phần dưới. — Cô thấy không, đường kẻ này, đó là mực nước cũ của sông băng. Các nhà băng học đã ước tính rằng nó có từ chưa đầy nửa thế kỷ trước. Năm mươi năm trước, hang động mà chúng ta sắp vào đã bị băng bao phủ và theo định nghĩa, không thể tiếp cận được. — Thật phi thường. — Tôi sẽ nói đúng hơn là thảm họa. Sông băng là nhiệt kế của hành tinh chúng ta. Và hành tinh của chúng ta, nó đang bị sốt. Marc tháo sợi dây nối họ lại và cuộn nó vào túi. Lucie thận trọng nhìn về phía các đỉnh núi. Trước mặt cô, những đường rãnh kéo dài vô tận, những đám mây trong tầm tay, màu xanh của bầu trời đang tranh đấu với màu trắng chói lòa của các dãy núi. Chàng trai trẻ thu hút sự chú ý của cô:
— Tôi biết nó khác với Paris hay miền Bắc, nhưng chúng ta phải đi thôi. — Một tòa nhà chung cư cũng có cái duyên của nó. Marc kéo cô về phía mình, đến rìa của cái miệng hang tối tăm. — Một cú nhảy nhỏ khoảng một mét sẽ đưa chúng ta xuống dưới mực sông băng. Sau đó, chúng ta sẽ đi vài bước trên băng, rồi sẽ đến một nền đất bằng phẳng, bằng đá. Tôi báo trước, trong đó cực kỳ lạnh. Và còn tệ hơn khi mọi thứ bị bịt kín, khi không có tia sáng nào lọt qua. Nói thật với cô, hang động này đã không nhìn thấy ánh sáng ban ngày trong ba mươi nghìn năm. — Ba mươi nghìn năm? Nghe ấn tượng đấy. — Rất nhanh thôi, việc ra vào đây sẽ bị quy định, thậm chí là cấm, nên hãy tận hưởng khi các chính trị gia địa phương còn đang tranh giành quyền kiểm soát nó. Anh ta đi trước. Ngồi trên một bậc băng, anh ta trượt xuống cái miệng hang trông không mấy yên tâm. Tiếng vải vóc, quần áo sột soạt. Ở dưới thấp hơn so với cô gái trẻ, anh ta đưa tay lên. — Nào, lại đây. Đến lượt mình, Lucie nhảy vào cỗ máy thời gian. Phía sau cô, những lớp băng xanh lam, tích tụ và nén lại qua nhiều thế kỷ, chồng lên nhau như những lớp của một chiếc bánh millefeuille. Cái lạnh ngay lập tức ập vào mặt, cổ, và mọi khoảng da không được bảo vệ. Hơi nước mà cơ thể và miệng cô thở ra, vẽ nên những vòng xoáy trong một chùm ánh sáng chói lòa. Marc đã tháo kính. Anh ta có đôi mắt xanh biếc, còn trong hơn cả mắt của Lucie. Trong sự riêng tư của nơi vượt thời gian này, ánh mắt của họ lần đầu tiên chạm nhau.
— Tôi luôn tưởng tượng phụ nữ trong ngành cảnh sát khá là… xấu xí và vạm vỡ. — Còn tôi, tôi luôn tưởng tượng những người hướng dẫn viên có mắt xanh. Anh không đi ngược lại quy luật. — Nhưng cô thì có, may mắn thay. Làm sao những người phụ nữ dễ thương như vậy lại có thể trở thành cảnh sát? — Chỉ để có cơ hội được một người hướng dẫn viên miễn phí và đến những nơi mà không ai dám đến. Anh ta cười với cô một cách chân thành. — Thôi, quay lại chuyện chính. Chúng ta đang ở trong một thánh địa xuất hiện trước cả khi sông băng hình thành. Một nơi mà con người hiện đại chưa từng đặt chân đến. Mặc dù đã mặc nhiều lớp quần áo, Lucie vẫn không thể ngừng run rẩy. Da mặt cô cảm thấy cứng như đá. — Vậy mà, chúng ta đang ở đây, cô nói. Chẳng có gì thoát khỏi sự chinh phục của thế giới chúng ta. Marc gật đầu, rồi hướng chùm sáng về phía miệng hang tối tăm. — Hang động khá lớn, sâu khoảng ba mươi mét. Chính ở đằng kia, tận cùng, những nhà leo núi người Ý đã tìm thấy những người băng. Lucie nheo mắt. Cô có nghe nhầm không? — Những người băng? Bao nhiêu người? — Bốn. Được ướp xác một cách đáng kinh ngạc và bảo quản bởi nhiệt độ băng giá. Theo những gì tôi được kể, cứ như thể họ đã được đặt trong một tủ đông từ ba mươi nghìn năm trước.
— Chỉ vậy thôi sao? — Đó chỉ là một món đồ nhỏ trên quy mô của Sự tiến hóa. — Dù sao đi nữa… Anh ta uống từ cổ chai. Lucie lén nhìn anh. Gã này, biệt lập trong những ngọn núi của mình, thật quyến rũ. Sau khi lau miệng, anh ta tiếp tục giải thích. — Với không khí khô, nước đã hoàn toàn rời khỏi cơ thể họ, mắt họ đã biến mất, nhưng cơ bắp chỉ co lại một chút, trở nên đen và khô héo. Sự thiếu hụt gần như hoàn toàn của oxy đã ngăn chặn sự phân hủy. Họ vẫn còn tóc, những mảnh lông thú, và các công cụ trong tầm tay. Cứ cho là họ đã khô đi… như nho. — Nếu tôi nhớ không nhầm về lịch sử, vậy thì đó là những người Cro-Magnon? Băng và tuyết bột cô đặc giờ đây tạo thành một lớp mỏng trên sàn hang động. Những mảnh vàng lấp lánh bay qua chùm sáng, tạo nên một cảnh tượng siêu thực. Marc bắt đầu đi chậm lại, Lucie bắt chước anh. Vách hang hẹp lại, họ phải cúi xuống. Họ đang tiến vào bên dưới ngọn núi, trong một hẻm núi âm u, đáng sợ. — Phức tạp hơn thế. Tôi không phải chuyên gia và tôi không có mặt khi phát hiện, nhưng các nhà cổ nhân loại học đến đây đã xác định gần như chắc chắn một người Cro-Magnon và một gia đình Neanderthal, gồm một người đàn ông, một người phụ nữ và một đứa trẻ. Rất tiếc tôi không thể nói nhiều hơn. Các nhà nghiên cứu đã hành động nhanh chóng, kín đáo và bảo vệ nơi này tối đa để không làm hỏng các xác ướp. Tất cả những gì tôi biết là những xác ướp này, những mảnh quần áo còn sót lại, những công cụ được thu thập ở đây đã được đóng gói cẩn thận,
được trực thăng vận chuyển, trong điều kiện vệ sinh và nhiệt độ nghiêm ngặt nhất. Sau đó chúng được vận chuyển đến phòng thí nghiệm cổ di truyền học của Trường Sư phạm Lyon để phân tích. — Lyon không gần lắm. Sao không phải Chambéry hay Grenoble? — Tôi tin rằng họ là những người duy nhất ở Pháp có thể xử lý loại tình huống này, và họ có các thiết bị tiên tiến để nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu đã chụp ảnh khám phá, cô có thể xem chúng tại chỗ nếu đến đó. Lời nói của anh vang vọng một cách kỳ lạ trên các vách đá. Lucie có cảm giác như đang đi trong một hầm mộ chật hẹp, vi phạm một bí mật cổ xưa, bị chôn vùi trong băng, giữa lòng núi. Những tia sáng vàng nhạt phản chiếu trên các vách đá nhăn nheo. Sàn nhà trở nên cứng, những chiếc đinh thép cắm vào đá tạo ra những tiếng lách cách rùng rợn. Lucie không còn cảm thấy yên tâm chút nào. Cô đã chui vào cái địa ngục quái quỷ nào thế này? Cô cố gắng làm ấm bầu không khí bằng cách nói chuyện một chút. — Tôi không nhớ nữa hoặc đúng hơn là tôi không biết rằng CroMagnon và Neanderthal đã sống cùng nhau. — Họ đã sống cùng nhau, trong vài nghìn năm. Neanderthal đã tuyệt chủng, trong khi Homo sapiens thì tiếp tục phát triển. Chúng ta vẫn chưa biết chính xác nguyên nhân tuyệt chủng của Neanderthal, có nhiều giả thuyết được đưa ra. Đặc biệt là khả năng thích nghi với lạnh kém hơn của họ. Nhưng Éva Louts có những niềm tin riêng. Cô ấy tin chắc vào việc Cro-Magnon đã tiêu diệt Neanderthal. — Một cuộc diệt chủng? Anh muốn nói là một loại diệt chủng?
— Chính xác. Diệt chủng… Một thuật ngữ lại xuất hiện, ngay giữa một cuộc điều tra mới. Biểu hiện của sự điên rồ của con người, mà Lucie lại gặp phải, một năm sau. Cô xua đi vô số ký ức đang trào dâng, và cố gắng tập trung trở lại. — Một cuộc diệt chủng thời tiền sử… Điều đó có hợp lý không? — Đó là một giả thuyết như bao giả thuyết khác, được một số nhà cổ sinh vật học bảo vệ. Đối với Louts, Cro-Magnon mạnh hơn về thể chất, cao lớn hơn, hung hăng hơn. Và những kẻ mạnh hơn chắc chắn sẽ sinh sản tốt hơn, bởi vì họ loại bỏ đối thủ ngay khi có cơ hội. Lucie không trả lời, cô đang nghĩ đến những con cá mập đầu búa con, đến cuộc cạnh tranh trong tử cung tồn tại với mục đích cuối cùng là truyền bá gen qua sinh sản. Cô cũng nghĩ đến nỗi sợ bẩm sinh của chúng ta đối với rắn, nhện. Những bản năng săn mồi hay bảo tồn khủng khiếp này đến từ đâu? Chúng có được ghi trong di sản di truyền do các thế hệ trước để lại không? Họ đi qua những đống tro đen nhỏ, dường như sẵn sàng tan biến theo bất kỳ luồng gió nào. Dấu tích của những ngọn lửa từ một thời xa xưa. Lucie tưởng tượng những khuôn mặt đỏ rực, gần như giống khỉ, những cơ thể có mùi thú hoang, phủ đầy da thú, tụ tập gần ngọn lửa và phát ra những tiếng kêu gầm gừ. Cô thấy mồ hôi nặng nề toát ra từ cơ thể gân guốc của họ, những bóng hình kỳ dị của họ trải dài trên các vách đá. Trong một khoảnh khắc lo lắng, cô quay lại: bức tường băng mờ ảo đã biến mất, cùng với mọi dấu vết của ánh sáng. Một cú nhảy thực sự vào thời tiền sử. Trí tưởng tượng của cô hoạt động hết công suất. Và nếu có một vụ sạt lở đột ngột, chặn Marc và cô lại đây thì sao? Và nếu cô không bao giờ gặp lại con gái mình nữa thì sao? Và nếu…
Cô lao về phía trước, theo bước chân của người dẫn đường, người đã đi xa. Cô phải nói chuyện, phải giải tỏa. — Xin lỗi, Marc, nhưng những người băng này, họ không còn ở đây nữa, đúng không? — Không, tất nhiên là không. — Vậy thì, chúng ta làm gì ở đây? Tại sao Éva Louts lại đi cả một quãng đường dài để đến một nơi mà cô ấy biết là trống rỗng? Marc quay lại và nhìn cô chằm chằm. Những đám mây trắng nhỏ bay ra từ miệng anh. — Bởi vì hang động này không hoàn toàn trống rỗng. Lucie cảm thấy một luồng khí lạnh tràn vào cổ họng và chiếm lấy từng động mạch của mình. Cảm giác như hít thở những lưỡi dao không khí làm tổn thương niêm mạc, lan tỏa khắp các ống dẫn bên trong. Đầu cô bắt đầu hơi choáng váng. Sự gắng sức, độ cao, sự giam cầm… Cô chỉ cho phép mình ở lại đây thêm mười phút nữa, vì những hình ảnh giam cầm đang đè bẹp cô. Tiếng hét của Clara vang vọng trong tai cô. Clara, Clara, Clara… Mẹ không ở đó. Cô hít một hơi thật sâu, dựa vào vách đá. Cô chỉ có một mong muốn, đó là được gặp lại Juliette, ôm con vào lòng. Marc nhận thấy sự bối rối của cô. — Cô ổn chứ? — Vâng, vâng… Chúng ta tiếp tục đi… Cuối cùng, họ đến được đáy hang. Một khu vực rộng, hình tròn, giống như một mái vòm. Người hướng dẫn viên sau đó hướng ngọn đuốc của mình về phía một vách đá, ở bên cạnh. Lucie mở to mắt.
Những bàn tay được vẽ ngược hiện ra. Hàng chục bàn tay dày, đáng sợ, được in bằng bột màu đỏ và vàng đất. Marc đến gần một trong số chúng và đặt tay mình lên bức vẽ. — Đây là hành động đầu tiên mà Éva Louts đã làm khi đến đây. — Những bàn tay phải… Hàng đống bàn tay phải… — Đúng vậy. Người tiền sử xòe bàn tay phải của họ ra và thổi bột màu qua một cái ống mà họ cầm bằng tay thuận. Vậy nên những người này thuận tay trái… Lucie xem xét các tác phẩm hội họa, mũi vùi trong áo khoác, tay khoanh lại để giữ ấm. Cô tưởng tượng những người đàn ông thời kỳ đồ đá này, nguyên thủy, đã được thúc đẩy bởi ý muốn truyền lại kiến thức, văn hóa bộ lạc của họ bằng cách để lại dấu vết của mình. Một ký ức tập thể, có từ hàng chục nghìn năm trước. — Louts chỉ chụp vài tấm ảnh. Nhưng khám phá này chỉ là món khai vị, nếu tôi có thể nói vậy. Điều thực sự khiến cô ấy quan tâm nằm ở phía sau cô, trên vách đá kia. Lucie quay lại. Chùm sáng của anh ta sau đó đã tiết lộ điều không thể tưởng tượng được. Bức tranh tường trên đá mô tả một đàn bò rừng châu Âu. Mười hai con vật đang phi nước đại, với các tông màu đỏ, đen, vàng, dường như đang chạy trốn một thợ săn giả định. Nét vẽ rõ ràng, chính xác, khác xa với sự cổ xưa thường được gán cho những người tiền sử này. Những con bò rừng đã được vẽ ngược.
Giống như trong phòng giam của Grégory Carnot. Sững sờ, Lucie đến gần, lướt ngón tay trên bề mặt nhẵn. Những sinh vật nguyên thủy này, ở đầu kia của thang bậc nhân loại, đột nhiên trở nên gần gũi hơn với cô. Như thể họ đang thì thầm vào tai cô. — Anh nói hang động này được phát hiện khi nào? — Đó là trong mùa trượt tuyết. Vào tháng Giêng năm nay. Những bức vẽ ngược này thật kỳ lạ, phải không? Làm sao một người Cro-Magnon hay Neanderthal – tôi không biết loài nào đã vẽ cái này – lại có thể có được sự sáng suốt như vậy? Và quan trọng nhất, tại sao lại vẽ ngược? Mục đích là gì? Lucie suy nghĩ hết công suất. Hang động được phát hiện vào tháng 1 năm 2010… Grégory Carnot bị giam giữ vào tháng 9 năm 2009. Và theo lời bác sĩ tâm thần, anh ta đã vẽ ngược từ trước đó. Vậy nên anh ta không thể biết về sự tồn tại của bức tranh tường này. Phải thừa nhận một sự thật. Hai cá nhân, cách nhau hơn ba mươi nghìn năm, đã bị ảnh hưởng bởi cùng một triệu chứng. Và cả hai, thoạt nhìn, đều là người thuận tay trái. Một trường hợp kỳ lạ, chưa từng được các nhà thần kinh học gặp phải, bác sĩ tâm thần của bệnh viện đã nói. Lucie đã phát hiện ra hai trường hợp trong vòng chưa đầy hai ngày. Hai trường hợp cách nhau hàng thiên niên kỷ. Cô cảm thấy khó chịu hơn nữa, với cảm giác như đang xâm phạm một ngôi mộ. Chuyện gì đã xảy ra trong hang động này? Những người băng có bị bất ngờ bởi cái lạnh, cơn bão, sự thiếu thốn thức ăn không? Một người Cro-Magnon và gia đình Neanderthal đang làm gì giữa núi non? Hai loài này có tiếp xúc với nhau không, bất chấp giả thuyết về cuộc diệt chủng? Họ có sinh sản với nhau không, mặc dù có sự khác biệt về di truyền?
Sự lai tạo của họ có tạo ra những con quái vật không? Chúng ta có một chút Neanderthal trong tế bào của mình không? Lucie nghĩ về Éva Louts, người đã muốn tận mắt nhìn thấy những bức vẽ này, có lẽ đã được đăng trên các tạp chí chuyên ngành. Có lẽ cô ấy muốn cảm nhận những sinh vật từ một thời đại khác. Hiểu cách họ hoạt động, và ý nghĩa của những bức tranh này. Khám phá này đã gây ra điều gì ở cô ấy? Cô ấy đã suy luận được gì? Điều đó có liên quan đến vụ ám sát của cô ấy không? Đầy thắc mắc, Lucie quay lại với Marc. — Éva Louts không nói gì khác với anh à? — Không. Cô ấy đã chụp ảnh những bức vẽ này, rồi chúng tôi xuống núi. Sau đó cô ấy trả tiền cho tôi và lên đường. Tôi không bao giờ gặp lại cô ấy nữa. Lucie đứng đó vài giây, hoài nghi, cố gắng đặt mình vào vị trí của cô sinh viên. Liệu cô ấy có quay thẳng về thủ đô sau chuyến thăm đơn giản này và vài tấm ảnh không? Liệu cô ấy có tò mò đến phòng thí nghiệm cổ di truyền học, để gặp những sinh vật tiền sử này không? Đặc biệt là khi Lyon nằm trên đường về. Rõ ràng, cô sinh viên đã có một cuộc đối mặt đầy ám ảnh với bốn sinh vật từ một thời đại khác, những người đã vượt qua sự vĩnh cửu và giữ kín bí mật của mình trong bóng tối của một hang động mà có lẽ, không bao giờ được khám phá.
18 Ở rìa quận 5, Vườn Bách thảo vào những buổi sáng tháng Chín mang đến một cảnh tượng kỳ diệu. Một thứ ánh sáng màu nâu đỏ, loại ánh sáng báo hiệu mùa hè kết thúc, chiếu nghiêng xuống tán lá của những cây tuyết tùng trăm tuổi và nhỏ giọt trên những chiếc lá. Những người chạy bộ biến mất trên những con đường còn ẩm ướt sau cơn mưa đêm qua, những người làm vườn bắt đầu cắt tỉa những bụi cây để chuẩn bị cho những mùa khắc nghiệt hơn. Mọi thứ đều gợi lên sự yên tĩnh, nghỉ ngơi. Vào thời điểm này trong năm, các nhóm học sinh Paris vẫn chưa chiếm lĩnh công viên và các bảo tàng của nó. Sharko và Levallois bước vào sảnh của Đại sảnh Tiến hóa, một tòa nhà đồ sộ mọc lên từ một thời đại khác. Phía trên họ, mái kính khổng lồ cho phép một thứ ánh sáng màu cam lọt qua, lan tỏa khắp ba tầng được bố trí quanh một gian giữa trung tâm. Ngay cả khi chưa bước vào trung tâm bảo tàng, người ta đã có thể phân biệt được những bộ xương kỳ lạ, những đầu hươu cao cổ được nhồi bông, hàng trăm tủ kính trưng bày các loài động vật. Sự sống, ở đây hơn bất cứ nơi nào khác, đã quyết định phô bày tất cả. Clémentine Jaspar đang đợi trước quầy lễ tân, một tập tài liệu bìa cứng lớn trong tay. Nhà linh trưởng học mặc một chiếc quần tây màu nâu có xếp ly và một chiếc áo sơ mi kaki có túi lớn, đến nỗi người ta có thể dễ dàng nhầm cô là một hướng dẫn viên hoặc một người đi bộ đường dài bị lạc giữa thủ đô. Các cảnh sát chào cô. Sharko nở một nụ cười chân thành với cô. — Shery thế nào rồi?
— Nó vẫn khó diễn đạt. Nó sẽ mất nhiều thời gian để hồi phục, ở tuổi già của nó. Và không có bác sĩ tâm lý cho tinh tinh. Cô nhanh chóng chuyển chủ đề. — Còn cuộc điều tra của các anh, có tiến triển gì không? — Khá tốt. Hiện tại, chúng tôi đang thu thập tối đa các yếu tố, trước khi đưa ra những kết luận cần thiết. Viên thanh tra hất cằm về phía tập tài liệu. — Thực ra, tôi chủ yếu trông cậy vào những gì cô sẽ kể cho tôi về luận án này. Jacques Levallois, đứng lùi lại một chút, vỗ nhẹ vào vai đồng nghiệp. — Tôi sẽ cố gắng tìm giám đốc hoặc ai đó có thể cung cấp thông tin về hóa thạch. Hẹn gặp lại sau. Jaspar nhìn anh ta đi xa, rồi hướng về phía các cửa quay. — Chúng ta vào phòng trưng bày đi, nếu anh không phiền. Tôi nghĩ không có nơi nào tốt hơn để tôi giải thích cho anh mọi chuyện. Khi Sharko lấy ví ra để mua vé, cô đưa cho anh một vé. — Tôi có những đặc quyền nhỏ ở đây. Đây gần như là ngôi nhà thứ hai của tôi. Viên thanh tra cảm ơn cô. Anh đã sống ở vùng này hơn ba mươi năm nhưng chưa bao giờ đặt chân đến bảo tàng này, cũng như hầu hết các bảo tàng ở Paris. Anh, anh chỉ quen với nhà tù, tòa
án, bệnh viện tâm thần. Một vòng quay nghiệt ngã của những cơ sở đã định hình cuộc đời anh. Họ vượt qua hàng rào và bước vào gian giữa. Họ đi giữa những bản sao kích thước thật của cá mập, hải tượng, cá đuối khổng lồ. Ấn tượng nhất là bộ xương cá voi treo lơ lửng, quá khổ, phơi bày rõ ràng những bí ẩn của tự nhiên. Bằng bí mật kỳ diệu nào mà những đốt sống khổng lồ này, gần như to và nặng bằng một người đàn ông, đã được tạo ra? Có mục đích cuối cùng nào, đằng sau sự hoàn hảo đến vậy không? Jaspar leo lên một dãy bậc thang đến tầng một, dành riêng cho các loài trên cạn. Ở trung tâm, hàng trăm động vật trong rừng rậm dường như đang chạy trốn một đám cháy tưởng tượng. Trâu, sư tử, linh cẩu, linh dương, bất động trong cuộc chạy của chúng. Nhà linh trưởng học đi dọc theo vài tủ kính, rồi dừng lại trước tủ trưng bày các loài bướm. Hàng trăm côn trùng bay, bị ghim vào nút bần, được đánh số, xác định chính xác: ngành, lớp, bộ, họ, chi, loài. Cô ngồi xuống một chiếc ghế dài, mời Sharko làm theo, rồi mở tập bìa cứng màu xanh lá cây. — Tôi sẽ trả lại cho anh bản sao luận án của Éva. Anh sẽ tìm thấy những ghi chú của tôi trong đó. Cô nói với vẻ nghiêm trọng. Nét mặt cô căng thẳng, mệt mỏi. Sharko dám cá là cô đã không ngủ cả đêm, chìm đắm trong việc đọc. Xung quanh họ, một vài sinh viên vừa đến và ngồi xếp bằng, giấy và bút dạ trong tay. Những người vẽ… Có lẽ là một lớp mỹ thuật. Sharko tập trung sự chú ý vào người đối thoại của mình. — Hãy kể cho tôi nghe Éva Louts đã phát hiện ra điều gì.
Jaspar suy nghĩ. Cô dường như đang tìm cách tốt nhất để tiếp cận một chủ đề có vẻ phức tạp. — Cô ấy đã tìm thấy mối liên hệ giữa sự thuận bên và bạo lực. Bạo lực. Từ này nổ vang như một quả pháo trong đầu viên thanh tra. Bởi vì nó đã là mũi nhọn trong cuộc điều tra lớn của anh năm trước và nó đột ngột quay trở lại tấn công. Bởi vì, ngay lập tức, hình ảnh của Grégory Carnot hiện ra trong đầu anh… Anh cũng nghĩ đến Ciudad Juárez, một thành phố của lửa và máu nơi nỗi kinh hoàng được thể hiện dưới dạng thô sơ nhất. Phải chăng đó là mối liên kết giữa thành phố Mexico và Carnot? Bạo lực? Bạo lực, ở khắp mọi nơi, dưới mọi hình thức, bám lấy anh một cách kỳ lạ, như một con đỉa. Nhà linh trưởng học đưa anh trở lại thực tại: — Để anh nắm bắt được toàn bộ bản chất công trình của cô ấy, trước tiên tôi phải cung cấp cho anh một vài nguyên tắc hấp dẫn về Sự tiến hóa. Điều rất quan trọng là anh phải lắng nghe tôi một cách chăm chú. — Tôi sẽ cố gắng hết sức. Bằng một động tác tay tròn, Clémentine Jaspar chỉ vào các loài đang sống trong phòng trưng bày tuyệt đẹp. Cá, bọ cánh cứng, động vật giáp xác, động vật có vú. — Nếu những loài này ngày nay đang sinh sống trên hành tinh của chúng ta, nếu con chuồn chuồn nhỏ bé này, trông có vẻ mong manh, tồn tại, đó là bởi vì nó thích nghi để tồn tại tốt hơn nhiều so với một con khủng long. Hãy nhìn những con vật này, những phần nhô ra của chúng, hình dạng của vỏ, đuôi, màu sắc của chúng. Những ví dụ rõ ràng về sự thích nghi với môi trường, tất cả đều có chức năng: tấn công, phòng thủ, ngụy trang…
Cô hất cằm về phía một tủ kính đặc biệt. — Anh có thấy hai con vật này, đối diện anh không? Đó là hai con bướm đêm bạch dương. Hãy quan sát chúng kỹ. Anh nhận thấy điều gì? Tay chắp sau lưng, Sharko đến gần tấm kính, tò mò. — Hai con bướm đêm hoàn toàn giống hệt nhau, một con có cánh màu trắng hơn, và con kia có cánh màu đen hơn. — À, anh thấy đấy, vào thế kỷ 19, ở Anh, dạng màu nhạt chiếm ưu thế tuyệt đối. Ban ngày, những con bướm đêm màu nhạt ngụy trang trên thân cây bạch dương, điều này đảm bảo sự sống còn của chúng. Đó là lý do tại sao chúng đông hơn: những kẻ săn mồi không nhìn thấy chúng. Anh sẽ nói, ngược lại, những con bướm đêm màu đen không bị nhìn thấy vào ban đêm, nhưng những con màu trắng cũng vậy, vì trời tối. — Hợp lý, quả thật. Vậy thì thà làm bướm đêm trắng còn hơn làm bướm đêm đen… — Vâng. Nếu không có gì xảy ra, những con bướm đêm màu đen cuối cùng sẽ biến mất, bởi vì chúng không thích nghi với môi trường, dễ bị tổn thương hơn, kém hiệu quả về mặt di truyền, và do đó bị loại bỏ bởi chọn lọc tự nhiên. — Những con vịt què của tôi… — Hoàn toàn đúng. Nhưng ngày nay, người ta nhận thấy rằng dạng màu nhạt ngày càng trở nên hiếm, và dạng màu sẫm đang phát triển. Trong vòng một trăm năm, tỷ lệ đã hoàn toàn đảo ngược.
Cô đứng dậy, đứng cạnh Sharko. Bây giờ, đôi mắt cô sáng lên trong hình ảnh phản chiếu của tủ kính. — Áp lực chọn lọc tự nhiên nào đã có thể thay đổi sự phân bố đến mức này? — Cô nói đi. — Áp lực do con người tạo ra, thưa thanh tra. Với sự ra đời của kỷ nguyên công nghiệp, nước Anh đã phải đối mặt với một vấn đề ô nhiễm không khí nghiêm trọng. Sự ô nhiễm này đã làm thay đổi màu sắc của cây bạch dương từ xám nhạt sang xám đậm. Do đó, dạng bướm màu nhạt ngày càng khó sống sót hơn vì khả năng ngụy trang của nó không còn hiệu quả, không giống như dạng màu sẫm. Anh có ở đây một ví dụ điển hình về chọn lọc tự nhiên bị ảnh hưởng bởi văn hóa con người: những cá thể thích nghi tốt nhất, dạng màu sẫm, đã bắt đầu phát triển về số lượng, ngược lại với các dạng màu sáng, bị săn đuổi bởi những kẻ săn mồi. Tất cả là do con người. — Con người, công nghiệp hóa, do đó có khả năng thay đổi các lựa chọn của tự nhiên. Tôi thậm chí có thể nói là, chiếm ưu thế hơn nó. — Chính xác, và ngày càng tệ hơn. Lần đầu tiên kể từ khi loài người ra đời, Sự tiến hóa bằng gen đang chậm hơn so với Sự tiến hóa bằng văn hóa và công nghiệp hóa. Chúng ta đang đi nhanh hơn tự nhiên. Anh nghĩ tại sao, ví dụ, dị ứng lại tồn tại, trong khi năm mươi năm trước người ta không nói về nó? Bởi vì hệ miễn dịch, vận động viên vĩ đại đã bảo vệ chúng ta hàng chục nghìn năm, không còn gì để luyện tập, do vắc-xin, kháng sinh, và việc chúng ta nuốt quá nhiều thuốc mỗi ngày. Vì vậy, để nói một cách thô thiển vì nó rõ ràng không có ý thức, nó tạo ra dị ứng, đơn giản là để có việc làm và giữ được hiệu quả, trong trường hợp có một cuộc tấn công virus không xác định…
Cô hất cằm về phía một biểu đồ nhân khẩu học, cho thấy sự gia tăng dân số theo thời gian. Trong vài thế kỷ, từ hàng nghìn cá thể đã tăng lên vài tỷ. Một loại virus người dường như đang lan rộng trên hành tinh. Sharko rùng mình. — Điểm đáng chú ý thứ hai, mà anh cần ghi nhớ: mỗi con người sống ngày nay là một sản phẩm thuần túy của Sự tiến hóa. Anh là một sinh vật thích nghi vô cùng tốt với môi trường của mình, giống như tôi, giống như người châu Phi ở tận cùng làng của anh ta, bất chấp những điều kiện thô sơ mà anh ta đang sống. — Tôi không thực sự có cảm giác mình thích nghi đến vậy. — Nhưng anh có, tôi đảm bảo với anh. Nếu hôm nay anh còn sống, đó là vì không có tổ tiên nào của anh chết trước khi sinh sản, và điều đó đã diễn ra từ thuở sơ khai. Hơn hai mươi nghìn thế hệ, thưa thanh tra, đã gieo mầm để đến được với anh. Sharko nhìn chằm chằm vào sự bùng nổ của các hình dạng, kích thước, màu sắc. Bị bao vây bởi sức mạnh nội tại của Mẹ Thiên nhiên, người ta chỉ có thể cảm thấy khiêm tốn và cúi đầu. Dần dần, viên cảnh sát nhận ra những thách thức mà một số nhà sinh vật học phải đối mặt, anh cảm nhận được nỗi ám ảnh của họ: hiểu tại sao và làm thế nào của sự sống, giống như anh tìm cách thấu hiểu tâm trí của những kẻ giết người của mình. Thoải mái trong môi trường của mình, Jaspar hào hứng: — Tổ tiên của anh đã vượt qua các cuộc chiến tranh, nạn đói, thảm họa thiên nhiên, bệnh dịch, những tai ương lớn, để luôn sinh ra những đứa trẻ, những đứa trẻ đã lớn lên, và chính chúng đã truyền bá những gen phi thường này, được gói gọn trong những tế bào nhỏ bé như vậy, cho đến tận anh. Anh có nhận ra cuộc chiến vô hình của các thế hệ quá khứ của chúng ta, để hôm nay, anh và tôi có thể trò chuyện không? Và đó là trường hợp của mỗi người trong số bảy tỷ người đang sinh sống trên hành
tinh của chúng ta. Những sinh vật thích nghi một cách đáng kinh ngạc… Lời nói của cô vang vọng một cách đặc biệt ở nơi này. Viên cảnh sát cảm thấy bối rối, xúc động. Anh nghĩ đến cô con gái nhỏ Éloïse của mình, đã chết, bị một chiếc ô tô đâm. Dòng máu của cô, gen của cô, hàng nghìn năm nỗ lực của tổ tiên, để rồi đi đến một sự dừng lại đột ngột của dòng dõi. Anh sẽ chết mà không có ai nối dõi, không kéo dài dòng sông sự sống của chính mình. Phải chăng anh là một thất bại, một sinh vật không thích nghi, kết quả của một sự cạn kiệt, mà tự nhiên, sự ngẫu nhiên, sự trùng hợp, đã quyết định vứt vào sọt rác? Không có động lực, anh cố gắng bám vào lời nói của nhà linh trưởng học, vào cuộc điều tra của mình. Chỉ có hương vị của máu, mùi của cuộc săn đuổi, mới có thể làm anh dịu đi và quên đi mọi thứ khác. — Cô muốn nói gì? — Về luận án của Louts. Nếu người thuận tay trái tồn tại, thì phải có lý do, giống như bướm đêm trắng và đen có lý do để tồn tại. Và cô sinh viên đã tìm ra lý do đó. Điều đã đưa cô ấy đi đúng hướng ngay từ đầu là một bức ảnh treo trong phòng cô ấy. Trong chính môn thể thao mà cô ấy đã tập luyện miệt mài: đấu kiếm. Sự thật thường ẩn giấu ngay trước mắt chúng ta. Viên thanh tra nghĩ đến khung ảnh mà anh đã gỡ xuống khi khám xét nhà cô sinh viên. Hai con báo được trang bị vũ khí, đang thách đấu nhau bằng những thanh kiếm. Những người thuận tay trái… Jaspar lại bắt đầu đi, hướng về khu vực Bắc Cực. Động vật có lông trắng, để không bị chú ý và được bảo vệ khỏi cái lạnh, động vật có vú có lớp mỡ dày… Những ví dụ rõ ràng về sự thích nghi với môi trường. — Éva Louts đã lập ra những thống kê rất chính xác. Các tài liệu tham khảo, nguồn thông tin, ngày tháng biên soạn đều có trong
g g g yg ạg luận án của cô ấy: trong các môn thể thao có tính tương tác cao, nơi sự đối đầu có thể được coi là một hình thức chiến đấu đặc biệt, tần suất người thuận tay trái đạt gần 50%. Dù là quyền anh, đấu kiếm, hay judo. Càng xa nhau, tỷ lệ này càng giảm. Nó vẫn còn đáng kể ở bóng bàn chẳng hạn, nhưng lại giảm xuống mức bình thường ở quần vợt và các môn thể thao đồng đội, nơi khái niệm tương tác này bị giảm bớt. Jaspar mở luận án. Cô lật vài trang, để lộ những bức ảnh dấu tay được vẽ trên các hang động. — Với những nhận định này, Éva đã cố gắng truy tìm sự thuận bên qua các thời đại. Cô ấy phát hiện ra rằng