuoi han so voi nguai Ion. Ket qua cua cac bao cao nay da chi ra van de tam ly quyet dinh sv thuang x6t cua con nguai: Sv thuang cam
Le 5ao Ngoe, �� 9 9 khong dva tren sv khac bi�t gifr a con nguai va dong V?t, ma phv thuoc vao Sl,l' VO toi va yeu duoi cua nc:m nhan. Ciao su Hal Herzog ket lu?n: "Toi khong nghi la chung ta quan tam den dong v?t hon con nguhi. Khi b._m nhln vao buc tranh toan canh, dieu d6 khong dung." "Nhfrng gi chung ta quan tam la nhfrng ca nhan bat Ive, khong the tv bao v�. Con nguai c6 the t\l' bao v� ban than, trong khi dong v�t thi khong," Herzog n6i tiep. "M9i nguai (doi khi) quan tam nhieu hon den vi�c giup do dong V?t, vi dong V?t khong the giup chinh ban than chung." Trang CUQC song thuong nh�t, tad� dang nh�n thay con nguoi c6 XU hu6ng bao v� ke yeu, dong thhi to ra l<;l.nh lung ho�c phunh?n khi nhfmg nguoi hq coi la "m<;l.nh" g�p r.ic roi. C6 nhfrng khi dam dong nghi dng minh dang bao v� cho cong ly, nhung thvc chat h9 chi dang bao v� cho ben ma h9 cam thay yeu the hon. Ca nhan sa hfru lQ'i the hon nguoi khac se khong duQ'c xa hc)i xep vao nh6m "yeu duoi, d� ton thuong". Cac van de cua nguoi dU'Q'C g�n nhan "m<;l.nh me" bi coi nh� ho�c bi phunh?n, Duong nhu h9 la doi tuQ'ng se_ khong bao gio bi b�t n<;l.t, bi tram cam, bi ap Ive, bi dau kho ... va du nhfrng dieu d6 c6 xay ra ngay tru6c m�t ma ai cung c6 thenh?n thay, hau het m9i nguai danh gia "Roi tv h9 se vuQ't qua thoi, v6i h9 day la chuy�n nh6". Th?m chi h9 con g�p kh6 khan trong vi�c tim kiem Sl,l' thong cam ho�c giup do, bai vi khi nhln vao h9, ai cung nghi "Ch�ng sao dau, ai lam gi dU'Q'C n6 chu!"
100 @ V-.hong phcu JOi nhung e,Ong aung la GUU Cong chung c6 yeu cau ve m9t "ne;m nhan hoan hao" de bao v�: can phai hoan toan yeu duoi, khong c6 chut quyen lvc nao, khong c6 nhfmg l9i the khien nguoi thuong phai ghen ti, c6 nhieu diem khien nguoi ta cam thay x6t thuang. Cau chuy�n phai c6 tinh gi�t gan, gay soc ho�c bi dat. Theo tieu chuan nay, ro rang tinh tr.;mg cua nhfmg "kem.;mh" l.;i.i khien h9 tr6 nen bat l9i truck du lu�n. Khi xay ra xung d9t, nhfmg nguoi cang m?nh me trong thvc te se cang nh�n ve nhieu bat l9i trong ban tan cua du lu�n. Khi m9t qua tnrng va mot hon da xay ra vach.;i.m, dam dong se tv d<)ng dung ve phia qua trung. Trong m�t cong chung, nhfmg kem.;i.nh chinh la m9t hon da. Khi nguoi dUQ'C cho la "kem.;i.nh" vu6ng vao scandal, hQ dmg co giai thich thi se cang bat l9i. Doi khi, ngay ca khi h9 dUQ'C chung minh la VO t9i, hQ v�n se tr6 thanh ke thua CUQC trong du lu�n. Dam dong luon thich thu du9c thay nhfmg kem.;i.nh hon minh bi t6n thuong ho�c S\lp do hinh tu9ng. Vi v�y, nhfmg nguoi hie'u quy lu�t cua du lu�n luon biet each loi keo va d�n d�t dam dong b�ng each dong vain.;i.n nhan, to ve cho doi thu th�t m.;i.nh me, dua ra nhfmg thong tin ve doi phuang nhu: giau sang, con ong chau cha, c6 dia vi, c6 the lvc ... Ch�ng can biet c6 th�t hay khong, nhung nhfmg thong tin nay khien cong chung cam thay doi tuQ'Tig th�t dang ghet, con gi�n cua h9 nhanh ch6ng bung len thanh m9t CUQC len an, th�m chi la tan cong t�p the.
Le Bao Ngo0@ 101 Quay tro 19"i voi cau ht'>i: "M◊t dfra tre d9t nh�p vao nha b9"n va ch�ng may gay chay nha. Chu ch6 cua b9"n 6 trong d6. B9"n chi c6 the CU'U ho�c la dfra tre, ho.;ic la chu ch6. V�y b9"n se ClfU ai?" Ta d� dang nh�n ra m9t cai b�y tam ly da dmJc gai rat kheo leo vao cau h6i nay, d6 la "dfra be d9t nh�p vao nha b9"n va VO tinh khien n6 boc chay". Vi�c cung cap du ki�n gom cac hanh vi xau ("d9t nh�p vao nha", "lam chay nha") da khien tam ly nguai d9c cam thay ph�n n9, bfrc xuc ve vi�c lqi ich cua mlnh bj xam ph9"m (trong khi khai ni�m "nha" von duqc tiem thfrc cua m6i ca nhan coi la nai quan tr9ng, than thuang nhat, thiet yeu, can bao v� ... nen khi c6 moi hiem h9a nao de d9a den "nha", ban nang con nguai rat d� bj kich ho0t). Dff•u nay da khien nhan v�t "dfra be" khong con vo t<)i, th�m chi lad) t()i, d◊c ac. Han nua, chi tiet "d9t nh�p vao nha" cho nguai dqc cam thay dfra be da du 16n de tv hanh d9ng m9t minh, c6 y thfrc, vi v�y cam giac ve yeu to "khong the tv bao vf' da giam xu6ng rat nhieu. Khong cam nh�n duqc sv vo t9i, nen khong gqi duqc cam giac thuang cam. V oi nhan to con 19"i la "chu ch6" thi sao? Trang du ki�n chi v6n v�n "tu perro esta dentro", chu ch6 cua b9"n dang 6 trong d6. Chu ch6 hoan toan vo t<)i.
102 @v-.hon9 pha; fOi nhun9 Gun9 aun9 la GLJU Nguai d9c l�p me lien tu6ng den v�t nuoi cung cua gia dinh minh, nhung ky ni�m va ho�t d(mg da trai qua cung no. HQ tom t�t dm;rc cau hoi trong dau: "M9t ke 1� vao dot nha minh, cho Cl.la minh bi k�t 6 do, cuu ai?" Dua be gay chay > < Chu cho n�n nhan Dua be khong quen biet > < Chu cho cung than thiet Sv doi l�p va bat tuang xfrng giua hai chu the nay quyet dinh tam ly cua nhung nguai tham gia bieu quyet. Nhung nguai cang d� bi cam xuc chi phoi thi cang d� ch9n v�t nuoi. Den day, b�n da hieu ve di�n bien trong tam ly va suy nghi cua nhung nguai ch9n phuang an CU:'U cho cung chua? Ngoai ra, cac CUQC binh ch9n tren m�ng khong kh�ng dinh du9c chinh xac hanh vi ma con nguai se lam trong dai thvc. Co nhung nguai binh ch9n cuu cho ho�c cuu nguai, nhung tren thvc te khi nha chay thi hau nhu ai ciing thay gi cuu nay, thay gi truac la CU'U rel ngay chfr dau con thai gian de' can nh�c. Cung co nhung ngm)i khi xay ra chay thi h9 tinh tao 6 ngoai ho hoan va g9i etru hoa, b6i lao vao dam chay Ian thi ch�ng khac gi tv sat. Neu cau hoi khong long ghep cai bay tam ly, ma chi don gian la: "B�n di ngang qua m9t can nha boc chay, trong do co m9t dua tre mai sinh va m9t chu cho, neu chi du thai gian CU:'U m9t trong hai thi b�n se cuu ai?"