PHẦN III BẠN - PHIÊN BẢN HOÀN HẢO CỦA CHÍNH MÌNH
01 Luôn biết lắng nghe Giao tiếp tốt bao gồm hai yếu tố: giỏi ăn nói và biết lắng nghe. Nhưng rất nhiều người thường quên mất về thứ hai. Lắng nghe tưởng chừng là điều rất đơn giản nhưng lại không dễ dàng với rất nhiều người. Chính vì thế, họ đã bỏ lỡ nhiều điều ý nghĩa trong đời. Vì sao ư? Dưới đây là các lý do nói tới việc vì sao lắng nghe rất quan trọng: Lắng nghe giúp bạn xây dựng niềm tin Khi bạn cố gắng lắng nghe ai đó, họ sẽ nhận ra sự quan tâm của bạn. Họ cảm nhận được bạn rất tôn trọng họ. Điều này khiến họ thoải mái và cởi mở hơn khi chia sẻ với bạn. Nếu bạn chỉ nghe nửa vời, không tập trung vào họ hoặc liếc nhìn điện thoại, họ sẽ không muốn lãng phí thời gian cho bạn. Lắng nghe làm giảm hiểu lầm Hiểu lầm là một trong những tác động phổ biến nhất của việc giao tiếp kém. Khi mọi người không lắng nghe nhau, rất dễ để nghe nhầm điều gì đó hoặc hiểu sai ý của ai đó. Nhiều khi hiểu lầm không phải là vấn đề lớn, nhưng trong một số trường hợp lại có thể gây ra hậu quả lớn. Ví dụ: Nếu ai đó không lắng nghe khi bạn bảo họ giải thích rằng họ bị dị ứng thực phẩm nào đó, việc phục vụ họ một món ăn có thành phần nguy hiểm có thể đe dọa đến tính mạng của họ. Lắng nghe giúp loại bỏ xung đột
Kỹ năng lắng nghe kém là gốc rễ của rất nhiều xung đột. Bên cạnh việc đối kháng gây ra hiểu lầm, việc không biết lắng nghe còn khiến những người tham gia vào các cuộc trò chuyện quan trọng nản lòng. Mọi người muốn cảm thấy được tôn trọng, điều này gắn liền với cảm giác được lắng nghe. Bạn không nhất thiết phải đồng ý, nhưng chỉ cần nỗ lực lắng nghe quan điểm khác sẽ giúp tình hình trở nên tốt hơn. Khi mọi người cảm thấy không khí nói chuyện dễ chịu, họ sẽ bình tĩnh hơn và không khiến mọi việc trở nên căng thẳng. Lắng nghe cải thiện các mối quan hệ tình yêu, hôn nhân Bằng cách lắng nghe lẫn nhau, bạn tạo ra một nơi an toàn, không ai phán xét ai. Những cặp đôi yêu nhau hay vợ chồng sẽ muốn và thoải mái chia sẻ với nhau nhiều hơn, để hiểu, bao dung và vị tha cho nhau hơn. Từ đó giúp họ giữ gìn và phát triển sự bền chặt trong tình yêu. Lắng nghe cải thiện mối quan hệ kinh doanh Nếu sự nghiệp của bạn liên quan đến việc cần giao tiếp nhiều, bạn sẽ biết giao tiếp tốt quan trọng như thế nào. Những hiểu lầm và xung đột có thể làm hỏng các dự án và mang lại tiếng xấu cho công ty. Bằng cách cam kết lắng nghe tốt hơn, bạn có thể xây dựng mối quan hệ bền chặt với đồng nghiệp và khách hàng. Mọi người sẽ cảm thấy được tôn trọng và mong muốn được làm việc với bạn nhiều hơn. Lắng nghe cải thiện kỹ năng lãnh đạo của bạn Nếu muốn trở thành một nhà lãnh đạo giỏi, đáng tin cậy, bạn nên trở thành một người biết lắng nghe. Lắng nghe giúp bạn hiểu nhân viên hơn, nhân viên cũng sẵn sàng chia sẻ với bạn nhiều ý tưởng hơn. Điều đó khiến mối quan hệ giữa bạn và nhân viên ngày một tốt hơn và cũng như hướng tới mục tiêu chung, mang lại hiệu quả kinh doanh cao nhất có thể. Vậy làm thế nào để cải thiện kỹ năng lắng nghe?
Ngừng nói: Bạn không thể lắng nghe nếu bạn nói quá nhiều. Tập trung vào đối phương: Tích cực tập trung sự chú ý của bạn vào lời nói, ý tưởng và cảm xúc của họ. Thấu hiểu đối phương: Cố gắng đặt mình vào vị trí của người khác để có thể hiểu được sâu sắc những gì họ đang muốn truyền tải. Sử dụng câu hỏi mở: Để khuyến khích đối phương nói nhiều hơn. Hãy ghi chép: Ghi chép ở đây không có nghĩa là chúng ta cắm cúi ghi tất cả những gì đối phương trình bày. Ghi ở đây là để nắm bắt được các ý chính mà người nói muốn truyền đạt. Việc ghi chép sẽ giúp chúng ta nhớ lâu hơn và không bỏ sót các vấn đề quan trọng. Hãy phản hồi: Chính là hồi đáp lại những nội dung kiến thức, thông tin mà mình lĩnh hội được. Việc hồi đáp phù hợp thể hiện chúng ta là người lắng nghe một cách tích cực và hiểu vấn đề, đồng thời giúp chúng ta kiểm tra lại kiến thức để biết được thông tin chúng ta tiếp nhận không bị sai lệch. Mặt khác, nếu có vấn đề chưa hiểu rõ, đối phương có thể giải đáp luôn để chúng ta hiểu vấn đề sâu hơn. Hãy kiểm soát cảm xúc của bản thân: Cảm xúc là yếu tố không chỉ chi phối tới hiệu quả lắng nghe mà còn có thể ảnh hưởng tới mối quan hệ, đến khả năng giải quyết các vấn đề. Vì vậy, chúng ta cần biết kiểm soát cảm xúc của bản thân, đó là nhận thức rõ cảm xúc của mình trong tình huống nào đó và hiểu được ảnh hưởng của cảm xúc đến bản thân cũng như người khác thế nào để điều chỉnh và thể hiện cảm xúc một cách phù hợp. Kiểm soát cảm xúc sẽ giúp quá trình lắng nghe nói riêng và giao tiếp nói chung đạt hiệu quả, giải quyết các mâu thuẫn... Để thành công không thể không biết cách lắng nghe. Vì vậy, chúng ta cần trau dồi các phương pháp và để đầu óc cởi mở đón nhận thông tin dựa trên tinh thần hiểu biết và tôn trọng người khác, để hoàn thiện kỹ năng lắng nghe.
02 Cho đi nhiều hơn Gửi tặng bạn câu chuyện mà tôi sưu tầm được dưới đây: Một lần, lớp học nọ tổ chức buổi dã ngoại ở vùng ngoại ô. Khi đến cánh đồng, các học sinh vô tình nhìn thấy một đôi giày cũ sờn; có vẻ là của một người nông dân nghèo đang chuẩn bị trở về nhà sau một ngày làm việc mệt nhọc. Khi nhìn thấy đôi giày cũ, các học sinh, tính nghịch đã nảy ra một ý tưởng. Chúng nói với cô giáo: "Thưa cô, tại sao chúng ta không giấu đôi giày sau bụi cây và đợi bác nông dân đến. Sẽ rất buồn cười khi thấy phản ứng của bác ấy khi không thể tìm thấy chúng!" Cô giáo cảm thấy ý tưởng đó thật tệ; nhìn những học sinh đang cười khúc khích của mình và bảo: "Này các em, thật không hay chút nào khi chơi một trò đùa tàn nhẫn như vậy với một người tội nghiệp". Ngừng lại một chút, cô giáo mỉm cười nói tiếp: "Các em ơi, cô có một ý kiến hay hơn. Tại sao chúng ta không bỏ một vài xu vào hai chiếc giày, sau đó trốn sau những bụi cây và xem phản ứng của bác nông dân khi nhìn thấy những đồng tiền trong đôi giày rách đó?"
Các học sinh thích thú muốn biết phản ứng của người nông dân nghèo. Vì vậy, họ lập tức làm theo hướng dẫn của cô giáo. Sau đó, cả cô và trò núp sau bụi cây đằng xa, chờ bác nông dân quay lại chỗ đôi giày. Người nông dân hoàn thành công việc, có vẻ rất mệt mỏi, đi về phía đôi giày rách của mình. Khi đặt chân lên, bác ta cảm thấy có gì đó cứng dưới chân, cúi xuống kiểm tra thì phát hiện có tiền xu. Bác nông dân ngạc nhiên khi nhìn thấy những đồng tiền trong chiếc giày. Bác ta lấy chúng ra và nhìn kỹ xung quanh; xem có ai đang tìm kiếm những đồng tiền này không, chúng có thuộc về ai không. Khi thấy xung quanh hoàn toàn vắng lặng, không có bóng dáng của ai, bác nông dân mới bỏ mấy đồng tiền vào túi. Sau đó, bác ta đặt chân mình vào chiếc giày còn lại; và như trước đó, bác lại thấy có gì đó cứng trong giày. Cúi xuống kiểm tra, bác còn tìm thấy nhiều đồng xu hơn nữa. Nhìn những đồng tiền trên tay, người nông dân xúc động rơi nước mắt. Người nông dân tiêu tụy, hốc hác chắp hai tay trước ngực, ngước mặt lên trời và nói: "Ôi Chúa ơi! Cho con xin gửi ngàn lời cảm ơn đến người vô danh đã giúp đỡ con lần này. Nhờ lòng tốt của người đó mà giờ con có thể mua thuốc cho vợ đang ốm; mua bánh mì cho những đứa con đang đói của con". Với những đồng tiền trong túi, người nông dân trở về nhà, nước mắt vẫn chảy dài trên khuôn mặt. Nhìn cảnh này, đám học sinh tinh nghịch dường như ai cũng xúc động, mắt ngấn lệ. Sau khi người nông dân rời đi, giáo viên hỏi học sinh của mình:
"Bây giờ hãy nói cho cô biết, điều gì khiến các em vui vẻ hơn? Giấu giày hay bỏ tiền vào giày?" Một học sinh với đôi mắt còn đẫm nước xúc động nói: "Thưa cô, em sẽ không bao giờ quên bài học mà cô đã dạy chúng em hôm nay. Bây giờ, em hiểu rằng niềm hạnh phúc khi cho đi lớn hơn nhiều so với được nhận lại. Niềm vui của sự cho đi không có giới hạn. Em cảm ơn cô nhiều!" Sống là cho đi đâu chỉ nhận riêng mình... Trong cuộc sống này, dường như điều đầu tiên người ta nghĩ đến là phải làm một điều gì đó để mang lại niềm vui và sự hài lòng cho bản thân. Cũng giống như những cậu học sinh tinh nghịch trong câu chuyện trên; muốn giấu đôi giày sờn của bác nông dân nghèo, đùa một chút để được cười sảng khoái. Tuy nhiên, chúng ta không biết rằng, dù vô tình hay cố ý, thì đôi khi chỉ vì sự thỏa mãn ích kỷ của bản thân, chúng ta đã cười trên sự đau khổ của người khác. Vì vậy, thay vì chỉ để cho bản thân được cười một trận sảng khoái, hoặc thay vì tạo ra rắc rối cho ai đó; chúng ta hãy học cách cho đi, giúp đỡ người khác bất cứ khi nào có thể. Bởi khi cho đi, dù chỉ là những đồng tiền nhỏ, chúng ta không chỉ mang lại niềm vui cho người khác; mà còn mang lại hạnh phúc cho chính mình. Cũng giống như niềm vui của người nông dân nghèo và những giọt nước mắt hạnh phúc của đám học trò tinh nghịch trong câu chuyện trên. Bởi khi cho đi, bạn sẽ nhận lại được nhiều hơn thế... Làm việc thiện bao giờ cũng được đền đáp, ngược lại, sống ích kỷ phải chịu phần thiệt. Cho đi và nhận lại! Hãy nhớ điều đó và thực hành "cho đi". Đừng đòi hỏi bất cứ điều gì, điều quan trọng là, bạn sẽ nhận được nhiều hơn những gì bạn nghĩ. Hạnh phúc sẽ đến lúc "người cho đi" không ngờ nhất...
Sau những biến động trong cuộc sống cũng như trong cách ứng xử của mọi người xung quanh. Rồi một ngày nào đó, bạn sẽ chợt hiểu ra ý nghĩa của câu nói "cho đi sẽ nhận lại nhiều hơn". Yêu thương bạn cho đi rồi bạn sẽ nhận lại... Yêu thương bạn cho đi, bạn sẽ nhận được yêu thương gấp trăm nghìn lần. Cho đi yêu thương sẽ nhận lại yêu thương, những gì nhận lại còn lớn hơn gấp bội. Đó là điều may mắn, là sự bình an trong tâm hồn. Đây là những giá trị không thể đo lường được. Tình yêu thương và sự giúp đỡ mà chúng ta nhận được là hoa trái của tình yêu thương mà chúng ta đã trao đi. Gieo nhân nào thì gặt quả ấy, đó là luật nhân quả. Hôm nay ta trao yêu thương thì ngày mai ta cũng sẽ nhận lại yêu thương. Cuộc sống này sẽ tốt đẹp biết bao khi con người luôn thành tâm trong mọi hành động. Nhìn nhau bằng ánh mắt chân thành, bớt khắt khe, định kiến, những điều từ trái tim sẽ đi đến trái tim. Một lời chào chưa được đáp lại, nhưng được lặp đi lặp lại hàng ngày, ngay cả người khó tính cũng phải mỉm cười đáp lại: Chỉ cần chan hòa, nhìn mọi thứ bằng ánh mắt dịu dàng thì cuộc sống này sẽ đáng yêu biết bao! Dẫu biết rằng đôi khi cuộc sống không diễn ra như ý muốn của chúng ta nhưng bạn hãy cứ cho đi. Cho đi là cách bạn yêu chính mình. Bạn đã hòa vào dòng chảy của cuộc đời, của kiếp người. Lòng tốt là thứ mà người điếc có thể nghe thấy và người mù có thể nhìn thấy. Vì vậy, chỉ cần bạn chân thành, thứ bạn nhận lại không chỉ là niềm vui. Sống nhẹ nhàng và chân thành với hết thảy. Chỉ cần cho đi một cách chân thành và bạn sẽ nhận lại tình yêu thương. Hãy mở rộng trái tim! Hãy cùng nhau chia sẻ và cho đi những điều tốt đẹp để nhận lại niềm vui trong tâm hồn, niềm hạnh phúc trong cuộc sống.
Bởi vì, cho đi còn là biểu hiện của một cách sống đẹp, tạo nên sức mạnh để duy trì sự sống.
03 Luôn nói "Yes" Dưới đây là những lý do bạn không nên bỏ lỡ cơ hội nói "Yes": Sẵn sàng đón nhận những điều kỳ diệu Trong cuộc sống, chúng ta thường nhận được rất nhiều cơ hội, nhưng có nhiều người cứ mãi đợi thời điểm thích hợp rồi bỏ lỡ cơ hội mà chưa kịp nắm bắt. Điều đó thật đáng tiếc, vì mỗi cơ hội qua đi, không chắc chúng sẽ đến lần nữa. Vậy chẳng cứ gì mà không nói "Yes" mỗi khi có cơ hội, biết đâu điều kỳ diệu và những món quà bất ngờ sẽ xuất hiện? Mở rộng các mối quan hệ Đừng cứ mãi trốn trong vỏ bọc của mình, hãy ra ngoài và nói "Yes" với các mối quan hệ mới, trải nghiệm mới. Từ đó, các mối quan hệ của bạn sẽ được mở rộng hơn. Và biết đâu chúng sẽ giúp đỡ bạn rất nhiều cho công việc về sau. Không cảm thấy hối tiếc Đã bao giờ bạn tự nhủ với bản thân rằng: "Biết thế lúc đó mình nhận lời", "Biết vậy lúc đó mình làm"...? Không ai biết trước được điều gì sẽ đến mỗi khi bạn nói "Yes". Vì thế, đừng khiến bản thân hối tiếc vì đã không nói "Yes" nhé! Điều đó chỉ khiến bạn tiêu cực hơn mà thôi. Hạnh phúc hơn
Bạn biết không, những nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, mỗi khi chúng ta tiếp nhận những thử thách mới, não bộ sẽ tiết ra một lượng lớn dopamine. Đây là một chất khiến chúng ta cảm thấy hạnh phúc và lạc quan hơn. Thật kỳ diệu đúng không? Bạn hãy cứ nói "Yes" để có cơ hội gặp gỡ những người mới, trải nghiệm thử thách mới để cuộc sống hạnh phúc hơn nhé! Kích thích não bộ Nghe thật kỳ lạ đúng không? Nhưng chính xác là vậy đó. Nói "Yes" sẽ giúp chúng ta kích thích não bộ. Vì não bộ con người có xu hướng hồi đáp lại những trải nghiệm của chúng ta, quá trình này được gọi là tính khả biến của hệ thống thần kinh (neuroplasticity). Vì thế, nếu bạn biết cách nói "Yes" bạn sẽ nhận được rất nhiều thứ như: trí thông minh, tính cách, thói quen và thái độ. Truyền cảm hứng cho người khác Nói "Yes" không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho bản thân mà còn truyền cảm hứng cho người khác. Khi bạn nói "Yes" và làm điều đó, bạn đã là người tiên phong để mọi người làm theo. Đừng lo lắng sợ hãi mọi người sẽ suy nghĩ, đánh giá về bạn qua những lần nói "Yes" với các trải nghiệm mới. Con người thường chỉ nghĩ về bản thân mình thôi. Khi tham dự cuộc họp lần đầu tiên với sếp, các nhân viên thường lo lắng, không dám đưa ra với sếp, sợ sẽ bị trách mắng. Nhưng nếu bạn là người đầu tiên dám cởi mở, đóng góp ý kiến thì sau đó mọi người sẽ làm theo. Từ đó, cuộc họp sẽ thoải mái và hiệu quả hơn nhiều. Chúng ta là những người quyết định cuộc sống của mình thông qua những quyết định. Hãy nắm bắt điều đó và đừng bỏ lỡ cơ hội để phải hối tiếc; bạn nhé! Chúc bạn luôn thành công trong công việc và cuộc sống!
04 Học cách nói "Tôi không biết" Chúng ta rất thích làm hài lòng người khác và nghĩ đó là việc nên làm. Có nhiều lúc rất mệt, nhưng đồng nghiệp rủ đi nhậu, lại tặc lưỡi đi, vì không muốn từ chối, sợ từ chối đồng nghiệp lại bảo không hòa đồng. Sếp giao cho rất nhiều việc, cứ thế vô tư nhận, kể cả những công việc ngoài tầm với, để rồi kết quả không được như ý, lại cảm thấy thất vọng về bản thân. Người yêu luôn bắt làm việc này việc kia, ăn món này món kia, mặc cái này cái kia, cũng không thích lắm nhưng không dám từ chối vì sợ người yêu nghĩ mình không còn yêu họ. Chúng ta có thể quen với việc nói đồng ý và làm hài lòng người khác đến nỗi thậm chí không biết mình muốn gì hoặc nhu cầu của mình là gì. Nhưng nếu cuộc sống của bạn quá bận bịu với những yêu cầu của người khác khiến bạn không có thời gian cho những gì thực sự quan trọng với mình - hoặc tệ hơn, sức khỏe tinh thần của bạn đang gặp nguy hiểm - thì đã đến lúc bạn phải thay đổi. Hãy tự trả lời những câu hỏi sau: Bạn đã uống bao nhiêu ly cà phê với những người mà bạn không muốn uống cà phê cùng? Bạn đã tham dự bao nhiêu đám cưới mà bạn không thực sự muốn tham dự? Bạn đã trải qua bao nhiêu giờ họp tẻ nhạt khi không có lý do thực sự nào để đến đó?
Bạn có thể tự hỏi: "Có gì sai khi nói đồng ý và khiến mọi người vui vẻ?" Nó có thể là một viên thuốc khó nuốt, nhưng hãy cân nhắc điều này: Cố gắng làm hài lòng mọi người có thể là một hình thức thao túng. Giáo viên và tác giả Byron Katie đã tổng kết nói một cách xuất sắc: "Đó là sai lầm lớn nhất khi cho rằng: Tôi có thể khiến bạn yêu tôi". Chúng ta tự đưa rằng mình chỉ là người tử tế khi chấp nhận người khác, nhưng mọi thứ có thể trở nên tồi tệ bất ngờ khi nhu cầu của chúng ta không được đáp ứng. Trong cuốn sách The Power of No, doanh nhân kiêm tác giả James Altucher viết: "Khi bạn nói đồng ý với điều gì đó mà bạn không muốn làm, thì đây là kết quả: bạn ghét điều mình đang làm; bạn bực bội với người đã yêu cầu bạn; bạn làm tổn thương chính mình". Để bắt đầu lấy lại thời gian và sức khỏe tinh thần của bạn bằng cách không nói nữa, hãy điều chỉnh xem bạn thực sự muốn gì. Thay vì nói đồng ý một cách bốc đồng, hãy tập thói quen tự hỏi bạn thân: "Tôi có đồng ý với điều này vì tôi không?" Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, chẳng hạn như khi bạn được mời đồ uống ở tiệm làm tóc hoặc nếu ai đó nhờ bạn một việc nhỏ nhất. Học cách nhận ra những gì nói có và không, đang diễn ra như thế nào bên trong bạn. Ý nghĩ nói không với ai đó trước mặt họ có khiến bạn sợ hãi không? Nếu bạn bị đặt vào thế khó và được yêu cầu giúp đỡ một việc gì đó mà bạn không có khả năng, nhưng bạn không thể từ chối ai đó, hãy câu giờ thêm cho mình. Vanessa Van Edwards, người sáng lập phòng thí nghiệm nghiên cứu hành vi con người, cho biết: "Hãy yêu cầu mọi người nhắn tin hoặc gửi email cho bạn yêu cầu của họ để bạn có thể liên hệ lại với họ. Hoàn toàn hợp lý khi bạn nói rằng bạn cần kiểm tra lịch trình của mình trước khi trả lời". Điều này cho phép bạn kiểm tra những gì bạn thực sự muốn và tìm ra từ thích hợp (hoặc can đảm) để từ chối. Nếu bạn vẫn đang đấu tranh để nói không, hãy ghi nhớ câu nói nổi tiếng của doanh nhân tỷ phú Warren Buffett: "Những người thành công nói
không với hầu hết mọi thứ". Nói không cho phép bạn nói có với những gì quan trọng với bạn. Nó cho phép bạn trở thành một người tốt hơn bởi vì khi bạn nói đồng ý, điều đó xuất phát từ một lý do tốt chứ không phải từ sự oán giận hay sợ hãi. Nó tạo không gian cho những gì quan trọng nhất với bạn, thay vì chìm đắm trong sự bận rộn như hầu hết chúng ta. Và hãy cân nhắc điều này: Nếu bạn không nói nữa, bạn có thể nói có với điều gì? Chăm sóc bản thân nhiều hơn, sức khỏe tinh thần tốt hơn? Có nhiều thời gian hơn với con cái của bạn? Làm việc mà bạn thích? Nói là vậy, nhưng để có kỹ năng từ chối mà không mất lòng người khác, không làm rạn nứt mối quan hệ và cả hai người đều không cảm thấy khó xử, hãy từ tinh tế nhất có thể qua các mẫu câu sau đây: Bây giờ mình bận quá, để tối nay/ngày mai/ngày kia... được không? (Cho họ thấy bạn thật tình muốn giúp mà không có thời gian. Nếu việc người kia nhờ là đột xuất, khẩn cấp, thì họ sẽ không nhờ bạn nữa. Cách giao tiếp ứng xử này khá hiệu quả). Ôi thích quá/thật tuyệt vời, nhưng tiếc thật, lúc đó mình bận chuyện gia đình/làm thêm/có cuộc họp mặt rồi; để xem nào... Mình có lịch vào lúc đó rồi. Chắc mình không tham gia được (Đây là cách từ chối khéo léo những lời mời đi chơi, hội họp nhậu nhẹt gì đó của bạn bè). Xin lỗi, mình có việc khác quan trọng hơn đang làm rồi, không thể giúp bạn được (Câu từ chối cơ bản, với người có mối quan hệ xã giao). Ờ, để mình suy nghĩ đã nhé. Có gì tối mai mình nhắn tin cho (Câu này được sử dụng trong trường hợp bạn có thể nhận lời, có thể không).
Mình không giỏi việc này, bạn nhờ anh D thử xem (Gợi ý một người khác có thể giúp đỡ họ). Ý kiến hay đó. Nhưng mình đang bị đau bụng/đau đầu... nên không tham gia được rồi (Lấy lý do tình trạng sức khỏe không đảm bảo. Cách này chỉ là "khổ nhục kế", hơi cũ nhưng nếu bí quá thì vẫn sử dụng được trong nhiều tình huống để từ chối hiệu quả). Cậu thật sự cần lắm không, hỏi xem ai đó trong lớp mình xem. Mình vừa đi tiêu xay... hết tiền mất rồi (Cách từ chối khi ai đó hỏi vay tiền). Mình thấy ý kiến abc... rất hay, tuy nhiên xyz...; Mình nghĩ nên cân nhắc vấn đề này; Cả nhà có phương án nào hay hơn không? Điều này có vẻ không phù hợp cho lắm... (Một số câu từ chối/phản đối trong làm việc nhóm). Một