chương vàng khác. “Sức mạnh để tôi thực hiện lần nhảy thứ 6 đó đến từ những khó khăn dồn nén trong nhiều năm qua… Tôi tập hợp những nỗi đau ấy lại và biến chúng thành màn thi đấu kỳ tích, ít nhất là vӟi tôi.” Joyner-Kersee cũng có những phẩm chất của một người hùng: thua cuộc, tưởng như thất bại, quay lại và chiến thắng.
BỀN BỈ, TRÁI TIM, Ý CHÍ, VÀ TÂM TRÍ CỦA MӜT NHÀ VÔ ĐỊCH Tất cả những điều trên thực ra chỉ là một. Đó là thứ khiến bạn luyện tập, là thứ cho phép bạn đào sâu và lấy ra thứ sức mạnh mà bạn cần nhất. Bạn còn nhӟ McEnroe vin vào lý do cho mỗi trận đấu mà anh ta để thua không? Lúc thì trời quá nóng, lúc thì trời quá lạnh, lúc thì anh ta bực mình, và rất nhiều lúc khác do anh ta không tập trung. Nhưng, như Billie Jean King đã nói, dấu ấn của một nhà vô địch là vẫn chiến thắng ngay khi mọi thứ không diễn ra theo ý mình – khi mà phong độ của bạn không tốt và cảm xúc của bạn không ủng hộ bạn. Đó là định nghĩa về một nhà vô địch thực thụ mà King học được. King đang ở vòng chung kết giải Forest Hills, đối đầu vӟi Margaret Smith (sau này đổi tên thành Margaret Smith Court), người đang ở đỉnh cao phong độ. King từng thi đấu vӟi Margaret cả tá lần trưӟc đây và mӟi chỉ thắng được một lần. Ở hiệp đầu tiên, King thi đấu rất tuyệt vời. Cô không hề phát bóng hỏng dù chỉ một lần, và đáp trả cũng rất đẹp. Rồi rất nhanh chóng, trận đấu kết thúc. Smith giành được chiến thắng. Ở hiệp thứ hai, King một lần nữa lại có màn trình diễn mà cô tin rằng sẽ giúp cô giành chiến thắng. Nhưng một lần nữa, Smith lại thắng hiệp hai, và giành chiến thắng chung cuộc. Thời gian đầu, King cảm thấy bối rối. Cô chưa bao giờ thi đấu tốt hơn thế trong một giải đấu quan trọng như vậy. Rồi cô bỗng hiểu ra một nhà vô địch là người như thế nào: là người có thể nâng cấp trình độ của mình khi
cần thiết. Và khi trận đấu càng trở nên khó khăn hơn, thì họ lại càng trở nên mạnh mẽ hơn gấp nhiều lần. Jackie Joyhner-Kersee cũng nhận ra điều đó. Cô mӟi chỉ là một cô bé 15 tuổi khi bắt đầu tham gia thi đấu bộ môn 7 môn kết hợp cho thế vận hội Olympic Junior AAU. Mọi thứ đều sẽ được quyết định vào môn thi cuối cùng – chạy 800 mét- môn thi mà cô bé rất sợ. Cô đã rất mệt và cô sẽ phải thi đấu vӟi những chuyên gia về chạy nưӟc rút – những người có thời gian chạy mà cô chưa bao giờ có thể chạm tӟi. Nhưng cuối cùng cô đã làm được điều đó. “Lúc đó tôi cảm thấy vô cùng hưng phấn. Tôi đã tự chứng minh vӟi bản thân rằng tôi có thể chiến thắng nếu tôi thực sự muốn… Chiến thắng đó cho tôi thấy rằng tôi không những có thể cạnh tranh vӟi những vận động viên giỏi nhất quốc gia, mà tôi còn có thể tự dùng ý chí để giành chiến thắng.” Được coi là nữ cầu thủ tốt nhất thế giӟi môn bóng đá, Mia Hamm thường được hỏi: “Mia, điều gì là quan trọng nhất mà một cầu thủ bóng đá phải có?” Không chần chừ, cô trả lời: “Ý chí vững vàng”. Và ý chí của cô không phải là thứ gì đó vốn có sẵn từ khi sinh ra. Khi có tӟi 11 cầu thủ muốn triệt hạ bạn, khi bạn mệt mỏi hay bị chấn thương, khi trọng tài xử ép bạn, bạn không được để bất kỳ điều gì làm bạn mất tập trung. Làm thế nào bạn làm được điều đó? Phải h͕c. Hamm nói, “Đó là một trong những yếu tố khó học nhất trong bóng đá, và tôi vẫn luôn phải học nó trong từng trận đấu, từng giây phút luyện tập.” Hamm có nghĩ mình là cầu thủ vĩ đại nhất thế giӟi không? Không. Cô nói “Và chính bởi vì tôi không nghĩ thế, nên một ngày nào đó, có thể tôi sẽ trở thành một người như thế.” Trong thể thao, lúc nào cũng có những tình huống thắng-hoặc-mất hết, khi người chơi phải vượt qua được khó khăn, nếu không đó sẽ là dấu
chấm hết. Jack Nicklaus, một tay gôn nổi tiếng, đã từng ở tình huống đó rất nhiều lần trong sự nghiệp của mình ở giải PGA Tour – khi mà kết quả giải đấu phụ thuộc vào những cú đánh quan trọng của anh. Thử đoán xem trong số những cú đánh đó, anh ta đã trượt bao nhiêu cú? Câu trả lời là Một. MỘT! Đó là tâm thế của một nhà vô địch. Đó là cách những người không có nhiều tài năng như đối thủ của mình vẫn giành được chiến thắng. John Wooden, vị huấn luyện viên bóng rổ huyền thoại, kể cho tôi nghe một câu chuyện rất thú vị. Một lần, khi Wooden vẫn còn là huấn luyện viên cho một đội bóng cấp ba, một cầu thủ tỏ ra không hài lòng vì anh ta không được tham gia vào những trận đấu lӟn. Cầu thủ đó, Eddie Pawelski, năn nỉ Wooden cho anh ta cơ hội, và cuối cùng thì Wooden xuôi lòng. Ông nói, “Thôi được rồi, Eddie. Thầy sẽ cho em một cơ hội. Thầy sẽ cho em thi đấu trong trận vӟi Fort Wayne Central vào tối mai.” “Bỗng nhiên, tôi cũng không biết sao tôi lại đồng ý như vậy nữa.” Ba đội cạnh tranh để giành lấy chứng vô địch bang Indiana, một đội là của ông, và một đội khác là Fort Wayne Central, đội đối thủ vào tối mai. Tối hôm sau, Wooden bắt đầu cho Eddie tham gia. Rất nhanh chóng, ông nhận ra rằng Eddie sẽ không trụ nổi quá hai phút, nhất là khi Eddie phải đấu lại vӟi Armstrong, cầu thủ cứng cựa nhất của bang ở đội Fort Wayne. Wooden kể: “Eddie như hủy diệt Armstrong hoàn toàn. Tối đó, Armstrong ghi được ít điểm nhất trong sự nghiệp của anh ta. Eddie ghi được 12 điểm, và đội chúng tôi có màn thi đấu tốt nhất mùa giải… Nhưng bên cạnh khả năng ghi điểm, khả năng phòng vệ, phản công và kiến tạo của Eddie cũng vô cùng tuyệt vời.” Eddie không phải ngồi ngoài lần nào nữa, và trở thành cầu thủ sáng giá nhất đội trong 2 năm tiếp theo.
Tất cả những người này đều có tính kiên định. Không ai trong số họ nghĩ họ đặc biệt, có năng khiếu bẩm sinh. Họ là những người đã luyện tập chăm chỉ, học cách giữ được sự tập trung trong những tình huống căng thẳng, và là những người biết vượt qua giӟi hạn của họ khi họ cần.
ĐӬNG VӲNG TRÊN ĐỈNH CAO Nghị lực không chỉ là thứ giúp bạn leo lên tӟi đỉnh cao, mà còn giúp cho bạn đứng vững tại đó. Darryl Strawberry, Mike Tyson, và Martina Hingis đã chạm được tӟi đỉnh cao, nhưng họ lại không ở đó lâu. Có phải bởi vì họ có những rắc rối cá nhân hay gặp chấn thương nặng không? Có thể, nhưng những nhà vô địch khác cũng có những khó khăn tương tự. Ben Hogan bị một chiếc xe buýt tông và cơ thể anh gần như bị hủy hoại toàn bộ, nhưng anh vẫn vực dậy được và lại vươn lên làm người đứng đầu. Huấn luyện viên John Wooden nói, “Tôi tin rằng năng lực có thể đưa bạn lên hàng đầu, nhưng nghị lực mӟi là thứ giữ bạn ở lại đó… Khi bạn ở đỉnh cao, bạn sẽ rất dễ có suy nghĩ rằng bạn có thể ngay lập tức có một màn thi đấu tốt mà không phải chuẩn bị gì. Ở vị trí đó, phải có một sự bền gan thực sự mӟi làm bạn không ngừng tập luyện, thậm chí còn gian khổ hơn trưӟc. Khi bạn đọc về một vận động viên, hay một đội nào đó giành được hết chiến thắng này tӟi chiến thắng khác, hãy nhӟ trong đầu rằng “Quan trọng hơn năng lực, họ có nghị lực”. Hãy cùng có một cái nhìn sâu hơn về nghị lực, và cách mà Tư Duy Phát Triển tạo ra nó. Suart Biddle và những đồng nghiệp của ông tiến hành xác định tư duy về năng lực thể thao của những trẻ đang tuổi dậy thì và những thanh niên trẻ tuổi. Những người có Tư Duy Cố Định là những người tin rằng: “Bạn có một khả năng nhất định trong thể thao, và bạn không thể thực sự làm gì để thay đổi nó.” “Để giỏi chơi thể thao, bạn phải thực sự có năng khiếu.” Ngược lại, những người có Tư Duy Phát Triển đồng ý rằng:
“Bạn giỏi thể thao tӟi đâu đi nữa thì bạn vẫn có thể làm tốt hơn nếu bạn tập luyện chăm chỉ.” “Để thành công trong thể thao, bạn cần học những kỹ thuật và kỹ năng và rèn luyện chúng đều đặn.” Những người có Tư Duy Phát Triển là những người thể hiện rõ nhất nghị lực hay dũng khí. Họ là những người có tâm trí của một nhà vô địch. Điều đó có nghĩa là gì? Hãy cùng nhìn vào những khám phá từ những nhà nghiên cứu thể thao dưӟi đây và tìm hiểu nhé.
THÀNH CÔNG LÀ GÌ? Khám phá #1: Những người có Tư Duy Phát Triển tìm thấy thành công trong việc làm hết khả năng của mình, trong quá trình học hỏi và tiến bộ. Và đó chính là những thành công chúng ta nhìn thấy ở những nhà vô địch. Jackie Joyner-Kersee nói: “Vӟi tôi, niềm vui trong thể thao chưa bao giờ nằm ở việc chiến thắng… Hạnh phúc ở quá trình cũng nhiều như hạnh phúc khi đạt được kết quả vậy. Tôi không sợ thua – miễn là tôi thấy tôi đã tiến bộ hơn trưӟc, hoặc tôi cảm thấy tôi đã làm hết sức có thể. Nếu tôi thua, tôi chỉ đơn giản là quay trở lại đường đua và luyện tập chăm chỉ hơn” Quan điểm thành công cá nhân là khi bạn không ngừng nỗ lực để trở nên hoàn thiện hơn là quan điểm sống của John Wooden. Anh nói, “Có rất nhiều những trận đấu khác đem lại cho chúng tôi nhiều niềm vui thú như những trận tranh chức vô địch mà tôi từng thắng, đơn giản bởi vì chúng tôi đã chuẩn bị rất kĩ càng và chơi vӟi phong độ tốt nhất chúng tôi có thể đạt được.” Tiger Woods và Mia Hamm là hai trong số những vận động viên dũng mãnh nhất trong lịch sử. Họ đương nhiên thích được thắng, nhưng điều quan trọng hơn cả vӟi họ là nỗ lực họ bỏ ra ngay cả khi họ thua. Họ tự hào về điều đó. McEnroe và Beane thì không. Sau giải đấu Masters năm 98, Woods thất vọng vì anh đã không lặp lại được chiến thắng của năm trưӟc, nhưng anh lại cảm thấy hài lòng khi đứng trong top 10: “Tuần này tôi đã phải vắt kiệt sức mình. Và tôi hài lòng vӟi vị trí bây giờ.” Hay sau giải British Open, khi anh đứng ở vị trí thứ 3: “Đôi khi sự mãn nguyện của bạn còn lӟn hơn khi bạn vẫn khi được điểm
trong điều kiện mọi thứ của bạn không được tốt, khi bạn cảm thấy có gì đó không ổn trong cú vung gậy của bạn chẳng hạn.” Tiger là một người đàn ông vô cùng hoài bão. Anh muốn là người giỏi nhất, thậm chí là giỏi nhất trong lịch sử. “Nhưng giỏi nhất so vӟi giӟi hạn của bản thân mӟi là điều tối quan trọng vӟi tôi.” Mia Hamm nói, “Sau mỗi trận đấu hay buổi tập, nếu bạn rời khỏi sân và biết rằng bạn đã cống hiến hết sức mình, bạn luôn là người chiến thắng” Tại sao cả đất nưӟc đều yêu mến đội của cô? “Họ thấy rằng đội của tôi thực sự yêu những gì chúng tôi đang làm, và chúng tôi trao hết tất cả những gì chúng tôi có vào từng trận đấu, hết trận này tӟi trận khác.” Vӟi những người có Tư Duy Cố Định, thành công thuần túy là để thiết lập uy quyền của mình hay trở thành một cá thể xứng đáng hơn những người “tầm thường” khác. McEnroe nói, “Tôi phải thừa nhận có những lần cái tôi của tôi quá lӟn.” Họ có nghĩ gì về nỗ lực và phát triển cá nhân không? Không. “Một số người không muốn luyện tập, họ chỉ muốn thể hiện. Những người khác thì muốn tập luyện hàng trăm lần trưӟc khi ra thi đấu. Tôi thuộc nhóm đầu tiên.” Nhӟ rằng, trong Tư Duy Cố Định, nỗ lực không phải là thứ đáng tự hào. Và đó chính là đám mây che khuất đi tài năng vốn có của bạn.
THẤT BẠI LÀ GÌ? Khám phá #2: Những người có Tư Duy Phát Triển coi thất bại là một niềm động lực. Chúng là những bài học, là lời cảnh tỉnh. Chỉ một lần duy nhất trong sự nghiệp Michael Jordan muốn tránh né việc luyện tập. Năm đó là năm anh quay lại đội Bulls sau một thời gian thử chơi bóng chày, và anh ta đã học được một bài học xương máu. Bulls lúc đó đang thua ở các trận play-offs. “Bạn không thể ra đi rồi quay lại và nghĩ rằng mình vẫn giữ được phong độ như cũ. Từ giờ tôi sẽ chuẩn bị cả về mặt thể chất lẫn tinh thần”. Và đó là điều anh ta đã làm. Đội Bulls thắng giải NBA vào 3 năm liên tiếp sau đó. Michael Jordan trân trọng những thất bại. Trong thực tế, trong một trong những quảng cáo ưa thích của Nike, anh nói: “Tôi từng ném trượt tӟi hơn 9000 cú ném. Tôi từng thua gần 300 trận đấu. Tôi từng ném trượt tӟi 26 lần những cú ném quyết định.” Tôi dám cá rằng, sau mỗi lần như vậy, anh lại quay trở lại sân và luyện tập ném thêm hàng trăm cú nữa. Sau đây là cách Kareem Abdul-Jabbar, một cầu thủ bóng rổ vĩ đại khác, phản ứng khi bóng rổ đại học không chấp nhận cú ném rổ ghi dấu ấn của riêng anh – cú dunk (sau này mӟi được chấp nhận). Rất nhiều người nghĩ rằng điều này sẽ cản trở con đường tӟi thành công của anh. Ngược lại, anh còn tập luyện dữ dội gấp bội phần để sáng tạo ra những kiểu ném khác. Anh đã tiếp thu Tư Duy Phát Triển từ huấn luyện viên Wooden, và ứng dụng nó thành công vào thực tế. Trong Tư Duy Cố Định, thất bại làm nên dấu ấn cá nhân của bạn.
John McEnroe không bao giờ có thể chịu nổi ý nghĩ mình sẽ thua. Còn tệ hơn nếu lần thua đó là trưӟc một người thân hay bạn bè. Điều đó sẽ làm anh ta cảm thấy ít đặc bi͏t hơn. Ví dụ, anh từng hy vọng rằng người bạn thân Peter sẽ thua trong trận chung kết ở Maui sau khi Peter đánh bại anh ở vòng trưӟc. Anh mong điều ấy tӟi nỗi anh còn không dám tӟi xem trận đấu. Một lần khác, anh phải đối đầu vӟi người anh trai Patrick trong một trận chung kết ở Chicago, và anh đã nghĩ: “Nếu mình mà thua Patrick, chắc mình phải nhảy từ tháp Sears xuống quá.” Và sau đây là cách thất bại “tạo ra động lực” cho anh. Năm 1979, anh chơi ở thể loại bộ đôi nam nữ ở Wimbledon. Anh không bao giờ chơi lại thể loại này trong suốt 20 năm. Tại sao? Vì anh và người đồng đội đã thua liền 3 trận. Thêm vào đó, McEnroe bị mất kiểm soát tӟi 2 lần, trong khi những người còn lại ai cũng bình tĩnh. “Đó là nỗi xấu hổ tận cùng. Tôi nói vӟi bọn họ, đây sẽ là lần cuối cùng tôi chơi kiểu này. Tôi không thể chịu thêm được nữa.” Năm 1981, McEnroe mua một cây guitar màu đen hiệu Les Paul rất đẹp. Tuần đó, anh tӟi xem Buddy Guy biểu diễn ở CheckerBoard Lounge ở Chicago. Thay vì được truyền cảm hứng để học guitar, McEnroe về nhà và đập vỡ cây đàn thành từng mảnh. Còn đây là cách Sergio Garcia, một cậu bé vàng khác cũng bị thất bại kéo đi chệch hưӟng. Garcia đã tạo ra cơn bão trong làng gôn nhờ những cú đánh tuyệt vời và phong thái quyến rũ, trẻ trung của anh; anh được ví như một Tiger Woods trẻ tuổi vậy. Nhưng khi phong độ thi đấu của anh giảm sút, sự quyến rũ của anh cũng tỉ lệ thuận theo. Anh sa thải hết caddy này tӟi caddy khác (Caddy: người kéo bao gậy cho tay gôn), đổ hết lỗi cho họ mỗi khi có gì đó xảy ra. Anh từng đổ lỗi cho đôi giày của anh làm anh bị trượt chân và đánh hỏng. Để… trừng phạt chiếc giày ấy, anh cởi giày và ném đi
thật xa, và suýt chút nữa thì trúng nhân viên sân gôn. Đây là những cách mà Tư Duy Cố Định “an ủi” người ta khi thất bại xảy ra.
CHỦ ĐӜNG TẠO RA THÀNH CÔNG Khám phá #3: Người có Tư Duy Phát Triển trong thể thao chủ động trong quá trình đi tӟi thành công – và kiên trì vӟi nó. Làm thế nào mà những kĩ năng của Michael Jordan không bị mai một theo thời gian? Thể lực và sự nhanh nhẹn của anh có bị sút giảm do tuổi tác, nhưng bù lại, anh tập chăm chỉ hơn vào cách di chuyển và sự linh hoạt. Khi bưӟc vào giải đấu, anh chỉ được biết đến như một cầu thủ chỉ biết đập rổ, và khi giải nghệ, anh được mệnh danh là cầu thủ toàn diện nhất của bộ môn bóng rổ. Woods cũng chủ động trong quá trình rèn luyện. Gôn giống như một người yêu khó kiểm soát. Khi bạn nghĩ bạn đã có thể chiếm được “cô ta”, “cô ta” lại làm bạn cảm thấy vô vọng. Butch Harmon, vị huấn luyện viên nổi tiếng, nói “Vung gậy trong gôn là thứ gần như không-thể-hoàn-hảo trong thể thao… Cú vung gậy tốt nhất chỉ có thể lặp lại tương đối. Chúng luôn phải được căn chỉnh ở mỗi lần vung.” Và đó là lý do tại sao những ngôi sao lӟn nhất làng gôn có thể thắng chỉ trong một khoảnh khắc, và có thể không giữ được đà thắng trong một thời gian dài (điều này cũng xảy ra vӟi Woods ngay cả khi anh đang ở đỉnh cao của sự nghiệp). Và đó là lý do tại sao việc chủ động trong quá trình rèn luyện lại càng trở nên quan trọng hơn. Hiểu được điều này, cha của Tiger muốn con mình phải chắc chắn biết kiểm soát sự tập trung và chiến lược khi trên sân. Ông Wood (cha của Woods) thường cố tình tạo ra tiếng ồn hay bất chợt ném đồ gì đó ngay khi Tiger đang chuẩn bị vung gậy. Cách này giúp anh ít bị xao nhãng hơn. (Bạn có biết ai có thể tập luyện được theo cách này không?) Khi Tiger tròn 3 tuổi, bố của anh đã dạy cho anh nghĩ về cách quản lý sân gôn. Mỗi lần Tiger
lỡ đánh bóng vào sau một rặng cây, ông Woods sẽ hỏi cậu bé về kế hoạch để thoát ra khỏi tình huống đó. Woods làm theo lời của bố mình bằng việc kiểm soát mọi thành phần trong cuộc đấu. Anh không ngừng thử nghiệm những cách đánh mӟi, chiến lược mӟi, nhưng anh cũng có một kế hoạch dài hạn giúp anh định hưӟng: “Tôi hiểu rõ cuộc chơi. Tôi biết tôi muốn đạt được gì, và tôi biết làm thế nào để đạt được nó”. Giống Michael Jordan, Woods kiểm soát được động lực của mình. Anh làm điều đó bằng cách biến những buổi tập luyện thành một cuộc dạo chơi: “Tôi yêu thích việc tập đánh bóng, thử đánh chúng kiểu này kiểu kia, và cố tập đánh trúng vào một điểm theo chủ đích.” Và anh làm điều đó bằng cách tưởng tượng ra đang có một đối thủ khác ngoài kia đang thách thức anh: “Có một cậu bé 12 tuổi ngoài kia đang tập luyện rất chăm chỉ. Mình phải cố gắng hết sức, để tӟi khi cậu đủ tuổi tham gia giải PGA (18 tuổi), mình vẫn có thể đánh bại được cậu ta.” Mark O’Meara, đồng đội cùng chơi gôn và là một người bạn của Woods, phải đứng giữa hai sự lựa chọn khi sánh vai vӟi một người xuất chúng như Woods: Hoặc là anh cảm thấy ghen tӷ và tự ti trưӟc trình độ của Woods, hoặc anh có thể học hỏi từ Woods. Mark đã chọn vế thứ hai. O’Meara là một trong những tay gôn tài năng được đánh giá là có tiềm năng vô hạn. Sự lựa chọn của anh ta đã giúp anh ta gặt hái được thành công đó. Khi ở độ tuổi 21, Woods chiến thắng giải Masters. Đêm đó, anh đã vừa ngủ vừa ôm phần thưởng biểu trưng của giải đấu: một chiếc áo khoác màu xanh lá cây. Một năm sau, anh trao chiếc áo này lại cho Mark O’Meara.
Về phía McEnroe, chúng ta ít nghe thấy anh ta nói về việc nắm quyền chủ động. Khi anh ta ở đỉnh cao, chúng ta cũng không thấy anh nhắc tӟi nỗ lực để giữ vững phong độ. Khi anh có màn thi đấu kém cỏi, cũng không ai nghe thấy anh ta nói về việc kiểm điểm bản thân hay phân tích sai lầm, nhưng lại đoán trưӟc rằng anh sẽ kiếm ai/thứ gì đó để đổ lỗi. Ví dụ, trong một giải đấu năm 82, khi anh ta không đạt được số điểm như mọi người kỳ vọng, điều duy nhất chúng ta nghe được là “đã có rất nhiều thứ lặt vặt làm tôi mất tập trung trong trận đấu hàng tuần liền và không cho phép tôi áp đảo giải đấu như thường lệ.” Luôn là nạn nhân của ngoại cảnh. Tại sao anh ta không nắm lấy sự chủ động và học cách thi đấu thật tốt, mặc cho tác động của ngoại cảnh? Bởi đó không phải là suy nghĩ của Tư Duy Cố Định. Thực tế, thay vì chống lại những yếu tố đó hay sửa chữa sai lầm, anh nói rằng anh ưӟc anh đã chọn một môn thể thao đồng đội, như vậy thì anh ta có thể che giấu được những thiếu sót của mình. “Nếu bạn không có một phong độ tốt, sẽ rất dễ để bạn giấu được điều đó khi có đồng đội để đổ lỗi.” McEnroe cũng thừa nhận rằng sự nóng giận mất kiểm soát trên sân của anh thường là vỏ bọc cho sự bế tắc, và làm mọi thứ trở nên tệ hơn. Vậy anh ta đã làm gì? Không gì cả. Anh mong chờ có người nào đó giải quyết giúp anh vấn đề đó. “Khi bạn không thể kiểm soát bản thân, bạn sẽ ưӟc có ai đó làm hộ bạn – điều đó càng làm tôi thèm muốn được tham gia vào một môn thể thao đồng đội… Đồng đội sẽ chỉ dạy cho tôi đi đúng hưӟng.” Hay “Ban quản lý của tôi hay để tôi thích làm gì cũng được… và họ càng chiều tôi, tôi càng ít thích tennis hơn.” Giờ thì anh ta lại đổ lỗi cho ban quản lý! Này John, đây là cuộc sống của anh. Đã bao giờ anh thử nghĩ tӟi việc nhận trách nhiệm về nó chưa?
Không bao giờ, bởi trong Tư Duy Cố Định, bạn không thể kiểm soát năng lực hay động lực. Bạn tìm kiếm những tài năng sẵn có để đưa bạn đi tiếp, và khi những thứ bạn tìm được không thể làm điều bạn muốn, thì bạn còn có thể làm điều gì khác đâu? Bạn không phải là “sản phẩm” đangtrong-quá-trình-hoàn-thiện, bạn là một “sản phẩm” đã “đóng gói”. Và một “sản phẩm” như vậy phải tự bảo vệ mình bằng cách đổ lỗi hoặc làm loạn. Dù là cách nào đi nữa, nắm quyền chủ động không nằm trong số đó.
TRӢ THÀNH NGÔI SAO CÓ Ý NGHĨA GÌ? Trở thành ngôi sao là không có nhiều trách nhiệm vӟi đội như những thành viên khác? Là vai trò của họ trong đội chỉ là tỏa sáng và thắng trận? Hay một ngôi sao là phải gánh nhiều trách nhiệm hơn? Michael Jordan nghĩ sao về điều này? “Trong xã hội của chúng ta, đôi khi việc làm tốt một vị trí trong đội còn khó hơn việc trở thành ngôi sao.” – Jordan nói. Tài năng của một ngôi sao có thể giúp thắng trận, nhưng tính đồng đội mӟi là thứ giúp đưa chúng ta trở thành những nhà vô địch. Huấn luyện viên John Wooden nói rằng nói về mặt chiến thuật, ông chỉ là một người tầm trung. Vậy làm thế nào ông có thể đem về cho đội tӟi 10 cúp vô địch quốc gia? Ông nói, một trong những lý do chính là bởi ông rất giỏi trong việc phân bố vị trí hợp lý cho từng thành viên trong đội. “Tôi tin rằng, tôi có thể biến Kareem [Abdul-Jabbar] trở thành người ghi điểm nhiều nhất trong lịch sử bóng rổ đại học. Tôi có thể làm được điều đó bằng cách phát triển một đội bóng xoay quanh tài năng của anh ta. Liệu chúng tôi có thể nào thắng được 3 chức vô địch ở giải quốc gia khi anh ta vẫn còn ở UCLA không? Không bao giờ.” Vӟi Tư Duy Cố Định, các vận động viên luôn muốn tài năng của mình được công nhận. Điều này tương đương vӟi việc phải thể hiện như một ngôi sao, chứ không phải là “một thành viên đơn thuần” của đội. Nhưng, trong trường hợp của Pedro Martinez, tư duy này khiến đội của anh càng rời xa hơn những chiến thắng quan trọng mà họ muốn đạt được. Ví dụ điển hình cho trường hợp này là Patrick Ewing, người vốn đã có thể trở thành nhà vô địch bóng chày. Vào năm Ewing nằm trong danh
sách tân binh, đội Knicks rất vui mừng khi đã lôi được Ewing về đội của mình. Giờ họ sẽ có “tòa tháp đôi”, Ewing và Bill Cartwright, tay ghi bàn chủ chốt, cả hai đều cao 2m1. Vӟi bộ đôi này, họ có cơ hội để chiến thắng. Họ chỉ muốn Ewing là mũi nhọn tấn công, nhưng Ewing thì không thích vị trí đó. Trung tâm mӟi là vị trí của một ngôi sao. Và có thể còn một lý do khác là anh không nghĩ anh có thể ném được những đường bóng xa từ vị trí của mũi nhọn tấn công. Điều gì sẽ xảy ra nếu anh bỏ ra công sức để học cách làm làm chủ được vị trí đó? (Alex Rodriguez, sau này trở thành một shortstop giỏi nhất trong bóng chày, đã đồng ý chơi ở vị trí chốt ba khi mӟi gia nhập Yankees. Anh phải tự học lại từ đầu, và trong một thời gian dài, anh đã không thể phát huy hết được năng lực của mình). Nhưng Ewing đã không làm điều đó. Cartwright sau đó được chuyển sang Bulls, còn Ewing chưa bao giờ đem lại cho Knicks một chức vô địch nào. Bên cạnh đó, lại có một câu chuyện về cầu thủ bóng bầu dục Keyshawn Johnson, một người cực kì tài năng khác, cũng bị nuốt chửng bởi khao khát phải chứng tỏ sự vĩ đại của mình. Khi được hỏi trưӟc một trận đấu rằng anh so sánh bản thân mình vӟi ngôi sao ở đội đối phương như thế nào, anh đã trả lời: “Bạn đang so sánh một cái đèn pin vӟi một ngôi sao. Đèn pin không sáng được lâu. Nhưng ngôi sao thì sẽ mãi tỏa sáng trên bầu trời.” Anh ta có phải là một người chơi đồng đội không? “Có, nhưng tôi đặt bản thân lên trưӟc nhất… Tôi phải là số 1 trong bóng bầu dục. Không phải thứ hai, cũng không phải thứ 3. Nếu tôi không phải là số 1, tôi sẽ chỉ là một kẻ vô dụng vӟi bạn. Và tôi không thể giúp bạn.” Câu nói đó nghĩa là gì? Vӟi định nghĩa về “tinh thần đồng đội” như vậy, Johnson được mua lại bởi Jets, và sau đó bị sa thải bởi Tampa Bay Buccanneers. Tôi phát hiện ra một điều thú vị. Khi những ngôi sao thực thụ được phỏng vấn sau một trận đấu, họ luôn dùng từ chúng tôi. Họ là một