chương vàng thế vận hội Olympic năm 1976 bộ môn 10 môn kết hợp, nói: “Nếu tôi không mắc chứng khó đọc, chưa chắc tôi đã thắng cuộc thi đó. Nếu tôi vốn là một người đọc tốt, mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng vӟi tôi, thể thao sẽ trở trở nên dễ dàng vӟi tôi. Và tôi sẽ không bao giờ có thể nhận ra rằng làm việc chăm chỉ là cách bạn tiến bưӟc trong cuộc sống.” Những người có tài năng thiên bẩm, bị nuốt chửng tâm thế xuất chúng hơn người, không học được cách rèn luyện nỗ lực hay cách đối mặt vӟi thất bại. Đó là câu chuyện về Pedro Martinez, tay ném bóng cừ khôi của đội Boston Red Sox, người đã tự hủy hoại chính mình khi đồng đội cần anh nhất. Nhưng đó là một bức tranh lӟn khác, một bức tranh về sự bền chí. Một nhóm những phóng viên thể thao của tờ The New York và tờ The Boston Globe đang trên đường tӟi Boston, trong đó có tôi. Chúng tôi đang hưӟng tӟi Game thứ 3 của loạt đấu play-off của giải American Leauge 2003 giữa đội New York Yankees và Boston Red Sox. Các phóng viên đang nói về sự bền bỉ trong ý chí, và họ cùng đồng ý rằng đội Yankees có sự bền bỉ ấy. Họ vẫn nhӟ những gì đội Yankees đã làm cho New York 2 năm trưӟc. Lúc đó là tháng 10 năm 2001, và người dân New York vừa phải trải qua vụ khủng bố vào ngày 11 tháng 9. Tất cả chúng tôi đều cảm thấy tuyêt vọng.
Chúng tôi cần hy vọng. Thành phố New York cần Yankees tạo ra hy vọng đấy – tiến tӟi giải World Series. Nhưng đội Yankees cũng phải hứng chịu những dư chấn của cuộc khủng bố, và họ cũng mệt mỏi, cũng bị thương. Họ gần như không còn gì hết. Tôi không hiểu điều gì đã xảy ra, nhưng khi tiến vào giải đấu, họ lần lượt hạ hết đối thủ này tӟi đối thủ khác, mỗi chiến thắng lại vực dậy thêm chút hy vọng cho người dân New York vào một tương lai tươi sáng hơn. Họ trở thành nhà vô địch giải Amerian League East, sau đó là giải American League, rồi họ vào được World Series, nơi họ có một màn trình diễn tuyệt vời và suýt chút nữa đã đạt được chức vô địch. Vốn dĩ rất nhiều người ghét Yankees. Đó là đội bóng mà cả nưӟc đều ghét. Khi tôi lӟn lên, tôi cũng vậy, nhưng sau năm đó, tôi bắt đầu cảm thấy yêu mến họ. Và đó là lí do tại sao các phóng viên cho rằng đội Yankees có ý chí bền bỉ. Ý của họ khi nói về sự bền gan là khả năng nhìn lại thật sâu bên trong để tìm lại sức mạnh ngay cả khi mọi thứ đang chống lại bạn. Ngày hôm sau, Pedro Martinez, tay ném tài ba nhưng được cưng chiều thái quá của đội Boston, đã cho mọi người hiểu bền chí là gì – bằng cách thể hiện cái-không-phải-là-sự-bền-chí. Không ai khao khát chức vô địch giải American League nhiều bằng đội Boston Red Sox. Trong 85 năm, họ chưa từng thắng giải World Series nào, từ khi xảy ra lời nguyền Bambino – khi ông chủ của Sox Harry Frazee bán Babe Ruth cho đội Yankees để lấy tiền tài trợ cho một show Broadway. Việc bán đi tay ném thuận tay trái cừ khôi nhất trong lịch sử bóng chày đã tệ, việc bán người đó cho đội được coi là tử thù còn tệ hại hơn nữa. Yankees là đội thống trị thế giӟi bóng chày, liên tục giành được chiến thắng
ở các giải World Series. Trong khi đó Boston giành được vé vào World Series 4 lần và một vài trận play-off, nhưng lần nào họ cũng thua. Và họ luôn thua theo cách kinh khủng nhất: tӟi sát chiến thắng rồi bị thua ngược. Và cuối cùng, cơ hội để phá vỡ lời nguyền và đánh bại kẻ thù truyền kiếp cuối cùng cũng tӟi. Nếu họ thắng, họ sẽ đi tiếp vào World Series, còn Yankees phải ở nhà. Pedro Martinez là hy vọng cuối cùng của họ. Vậy nhưng, sau khi có màn khởi đầu tốt đẹp, Martinez lại bị mất phong độ và bắt đầu làm loạn. Anh ném bóng vào một đồng đội (Karim Garcia), dọa đánh một đồng đội khác (Jorge Posada), và đẩy một người đàn ông 72 tuổi ngã xuống đất (Huấn luyện viên đội Yankee Don Zimmer). Nhà báo của tờ New York Times Jack Curry từng viết: “Chúng tôi biết thế nào Pedro và Roger [Clemens] sẽ một ngày nào đó đối đầu vӟi nhau trên sân Fenway Park… Nhưng không ai nghĩ sẽ thấy Pedro gây sự vӟi Garcia, vӟi Posada, hay Zimmer”. Ngay cả những nhà báo của Boston cũng kinh ngạc. Dan Shaughnessy của tờ Globe nói, “Những fan hâm mộ của Red Sox, các người sẽ muốn ai đây? Roger Clemens, người luôn giữ được sự ổn định và cư xử như dân chuyên nghiệp, dù tức giận cũng vẫn biết giành chiến thắng về cho đội? Hay Martinez, một đứa trẻ đi đánh người khác khi mà chính anh ta là người làm hỏng trận, rồi còn chỉ tay vào người bắt bóng đội Yankees Jorge Posada và dọa “Tiếp theo là mày đấy”… Người hâm mộ Red Sox dù không thích nhưng vẫn phải thừa nhận rằng Martinez là một nỗi xấu hổ vào tối thứ 7 vừa rồi, là nỗi sỉ nhục của môn bóng chày. Anh ta vẫn thoát kỉ luật, chỉ vì anh ta là Pedro, và quản lý của Sox cho phép như vậy. Liệu Martinez có dám một lần đứng lên nhận lỗi không?”
Giống vӟi Billy Beane, Pedro Martinez không biết chịu đựng nỗi thất vọng, không biết đào sâu và biến thất bại thành chiến thắng. Cũng giống Billy Beane, anh không thể thừa nhận khuyết điểm của mình và học từ chúng. Vì anh ta đã chọn làm loạn thay vì thi đấu nghiêm túc, Yankees đã giành chiến thắng trận đấu đó và tiến tӟi là chiến thắng trận play-off. Các phóng viên thể thao đều đồng ý rằng tính bền chí quan trọng. Nhưng họ thú nhận rằng họ không biết nó tӟi từ đâu. Nhưng tôi nghĩ có lẽ chúng ta giờ đây đã có thể đoán được, sự bền chí tӟi từ lối tư duy. Chúng ta đều biết có một lối tư duy mà trong đó người ta bị bế tắc vӟi những suy nghĩ về tài năng và sự độc nhất của họ. Khi có gì đó xảy ra không theo ý muốn, họ lập tức mất tập trung và cả những tài năng đó, làm mọi thứ họ muốn – và trong trường hợp này, mọi thứ mà đội bóng và fan hâm mộ muốn – bị đặt vào tình huống nguy hiểm. Chúng ta cũng biết có một lối tư duy khác giúp mọi người phản ứng tích cực vӟi những thất bại, điều hưӟng họ tӟi những chiến lược tốt hơn, và dẫn dắt họ hành động để đạt được kết quả tốt nhất cho họ. Câu chuyện về Yankees và Red Sox vẫn chưa dừng ở đây. Một năm sau đó, Sox và Yankees lại đối đầu vӟi nhau. Ai thắng bốn hiệp trong tổng số 7 hiệp sẽ trở thành nhà vô địch của American League và tiến vào World Series. Yankees thắng 3 hiệp đầu, và số phận đáng xấu hổ của Boston dường như sắp được lặp lại. Nhưng năm đó, Boston đã có những thay đổi ở dàn cầu thủ. Họ mua cầu thủ mӟi, bán cầu thủ cũ (người mà không ai trong đội muốn thi đấu cùng), và đưa ra thông điệp: Đây là một đội bóng, không phải là tập hợp những ngôi sao. Chúng ta tập luyện chăm chỉ vì nhau.
4 hiệp tiếp theo, Boston Red Sox đạt cúp vô địch American League. Và sau đó là cúp của World series. Năm 1904 là năm đầu tiên Boston chiến thắng Yankees ở một giải đấu lӟn, chứng minh được hai điều. Một, lời nguyền Bambino đã chấm dứt. Hai, nghị lực có thể học được.
NÓI THÊM VỀ TÍNH BỀN BỈ Năm 2000, Pete Sampras đang ở Wimbledon, cố gắng đạt chiến thắng thứ 13 ở giải Grand Slam. Nếu anh thắng, anh sẽ phá kỉ lục chiến thắng 12 trận ở những giải đấu hàng đầu của Roy Emerson. Mặc dù Sampras vào được tӟi vòng chung kết, phong độ của anh ta không được tốt trong suốt giải đấu, và anh cảm thấy không lạc quan cho trận đấu vӟi tay vợt trẻ, tràn đầy sinh lực Patrick Rafter. Sampras đã thua hiệp đầu, và chuẩn bị thua tiếp hiệp hai. Anh đang bị dẫn 4- 1 ở hiệp đấu phụ. Ngay cả anh cũng nói: “Tôi thực sự cảm thấy chiến thắng đang tuột ra khỏi tầm tay”. McEnroe nếu rơi vào tình huống này sẽ làm gì? Pedro Martinez sẽ làm gì? Và Sampras đã làm gì? Như William Rhoden từng viết, “Anh ta đã tìm lại khung tham chiếu để lấy lại sự tự tin.” Sampras nói: “Khi bạn đang ngồi nghỉ giữa hiệp, hãy nghĩ về những trận đấu trong quá khứ - những trận mà bạn để thua trận đầu và chiến thắng lại 3 trận sau. Bạn vẫn còn thời gian. Bạn nhӟ lại những gì bạn từng trải qua, và biết rằng bạn có thể làm được điều đó.” Bỗng nhiên, Sampras thắng liền năm điểm, tiếp đó là 2 điểm nữa. Như được sinh ra một lần nữa, anh đã giành được chiến thắng ở hiệp hai, và cuối cùng là chiến thắng cả trận đấu. Rhoden nói, “Tối qua, Sampras đã thể hiện mọi phẩm chất của một người hùng: thua ở hiệp đầu, nỗi sợ bị thất bại, vực dậy và đoạt lại chiến thắng.”
Jackie Joyner-Kersee đã phải tự khích lệ bản thân khi đang phải chịu đợt hen suyễn trong vòng đấu cuối cùng tranh chức vô địch. Cô đang chuẩn bị chạy vòng đua 800 mét, môn thi cuối cùng của bộ môn 7 môn kết hợp, và đó là lúc cơn hen suyễn tấn công cô. Cô tự nói vӟi bản thân: “Cứ vung tay lên và chạy. Cơn hen suyễn chả là gì cả, cứ chạy đi. Mình có thể làm được. Mình sẽ không ngất ra đây đâu. Mình vẫn thở được. Mình sẽ chiến thắng… Jackie, cứ chạy nhanh hết sức có thể ở 200 mét cuối này đi.” Cô đã tự chỉ đường cho mình tӟi chiến thắng. “Tôi phải nói rằng đây là chiến thắng vĩ đại nhất trong số những chiến thắng tôi từng đạt được. Nếu tôi muốn làm điều gì đó, tôi phải bình tĩnh và dồn hết tâm trí vào nó.” Trong thế vận hội Olympic cuối cùng cô tham dự, điều cô lo sợ đã xảy ra. Một chấn thương gân chân buộc cô phải rút khỏi bộ môn 7 môn kết hợp. Cô cảm thấy tuyệt vọng. Cô không còn là người tham gia cuộc đua mang dấu ấn của mình, nhưng liệu cô có tham gia nổi môn thi nhảy xa diễn ra vài ngày sau đó không? Ở năm lần nhảy đầu tiên, thành tích của cô rất tệ. Nhưng lần nhảy thứ 6 đem về cho cô huy chương đồng, một huy