hồi chuông cảnh tỉnh gióng lên trong đầu bạn, vì điều đó có nghĩa là bạn thiếu sự lưu tâm. Các quy tắc bạn được nhận là những quy tắc phù hợp với người đã tạo ra chúng, và bạn càng khác người đó bao nhiêu thì quy tắc càng kém hiệu quả với bạn bấy nhiêu. Khi bạn lưu tâm, các quy tắc, lệ thường và mục tiêu sẽ dẫn dắt bạn; chúng không khống chế bạn. Theo nghiên cứu của chị, một số lợi ích cụ thể của việc lưu tâm hơn là gì?
11 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp Thứ nhất là hiệu suất cao hơn. Chúng tôi đã thực hiện một nghiên cứu với các nhạc công của dàn nhạc giao hưởng, những người hóa ra đang chán nản vô cùng. Họ chơi đi chơi lại vài bản nhạc giống nhau, nhưng đó lại là một công việc danh giá khó bỏ. Vì vậy, chúng tôi cho các nhóm biểu diễn. Một số được yêu cầu tùy ý sao chép lại một màn trình diễn nào đó – nghĩa là chơi một cách lơ là. Những người khác được yêu cầu làm mới màn trình diễn theo những cách tinh tế – chơi một cách lưu tâm. Bạn hãy nhớ rằng đây không phải là nhạc jazz, vì vậy những thay đổi thực sự rất tinh vi. Nhưng khi chúng tôi phát các bản thu âm cho thính giả không biết gì về nghiên cứu nghe thì họ ưa thích những bản nhạc chơi theo cách lưu tâm hơn hẳn. Vì vậy, ở đây chúng tôi đã có một buổi biểu diễn nhóm, nơi mọi người đều chơi theo cách họ muốn, và họ thể hiện tốt hơn. Có quan điểm cho rằng nếu để mọi người mạnh ai nấy làm thì mọi việc sẽ ngay lập tức
Tỉnh thức 12 trở nên hỗn loạn. Đúng là có thể như vậy, nếu mọi người làm vậy một cách chống đối. Nếu mọi người đều nỗ lực trong cùng một bối cảnh và hoàn toàn hiện diện tại đó, không có lý do gì lại không đạt được kết quả phối hợp chất lượng hơn hẳn. Tỉnh thức còn có nhiều lợi ích khác. Nó giúp bạn chú ý dễ dàng hơn. Bạn nhớ nhiều việc đã làm hơn. Bạn sáng tạo hơn. Bạn có thể tận dụng cơ hội khi chúng xuất hiện. Bạn tránh được những nguy cơ chưa phát sinh. Bạn yêu quý mọi người hơn và mọi người cũng yêu quý bạn hơn, vì bạn ít đánh giá người khác hơn. Bạn trở nên lôi cuốn hơn. Sự chần chừ và hối tiếc có thể biến mất, bởi nếu biết lý do tại sao mình đang làm việc gì đó, bạn sẽ không chỉ trích bản thân vì không làm việc khác. Nếu bạn hoàn toàn ý thức khi quyết định ưu tiên nhiệm vụ này, làm việc tại công ty này, tạo ra sản phẩm này hoặc theo đuổi chiến lược này, thì lý do gì để bạn phải hối hận chứ?
13 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp Tôi đã nghiên cứu vấn đề này trong gần 40 năm, và trong hầu hết mọi thước đo, chúng tôi thấy rằng tỉnh thức tạo ra kết quả tích cực hơn. Điều này dễ hiểu thôi, nếu bạn nhận ra đó là một biến số nổi trội. Bất kể bạn làm gì – ăn bánh sandwich, phỏng vấn, viết báo cáo – bạn đang làm việc đó một cách lưu tâm hoặc lơ là. Nếu làm một cách lưu tâm thì bất kể là việc gì, bạn cũng sẽ để lại được dấu ấn. Ở cấp cao nhất ở bất kỳ lĩnh vực nào – các CEO trong danh sách Fortune 50, những nghệ sĩ và nhạc sĩ ấn tượng nhất, vận động viên hàng đầu, giáo viên và thợ máy giỏi nhất – bạn cũng sẽ thấy ở đó những người lưu tâm, vì đó là cách duy nhất để lên được vị trí mà họ đang đứng. Chị đã chỉ ra mối liên hệ giữa tỉnh thức và sự đổi mới như thế nào? Cùng với Gabriel Hammond, một sinh viên cao học, tôi đã thực hiện một nghiên cứu yêu cầu người tham gia tìm cách sử dụng mới cho những
Tỉnh thức 14 món đồ đã hỏng. Chúng tôi “bơm” sự lơ là vào một nhóm bằng cách cho họ biết sản phẩm đã không sử dụng được như dự định ban đầu ra sao – dẫn chứng một ví dụ nổi tiếng từ 3M, một loại keo thất bại. Với nhóm khác, chúng tôi khiến họ lưu tâm đơn giản bằng cách mô tả các tính chất của sản phẩm – vật chất chỉ bám dính trong khoảng thời gian ngắn. Tất nhiên, những ý tưởng sáng tạo nhất cho cách sử dụng mới đến từ nhóm thứ hai. Không chỉ là nhà nghiên cứu, nhà văn và nhà tư vấn, tôi còn là một họa sĩ – mỗi hoạt động đều mang lại cho tôi thông tin về người khác – và tôi có ý tưởng nghiên cứu sự tỉnh thức và sai lầm khi đang vẽ tranh. Tôi chợt thấy mình đang sử dụng màu hoàng thổ trong khi định sử dụng màu đỏ tươi, nên bắt đầu cố gắng sửa. Nhưng rồi tôi nhận ra chính mình đã quyết định sử dụng màu đỏ tươi chỉ vài giây trước đó. Mọi người đều thường xuyên như thế. Bạn bắt đầu với sự không chắc chắn, đưa
15 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp ra quyết định và nếu bạn mắc sai lầm, đó là một tai họa. Nhưng con đường bạn đang đi chỉ là một quyết định. Bạn có thể thay đổi nó bất cứ lúc nào, và có thể một giải pháp thay thế sẽ tốt hơn. Khi bạn lưu tâm, sai lầm sẽ thành hữu ích. Việc lưu tâm khiến người ta trở nên lôi cuốn hơn như thế nào? Chúng tôi đã chỉ ra điều này trong vài nghiên cứu, trong đó có một nghiên cứu thực hiện với những người bán tạp chí: người lưu tâm bán được nhiều hơn và được đánh giá là dễ mến hơn. Hay gần đây hơn, chúng tôi xem xét rắc rối mà các nữ giám đốc điều hành phải đối mặt: nếu hành động mạnh mẽ, có phần nam tính, họ sẽ bị nhận xét là ác ý, nhưng nếu hành động theo cách nữ tính, họ bị coi là yếu đuối và không có tố chất lãnh đạo. Chúng tôi yêu cầu hai nhóm phụ nữ diễn thuyết – một nhóm được yêu cầu hành động theo cách nam tính, nhóm còn lại hành động theo cách nữ tính. Sau đó, một
Tỉnh thức 16 nửa thành viên của mỗi nhóm được hướng dẫn để diễn thuyết một cách lưu tâm, và chúng tôi nhận thấy thính giả thích những người lưu tâm, bất kể họ đang thể hiện vai trò giới tính nào. Và tỉnh thức cũng khiến chúng ta bớt phán xét người khác hơn đúng không? Đúng vậy. Tất cả chúng ta đều có xu hướng phân loại người khác một cách thiếu suy xét: Anh này cứng nhắc. Cô kia bốc đồng. Nhưng khi mặc định người khác theo cách như vậy, bạn sẽ không thể tận hưởng mối quan hệ với họ hoặc sử dụng tài năng của họ. Tỉnh thức giúp bạn hiểu rõ tại sao mọi người cư xử theo cách họ đang làm. Nó hẳn phải hợp lý với họ vào thời điểm đó, nếu không thì họ đã không làm như vậy. Chúng tôi đã thực hiện một nghiên cứu trong đó yêu cầu đối tượng tham gia đánh giá các đặc điểm tính cách của chính họ – họ muốn thay đổi
17 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp nhất điều gì nhất và đánh giá cao bản thân nhất ở điểm gì – và nhận thấy một điều rất trớ trêu. Những đặc điểm được mọi người đánh giá cao có xu hướng là phiên bản tích cực của những điều mà họ muốn thay đổi. Lý do cá nhân tôi không thể ngừng “bốc đồng” là tôi đánh giá cao sự tự phát, không gò bó. Điều đó có nghĩa là nếu muốn thay đổi hành vi của tôi, bạn phải thuyết phục tôi đừng yêu thích sự tự phát, không gò bó nữa. Nhưng rất có thể khi nhìn tôi từ góc nhìn này – tự phát thay vì bốc đồng – bạn sẽ không muốn thay đổi tôi. Quản lý lưu tâm Người quản lý còn có thể làm gì khác để lưu tâm hơn? Một chiến thuật là tưởng tượng rằng suy nghĩ của bạn là thứ hoàn toàn thấy được. Nếu làm như vậy, bạn sẽ không nghĩ những điều tồi tệ về người
Tỉnh thức 18 khác. Bạn sẽ tìm được cách để hiểu quan điểm của họ. Và khi bạn đang khó chịu về điều gì đó – có thể ai đó hoàn thành chậm nhiệm vụ hoặc không theo cách bạn muốn – hãy tự hỏi: “Đó là một tai họa hay một điều bất tiện?” Có lẽ là vế sau đấy. Hầu hết những điều khiến chúng ta khó chịu đều là như thế. Tôi cũng nói với mọi người rằng hãy nghĩ về công việc/cuộc sống như sự tích hợp vào nhau, chứ không phải sự cân bằng. “Cân bằng” cho thấy hai bên đối lập và không có điểm chung. Nhưng không phải vậy. Cả hai chủ yếu đều liên quan đến con người. Trong chúng đều có những căng thẳng, các lịch trình phải đáp ứng. Nếu tách bạch chúng, bạn sẽ không học được cách chuyển những gì đã làm thành công ở lĩnh vực này sang lĩnh vực kia. Khi lưu tâm, chúng ta nhận ra các phạm trù đều do con người tạo ra và chúng không giới hạn chúng ta.
19 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp Bạn cũng cần nhớ rằng căng thẳng không gắn với các sự kiện, nó gắn với cách bạn nhìn nhận các sự kiện. Bạn nghĩ rằng một điều cụ thể sắp xảy ra và khi nó xảy ra, bạn cảm thấy thật khủng khiếp. Nhưng dự đoán là sự ảo tưởng. Chúng ta không thể biết điều gì sẽ xảy ra. Vì vậy, hãy tự đưa ra năm lý do vì sao bạn sẽ không bị mất việc. Sau đó, hãy nghĩ năm lý do tại sao nếu điều đó xảy ra thì nó sẽ có lợi cho bạn – các cơ hội mới, nhiều thời gian hơn cho gia đình… Từ chỗ suy nghĩ về nó như một điều chắc chắn xảy ra, bạn đã chuyển sang nghĩ về nó như điều có thể sẽ xảy ra, và ngay cả khi nó xảy ra, bạn vẫn sẽ ổn. Nếu bạn cảm thấy bị trách nhiệm làm cho quá tải, hãy làm điều tương tự. Hãy đặt câu hỏi về niềm tin rằng bạn là người duy nhất có thể làm điều gì đó, rằng chỉ có một cách để làm và công ty sẽ tiêu tùng nếu bạn không làm. Khi bạn cởi mở nhìn nhận với sự lưu tâm, căng thẳng sẽ tan biến.
Tỉnh thức 20 Tỉnh thức giúp bạn nhận ra không có kết quả tích cực hay tiêu cực. Có A, B, C, D… và mỗi kết quả đều có những thách thức và cơ hội. Hãy đưa ra một số tình huống, tôi sẽ giải thích cho bạn nghe tỉnh thức hữu ích như thế nào. Tôi là người đứng đầu một nhóm bất đồng ý kiến. Mọi người tranh cãi kịch liệt về các chiến lược khác nhau và tôi phải quyết định chọn một. Người xưa từng có câu chuyện về hai người đến trước mặt một thẩm phán. Một người kể câu chuyện từ góc độ của mình, và vị thẩm phán nói: “Đúng rồi.” Người còn lại cũng kể câu chuyện từ góc độ của anh ta, và vị thẩm phán cũng nói: “Đúng rồi.” Họ thắc mắc: “Cả hai chúng tôi không thể đều đúng được.” Và thẩm phán đáp lại: “Đúng rồi.” Chúng ta quan niệm rằng để giải quyết các tranh chấp, chúng ta phải lựa chọn bên này hay bên kia, hoặc thỏa hiệp. Nhưng chúng ta gần như luôn có thể tìm kiếm các
21 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp giải pháp cùng có lợi. Thay vì để mọi người bị khóa cứng trong quan điểm của họ, hãy lùi lại và mở khóa. Bạn hãy yêu cầu các bên tranh luận từ góc nhìn của bên còn lại để nhận ra lý lẽ của bên đó. Sau đó tìm ra cách để cả hai đều đúng. Tôi là một giám đốc điều hành có nhiều trọng trách, đang đối mặt với khủng hoảng cá nhân. Nếu không thể thực hiện cuộc phỏng vấn này vì đang gặp vấn đề ở nhà, tôi sẽ nói: “Alison, mong chị thứ lỗi cho tôi, nhưng tâm trí của tôi lúc này đang ở nơi khác vì tôi đang gặp phải một khủng hoảng.” Bạn có thể nói: “Ôi, tuần trước tôi cũng vừa gặp khủng hoảng. Không sao đâu. Tôi hiểu mà.” Và sau đó, khi khủng hoảng kết thúc, chúng ta có thể trở lại với những gì mình đang làm, nhưng với một mối quan hệ hoàn toàn mới, điều sẽ giúp tạo ra được nhiều điều tốt đẹp trong tương lai.
Tỉnh thức 22 Tôi là một người sếp đang đánh giá một nhân viên kém hiệu quả. Việc làm rõ rằng sự đánh giá là quan điểm của bạn, không phải là quan điểm chung, sẽ mở ra cuộc đối thoại. Giả sử một sinh viên hoặc một nhân viên cộng 1 với 1 ra 1. Giáo viên hoặc người sử dụng lao động có thể chỉ nói: “Sai rồi,” hoặc cố gắng tìm hiểu tại sao người này lại đưa ra câu trả lời như vậy. Khi đó, người nhân viên nói: “Nếu chị thêm một nắm kẹo cao su vào một nắm kẹo khác, 1 cộng 1 bằng 1.” Và người sếp đã học thêm được một điều. Là một nhà lãnh đạo, bạn có thể làm như thể mình là Chúa và khiến mọi người phải run rẩy. Nhưng khi đó, bạn sẽ không học được bất cứ điều gì, bởi sẽ không ai nói cho bạn biết, và bạn sẽ cô đơn, không hạnh phúc. Bạn không nhất thiết phải cô đơn khi ở trên đỉnh. Bạn vẫn có thể cởi mở ở đó mà.
23 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp Làm thế nào để tạo ra một tổ chức biết lưu tâm hơn? Khi tư vấn cho các công ty, tôi thường bắt đầu bằng cách cho họ thấy họ đã lơ là như thế nào và đang bỏ lỡ những gì. Bạn chỉ có thể lơ là nếu đáp ứng đủ hai điều kiện: Bạn đã tìm ra cách tốt nhất để làm mọi việc, và sẽ không có gì thay đổi. Tất nhiên, hai điều kiện này không thể nào đáp ứng được. Vì vậy, nếu đi làm, bạn nên thực sự ở đó và để tâm mọi thứ. Sau đó, tôi giải thích rằng có nhiều con đường khác để đến bất cứ đâu và thực tế bạn thậm chí không thể chắc chắn đích đến đã chọn cuối cùng là nơi bạn thực sự muốn đến. Mọi thứ trông sẽ khác từ những góc nhìn khác. Tôi nói với các nhà lãnh đạo rằng không biết không sao – tôi không biết, bạn không biết, không ai biết – còn hơn là hành động như thể mình biết, và những người khác giả vờ như họ cũng biết, dẫn đến đủ loại cảm giác khó chịu và lo lắng. Hãy loại bỏ các chính sách không có sai sót. Chính sách không
Tỉnh thức 24 có sai sót sẽ đưa đến chính sách nói dối tối đa. Hãy khiến mọi người đặt câu hỏi: “Tại sao? Làm theo cách này thì có lợi gì hơn so với cách khác?” Khi bạn làm thế, mọi người sẽ bớt căng thẳng được đôi chút, và tất cả các bạn đều có khả năng nhận ra và tận dụng những cơ hội tốt hơn. Cách đây nhiều năm, khi tôi làm việc với một viện dưỡng lão, một y tá bước vào và phàn nàn rằng có một người không muốn đến phòng ăn. Bà ấy muốn ở trong phòng riêng và ăn bơ đậu phộng. Tôi mới xen vào và hỏi: “Điều đó có gì không ổn sao?” Cô ấy trả lời: “Nếu mọi người đều muốn làm thế thì sao?” Tôi đáp: “Chà, nếu ai cũng làm thế thì cô sẽ tiết kiệm được rất nhiều tiền mua thực phẩm. Nhưng, nghiêm túc nhé, khi đó cô sẽ biết rằng có vấn đề trong khâu chế biến hoặc phục vụ đồ ăn. Nếu chỉ có một người thỉnh thoảng làm vậy thì có gì nghiêm trọng đâu? Còn nếu điều đó thường xuyên xảy ra, thì điều tôi nói thực sự có khả năng đang diễn ra.”
25 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp Có phải chị không thích danh sách kiểm tra? Lần đầu tiên bạn duyệt qua danh sách kiểm tra thì mọi việc đều ổn, nhưng sau đó, hầu hết mọi người có xu hướng làm việc đó một cách lơ đãng. Như trong ngành hàng không, bạn phải mở cánh tà, mở tiết lưu, tắt chống băng; nhưng nếu tuyết rơi mà bạn vẫn không khởi động chống băng, máy bay sẽ rơi. Danh sách kiểm tra không tồi nếu chúng yêu cầu thông tin định tính được thu thập ngay tại thời điểm đó. Ví dụ, “Hãy lưu ý điều kiện thời tiết. Dựa trên điều kiện này thì chúng ta nên bật hay tắt chống băng?” hoặc “Màu da của bệnh nhân hôm nay khác hôm qua như thế nào?” Nếu đặt những câu hỏi khuyến khích sự tỉnh thức, bạn sẽ đưa mọi người vào hiện tại và có nhiều khả năng tránh được tai nạn hơn. Nhân tiện, các bình luận định tính, lưu tâm cũng giúp khơi gợi các mối quan hệ cá nhân. Việc
Tỉnh thức 26 đưa ra lời khen “Trông bạn tuyệt quá” sẽ kém hiệu quả hơn những câu đại loại như “Hôm nay đôi mắt bạn long lanh thật đấy.” Để nói được như vậy, bạn phải thực sự để ý, mọi người sẽ nhận ra sự quan tâm của bạn và trân trọng điều đó. Tỉnh thức và tập trung Môi trường kinh doanh đã thay đổi rất nhiều kể từ khi chị bắt đầu nghiên cứu về tỉnh thức. Nó phức tạp hơn và bớt rõ ràng đi. Liên tục có những dữ liệu và phân tích mới. Vì vậy, tỉnh thức càng quan trọng hơn đối với việc lèo lái giữa dòng hỗn loạn – nhưng sự hỗn loạn khiến người ta khó lưu tâm hơn rất nhiều. Tôi cho rằng hỗn loạn là một dạng nhận thức. Mọi người nói rằng có quá nhiều thông tin, nhưng tôi thì muốn nói thông tin bây giờ không nhiều hơn trước đây. Sự khác biệt nằm ở chỗ mọi người tin
27 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp rằng mình phải biết hết – họ càng có nhiều thông tin thì sản phẩm càng tốt và công ty sẽ càng kiếm được nhiều tiền. Tôi nghĩ lượng thông tin mà ai đó có được không quan trọng bằng việc nó được tiếp nhận ra sao. Và việc tiếp nhận đó cần phải được thực hiện một cách có ý thức. Công nghệ đã thay đổi khả năng lưu tâm của chúng ta như thế nào? Nó trợ giúp hay gây trở ngại? Một lần nữa, người ta có thể mang sự tỉnh thức đến bất kỳ điều gì. Chúng tôi đã nghiên cứu về việc đa nhiệm và nhận thấy nếu bạn cởi mở và nới lỏng các ranh giới, đó có thể là một lợi thế. Thông tin từ việc này có thể giúp bạn trong việc khác. Tôi nghĩ việc chúng ta nên làm là học hỏi từ cách công nghệ trở nên thú vị, hấp dẫn, và đưa nó vào công việc của mình. Gần đây, HBR đã xuất bản một bài viết về tầm quan trọng của việc tập trung, trong đó tác giả Daniel
Tỉnh thức 28 Goleman nói về sự cần thiết của cả việc thăm dò và khai thác. Làm thế nào để bạn cân bằng giữa tỉnh thức – liên tục tìm kiếm cái mới – với khả năng làm việc chăm chỉ và hoàn thành mọi việc? Sự cảnh giác, hoặc tập trung cao độ, cũng có thể là sự lơ là. Nếu đang cưỡi ngựa băng qua rừng và chỉ chú ý đến những cành cây để không bị đập vào mặt, tôi có thể bỏ qua những hòn đá dưới đất, ngựa của tôi sẽ vấp và tôi sẽ ngã. Nhưng tôi không nghĩ đó là những gì Dan muốn nói về sự tập trung. Những gì bạn muốn là một sự cởi mở, ôn hòa – hãy chú ý đến những việc bạn đang làm nhưng đừng chỉ chăm chăm vào một thứ, bởi như thế bạn sẽ bỏ lỡ những cơ hội khác. Chúng ta thấy cộng đồng quản lý đang nói nhiều hơn về tỉnh thức. Vào thời điểm nào chị nhận ra những ý tưởng mà mình nghiên cứu trong nhiều thập kỷ đã trở thành xu hướng chủ đạo?
29 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp Khi tôi tham dự một bữa tiệc, có hai người khác nhau đến gặp tôi và nói: “Sự tỉnh thức của chị ở khắp mọi nơi.” Tất nhiên, tôi vừa xem một bộ phim mới bắt đầu bằng cảnh có người đi quanh Quảng trường Harvard hỏi mọi người xem tỉnh thức là gì, và không ai biết. Thế nên, vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Chị sẽ làm gì tiếp theo? Viện Tỉnh thức Langer (Langer Mindfulness Institute) hoạt động trong ba lĩnh vực: sức khỏe, tuổi tác và nơi làm việc. Về sức khỏe, chúng tôi muốn xem có thể thúc đẩy khái niệm về tâm trí-cơ thể bao xa. Nhiều năm trước, chúng tôi đã thực hiện nghiên cứu về các nữ giúp việc (những người giảm cân sau khi được thông báo công việc của họ là tập thể dục) và thị lực (mọi người hoàn thành tốt hơn các bài kiểm tra mắt từ các chữ cái lớn ở dưới cùng lên các chữ nhỏ ở trên cùng, tạo ra kỳ vọng rằng họ sẽ có thể đọc được hết). Hiện chúng tôi đang
Tỉnh thức 30 thử một phương pháp chữa trị bằng tỉnh thức cho nhiều căn bệnh mà mọi người cho rằng không kiểm soát được để xem liệu chúng ta có thể cải thiện các triệu chứng không. Chúng tôi cũng đang thực hiện các khóa nghỉ ngược chiều kim đồng hồ trên khắp thế giới, bắt đầu từ San Miguel de Allende, Mexico, sử dụng các kỹ thuật đã được nghiên cứu chứng minh để giúp mọi người sống mạnh dạn hơn. Chúng tôi cũng đang tổ chức các hội nghị và tư vấn về kết hợp công việc/cuộc sống, lãnh đạo lưu tâm và những quy trình chiến lược, giảm căng thẳng và đổi mới, với các công ty như Thorlo, Santander và các tổ chức phi chính phủ như CARE và mạng lưới Energy Action Network của Vemont. Tôi được biết rằng tôi đã khiến sinh viên của mình phát điên vì luôn nghĩ ra những ý tưởng mới. Tôi đang nghĩ về… có thể là một trại tỉnh thức cho trẻ em. Một bài tập có thể là tập hợp một nhóm 20 em và chia thành các nhóm nhỏ – nam/nữ, trẻ nhỏ
31 Tỉnh thức trong thời đại phức tạp hơn/lớn hơn, tóc sẫm/tóc sáng màu, mặc đồ đen/ mặc đồ màu sắc – cho đến khi chúng nhận ra mọi người đều là duy nhất. Như tôi đã nói trong suốt 30 năm, cách tốt nhất để giảm định kiến là tăng cường óc suy xét. Chúng tôi cũng sẽ chơi các trò chơi và xáo trộn các đội giữa chừng. Hoặc có thể chúng tôi sẽ cho mỗi đứa trẻ một cơ hội viết lại các quy tắc của trò chơi, để thể hiện rõ rằng kết quả chỉ là sự phản ánh khả năng của một em trong trường hợp nhất định. Bạn biết không, nếu người ta cho phép giao bóng ba lần trong môn quần vợt, tôi đã là tay vợt giỏi hơn nhiều. Một điều về tỉnh thức mà chị muốn mọi giám đốc điều hành ghi nhớ là gì? Tôi hoàn toàn tin tưởng một điều nghe có vẻ cổ lỗ: Cuộc sống chỉ là những khoảnh khắc. Vì vậy, nếu bạn biến khoảnh khắc trở nên quan trọng, tất cả sẽ đều quan trọng. Bạn có thể lưu tâm, có thể lơ là. Bạn có thể thắng, có thể thua. Tệ nhất là bạn lơ là
Tỉnh thức 32 và thất bại. Vì vậy, khi bạn làm bất cứ điều gì, hãy lưu tâm, chú ý đến những điều mới, khiến chúng trở nên có ý nghĩa với bạn và bạn sẽ phát triển. Tiến sĩ ELLEN LANGER là giáo sư tâm lý học tại Đại học Harvard, và là người sáng lập Viện Tỉnh thức Langer. ALISON BEARD là biên tập viên cấp cao tại Harvard Business Review.
02 Tỉnh thức có thể biến đổi não bộ (theo nghĩa đen) Christina Congleton, BrittaK. Hölzel và Sara W. Lazar
34 Thế giới kinh doanh đang xầm xì với nhau về tỉnh thức. Nhưng có lẽ bạn chưa nghe nói rằng sự rầm rộ này được khoa học kỹ thuật hỗ trợ. Nghiên cứu gần đây cung cấp bằng chứng mạnh mẽ cho thấy việc thực hành nhận thức không phán xét ở khoảnh khắc hiện tại (còn gọi là tỉnh thức) làm thay đổi bộ não, theo cách mà bất kỳ ai làm việc trong môi trường kinh doanh phức tạp ngày nay – chắc chắn bao gồm mọi nhà lãnh đạo – đều nên biết.1 Vào năm 2011, chúng tôi đóng góp một nghiên cứu trên những người tham gia đã hoàn thành chương trình tỉnh thức kéo dài tám tuần vào
35 Tỉnh thức có thể biến đổi não bộ... đề tài nghiên cứu này.2 Chúng tôi quan sát thấy mật độ chất xám của họ tăng lên đáng kể. Kể từ đó, trong nhiều năm, các phòng thí nghiệm khoa học thần kinh từ khắp nơi trên thế giới đã nghiên cứu cách thức thiền định, một phương pháp quan trọng để thực hành tỉnh thức, thay đổi não bộ. Năm nay, một nhóm các nhà khoa học từ Đại học British Columbia và Đại học Công nghệ Chemnitz đã có thể tổng hợp dữ liệu từ hơn 20 nghiên cứu để xác định vùng não nào thường xuyên chịu ảnh hưởng.3 Họ xác định được ít nhất tám vùng khác nhau. Ở đây, chúng tôi tập trung vào hai vùng mà chúng tôi tin rằng sẽ được các chuyên gia kinh doanh đặc biệt quan tâm. Đầu tiên là vùng vòng cung vỏ não trước (ACC), một cấu trúc nằm sâu bên trong trán, phía sau thùy trán. ACC gắn với khả năng tự điều chỉnh, nghĩa là khả năng hướng sự chú ý và hành vi có chủ đích, ngăn cản các phản ứng cảm tính không thích
Tỉnh thức 36 hợp và linh hoạt chuyển đổi chiến lược.4 Những người bị tổn thương ACC thể hiện sự bốc đồng và hung hăng không được kiềm chế; những người bị suy giảm mối liên hệ giữa vùng này với các vùng não khác cũng thể hiện kém trong các bài kiểm tra về sự linh hoạt trí óc: Họ có xu hướng bám vào các chiến lược giải quyết vấn đề không hiệu quả thay vì điều chỉnh hành vi của mình.5 Mặt khác, những người tập thiền cho thấy rõ kết quả vượt trội trong các bài kiểm tra về khả năng tự điều chỉnh, chống lại sự phân tâm và thường đưa ra câu trả lời chính xác hơn người không tập thiền.6 Vùng ACC của họ cũng hoạt động nhiều hơn so với những người không thiền định.7 Ngoài khả năng tự điều chỉnh, ACC còn liên quan tới việc học hỏi kinh nghiệm từ quá khứ để hỗ trợ việc đưa ra quyết định tốt nhất.8 Các nhà khoa học chỉ ra vùng ACC có thể đặc biệt quan trọng khi đối mặt với hoàn cảnh không chắc chắn và thay đổi nhanh chóng.
37 Tỉnh thức có thể biến đổi não bộ... Vùng não thứ hai mà chúng tôi muốn nhấn mạnh là hồi hải mã, một vùng cho thấy lượng chất xám tăng lên trong não những người tham gia chương trình tỉnh thức năm 2011 của chúng tôi. Vùng hình cá ngựa này nằm sâu ở trong mỗi bên thái dương và là một