phần của cái tổng thể, là bản chất vốn có của cái tổng thể, rằng bạn ở trong
cái tổng thể và cái tổng thể ở trong bạn, bạn sẽ có được lời giải đáp, cho mãi mãi. Cái chết biến mất, nỗi sợ biến mất, nỗi đau đớn biến mất. Và toàn bộ nguồn năng lượng mà bạn dồn vào nỗi sợ, vào sự lo âu phiền muộn, vào nỗi đau đớn, sẽ được giải phóng. Chính nguồn năng lượng đó sẽ trở thành nguồn sống cho tâm hồn. Giác ngộ là gì? Là khả năng nhìn thấy chính mình như vốn có. Chúng ta hoàn toàn không có cái tôi. Cái tôi chỉ là giả mạo. Chúng ta đã tạo ra nó, chúng ta phóng chiếu nó; nó chính là ảo giác, là giấc mơ của chúng ta. Nó không tồn tại; tự nó không có ở đó, cho nên khi càng nhận thức và nhìn vào bên trong, bạn sẽ nhận thấy rằng mình trống rỗng. Càng nhận thức, bạn càng ít tồn tại. Và khoảnh khắc nhận thức trọn vẹn, bạn biến mất, không còn nước trong thùng, không còn ánh trăng phản chiếu trong nước, hai tay trống rỗng. Và với sự trống rỗng đó, bạn giác ngộ. Điều này đã xảy ra với ni sư Chiyono. Ni sư đã tu tập nhiều năm, đã thực hành đủ các bài thiền, đã áp dụng mọi phương pháp nhưng vẫn không tìm thấy sự giác ngộ. Giác ngộ không đến theo lệnh của bạn, nó cao hơn bạn. Nếu bạn có thể khiến nó xảy ra, hẳn nó phải thấp hơn bạn. Nếu bạn có thể sai khiến nó, chẳng khác nào nó là một lớp trang trí mới cho cái tôi của bạn. Giác ngộ không đến theo lệnh của bạn. Bạn không thể khiến nó xảy ra. Bạn phải biến mất để giác ngộ xuất hiện. Do đó, bạn có thể tu tập mọi loại kinh sách trên thế giới này. Bạn sẽ trở thành một người có học thức, rất thông thạo, nhưng bạn vẫn chưa giác ngộ. Trên thực tế, bạn càng mù tịt hơn so với trước bởi vì càng có nhiều kiến thức, cái tôi của bạn sẽ càng lớn; bạn càng thực hành nhiều phương pháp khổ hạnh, cái tôi của bạn càng mạnh: “Ta thực hành phương pháp này và cả phương pháp kia, ta đã thực hành rất nhiều, rất nhiều lần nhịn ăn, rất nhiều
nghi thức bái lạy”. Càng thực hành, bạn càng cảm thấy mình xứng đáng và có thể giác ngộ. Giác ngộ không phải là thứ có thể đạt được. Bạn phải hoàn toàn biến mất để được giác ngộ. Tâm trí phải dừng lại cho Thượng đế hiện hữu. Hãy gọi đó là Thượng đế hoặc giác ngộ, cả hai là một. “Ni sư Chiyono đã tu tập nhiều năm nhưng vẫn chưa giác ngộ.” Giác ngộ không phải là thứ bạn có thể đạt được bằng cách tìm kiếm; nó chỉ đến với bạn khi mọi nỗ lực tìm kiếm đều trở nên vô nghĩa. Hãy nhớ, tôi không bảo bạn đừng tìm kiếm, bởi vì nếu không tìm kiếm, bạn sẽ không thể nào biết được rằng việc tìm kiếm đó là vô nghĩa. Và tôi không nói rằng đừng thiền; nếu không thiền, bạn sẽ không thể nào hiểu được có một loại thiền bạn không thể thực hiện, mà nó sẽ tự tìm đến với bạn. Các bài thiền chỉ thanh lọc đôi mắt của bạn, khiến bạn trở nên thấu suốt hơn. Trái tim bạn sẽ yêu thương hơn, nhạy cảm hơn. Bản thể của bạn bắt đầu nhìn thấy những thứ mà bạn chưa nhìn thấy trước đây. Bạn sẽ bắt đầu khám phá những không gian mới bên trong bản thể của mình. Điều gì đó mới mẻ sẽ xảy ra mỗi ngày, mỗi khoảnh khắc. Các bài thiền giống như một lần tắm gội. Chúng sẽ giúp bạn tươi mới, nhưng sự tươi mới đó không phải là giác ngộ. Nó chỉ là cách giúp bạn sẵn sàng. Bạn không bao giờ tiếp cận giác ngộ, mà ngược lại giác ngộ sẽ tìm đến bạn. Hãy dọn đường cho Thượng đế để Thượng đế có thể đến với bạn. Bạn không thể tìm thấy Thượng đế; bạn chỉ có thể chờ đợi, bằng một niềm tin sâu sắc, để Người có thể tìm thấy bạn. Đó là cách Chiyono đã bỏ lỡ. Ni sư đã tìm kiếm, đã quá chú tâm vào cuộc vấn tín này. Nhưng chính cuộc vấn tín đó cũng sẽ nuôi dưỡng cái tôi, rằng “Ta là người tìm kiếm”, rằng “Ta không phải là người tầm thường”, rằng “Ta là kẻ tâm linh”, rằng “Ta là người có đạo”, rằng “Ta trong sạch”. Và
nếu nảy sinh thái độ “đạo đức hơn người” đó, bạn sẽ mãi mãi lạc lối. Đó là tội lỗi lớn nhất mà bạn mắc phải trong đời. Nếu trong bạn nảy sinh ý nghĩ rằng mình đạo đức hơn người khác, rằng bạn là thánh nhân còn người khác là kẻ tội đồ – “Hãy nhìn vào cuộc sống đầy đức hạnh của ta đây”; nếu tự cho rằng mình đúng đắn, bạn sẽ lạc lối, bởi cái tôi đúng đắn này chính là cái tôi khó nhận biết nhất, và bạn sẽ khó từ bỏ được nó. Bạn có thể dễ dàng từ bỏ những sợi xích sắt. Nhưng nếu chúng được nạm đầy kim cương, bạn càng khó từ bỏ bởi chúng không còn là sợi xích sắt mà sẽ trông giống như món đồ trang trí có giá trị. Rất dễ thoát khỏi cái xà lim bẩn thỉu, nhưng nếu đó là cung điện, ai lại muốn thoát khỏi nó? Người ta thậm chí còn muốn được vào bên trong, thay vì thoát khỏi nó. So với thánh nhân, kẻ tội đồ ở gần Thượng đế bởi vì kẻ tội đồ muốn thoát khỏi xiềng xích, còn thánh nhân lại đang tận hưởng cuộc hành trình của cái tôi. Chiyono là một nữ tu. Hẳn bà ấy phải thích cách hành xử tế nhị, chính trực – sự am hiểu, đức hạnh. Sự hy sinh của bà rất to lớn. Chuyện kể rằng bà là một trong những tuyệt sắc giai nhân, bà đẹp đến nỗi đã bị từ chối khi đến một ngôi chùa vì họ lo sợ sắc đẹp của bà sẽ gây rắc rối cho các sư trong chùa. Về sau, bà phải cải trang để tìm đến một ngôi chùa khác. Chiyono hẳn rất xinh đẹp, nhưng hãy nghĩ xem, bà ấy đã hóa trang khuôn mặt mình, khiến nó trở nên xấu xí, nhưng tận sâu trong lòng mình, hẳn bà ấy luôn nghĩ: “Hãy nhìn vào sự hy sinh của ta. Ta là một trong những người phụ nữ đẹp nhất. Ta đã hóa trang khuôn mặt của mình, điều mà chưa ai từng làm trước đây, hoặc sau này. Hãy nhìn vào sự hy sinh của ta, hãy nhìn vào việc ta dám từ bỏ cả chính cơ thể mình. Ta chẳng màng đến vẻ đẹp bề ngoài. Ta đã quyết tìm kiếm sự giác ngộ bằng bất cứ giá nào”. Và bà ấy tiếp tục bị lạc lối. Nhưng rồi vào một đêm trăng rằm, điều đó đã xảy ra. Nó đã xảy ra một cách bất ngờ, không hẹn trước. Nó luôn xảy ra không hẹn trước. Nó luôn
đến một cách đầy bất ngờ. Nhưng tôi không nói rằng điều đó có thể xảy ra với bất kỳ ai; nó đã xảy ra với Chiyono. Tất cả những điều bà ấy đã làm không khiến điều đó xảy ra, nhưng giúp bà ấy nhận ra rằng cho dù làm bất cứ điều gì, bạn cũng thất bại, rằng con người không thể thành công. Hẳn bà ấy đã đạt đến trạng thái hoàn toàn vô vọng. Sự vô vọng đó chỉ có thể được cảm nhận khi bạn đã làm tất cả bằng hết khả năng. Và khi sự vô vọng đó xuất hiện, niềm hy vọng cũng xuất hiện, bởi vì chính trong nỗi vô vọng đó, cái tôi cũng tiêu tan. Bạn không còn cần đến nó nữa. Cái tôi chỉ biến mất từ đỉnh, khi nó đạt đến trạng thái cao nhất. Bạn không thể từ bỏ cái tôi nhạt nhẽo của mình. Không, điều đó là không thể, bởi vì vẫn còn hy vọng. Nó luôn nói: “Biết đâu đấy, chỉ cần cố gắng thêm một chút nữa thôi, tập luyện thêm một chút nữa, hy sinh thêm một chút nữa… biết đâu đấy? Ta vẫn chưa nhìn hết mọi hướng, vẫn còn cơ hội”, và cái tôi cứ chần chừ. Nhưng khi bạn đã thăm dò, tìm kiếm tất cả các hướng và bạn vẫn thất bại; khi không có gì xảy ra ngoài thất bại, liệu bạn sẽ còn tiếp tục tìm kiếm trong bao lâu? Một ngày nào đó, mọi nỗ lực tìm kiếm phải dừng lại. Cho nên, hãy ghi nhớ nghịch lý này: sự giác ngộ chỉ đến với những ai ngừng tìm kiếm. Nhưng ai có thể ngừng tìm kiếm? Chỉ những người đã tìm kiếm đủ sâu. Quả là nghịch lý. Đây là một trong những bí mật to lớn cần được hiểu; hãy để nó ngấm sâu vào tim bạn. Bạn có thể sẽ chọn cho mình một cách. Có người nói: “Hãy tìm kiếm, rồi bạn sẽ thấy”. Đó chỉ là một nửa sự thật: không ai tìm thấy nhờ vào việc tìm kiếm. Cũng có người nói: “Nếu tìm kiếm mà vẫn không tìm thấy Thượng đế, vậy cớ sao phải tìm? Hãy chờ đợi. Nó sẽ đến từ sự ân sủng của Người”. Sự giác ngộ cũng không bao giờ xảy ra theo cách đó. Bạn đã chờ đợi hàng
bao thế kỷ, bao kiếp người, và nó vẫn không xảy ra: điều này đủ để chứng minh rằng sự giác ngộ sẽ không xảy ra theo cách đó. Vậy nó sẽ xảy ra như thế nào? Nó sẽ xảy ra với người đã từ bỏ việc tìm kiếm. Nó sẽ xảy ra với người đã tìm kiếm hết khả năng của mình nhưng thất bại, hoàn toàn thất bại. Trong sự thất bại đó, tia sáng đầu tiên bất ngờ xuất hiện! Khi bạn cảm thấy hoàn toàn vô vọng, khi bạn bắt đầu quên đi mọi điều về sự giác ngộ, khi cuộc tìm kiếm dừng lại, khi thậm chí khát vọng được giác ngộ cũng rời bỏ bạn, nó sẽ bất ngờ xuất hiện, và khi đó vấn đề của bạn sẽ được giải quyết. Đó là cách ni sư Chiyono được giác ngộ; đó là cách Đức Phật được giác ngộ; đó là cách mọi người được giác ngộ.
T TRANG TỬ rang Tử là một hiện tượng hiếm có, hiếm hơn cả Đức Phật hay Chúa Jesus, bởi vì thành tựu mà ông ấy đạt được chỉ bằng sự am hiểu. Không có phương pháp tập luyện hay thiền tịnh nào dành cho Trang Tử. Ông ấy nói: “Chỉ đơn giản hiểu được ‘tính thực kiện’ của sự vật”. Bạn được sinh ra – bạn đã nỗ lực thế nào để được sinh ra? Bạn trưởng thành – bạn đã nỗ lực thế nào để trưởng thành? Bạn thở – bạn đã nỗ lực thế nào để thở? Mọi thứ đều chuyển động theo cách riêng của nó, sao phải bận tâm? Hãy để cuộc sống diễn ra theo cách của riêng nó rồi bạn sẽ biết buông bỏ. Đừng tranh đấu và đừng tìm cách lội ngược dòng, thậm chí đừng cố bơi, chỉ trôi theo dòng và để dòng nước đưa bạn đến nơi mà nó đến. Hãy là đám mây trắng bay trên bầu trời – không mục đích, không điểm đến, chỉ trôi bồng bềnh. Đó chính là sự bung nở tối thượng. Do đó, điều đầu tiên cần nhớ về Trang Tử là hãy tự nhiên. Những thứ không tự nhiên cần phải bị loại bỏ. Đừng làm bất cứ điều gì không tự nhiên. Tự nhiên là đủ – bạn không thể hoàn thiện hơn so với tự nhiên. Nhưng cái tôi không chấp nhận, nó cho rằng bạn có thể hoàn thiện hơn tự nhiên – đó chính là cách tồn tại của các nền văn hóa. Mọi nỗ lực để hoàn thiện hơn tự nhiên là văn hóa, và tất cả các kiểu văn hóa đều giống như dịch bệnh – con người càng có văn hóa càng trở nên nguy hiểm. Trang Tử không sùng bái văn hóa. Ông cho rằng tự nhiên là tối thượng, và gọi sự tối thượng đó là Đạo. Đạo có nghĩa là tự nhiên là tối thượng và không có gì cao hơn. Nếu tìm cách hoàn thiện hơn tự nhiên, bạn sẽ hủy hoại nó.
Đó là cách chúng ta làm hỏng những đứa trẻ. Mỗi đứa trẻ đều được sinh ra bằng con đường của Đạo, nhưng rồi chúng ta hủy hoại nó bằng xã hội, bằng sự văn minh, văn hóa, đạo đức, tôn giáo. Chúng ta làm tê liệt đứa trẻ đó từ mọi phía. Rồi nó tồn tại, nhưng không phải sống thực sự. Tôi được nghe kể rằng có một bé gái sắp đi dự tiệc sinh nhật của một người bạn. Đứa bé đó rất nhỏ, chỉ chừng bốn tuổi. Nó hỏi mẹ: “Mẹ ơi, có đúng là có những bữa tiệc và những buổi khiêu vũ mà ta thấy mình được sống thực sự không?”. Bạn đã hoàn toàn quên mất tự nhiên là gì. Bạn đã kết tội nó đến tận cùng. Và nếu muốn kết tội tự nhiên, bạn phải bắt đầu từ tình dục, bởi vì sự toàn vẹn của tự nhiên bắt nguồn từ đó. Sự toàn vẹn của tự nhiên là một dòng chảy tuôn tràn của năng lượng tình dục, của tình yêu. Chim hót, cây cối ra hoa, tất cả những điều này chính là năng lượng tình dục đang bùng phát. Những bông hoa là biểu tượng của tình dục, tiếng hót của các loài chim là lời gọi mời thuộc giới tính, toàn bộ ý nghĩa của Đạo không là gì khác ngoài năng lượng tình dục – sự toàn vẹn của tự nhiên tự thân nó phát triển, tự yêu thương, ngày càng đi sâu vào các cung bậc đê mê của tình yêu và sự hiện hữu. Cho nên, nếu bạn muốn hủy hoại tự nhiên, hãy kết tội tình dục, kết tội tình yêu, hãy tạo ra những khái niệm đạo đức xoay quanh cuộc sống. Những khái niệm đạo đức này, dù có vẻ ngoài đẹp đẽ đến nhường nào, đều giống như những nấm mồ khảm đá cẩm thạch và bạn sẽ ở đó, bên trong nó. Đó là lý do vì sao thông điệp của Trang Tử là một trong những thông điệp nguy hiểm nhất, mang tính cách mạng nhất, nổi loạn nhất, bởi vì ông ấy nói: “Hãy công nhận tự nhiên! Và đừng áp đặt bất kỳ mục tiêu nào vào tự nhiên”. Bạn là ai mà tạo ra mục tiêu? Bạn chỉ là một phần nhỏ, một tế bào. Bạn là ai mà buộc cái tổng thể phải vận hành theo bạn? Đây là điều nguy hiểm nhất đối với những người có tín ngưỡng. Đây là thông điệp nguy hiểm nhất. Điều này đồng nghĩa với việc phá bỏ mọi rào cản, cho phép tự nhiên lan tỏa – quả là nguy hiểm!
Các tu sĩ e ngại về sức khỏe bởi vì trong mắt họ, sức khỏe là bất tử. Một trong những nhà tư tưởng của thế kỷ hai mươi – nhà tư tưởng người Đức, rất nổi tiếng vào thời của ông – là Bá tước Keyserling, được xem là một triết gia lỗi lạc, ông ấy đã viết trong cuốn nhật ký của mình như sau: Sức khỏe là thứ có tính bất tử nhất. Bởi vì sức khỏe là năng lượng, và năng lượng là niềm vui, năng lượng là niềm phấn khích, năng lượng là tình yêu, năng lượng là tình dục, năng lượng là những thứ thuộc về tự nhiên. Phá hủy năng lượng chính là khiến nó trở nên yếu ớt, lu mờ. Cho nên mới có nhiều đợt nhịn ăn, với mục đích chỉ để hủy hoại nguồn năng lượng, chỉ để ngăn chặn nguồn năng lượng nảy sinh quá nhiều và trở nên tuôn tràn. Những người theo đạo luôn cho rằng sức khỏe thật nguy hiểm. Do đó, trở nên không khỏe mạnh chính là một mục đích tâm linh. Tôi xin nhắc lại là Trang Tử rất nổi loạn. Ông nói: “Tự nhiên, năng lượng và trạng thái xuất thần bởi nguồn năng lượng tuôn tràn, và sự cân bằng tự bộc phát, là đủ. Không cần nỗ lực nào khác”. Quá nhiều điều kỳ diệu xảy ra trong tự nhiên mà không cần đến nỗ lực: một bông hoa đẹp tự nhiên, tiếng chim cất vang tự nhiên… Hãy quan sát một chú nai nhanh nhẹn, sống động và tràn đầy năng lượng. Hãy quan sát một con thỏ rừng lanh lợi và đầy tỉnh táo, đến mức Đức Phật cũng phải ghen tị. Hãy nhìn vào tự nhiên – mọi thứ quá hoàn hảo. Liệu bạn có thể khiến cho bông hoa đẹp hơn? Liệu bạn có cách nào để hoàn thiện tự nhiên? Chỉ có con người mắc sai lầm đâu đó. Nếu bông hoa tự nó xinh đẹp mà không cần nỗ lực, vậy sao con người lại không thể? Có gì sai với con người? Nếu các vì sao vẫn tỏa sáng mà không cần nỗ lực, không cần bất kỳ tư thế yoga nào, vậy sao con người lại không thể? Con người là một