CHƯƠNG HAI MƯƠI
:
LỜI KHẲNG ĐỊNH KHÁC THƯỜNG
Poirot đứng phắt dậy và hôn má tôi.
- Có thế
chứ! Anh đã
đoán
ra! Và hoàn toàn độc lập. Thật tuyệt! Hãy suy luận tiếp đi. Anh đang
đi
trên con đường đúng. Chúng ta đã
mắc sai lầm lớn khi quên mất George Conneau.
Tôi bị
xiêu lòng vì những lời khen của con người nhỏ
bé này đến mức không thể
thốt lên một lời nào. Nhưng sau đó
tôi đã
tập trung tư
tưởng và tiếp tục.
- Georges Conneau đã
biến mất 20 năm
trước đây, song chúng ta không có lý do để
nghĩ rằng ông ta đã
chết.
- Hoàn toàn đúng
- Poirot đồng ý - Xin mời tiếp tục.
- Do đó, cần giả
định rằng ông ta còn sống.
- Hoàn toàn đúng.
- Hoặc là ông ta còn sống cho đến gần đây.
- Anh suy nghĩ ngày càng khá hơn.
- Ta giả
thử
- tôi tiếp tục với nhiệt tình ngày một tăng
- rằng trong thời gian gần đây
ông ta lâm vào hoàn cảnh nghèo khổ. Ông ta đã
trở
thành một kẻ
phạm tội, một tên ăn
cướp, du đãng
hoặc một kẻ
đại loại như
vậy. Ngẫu nhiên hắn đến Merlinville và gặp lại người đàn
bà mà hắn vẫn yêu tha thiết.
- Đừng đa
cảm, Hastings - Poirot nhắc nhở.
- “Ở
đâu
có tình yêu thì
ở
đấy có căm
thù” - tôi nhắc lại câu nói đã
được đọc
ở
đâu
đó
- Trong bất kỳ trường hợp nào, Georges Conneau cũng
nhận ra được người tình cũ nay mang một cái tên giả. Nhưng người đó
đã
có tình nhân mới là ông Renauld giàu có. Những niềm say mê đã
tắt nay lại bùng lên trong Conneau và hắn đã
cãi nhau với ông Renauld. Hắn rình ông Renauld khi ông này đến thăm
tình nhân và đã
giết ông ta bằng nhát dao đâm
vào lưng. Sau đó
sợ
hãi trước việc mình đã
làm, hắn bắt đầu đào
huyệt. Có thể
cho rằng lúc đó
bà Daubreuil ra gặp người tình cũ của mình. Giữa bà ta và Conneau diễn ra một cuộc cãi vã kịch liệt. Hắn kéo bà Daubreuil vào nhà kho, nhưng tại đây
hắn bất ngờ
lên cơn động kinh và chết gục. Trong lúc đó
Jack Renauld xuất hiện, bà Daubreuil kể
cho Jack nghe tất cả
những chuyện xảy ra và giải thích cho anh ta hiểu rằng con gái bà sẽ
chịu những hậu quả
nặng nề
như
thế
nào nếu quá khứ
bê bối của họ
lộ
ra. Kẻ
giết cha Jack đã
chết, nhưng họ
cần phi tang. Bà Daubreuil nêu lên câu chuyện hoang đường về
những người rậm râu, Jack Renauld đồng ý và về
nhà hỏi ý kiến mẹ. Bà Renauld chấp nhận kế
hoạch của họ
và quyết định tự
nhét giẻ
vào mồm và tự
trói tay chân mình. Vậy, Poirot, anh nghĩ gì về
điều đó?
Tôi ngã người ra sau, tự
hào về
những phỏng đoán
có kết quả
của mình.
Poirot nhìn tôi đăm
chiêu.
- Tôi nghĩ anh nên viết cho nhà làm phim, anh bạn thân mến
ạ
- cuối cùng anh bình luận.
- Anh muốn nói rằng…
- Tôi muốn nói là sẽ
làm được một bộ
phim tốt dựa theo câu chuyện anh trình bày với tôi vừa rồi. Nhưng câu chuyện đó
hoàn toàn không giống những gì xảy ra trong thực tế.
- Tôi thừa nhận là mình có thể
chưa tính đến mọi chi tiết, nhưng…
- Tôi có thể
nói rằng anh đả
khéo xoay xở
đến kỳ lạ
để
nói chung không chú ý đến các chi tiết đó. Thế
anh sẽ
nói gì về
quần áo của những người bị
giết? Hay anh cho rằng sau khi giết nạn nhân của mình rồi, Conneau mới cởi quần áo của ông ta và mặc vào mình, sau đó
cắm dao vào vết thương?
- Tôi không hiểu điều đó
có ý nghĩa
gì - tôi tuyên bố
tương đối tự
tin - Hắn có thể
có quần áo và tiền nhờ
những lời đe
dọa từ
trước đó
với bà Daubreuil.
- Đe
dọa à? Hừ! Anh nghiêm túc nêu ra giả
thiết
ấy đấy chứ?
- Tất nhiên. Hắn có thể
đe
dọa là sẽ
nói cho gia đình
Renauld biết tên thật của bà ta, điều này có thể
làm tiêu tan mọi hy vọng gả
chồng cho cô con gái.
- Anh nhần rồi, Hastings
ạ. Hắn không thể
dọa tố
giác bà ta, bởi vì chuôi dao do bà ta nắm. Anh hãy nhớ
là Georges Conneau vẫn bị
truy nã về
tội giết người. Một tiếng nói của bà ta là Georges Conneau có thể
bị
chém.
- Giả
thuyết của anh - tôi nhận xét có ác ý - rõ ràng có tính đến mọi chi tiết.
- Giả
thuyết của tôi, đó
là chân lý - Poirot nói bình tĩnh
- Mà chân lý bao giờ
cũng
đúng. Trong lập luận của mình, anh phạm một sai lầm. Anh đã
để
cho óc tưởng tượng làm cho anh đi
chệch đường bởi những cuộc gặp gỡ
bí
ẩn lúc nửa đêm
và những cảnh yêu thương say đắm. Nhưng trong việc điều tra, chúng ta không thể
dựa trên những điều vô vị. Anh có muốn tôi nói những phỏng đoán
của tôi không?
- Ôi! Xin mời, hãy cho tôi có được niềm vui thích
ấy.
- Tôi cũng
sẽ
bắt đầu từ
nhân vật bị
bỏ
quên là Georges Conneau, như
anh đã
nghĩ. Vậy thì, câu chuyện huyền thoại về
những “người Nga rậm râu” mà bà Belrody kể
trước tòa theo sự
thừa nhận chung chỉ
là điều bịa đặt. Nếu bà ta không bị
lôi kéo vào tội ác thì vì cớ
gì bà ta cần bịa ra huyền thoại này? Đúng hơn cần giả
định rằng, bà ta dù sao cũng
là tòng phạm. Trong trường hợp này huyền thoại có thể
do bà ta hoặc Georges Conneau nghĩ ra.
Trong vụ
án mà ta đang
điều tra lại xuất hiện câu chuyện về
những người rậm râu như
thế. Nhưng tôi đã
nói với anh rằng, bà Daubreuil không quan tâm đến cái chết của ông Renauld, vì thế
ít có khả
năng bà ta tung ra câu chuyện này. Do đó
chúng ta chỉ
còn cách giả
định là kế
hoạch gây ra tội phạm mới nảy sinh trong đầu Georges Conneau. Như
vậy là Georges Conneau đã
mưu toan gây ra vụ
giết người, còn bà Renauld trở
thành tòng phạm của Conneau. Bà ta xuất đầu lộ
diện, còn đằng sau bà ta là một nhân vật giấu mặt mà hiện nay chúng ta chưa biết tên thật là gì.
Ta hãy phân tích một lần nữa vụ
giết ông Renauld từ
đầu, bằng cách sắp xếp các sự
kiện quan trọng theo trình tự
thời gian. Anh có sổ
tay và bút chì không? Tốt. Nào, sự
kiện gì anh sẽ
ghi đầu tiên đây?
- Bức thư
gởi cho anh chăng?
- Đó
là điều đầu tiên mà chúng ta biết. Nhưng đó
không phải là sự
mở
đầu thích hợp với vụ
án. Tôi có thể
nói rằng sự
kiện đầu tiên có ý nghĩa
là sự
thay đổi trong hành vi của ông Renauld khi ông mới đến Merlinville và được nhiều người làm chứng xác nhận. Đồng thời là phải chú ý đến tình bạn của ông ta với bà Daubreuil và số
tiền lớn mà ông ta phải đưa cho bà ta. Từ
đó
chúng ta có thể
chuyển thẳng sang ngày 23 tháng 5.
Poirot im lặng một lát, cất tiếng ho và ra hiệu cho tôi ghi:
23-5. Ông Renauld cãi nhau với con trai vì anh ta muốn cưới Marthe Daubreuil. Jack Renauld đi
Paris.
24-5. Ông Renauld viết lại di chúc, để
cho vợ
quyền hoàn toàn sử
dụng tài sản.
7-6. Cãi nhau với tên du đãng
trong vườn có Marthe Daubreuil chứng kiến.
Bức thư
viết cho ông Hercule Poirot yêu cầu giúp đỡ.
Bức điện gởi cho Jack Renauld ra lệnh cho Jack đáp
tàu đi
Buenos Aires.
Anh lái xe Masters được nghỉ
phép và cho về
nhà.
Một cô gái nào đó
đến thăm
Renauld vào buổi tối. Khi tiễn cô ta, Renauld nói:
Được, được, nhưng lạy Chúa, bây giờ
cô về
đi
…
Poirot im lặng một lát.
- Thế
đấy, Hastings
ạ, anh hãy xem xét mọi sự
kiện có trình tự, suy nghĩ kỹ
về
những sự
kiện đó, tách riêng từng sự
kiện và liên kết chúng lại với nhau và anh có thấy vụ
án này dưới ánh sáng mới không?
Tôi hết lòng cố
gắng thực hiện điều Poirot nói. Sau một vài phút tôi bắt đầu không được tin tưởng lắm.
- Về
điểm thứ
nhất thì vấn đề
có lẽ
là
ở
chỗ
đó, cái gì là nguyên nhân làm ông Renauld thay đổi mạnh như
thế? Sự
dọa tố
giác hay là sự
say mê bà Daubreuil?
- Nhất định là sự
dọa tố
giác. Anh đã
nghe Stonor nói về
tính cách và thói quen của ông ta.
- Bà Renauld không xác nhận quan điểm đó
- tôi phản đối.
- Chúng ta đã
thấy rằng không thể
trông đợi vào sự
xác nhận của bà Renauld một chút nào. Trong vấn đề
này chúng ta phải tin Stonor.
- Dù sao đi
nữa, nếu ông Renauld có quan hệ
thân tình với người phụ
nữ
có tên là Bella thì không thể
xảy ra và không tự
nhiên trong việc ông ta có thể
yêu bà Daubreuil.
- Đồng ý, Hastings, không có gì không tự
nhiên. Nhưng có đúng
thế
không?
- Còn bức thư, Poirot
ạ, anh quên bức thư.
- Không, tôi không quên. Nhưng tại sao anh nghĩ rằng bức thư
gửi cho ông Renauld?
- Bởi vì nó được tìm thấy trong túi áo của ông ta và…
- Và hết - Poirot ngắt lời tôi - Trong thư
không nhắc đến một cái tên nào cho thấy nó gởi cho ai. Chúng ta đã
giả
định rằng nó thuộc về
người chết, bởi vì nó
ở
trong túi áo người đó. Nhưng, bạn thân mến, có cái gì đó
trong cái áo này tôi thấy không bình thường. Tôi đã
đo
áo và nói rằng áo quá dài so với ông Renauld. Nhận xét đó
phải làm anh suy nghĩ chứ.
- Tôi nghĩ rằng anh chỉ
nói điều đó
vậy thôi - tôi thú nhận.
- Thật là một ý nghĩ kỳ lạ! Sau này anh đã
theo dõi tôi đo
cái áo khoác của Jack Renauld. Thì ra chiếc áo này quá ngắn đối với anh ta. Hãy đối chiếu hai sự
kiện này với sự
kiện thứ
ba, đó
chính là việc Jack Renauld đi
Paris trong tình huống lúc ra khỏi nhà rất vội vã, và anh hãy rút ra kết luận của xem.
- Tôi bắt đầu đóan
ra - tôi nói chậm rãi - Bức thư
là viết cho Jack Renauld, chứ
không phải cho Paul Renauld. Trong lúc vội vã và hồi hộp anh ta đã
lấy nhằm áo khoác.
Poirot gật đầu:
- Đúng! Chúng ta có thể
quay lại vấn đề
này sau. Lúc này ta tạm bằng lòng với giả
thiết cho rằng, bức thư
không có quen hệ
gì đến ông Renauld và chuyển sang điểm tiếp theo.
- “23-5 - tôi đọc - Ông Renauld cãi nhau với con trai vì con trai muốn cưới Marthe Daubreuil. Jack Renauld đi
Paris”. Tôi không thấy có thể
rút ra điều gì
ở
đây. Sự
thay đổi di chúc cũng
có vẻ
hoàn toàn hợp lý. Đó
là kết quả
trực tiếp của việc cãi nhau.
- Ý kiến của chúng ta trùng hợp nhau, anh bạn thân mến, ít ra là về
nguyên nhân. Nhưng anh nói gì về
động cơ
thực sự
là cơ
sở
của hành động nói trên của ông Renauld?
Tôi trợn tròn mắt vì ngạc nhiên:
- Lẽ
tất nhiên là sự
tức giận con trai.
- Dù sao thì ông ta cũng
đã
viết cho con trai
ở
Paris những bức thư
nồng thắm.
- Jack Renauld nói thế, nhưng anh ta không thể
cho xem những thứ
đó.
- Được, ta hãy để
cái đó
lại.
- Bây giờ
chúng ta phải sang ngày xảy ra tấn bi kịch. Anh đã
sắp xếp các sự
kiện xảy ra buổi sáng theo một trật tự
xác định. Anh giải thích thế
nào về
những chuyện đó?
- Tôi thấy rõ là bức thư
viết cho tôi được gởi đi
cùng lúc với bức điện dành cho Jack. Masters được cho biết là anh ta có thể
nghỉ
phép ngay sau đó. Theo tôi, việc cãi nhau với tên du đãng
xảy ra trước các sự
kiện này.
- Tôi không nghĩ rằng anh có thể
khẳng định điều này nếu không hỏi rõ thêm cô Daubreuil về
những điều đó.
- Việc này chẳng cần. Tôi tin như
vậy. Và nếu anh không hiểu điều này thì anh không hiểu gì cả, Hastings
ạ.
Tôi bực mình nhìn Poirot một phút:
- Tất nhiên! Tôi là thằng ngốc. Nếu tên du đãng
là Georges Conneau thì chính sau cuộc nói chuyện với Conneau, ông Renauld cảm thấy sự
nguy hiểm. Ông ta cho người lái xe nghỉ
phép vì nghĩ rằng anh ta đã
bị
mua chuộc, ông ta đã
gởi điện cho con trai và gởi thư
cho anh.
Nụ
cười nửa miệng hiện ra trên môi Poirot.
- Anh không cảm thấy kỳ lạ
việc ông ta sử
dụng trong bức thư
chính những cách nói mà bà Renauld sau đó
đã
sử
dụng trong các lời khai của mình
ư? Nếu việc nhắc đến Santiago là sự
lừa dối thì ông Renauld nói đến điều đó
để
làm gì và ngoài ra lại sai con đến đó?
- Tôi công nhận điều đó
là khó hiểu, nhưng có lẽ
sau này chúng ta sẽ
tìm được cách giải thích nào đó
cho việc này. Bây giờ
chúng ta chuyển sang buổi tối có một cô tiểu thư
bí
ẩn nào đó
đến thăm
ông Renauld. Tôi thú nhận là, nếu trong thực tế
người đó
không phải là bà Daubreuil như
bà Francoise khẳng định, thì điều đó
đặt tôi vào thế
bí.
Poirot lắc đầu:
- Này anh bạn, những ý nghĩ của anh chập chờn nơi đâu? Hãy nhớ
lại mẩu ngân phiếu và việc Stonor có quen cái tên “Bella Duveen”. Tôi nghĩ có thể
xem Bella Duveen là tên họ
của người viết thư
cho Jack mà ta chưa
rõ và chính cô ta đã
thăm
biệt thư
Gienevieve đêm
hôm đó. Cô ta định gặp Jack, hay ngay từ
đầu đã
nghĩ đến việc nói chuyện với bố
anh ta, chúng ta không biết, nhưng tôi nghĩ, chúng ta có thể
giả
định rằng điều sau đó
đã
xảy ra. Cô ta nêu yêu cầu gặp Jack, có thể
cô đã
đưa cho xem cả
những thư
mà Jack viết cho cô và người cha định đút
tiền bằng cách viết cho cô một ngân phiếu. Bella phẫn nộ
xé tấm ngân phiếu. Bức thư
của cô chan chứa tình yêu chân thành và có lẽ
món tiền được đề
nghị
làm cô rất bực mình. Cuối cùng, ông Renauld đã
thoát khỏi cô ta và
ở
đây
câu nói của ông có ý nghĩa
đặc biệt.
- “Được, được. Nhưng lạy Chúa, bây giờ
cô về
đi”. - tôi nhắc - Theo tôi, trong câu nói đó
có chứa đụng một sự
bực tức nhẹ, nhưng chỉ
thế
thôi.
- Như
vậy cũng
đủ
rồi. Ông Renauld đã
nổi cáu. Ông ta muốn cô gái về
ngay. Tại sao? Không phải tại cuộc nói chuyện không thú vị, mà bởi vì ông ta vội, thời gian rất quý đối với ông ta…
- Nhưng tại sao chứ? - tôi phân vân hỏi.
- Tại sao à? Ta thử
cùng nhau đoán
điều đó. Hãy nhớ
đến chiếc đồng hồ
đeo
tay. Có ai đã
vặn chiếc đồng hồ
nhanh lên hai giờ. Điều đó
lại một lần nữa chứng tỏ
rằng thời gian đóng
một vai trò rất quan trọng trong vụ
án này. Như
vậy, Bella Duveen ra về
lúc 10 giờ
30. Lúc này chúng ta đã
tiến đến ngay gần tấn bi kịch mà theo tôi, có lẽ
xảy ra
ở
quãng nào đấy trước lúc nửa đêm. Điều đó
rút ra từ
việc đối chiếu tờ
khai của bà Renauld và sự
chứng thực của chiếc đồng hồ
đeo
tay.
Chúng ta đã
xem xét mọi sự
kiện xảy ra trước vụ
giết người. Nhưng còn một sự
kiện vẫn chưa được tính tới - đó
là cái chết của tên du đãng. Theo sự
xác nhận của bác sĩ khám nghiệm tử
thi, người này bị
chết ít nhất 48 giờ
trước đó
và tối đa
là 62 giờ. Dựa trên cơ
sở
đó
và các sự
kiện mà chúng ta đã
thảo luận, tôi rút ra kết luận là tên du đãng
chết sáng ngày 7-6.
Bị
sửng sốt, tôi nhìn Poirot chằm chặp.
- Tôi không hiểu gì cả. Anh đã
tính toán điều này như
thế
nào?
- Bởi vì chỉ
có như
vậy mới có thể
giải thích một cách lôgic trình tự
của các sự
kiện. Anh bạn thân mến, tôi dẫn anh đi
từng bước. Chẳng lẽ
bây giờ
anh không nhìn thấy một điều hết sức rõ ràng như
vậy sao?
- Poirot thân mến, tôi chả
thấy có gì là sáng tỏ
cả. Trong thực tế, tôi nghĩ rằng tôi đã
hiểu một điều gì đó, nhưng bây giờ
tôi lại hết sức lơ
mơ. Lạy Chúa, anh hãy nói xem ai đã
giết ông Renauld?
- Điều đó
bản thân tôi hiện nay cũng
chưa biết đích
xác.
- Nhưng anh đã
nói rằng anh thấy mọi chuyện đều sáng tỏ
kia mà.
- Chúng ta không hiểu nhau. Đừng quên rằng chúng ta đang
điều tra hai vụ
án, trong vụ
thứ
nhất chúng ta đã
có xác chết. Chà, đừng nổi giận. Tôi sẽ
giải thích tất cả. Chúng ta còn quên chiếc hố
mới đào
trên sân gôn. Nhưng trước hết chúng ta hãy xem ba thời điểm khi ông Renauld bộc lộ
sự
thay đổi rõ rật trong lời nói và hành vi. Lần đầu tiên xảy ra ngay sau khi ông ta đến Merlinville, lần thứ
hai sau khi cãi nhau với con trai, lần thứ
ba sáng ngày 7-6. Bây giờ
nói về
nguyên nhân. Cbu1ng ta có thể
cho nguyên nhân đều là việc gặp bà Daubreuil. Nguyên nhân thứ
hai liên quan đến bà ta, bởi vì nó đụng chạm đến sự
kết hôn của con trai ông Renauld và con gái bà ta. Nguyên nhân thứ
ba chúng ta còn chưa biết. Chúng ta phải vạch ra một cách lôgic. Bây giờ, bạn thân mến, cho phép tôi đặt câu hỏi: theo anh ai âm mưu thực hiện vụ
án?
- Georges Conneau - tôi nói không được tin tưởng và rụt rè nhìn Poirot.
- Hoàn toàn đúng. Hãy nhớ
lại tiền đề
của Giraud: người phụ
nữ
có thể
nói dối vì bản thân, vì người đàn
ông mà mình yêu và vì con. Bởi vì chúng ta tin rằng chính Georges Conneau đặt ra cho bà Renauld câu chuyện về
những người rậm râu và bởi vì Georges Conneau không phải là Jack Renauld, chúng ta loại ra trường hợp thứ
ba. Và, thừa nhận người đặt kế
hoạch thực hiện tội ác là Georges Conneau, chúng ta phải loại trừ
trường hợp thứ
nhất theo cách lập luận
ở
trên. Như
vậy chúng ta phải giả
định điều thứ
hai - bà Renauld nói dối vì người đàn
ông mà bà ta yêu, nói cách khác là vì Georges Conneau. Anh đồng ý chứ?
- Đúng
- tôi công nhận - điều này có vẻ
tương đối lôgic.
- Tốt. Bà Renauld yêu Georges Conneau. Vậy Georges Conneau là ai?
- Tên du đãng.
- Anh có chứng cứ
gì nói rằng bà Renauld yêu tên du đãng
không?
- Không, nhưng…
- Rất tốt. Nhưng đừng bám vào những lý thuyết không được sự
kiện thực tế
khẳng định. Thay vào đó, hãy tự
hỏi mình xem liệu bà Renauld yêu ai.
Tôi bối rối lắc đầu.
- Trời
ơi, anh biết rõ mà. Thế
bà Renauld yêu ai mạnh đến mức khi nhìn thấy xác người
ấy bà đã
bất tỉnh nhân sự?
Tôi lúng túng nhìn Poirot.
- Bà ta yêu chồng mình? - tôi thở
dài.
Poirot gật đầu:
- Bà ta yêu chồng mình hoặc Georges Conneau, anh muốn gọi thế
nào thì gọi.
- Nhưng không thể
như
vậy được!
- Tại sao lại không thể? Chẳng phải chúng ta đã
xác định là chỉ
có bà Daubreuil mới có thể
dọa tố
giác Georges Conneau là gì?
- Đúng, nhưng…
- Và chẳng phải là bà ta đã
dọa tố
giác ông Renauld tương đối có hiệu quả
sao?
- Điều đó
hoàn toán đúng, nhưng…
- Và chẳng phải là sự
thật việc chúng ta không biết tý gì về
thời thanh niên và việc giáo dục ông Renauld sao? Và cả
việc ông ta xuất hiện bất ngờ
trên sân khấu như
một người Canada gốc Pháp đúng
22 năm
trước đây?
- tất cả
đúng
là như
vậy - tôi nói chắc chắn hơn - nhưng
tôi cảm thấy rằng anh đã
bỏ
qua một chi tiết nổi bật.
- Chi tiết gì, anh bạn?
- Còn sao nữa, chúng ta đã
xác định rằng Georges Conneau mưu tính tội ác này. Việc này dẫn chúng ta đến sự
khẳng định nực cười là ông ta mưu tính việc giết mình!
- Chính thế, anh bạn
ạ
- Poirot điềm tĩnh
nói - Ông ta đã
làm chính điều đó.