• Không bao gi
ờ
áp d
ụng k
ỷ
lu
ật v
ới tr
ẻ
vì cho r
ằng làm v
ậ
y là l
ấ
ym
ất t
ự
doc
ủ
a con.
• Không tr
ực ti
ếp d
ạ
y d
ỗ
tr
ẻ
.
TR
Ẻ
THƠH
ẤP TH
Ụ
BÀIH
ỌC T
Ừ
MÔI TRƯ
ỜNG S
ỐNG
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
phê bình, tr
ẻ
s
ẽh
ọc cách xem thư
ờng.
N
ế
u s
ống v
ới l
ời khen, tr
ẻh
ọc cách c
ảm kích.
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
thù đ
ịch, tr
ẻh
ọc cách đánh nhau.
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
khoan dung, tr
ẻh
ọc đ
ức kiên nh
ẫn.
N
ế
u s
ống v
ới s
ựnh
ạ
o báng, tr
ẻ
s
ẽh
ọc tính nhút nhát.
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
khuy
ến khích, tr
ẻh
ọc tính t
ự
tin.
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
x
ấ
uh
ổ
, tr
ẻ
hình thành m
ặc c
ảm có l
ỗi.
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
tán thành, tr
ẻh
ọc cách yêu quý b
ản thân.
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
lương thi
ện, tr
ẻh
ọc đư
ợc tính công b
ằng.
N
ế
u s
ống v
ới s
ự
an tâm, tr
ẻh
ọc đư
ợc tính trung thành.
N
ế
u s
ống v
ới s
ựch
ấp nh
ận và
tình b
ạn, tr
ẻh
ọc đư
ợc cách tìm cho mình tình yêu trong cu
ộc s
ống.
Nh
ận đư
ợc đi
ề
u gì, tr
ẻ
s
ẽ
tr
ả
l
ại cho xãh
ội đi
ề
u
ấ
y.
XÂY D
ỰNG LÒNG T
Ự
TIN
Hàng ngày, trư
ớc khi đi làm, đôi v
ợch
ồng tr
ẻn
ọ
thư
ờng đưa con gái đ
ến nhà tr
ẻg
ửi. Khi chia tay, b
ốm
ẹ
và con hôn tay nhau, sau đóc
ất n
ụ
hôn vào túi áo. C
ả
ngày, m
ỗi khi bu
ồn, bé gái thư
ờng l
ấ
y ram
ột n
ụ
hôn và đ
ặt lên má. Đi
ề
u này khi
ến choc
ả
bé cũng như cham
ẹ
đ
ề
u cóc
ảm giác như đang
ở
bên nhau. M
ột ý tư
ởng tuy
ệt v
ời!
Giáo d
ục
Ngu d
ốt không có gì đáng x
ấ
uh
ổ
, c
h
ỉ
có lư
ời nhác, không ch
ị
uh
ọc m
ới là đi
ề
u đáng x
ấ
uh
ổ
.
Cách t
ốt nh
ất đ
ể
d
ạ
y d
ỗ
tr
ẻ
là hãy nêu gương cho chúng. N
ế
u ngayt
ừ
th
ời thơ
ấ
u, tr
ẻ
đã đư
ợc d
ạ
y v
ề
tính chính tr
ực, sau này chúng s
ẽ
tr
ở
thành nh
ững ngư
ời t
ốt. B
ởi tính chính tr
ực m
ạnh m
ẽ
hơn s
ự
lương thi
ện, và nó đư
ợc xem làn
ền t
ảng cho s
ự
lương thi
ện.
Thanh thi
ế
u niên r
ất d
ễ
b
ị
ảnh hư
ởng. M
ột khich
ứng ki
ến b
ốm
ẹ
, th
ầ
y cô haynh
ững ngư
ời chúng v
ốn tin tư
ởng l
ộ
v
ẻ
đ
ạ
o đ
ức gi
ả
, ho
ặc cónh
ững hành vi không đúng đ
ắn, chúng s
ẽ
:
• Th
ất v
ọng.
• M
ất đi s
ự
trân tr
ọng dành cho ngư
ời c
ố
v
ấn tinh th
ần c
ủ
a mình.
• Thư
ờng xuyên ti
ếp xúc v
ới nh
ững hành vi x
ấ
u
ấ
y khi
ến chúng d
ần xuôi theo.
T
ấm gương x
ấ
uM
ột th
ầ
y giáoh
ỏi c
ậ
uh
ọc trò r
ằng “b
ố
em làm ngh
ề
gì?”, c
ậ
u bé đáp: “Em không rõ, nhưng em nghĩ là b
ố
em làm bút m
ực, bút chì, bóng đèn tròn, gi
ấ
y v
ệ
sinh, vì đó lành
ững th
ứ
b
ố
mang v
ề
nhàh
ằng ngày trong h
ộp cơm trưac
ủ
a b
ố
”.
Y
ế
ut
ố
tâm lý
Câu nói: “Thành công s
ản sinh thành công và th
ất b
ại s
ản sinh th
ất b
ạ
i” đúng v
ới khá nhi
ề
u trư
ờng h
ợp. Ch
ẳng h
ạn, trong th
ể
thao, vàom
ột th
ời đi
ểm nh
ất đ
ịnh nào đó, khi tinh th
ần c
ủ
a nhà vô đ
ịch xu
ống th
ấp, m
ột hu
ấn luy
ện viên gi
ỏi s
ẽ
không bao gi
ờ
đ
ể
anh ta đ
ấ
uc
ặp v
ới m
ột đ
ối th
ủ
gi
ỏi vìn
ế
u thêm m
ột l
ần th
ất b
ại n
ữ
a, tinh th
ần thi đ
ấ
uc
ủ
a anh ta s
ẽ
xu
ống d
ốc tr
ầm tr
ọng. Tha
y vào đó, đ
ể
khôi ph
ục l
ại s
ựt
ự
tin cho anh, hu
ấn luy
ện viên c
ần cho anh đ
ấ
u v
ới đ
ối th
ủ
y
ế
u hơn. Chi
ến th
ắng s
ẽ
v
ực “cái tôi” trong thi đ
ấ
uc
ủ
a anh d
ậ
y. Ti
ếp theo làm
ột đ
ối th
ủ
hơim
ạnh hơn m
ột chút và chi
ến th
ắng
ấ
yc
ải thi
ện m
ức đ
ột
ự
tin. C
ứ
v
ậ
y cho
đ
ến ngày nhà vô đ
ịch s
ẵn sàng đ
ối m
ặt v
ới th
ử
thách cu
ối cùng.
Trư
ớc thành công, s
ựt
ự
tin s
ẽ
tăng lên và d
ễ
thành công hơn trong l
ần ti
ếp theo. Vì v
ậ
y, m
ột nhà lãnh đ
ạ
o gi
ỏi, m
ột ông b
ố
, bàm
ẹ
tâm lý, haym
ột giáo viên xu
ất s
ắ
c… là ngư
ời bi
ết lư
ợng s
ức th
u
ộc c
ấp ho
ặc con cái, h
ọc tròc
ủ
a mình đ
ể
giaonh
ững nhi
ệm v
ụ
d
ễ
th
ực hi
ện trư
ớc. Khi hoàn thành nh
ững vi
ệc nàym
ột cách thành công, s
ựt
ự
tin và s
ự
đánh giá b
ản thân
ở
đ
ối tư
ợng s
ẽ
tăng lên, khuy
ến khích đ
ối tư
ợng c
ốg
ắng hơn n
ữ
a.
Trách nhi
ệm c
ủ
a chúng ta
là giúp phá v
ỡ
chu
ỗi th
ất b
ại liên t
ục t
ừ
đó đưa b
ản thân và con cái mình đi vào chu
ỗi thành công liên t
ục.
Đ
ừng nh
ầm l
ẫn gi
ữ
a v
ấp ngã và th
ất b
ại. Khi v
ấp ngã, h
ầ
uh
ết chúng ta đ
ề
um
ất tinh th
ần đ
ến m
ức cho r
ằng mình làk
ẻ
th
ất b
ại mà không bi
ết r
ằng v
ấp
ngãch
ỉ
là th
ử
thách trên con đư
ờng đi đ
ến thành công. Chúng ta có th
ể
đã v
ấp ngã nhưng chúng ta không ph
ải là ngư
ời th
ất b
ại. Chúng ta có th
ể
b
ị
ngư
ời khác l
ừ
a d
ối nhưng không ph
ải vì th
ế
mà chúng ta lành
ững k
ẻ
xu
ẩn ng
ốc. Chúng tach
ỉ
th
ất b
ại khi chúng
ta b
ỏ
cu
ộc.
Khuy
ến khích t
ốt hơn chê bai
Gi
ả
s
ử
đ
ứ
a tr
ẻ
tr
ở
v
ề
nhà v
ới s
ổ
liên l
ạc ghi năm đi
ểm A, m
ột đi
ểm B, thông thư
ờng đi
ề
u đ
ầ
u tiên b
ốm
ẹ
s
ẽh
ỏi bé là: “T
ại sao con l
ại b
ị
đi
ểm B?”.
Đi
ề
u này có nên hay không?
Tâm lý đ
ứ
a tr
ẻ
đang th
ực s
ự
mong đ
ợi b
ốm
ẹ
th
ừ
anh
ận nh
ững n
ỗ
l
ực đ
ể
có đư
ợc năm đi
ểm Ac
ủ
a nó. Vì v
ậ
y, b
ốm
ẹc
ần ph
ải bi
ết khen ng
ợi các đi
ểm A con đ
ạt đư
ợc, sau đó khuy
ến khích con c
ốg
ắng hơn n
ữ
a đ
ể
l
ần sau có đư
ợc c
ả
sáu đi
ểm A. Ngư
ợc l
ại, n
ế
u b
ốm
ẹch
ỉ
quan tâm căn v
ặn v
ềm
ột đi
ểm B mà b
ỏ
q
ua năm đi
ểm A, ch
ắc ch
ắn k
ết qu
ả
l
ần sauc
ủ
a tr
ẻ
s
ẽ
gi
ảm xu
ống.
Tương t
ự
, trong công vi
ệc, m
ột nhân viên có th
ể
làm m
ột trăm vi
ệc đúng vàm
ột vi
ệc sai. Th
ử
đoán s
ếp nên nhìn vào đâu đ
ể
đánh giá? T
ất nhiên, s
ếp c
ần ph
ải bi
ết công nh
ận s
ự
đóng góp tích c
ực,
nhưng không nên h
ạ
th
ấp tiêu chí xu
ống. Có như v
ậ
y nhân viên m
ới ph
ấn đ
ấ
u hơn n
ữ
a.
Đ
ặt rak
ỷ
lu
ật thích h
ợp
K
ỷ
lu
ật là gì?
K
ỷ
lu
ật ph
ải chăng là hành đ
ộng có đi
ề
uch
ỉnh sau khi x
ả
y ra v
ấn đ
ề
(ho
ặc sai trái)? K
ỷ
lu
ật có ph
ải là s
ự
áp đ
ặt? L
ạm d
ụng? K
ỷ
lu
ật
có tư
ớc m
ất t
ự
do hay không?
Câu tr
ả
l
ời là “không” chot
ất c
ảnh
ững câuh
ỏi trên. K
ỷ
lu
ật không có nghĩa là l
ấ
y th
ắt lưng ra đánh con. Đó là s
ự
điên cu
ồng. K
ỷ
lu
ật là s
ực
ứng r
ắn vì thương con. Đó là phương hư
ớng. K
ỷ
lu
ật là s
ự
ngăn ch
ặn trư
ớc khin
ả
y sin
h v
ấn đ
ề
; là s
ự
kìm gi
ữ
dòng ch
ả
y và khơi ngu
ồn năng lư
ợng đ
ể
đ
ạt đư
ợc thành qu
ảt
ốt. K
ỷ
lu
ật không ph
ải là cái b
ạn làm cho ngư
ời khác, mà là đi
ề
u b
ạn làm chonh
ững ngư
ời mình quan tâm.
K
ỷ
lu
ật là hành đ
ộng yêu thương. Đôi khi, chính s
ự
kh
ắt khem
ới là nhân t
ừ
. Đi
ề
u này tương t
ự
như không ph
ải t
ất c
ả
thu
ốc u
ống đ
ề
ung
ọt, không ph
ải m
ọi cam
ổ
đ
ề
u không đau đ
ớn, nhưng chúng ta ph
ải dùng chúng.
B
ốm
ẹt
ốt không ng
ại th
ực hi
ện k
ỷ
lu
ật b
ất c
ứ
khi nào, k
ểc
ả
trư
ớc s
ự
ph
ản
ứng c
ủ
a con.
Đư
ợc sinh ra và l
ớn lên trong
môi trư
ờng yêu thương, cók
ỷ
lu
ật, tr
ẻ
s
ẽ
bi
ết tôn tr
ọng b
ốm
ẹ
nhi
ề
u hơn và tr
ở
thành nh
ững công dân có ích . N
ế
uk
ỷ
lu
ật đư
ợc thi hành trong m
ọi gia đình, t
ội ph
ạm v
ị
thành niên s
ẽ
gi
ảm xu
ống đ
ến 95%. -
J. Edgar Hoover
K
ỷ
lu
ật mang l
ại t
ự
do
B
ản năng c
ủ
a
con ngư
ời là làm b
ất c
ứ
chuy
ện gì mình mu
ốn, b
ất ch
ấp h
ậ
u qu
ả
. Cho phép đ
ứ
a tr
ẻ
ăn c
ảh
ộp sô-cô-la có th
ể
làm bé b
ị
b
ệnh. Trái l
ại, cho bé ăn m
ột ho
ặc hai viên m
ỗi ngày s
ẽ
giúp bé cóm
ột tr
ải nghi
ệm thú v
ị
trong m
ột th
ời gian lâu dài hơn.
Có quan ni
ệm sai
l
ầm cho r
ằng t
ự
do nghĩa là tho
ải mái làm theo ý mu
ốn cá nhân c
ủ
a mình. Nhưng th
ực t
ế
cu
ộc s
ống cho th
ấ
y “t
ự
do” ki
ể
u đó thư
ờng d
ẫn đ
ời s
ống con ngư
ời t
ới s
ự
b
ất
ổn. Trong r
ất nhi
ề
u trư
ờng h
ợp, tính thi
ế
uk
ỷ
lu
ật đãc
ản tr
ở
con ngư
ời thành công.
T
ự
do không đ
ến t
ừ
s
ựt
ận hư
ởng tr
ọn v
ẹn đi
ề
u mình mu
ốn mà là ki
ểm soát đư
ợc mong mu
ốn đó. –
Epictetus
M
ột c
ậ
u bé đi th
ả
di
ề
u v
ới b
ố
, c
ậ
uh
ỏi b
ố
đi
ề
u gì đưa di
ề
u lên cao. B
ốc
ậ
u b
ả
o: “Là s
ợi dây con
ạ
”. C
ậ
u con trai nói: “B
ố
, rõ ràng là s
ợi dây đang kéo di
ề
u xu
ống
cơ mà!”. B
ố
b
ả
o con quan sát r
ồi ông l
ấ
y kéoc
ắt đ
ứt s
ợi dây. Ngay l
ập t
ức cánh di
ề
u chao đ
ả
o r
ồi sa xu
ống đ
ất.
Trong cu
ộc đ
ời cũng v
ậ
y, đôi khi chính nh
ững y
ế
ut
ố
ta cho r
ằng kìm hãm mình, l
ại là y
ế
ut
ố
giúp chúng ta bay cao. Đó chính là b
ản ch
ất c
ốt lõic
ủ
ak
ỷ
lu
ật.
Tôi mu
ốn đư
ợc t
ự
do!
B
ạn có th
ể
nghe câu nói này
ở
b
ất c
ứ
đâu. Hãy th
ử
tư
ởng tư
ợng, n
ế
u b
ạn đưa xe l
ử
a ra kh
ỏi đư
ờng ray, nó đư
ợc t
ự
do, nhưng nó s
ẽ
đi đâu? Tương t
ự
, n
ế
um
ỗi ngư
ời đ
ề
u có th
ể
đưa ranh
ững quy lu
ật giao thông c
ủ
a riêng mình và
lái xe b
ất c
ứch
ỗ
nào mình thích thì đư
ờng sá s
ẽ
ra sao?
Th
ật v
ậ
y, con ngư
ời t
ự
donh
ất là khi bi
ết tuân th
ủ
các nguyên t
ắc, k
ỷ
lu
ật m
ột cách t
ự
giác.
K
ỷ
lu
ật xu
ất phát t
ừ
tình yêu thương
Trong các bu
ổi h
ội ngh
ị
chuyên đ
ề
, tôi thư
ờng h
ỏi thính gi
ả
r
ằng:
“N
ế
u con b
ạn s
ốt cao và không mu
ốn đi bác sĩ, b
ạn s
ẽ
làm gì?”. H
ọ
thư
ờng tr
ả
l
ời r
ằng h
ọ
s
ẽc
ần đ
ến s
ự
giúp đ
ỡc
ủ
a bác sĩ cho dù đ
ứ
a tr
ẻ
kháng c
ự
. T
ại sao? Vì đó là vi
ệc làm t
ốt nh
ất cho con lúc b
ấ
y gi
ờ
.
M
ột v
ị
quan tòa trư
ớc khi tuyên án ngư
ời đàn ông n
ọt
ội ăn cư
ớp đãh
ỏi anh ta có đi
ề
u gìc
ần nói không. Ngư
ời đàn ông đáp: “Vâng thưa quý tòa. Xin hãy b
ỏ
tù b
ốm
ẹ
tôi luôn
ạ
.” Quan tòah
ỏi: “T
ại sao?”. Ngư
ời đàn ông
ấ
y đáp: “Khi tôi còn bé, tôi ăn c
ắp m
ột cây vi
ết chì
ở
trư
ờng h
ọc, b
ốm
ẹ
tôi bi
ết chuy
ện này
màch
ẳng nói ti
ếng nào. Sau đó, tôi l
ấ
ym
ột cây vi
ết m
ực c
ủ
a ngư
ời khác, h
ọ
cũng ph
ớt l
ờ
đi. Tôi ti
ếp t
ục ăn c
ắp nhi
ề
u th
ứ
khác
ở
trư
ờng và hàng xóm cho đ
ến khi tr
ở
thành m
ột k
ẻ
cư
ớp th
ật s
ự
. N
ế
u có ngư
ời đ
ồng hành v
ới tôi trong tù, đó ph
ải là b
ốm
ẹ
tôi”.
Th
ật v
ậ
y, m
ặc dù không ch
ối b
ỏt
ội ăn c
ắp c
ủ
a mình, nhưng câu nóic
ủ
a anh ta khi
ến nhi
ề
u b
ậc cham
ẹ
ph
ải suy nghĩ l
ại cách d
ạ
y d
ỗ
con cáic
ủ
a mình.
Cho con l
ự
ach
ọn là đi
ề
u quan tr
ọng, nhưng ch
ọn l
ự
a sai l
ầm ch
ỉ
đưa đ
ến nh
ững taih
ọ
a. Chu
ẩn b
ị
tinh th
ần
và th
ểch
ất chu đáo làk
ết qu
ảc
ủ
a s
ự
hy sinh và tính k
ỷ
lu
ật t
ự
giác.
Chúng ta cũng có th
ểh
ọc h
ỏi đi
ề
u nàyt
ừ
đ
ời s
ống t
ự
nhiên. Ch
ẳng h
ạn như
ở
loài hươu caoc
ổ
. Hươum
ẹ
sinh con
ở
tư th
ế
đ
ứng. T
ừm
ặt lót m
ềm m
ại c
ủ
at
ử
cung m
ẹ
, hươu caoc
ổ
con b
ị
rơi x
u
ống n
ền đ
ất c
ứng, chú tac
ứ
th
ếng
ồi b
ệt ra đ
ất. Đi
ề
u đ
ầ
u tiên hươum
ẹ
làm là ra phía sau con mình và đá nóm
ột cái th
ật m
ạnh. Hươu con đ
ứng d
ậ
y, nhưng chân chú y
ế
u
ớt, lo
ạng cho
ạng và l
ại qu
ỵ
xu
ống. Hươum
ẹ
l
ại ra phía sau và đá thêm cún
ữ
a. Hươu con đ
ứn
g lên r
ồi l
ại ng
ồi xu
ống. C
ứ
th
ế
, hươum
ẹ
s
ẽ
đá liên t
ục cho đ
ến khi hươu con đ
ứng đư
ợc và b
ắt đ
ầ
u bư
ớc đi. T
ại sao? Vì hươum
ẹ
bi
ết r
ằng cơh
ội s
ống sót duynh
ất cho con mình là nó ph
ải s
ử
d
ụng t
ốt đôi chân c
ủ
a nó – n
ế
u không nó s
ẽ
b
ị
các đ
ộng v
ật săn m
ồi
khác ăn th
ịt.
V
ậ
y hành đ
ộng c
ủ
a hươum
ẹ
có ph
ải xu
ất phát t
ừ
tình yêu thương không? Ch
ắc ch
ắn là như th
ế
.
Hãy nghĩ xem, n
ế
u không cók
ỷ
lu
ật thì:
• Thuy
ền trư
ởng có th
ể
đi
ề
u hành con tàum
ột cách đúng hư
ớng không?
• V
ận đ
ộng viên có th
ể
chi
ến th
ắng không?
• Ngh
ệ
sĩ violin có th
ể
chơit
ốt trong bu
ổi hòanh
ạc không?
Câu tr
ả
l
ời chom
ỗi câuh
ỏi trên dĩ nhiên là “không!”.
Tôit
ừng nghe không ít v
ị
ph
ụ
huynh b
ả
o r
ằng: “Tôi không quan tâm con tôi làm gì, mi
ễn đi
ề
u đó làm chúng vui là đư
ợ
c”. Tôih
ỏi l
ại: “Ch
ẳng l
ẽ
anh/ ch
ị
không mu
ốn bi
ết đi
ề
u gì làm chúng vui hay sao? N
ế
u vi
ệc hành hung ngư
ời khác trên ph
ố
ho
ặc l
ấ
y tr
ộm đ
ồc
ủ
a ai đó làm
ột trong nh
ững thú vuic
ủ
a chúng thì anh/ch
ị
nghĩ sao?”.
Vi
ệc t
ạ
o d
ựng h
ạnh phúc cho b
ản thân như th
ế
nào và
ở
đâu cũng quan tr
ọng như chính h
ạnh phúc v
ậ
y. Đó làk
ết qu
ảnh
ững giá tr
ị
nhân ph
ẩm, tính k
ỷ
lu
ật và trách nhi
ệm c
ủ
am
ỗi chúng ta.
Có th
ể
b
ạn t
ừng nghe đâu đó câu nói r
ằng hãy “làm đi
ề
u b
ạn thích”. Th
ực ra, nói ngư
ợc l
ại cũng đúng: “Hãy thích đi
ề
u b
ạn làm”. Cónh
ững lúc tac
ần làm đi
ề
u nên làm cho dù ta không thích chăng n
ữ
a.
Nh
ững đ
ứ
a tr
ẻ
b
ị
b
ỏm
ặc s
ẽt
ự
lư
ợm l
ặt b
ất k
ỳ
giá tr
ị
nào chúng có th
ểh
ọc đư
ợc t
ừ
b
ạn bè và phương ti
ện truy
ền thông. -
Đ
ặc san c
ủ
a Hi
ệp h
ội Gia đình HoaK
ỳM
ột bàm
ẹn
ọ
v
ề
nhà saum
ột ngày làm vi
ệc m
ỏi m
ệt, sau khi d
ọn d
ẹp nhàc
ử
a, cho con cái ăn u
ống, t
ắm r
ử
a xong, đ
ến khi đing
ủ
thì đãm
ệt l
ử
. N
ử
a đêm, bé khóc, ngư
ời m
ẹ
ấ
y v
ẫn ph
ải d
ậ
y, vì ba lý do sau:
• Tình thương
• B
ổn ph
ận
• Trách nhi
ệm
Chúng ta không th
ể
s
ống ch
ỉ
b
ằng c
ảm xúc. Tac
ần s
ống cók
ỷ
lu
ật, dù
ở
tu
ổi nào đin
ữ
a. Thành công trong đ
ời ch
ỉ
đ
ến khi ta không đ
ầ
u hàng, mà làm đư
ợc chuy
ện c
ần đư
ợc làm. Đi
ề
u đó đòih
ỏi tính k
ỷ
lu
ật.
Đ
ừng gán cho tr
ẻnh
ững tên g
ọi tiêuc
ực
Không ít ph
ụ
huynh hayg
ọi bông đùa con mình là “đ
ồng
ố
c” và “đ
ồ
đ
ầ
n”. N
h
ững ki
ể
u gán ghép như v
ậ
y s
ẽ
ám
ảnh cu
ộc đ
ời đ
ứ
a tr
ẻ
, khi trư
ởng thành chúng s
ẽch
ứng minh r
ằng nh
ững đi
ề
u b
ốm
ẹ
mình nói là đúng. Nh
ững cách gán ghép như v
ậ
y không ch
ỉ
dính ch
ặt v
ới cu
ộc đ
ời m
ột ngư
ời màc
ả
nhi
ề
u th
ếh
ệ
. H
ệ
th
ống đ
ẳng c
ấp
ở
Ấn Đ
ộ
làm
ột
minh ch
ứng cho s
ựt
ổn thương mành
ững cách g
ọi
ấ
y gây ra. Đ
ẳng c
ấp cao hay th
ấp ch
ẳng quach
ỉ
là cách g
ọi gán ghép mà thôi.
Nh
ững câu nói khi
ến đ
ứ
a tr
ẻc
ảm th
ấ
y b
ị
b
ẽm
ặt như:
• Con ngu quá.
• Con ch
ẳng bao gi
ờ
làm đúng chuy
ện gìc
ả
.
• Con ch
ẳng đư
ợc tích
s
ự
gì.
D
ạ
y con nh
ững giá tr
ị
đúng đ
ắn
Đôi lúc, vì vô tình mà ngư
ời l
ớn ho
ặc c
ấp trên truy
ền l
ại cho tr
ẻ
hay cho nhân viên c
ủ
a mình cách
ứng x
ử
sai trái. Ví d
ụ
, ta b
ả
o con ho
ặc nhân viên nói d
ối giùm mình, như:
• Nói v
ới h
ọ
b
ố
/m
ẹ
không có
ở
nhà.
• Nói v
ới h
ọ
ngân phi
ế
u đã chuy
ển qua thư r
ồi.
T
ừnh
ững l
ời nói d
ối nh
ỏnh
ặt có th
ể
khi
ến ngư
ời ta tr
ở
thành k
ẻ
nói d
ối chuyên nghi
ệp. Khi ta d
ạ
y ngư
ời khác nói d
ối, s
ẽ
có ngàyh
ọ
nói d
ối v
ới chính chúng ta. Ví d
ụ
, cô thư kýg
ọi đi
ện tho
ại báo b
ệnh trong khi th
ực ra
cô mu
ốn ngh
ỉ
làm đ
ể
đi mua s
ắm vào d
ịp khuy
ến mãi. Có th
ể
chính ông ch
ủ
là ngư
ời đãt
ạ
o đi
ề
u ki
ện đ
ể
cô th
ực hành đ
ủ
đ
ể
tr
ở
thành m
ột “chuyên gia” trong vi
ệc nói d
ối.
CÁC BƯ
ỚC XÂY D
ỰNG S
Ự
ĐÁNH GIÁ TÍCH C
ỰC V
Ề
B
ẢN THÂN
1. Bi
ến v
ết s
ẹ
o thành ngôi sao
Tìm hi
ể
u l
ịch s
ử
cu
ộc đ
ời nh
ững ngư
ời đã bi
ến đi
ề
u tiêuc
ực thành tích c
ực, ngh
ịch c
ảnh thành l
ợi th
ế
, v
ật c
ản thành bàn đ
ạp, b
ạn s
ẽ
th
ấ
yh
ọ
là ngư
ời không đ
ể
s
ự
th
ất v
ọng và th
ất b
ại làm nh
ụt chí.
Trong s
ốnh
ững con ngư
ời
ấ
y, không th
ể
không k
ể
đ
ến Beethoven – m
ột thiên tài âm nh
ạc nhưng l
ại b
ị
khi
ếm thính; m
ột Milton v
ới nh
ững v
ần thơ b
ất di
ệt v
ềc
ảnh s
ắc thiên nhiên nhưng l
ại b
ị
khi
ếm th
ị
. Vàm
ột Franklin D. Roosevelt - T
ổng th
ống HoaK
ỳ
, m
ột nhà lãnh đ
ạ
o vĩ đ
ại c
ủ
a th
ế
gi
ới - ph
ụng s
ự
đ
ất nư
ớc và dân t
ộc trên
chính chi
ếc xe lăn c
ủ
a mình.
Câu chuy
ện v
ề
Wilma Rudolph
Wilma Rudolph chào đ
ời trong m
ột gia đình nghèo
ở
ti
ể
u bang Tennessee. Năm b
ốn tu
ổi, bà v
ừ
a b
ị
viêm ph
ổi, v
ừ
a b
ị
s
ốt ban đ
ỏ
, hai căn b
ệnh cùng lúc khi
ến bàm
ắc ch
ứng b
ại li
ệt. Bà ph
ải đin
ạng và bác
sĩ b
ả
o bà s
ẽ
không bao gi
ờ
đi đư
ợc trên chính đôi chân c
ủ
a mình. Nhưng
nh
ờ
có s
ự
đ
ộng viên c
ủ
am
ẹ
, Wilma đã nuôi khát v
ọng tr
ở
thành ngư
ời ph
ụn
ữch
ạ
y nhanh nh
ất trên đư
ờng đua th
ế
gi
ới.
Lên chín tu
ổi, b
ất ch
ấp l
ời khuyên c
ủ
a bác sĩ, Wilma đã tháon
ạng ra
vàt
ập đi bư
ớc đ
ầ
u tiên, đi
ề
u mà bác sĩ d
ự
đoán bà s
ẽch
ẳng bao gi
ờ
làm đư
ợc. Năm 13 tu
ổi, Wilma tham gia cu
ộc đua đ
ầ
u tiên và v
ề
chót. Sau đó Wilma tham gia cu
ộc đua th
ứ
hai, th
ứ
ba, th
ứ
tư và v
ẫn v
ề
chót… Cho đ
ến m
ột ngày, bà v
ềnh
ất.
Năm 15 tu
ổi, Wilmat
ới trư
ờng đ
ại h
ọc ti
ể
u bang Tennessee,
ở
đó bà đãg
ặp đư
ợc hu
ấn luy
ện viên Ed Temple. Bà nói v
ới v
ị
hu
ấn luy
ện viên này r
ằng: “Tôi mu
ốn là ngư
ời ph
ụn
ữch
ạ
y nhanh nh
ất trên đư
ờng đua th
ế
gi
ớ
i”. Temple b
ả
o: “V
ới tinh th
ần c
ủ
a cô, s
ẽ
không ai có th
ể
ngăn đư
ợc quy
ết tâm
ấ
y. Tôi s
ẽ
giúp cô”.
Đ
ến ngày tham d
ự
Th
ế
v
ận h
ội Olympic – nơih
ội t
ục
ủ
anh
ững gương m
ặt xu
ất s
ắc – Wilma đư
ợc s
ắp x
ếp tranh tài v
ới m
ột ph
ụn
ữ
tên là Jutta Heine, ngư
ời chưa bao gi
ờ
b
ị
đánh b
ại. T
ại cu
ộc đuach
ạ
y 100 mét, Wilma đã đánh b
ại
Jutta Heine và đo
ạt huy chương vàng đ
ầ
u tiên cho mình. Ti
ếp đ
ến
ở
cu
ộc đua 200 mét, m
ột l
ần n
ữ
a Wilma l
ại giành th
ắng l
ợi trư
ớc Jutta và đo
ạt huy chương vàng th
ứ
hai. Đ
ến cu
ộc thich
ạ
y ti
ếp s
ức 400 mét, Wilma l
ại thi đ
ấ
u v
ới Jutta. Trong cu
ộc ch
ạ
y ti
ếp s
ức
này, ngư
ời nhanh nh
ất s
ẽch
ạ
y vòng cu
ối cùng và là ni
ềm hy v
ọng c
ủ
ac
ả
đ
ội.
Ngư
ời đ
ầ
u tiên ch
ạ
y và truy
ền l
ệnh cho nhaum
ột cách d
ễ
dàng, khi đ
ến lư
ợt Wilma, bà đánh rơi l
ệnh truy
ền. Nhưng khi th
ấ
y Jutta lao nhanh
ở
phía bên kia; Wilma li
ền nh
ặt truy
ền l
ệnh lên, ch
ạ
y như bay, đánh b
ại Jutta l
ần th
ứ
ba và giành huy chương vàng th
ứ
ba cho mình. T
ất c
ả
đã đi vào l
ịch s
ử
. Ngư
ời ph
ụn
ữ
b
ại li
ệt đã tr
ở
thành ngư
ời ph
ụn
ữch
ạ
y nhanh nh
ất th
ế
gi
ới t
ại Th
ế
v
ận h
ội Olympic năm 1960.
Ngh
ị
l
ực phi thư
ờng
ở
Wilma chính
là bàih
ọc chom
ỗi chúng ta. Con ngư
ời
ấ
y đã d
ạ
y chúng ta r
ằng ngư
ời thành công là ngư
ời giành th
ắng l
ợi b
ất ch
ấp nh
ững tr
ởng
ại, ch
ứ
không ph
ải h
ọ
thành công vì không g
ặp tr
ởng
ại.
2. H
ọc h
ỏi đi
ề
u mình chưa bi
ết
Giáo d
ục d
ạ
y ta đi
ề
u nên làm và không nên
làm.
Tôi đang tìm nh
ững ngư
ời có năng l
ực vôh
ạn và tin r
ằng không có đi
ề
u gì là không th
ể
làm đư
ợc. -
Henry Ford
Không đư
ợc h
ọc nhi
ề
u, và th
ực t
ếch
ỉh
ọc t
ới năm 14 tu
ổi, nhưng Henry Ford là ngư
ời đã mang chi
ếc V8 đ
ến cho th
ế
gi
ới. Trư
ớc đó, khi ông yêuc
ầ
ut
ất c
ảnh
ững nhân viên có trình đ
ộh
ọc v
ấn và chuyên môn caoc
ủ
a hãng Ford thi
ết k
ế
chi
ếc V8 theo ý mình, h
ọ
đ
ề
u l
ắc đ
ầ
u kh
ẳng đ
ịnh không th
ể
. Nhưng Henry Ford v
ẫn nh
ất m
ực mu
ốn có chi
ếc V8. Vài tháng sau ông l
ại h
ỏi nhân viên đã có chi
ếc V8 chưa, h
ọ
đáp: “Chúng tôi bi
ết đi
ề
u gì là có th
ể
và đi
ề
u gì là không th
ể
. Chi
ếc V8 làm
ột trong nh
ững đi
ề
u không th
ể
”. Không b
ỏ
cu
ộc, nhi
ề
u tháng li
ền sau đó Henry Ford v
ẫn h
ối thúc h
ọ
nghiên c
ứ
u: “Tôi mu
ốn có chi
ếc V8 c
ủ
a mình”. Vàm
ột th
ời gian ng
ắn sau đó, chính nh
ững ngư
ời t
ừng nói “không th
ể
” đã ph
ải reo lên sung sư
ớng trư
ớc s
ự
ra đ
ời c
ủ
a đ
ộng cơ V8.
T
ại sao l
ại có đư
ợc đi
ề
u này? Đó là doh
ọ
đã đ
ể
trí tư
ởng tư
ợng c
ủ
a mình thoát kh
ỏi nh
ững ràoc
ản c
ủ
a ki
ến th
ức sách v
ởh
ọc thu
ật. Giáo d
ục d
ạ
y chúng tanh
ững đi
ề
u có
th
ể
làm, nhưng đôi khi nó cũng đ
ặt ra cho chúng tanh
ững gi
ới h
ạn sai l
ầm.
Câu chuy
ện v
ề
loài ong ngh
ệ
Theo các nhà khoah
ọc, thân c
ủ
a ong ngh
ệ
quán
ặng và s
ải cánh l
ại quáng
ắn nên nó không th
ể
nào bay đư
ợc. Nhưng ong ngh
ệ
v
ốn không bi
ết đi
ề
u đó và v
ẫn
c
ứ
tung tăng bay lư
ợn.
Khi không bi
ết gi
ới h
ạn c
ủ
a mình, b
ạn s
ẽ
vư
ợt lên và làm chính mình ng
ạc nhiên. Gi
ới h
ạn duynh
ất con ngư
ời có lành
ững gi
ới h
ạn t
ự
áp đ
ặt cho mình. Đ
ừng đ
ểh
ọc v
ấn đ
ặt ra gi
ới h
ạn cho b
ạn.
3. Giúp đ
ỡ
ngư
ời khác
Ti
ến sĩ Karl Menninge
r - nhà tâm lýh
ọc n
ổi ti
ếng th
ế
gi
ới, có l
ần đư
ợc h
ỏi như sau: “V
ới m
ột ngư
ời đang b
ị
suy s
ụp tinh th
ần, ông s
ẽ
khuyên h
ọ
đi
ề
u gì?”. Ngư
ời h
ỏi ch
ắc m
ẩm Ti
ến sĩ s
ẽ
khuyên ngư
ời
ấ
y đig
ặp chuyên gia tư v
ấn. Nhưng không, câu tr
ả
l
ời c
ủ
a ông là: “Tôi s
ẽ
khuyên ngư
ời
ấ
y đit
ới phía bên kia thành ph
ố
, tìm m
ột ngư
ời đang trong hoàn c
ảnh kh
ốn cùng và giúp ngư
ời
ấ
y. B
ằng cách làm này, anh ta s
ẽ
thoát ra kh
ỏi s
ự
b
ết
ắc c
ủ
a mình”.
Th
ật v
ậ
y, r
ất nhi
ề
u l
ần chúng tam
ắc k
ẹt trên chính đư
ờng đic
ủ
a mình, Nh
ững lúc như v
ậ
y, hãy làm m
ột ngư
ời tình nguy
ện. Đi
ề
u này s
ẽt
ạ
o nên giá tr
ị
b
ản thân. Giúp ngư
ời khác như
mình mong đ
ợi ai đó giúp mình s
ẽ
đưa l
ại cho b
ạn c
ảm giác mãn nguy
ện. Quá trình cho đi không chút k
ỳ
v
ọng ho
ặc mong mu
ốn nh
ận l
ại b
ất c
ứ
đi
ề
u gì s
ẽ
làm gia tăng s
ự
đ
ề
cao b
ản thân.
4. H
ọc cách cho vành
ận l
ời khen
Đ
ừng b
ỏ
l
ỡ
b
ất k
ỳ
cơh
ội nào đ
ể
khen ng
ợi ngư
ời khác m
ột cách chân thành. Hãynh
ớ
, đi
ề
u quan tr
ọng chính là s
ự
chân thành. Khi ngư
ời khác t
ặng b
ạn l
ời khen, hãy đón nh
ận m
ột cách l
ịch thi
ệp và thanh nhã b
ằn
g hait
ừ
“C
ảm ơn”. Đó là d
ấ
u hi
ệ
uc
ủ
a s
ự
khiêm t
ốn.
5. Dám nh
ận trách nhi
ệm
Tac
ần bi
ết nh
ận trách nhi
ệm v
ề
hành vi vành
ững vi
ệc làm c
ủ
a mình, tránh xin l
ỗi, vi
ện c
ớ
.
Đ
ặc ân c
ủ
a ta có th
ể
không n
ằm ngoài b
ổn ph
ận cá nhân. B
ả
o v
ệ
l
ẽ
ph
ải có th
ể
không gì kh
ác hơn thi hành trách nhi
ệm c
ủ
a mình. -
John F. KennedyCh
ỉ
bi
ết vi
ện c
ớ
, ta s
ẽch
ẳng bao gi
ờ
ti
ến b
ộ
đư
ợc.
M
ỗi ngư
ời trong chúng ta có trách nhi
ệm v
ới:
• B
ản thân
• Gia đình
• Công vi
ệc
• Xãh
ội
• Môi trư
ờng
N
ế
u tu
ổi th
ọ
trung bình c
ủ
a con ngư
ời là 75
tu
ổi và hi
ện gi
ờ
b
ạn đang
ở
tu
ổi 40, v
ậ
y là b
ạn còn 365 ngày x 35 năm đ
ể
s
ống ti
ếp. Hãyt
ựh
ỏi: “Mình s
ẽ
làm gì v
ới kho
ảng th
ời gian này?”. Khinh
ận hay gánh vác thêm trách nhi
ệm, b
ạn s
ẽ
làm cho b
ản thân mình tăng thêm giá tr
ị
.
6. Th
ực hành k
ỷ
lu
ật
K
ỷ
lu
ật
t
ự
giác không gi
ết ch
ết ni
ềm vui màt
ạ
o ra ni
ềm vui. Trong cu
ộc s
ống, không ít ngư
ời có tài và có kh
ả
năng nhưng l
ại không thành công. H
ọ
v
ỡm
ộng và cũng t
ừ
đó
ảnh hư
ởng x
ấ
u đ
ến công vi
ệc, s
ức kh
ỏ
e vàm
ối quan h
ệ
v
ới ngư
ời khác. H
ọ
b
ất mãn và đ
ổ
l
ỗi cho s
ố
ph
ận mà không hi
ể
u r
ằng v
ấn đ
ề
phát sinh chính t
ừ
vi
ệc b
ản thân mình s
ống thi
ế
uk
ỷ
lu
ật.
7. Thi
ết l
ập m
ục tiêuM
ục tiêu đư
ợc thi
ết l
ập rõ ràng cho tac
ảm giác có phương hư
ớng, c
ảm giác thành đ
ạt khi đ
ạt đư
ợc m
ục tiêuc
ủ
a mình. Quan tr
ọng hơn m
ục tiêu là
ý th
ức v
ềm
ục đích vàt
ầm nhìn. Chúng t
ạ
o nên ý nghĩa và s
ự
mãn nguy
ện trong cu
ộc s
ống.
K
ết qu
ả
khi đ
ạt đư
ợc m
ục tiêu không quan tr
ọng b
ằng vi
ệc ta tr
ở
thành ngư
ời như th
ế
nào. Chính quá trình trư
ởng thành
ấ
y cho tac
ảm giác t
ốt đ
ẹp. Đó là b
ản ch
ất c
ốt lõic
ủ
a s
ựnh
ận th
ức b
ản thân.
Khi thi
ết l
ập m
ục tiêu, tac
ần ph
ải th
ực t
ế
. M
ục tiêu quá cao s
ẽ
khó lòng đ
ạt đư
ợc, t
ừ
đó d
ễ
d
ẫn đ
ến cái nhìn tiêuc
ực v
ề
b
ản thân. Ngư
ợc l
ại, m
ục tiêu quá th
ấp s
ẽ
làm lãng phí năng l
ực. M
ục tiêu thi
ết th
ực s
ẽ
khích l
ệ
tinh th
ần
và xây d
ựng ý th
ức cao v
ề
b
ản thân.
8. K
ết giao v
ới ngư
ời có đ
ời s
ống tinh th
ần t
ốt đ
ẹp
Hãyk
ết giao v
ới ngư
ời có ph
ẩm ch
ất t
ốt n
ế
u b
ạn coi tr
ọng danh ti
ếng c
ủ
a mình, vìch
ẳng thàm
ột mình còn hơn
ở
bên b
ạn x
ấ
u. -
George Washington
Áp l
ực trang l
ứ
a và tìn
h b
ạn
Áp l
ực trang l
ứ
a cũng làm
ột trong nh
ững
ảnh hư
ởng tiêuc
ực. Nh
ững l
ời trách c
ứ
ki
ể
u như: “Anh không ph
ải là b
ạn c
ủ
a tôi sao?” làm
ột trong nh
ững câu nói thư
ờng g
ặp trong cu
ộc s
ống.
Đ
ừng quên r
ằng, ngư
ời b
ạn chân thành là ngư
ời không bao gi
ờ
mu
ốn th
ấ
y b
ạn mình b
ịt
ổn thương. N
ế
u th
ấ
y b
ạn mình đã quá chén, tôi s
ẽ
đi b
ộ
và không đ
ể
anh
ấ
y lái xe, tôi thàm
ất đim
ột tình b
ạn còn hơn m
ất đim
ột ngư
ời b
ạn.
Tho
ạt đ
ầ
u, có th
ể
áp l
ực trang l
ứ
a là th
ử
thách c
ủ
a tình b
ạn. H
ọ
ở
đâu khi b
ạn g
ặp r
ắc r
ối? H
ọ
s
ẽ
giúp b
ạn ra sao? Và câuh
ỏi l
ớn nh
ất là: N
ế
u hôm nayh
ọ
không có ngh
ị
l
ực thì làm sao ngày maih
ọ
có đư
ợc ngh
ị
l
ực đ
ể
giúp b
ạn? K
ết giao v
ới ngư
ời có b
ản tính t
ốt đ
ẹp s
ẽ
giúp b
ạn xây d
ựng nh
ận th
ức t
ốt v
ề
b
ản thân.
Khi khao khát hòa đ
ồng mãnh li
ệt hơn khao kh
át b
ả
o v
ệ
l
ẽ
ph
ải thì lúc đó ngh
ị
l
ực và s
ự
can đ
ảm không còn
ở
v
ị
trí ưu tiên. Xuôi theo s
ố
đông là con đư
ờng an toàn, làm cho b
ạn bè
trang l
ứ
a vui v
ẻ
, b
ản thân cũng tránh đư
ợc nguy cơ b
ị
“l
ạc loài”, nhưng đó cũng là con đư
ờng khi
ến ngư
ời ta d
ễ
đánh m
ất b
ản thân.
Ví d
ụ
:
• H
ọc sinh nghe theo b
ạn bè vì không mu
ốn b
ịch
ế
gi
ễ
u.
• Sinh viên không tr
ả
l
ời vì e ngư
ời khác cư
ời chê.
• Công nhân nhà máy duy trì năng su
ất làm vi
ệc th
ấp đ
ể
đ
ồng nghi
ệp đư
ợc vui v
ẻ
.
9. Xây d
ựng n
ội l
ực b
ản thân
Ch
ẳng h
ạn, n
ế
um
ột ngày
có ngư
ời đ
ứng c
ạnh giư
ờng tôi và nói r
ằng: “Anh làm
ột ngư
ời th
ật tuy
ệt v
ời và tôi th
ật vinh d
ự
khi đư
ợc là b
ạn c
ủ
a anh”. C
ảm giác c
ủ
a tôi lúc đó s
ẽ
th
ế
nào? Ch
ắc ch
ắn là s
ẽ
th
ật tuy
ệt. Nhưng hôm sau, ngư
ời
ấ
y l
ại nh
ấc đi
ện tho
ại lên trách móc m
ột cách vôc
ớ
r
ằng: “Này, th
ằng ranh, đ
ồ
gian l
ận, l
ừ
a đ
ả
o! Mày là tên b
ịp b
ợm nh
ất trên đ
ờ
i”. C
ảm giác c
ủ
a tôi s
ẽ
ra sao? Có th
ể
tôi s
ẽ
b
ị
s
ốc.
Khi đ
ể
đi
ề
u đó x
ả
y ra nghĩa là tôi đang cho phép ngư
ời khác ki
ểm soát cu
ộc đ
ời mình, và r
ằng tôi đang b
ịnh
ững y
ế
ut
ố
bên
ngoài tác đ
ộng, chi ph
ối.
Ngư
ợc l
ại, n
ế
u trư
ớc nh
ững l
ời khen ng
ợi ho
ặc ch
ỉ
trích, tôi v
ẫn gi
ữ
đư
ợc s
ự
bình th
ản nghĩa là tôi đang gi
ữ
trong mình m
ột ngu
ồn n
ội l
ực và ni
ềm tin vào b
ản thân.
Không ai có th
ể
làm b
ạn tr
ở
nên th
ấp kém n
ế
u không có s
ự
cho phép
c
ủ
a b
ạn. - Eleanor Roosevelt
Có câu chuy
ện k
ể
v
ềm
ột nhà thông thái
Ấn Đ
ộ
b
ịm
ột khách qua đư
ờng lăng nh
ục. Nhà thông thái bình th
ản l
ắng nghe cho đ
ến khi ngư
ời kiac
ạn l
ời. R
ồi ông h
ỏi: “N
ế
u món quà cho đi mà không đư
ợc nh
ận, thì nó thu
ộc v
ề
ai?”. Ngư
ời đ
àn ông đáp: “Thu
ộc v
ề
ngư
ời đã choch
ứ
ain
ữ
a!”. Nhà thông thái nói: “Tôit
ừch
ối nh
ận quàt
ặng c
ủ
a ông” r
ồi b
ỏ
đi, đ
ể
l
ại ngư
ời đàn ông trong s
ự
s
ững s
ờ
.
N
ế
uch
ỉ
bi
ết đ
ổ
l
ỗi chonh
ững nguyên nhân bên ngoài, n
ỗi kh
ổc
ủ
a chúng ta s
ẽ
kéo dàich
ẳng bao gi
ờ
d
ứt và ta s
ẽc
ảm th
ấ
y b
ất l
ực. N
ế
u không nh
ận trách nhi
ệm v
ềc
ảm xúc và hành vic
ủ
a mình, ta không th
ể
nào thay đ
ổi. Bư
ớc đ
ầ
u tiên, hãyt
ựh
ỏi:
• T
ại sao mình b
ực t
ức?
• T
ại sao mình gi
ận d
ữ
?
• T
ại sao mình đau bu
ồn?
R
ồi sau đó b
ắt đ
ầ
u tìm nguyên nhân kh
ắc p
h
ục. H
ạnh phúc làk
ết qu
ảc
ủ
a vi
ệc đánh giá b
ản thân m
ột cách tích c
ực. N
ế
u b
ạn h
ỏi ngư
ời khác đi
ề
u gì khi
ến h
ọh
ạnh phúc, b
ạn s
ẽnh
ận đư
ợc r
ất nhi
ề
u l
ời đáp khác nhau. Thư
ờng thì ngư
ời ta s
ẽ
li
ệt kê nhuc
ầ
u v
ật ch
ất, nhưng th
ực ra không ph
ải v
ậ
y. H
ạnh phúc đ
ến t
ừ
s
ựt
ồn t
ại ch
ứ
không ph
ải s
ự
chi
ếm h
ữ
u. Ngư
ời ta có th
ể
cóm
ọi th
ứ
trong đ
ời mà v
ẫn không h
ạnh phúc và ngư
ợc l
ại.
H
ạnh phúc n
ằm trong tâm h
ồn, nó cũng gi
ống như cánh bư
ớm kia. N
ế
u b
ạn đu
ổi theo, nó s
ẽ
baym
ất. Nhưng n
ế
u b
ạn đ
ứng yên, nó s
ẽ
tìm đ
ến
và đ
ậ
u trên vai b
ạn.
10. Khaim
ở
tâm trí, tìm đ
ến ni
ềm vui
S
ự
cay đ
ắng là d
ấ
u hi
ệ
u th
ất b
ại tinh th
ần. Nó làm tê li
ệt kh
ả
năng th
ực hi
ện vi
ệc t
ốt c
ủ
a chúng ta. Hãy đ
ặt ra cho mình m
ột l
ối s
ống tích c
ực. Thành th
ật v
ới chính mình. C
ạnh tranh v
ới chính
mình.
Hãy:
• Tìm nh
ững đi
ểm tích c
ực trong m
ọi ngư
ời và trong m
ọi tình hu
ống.
• S
ống l
ạc quan.
• Gi
ữ
l
ập trư
ờng trư
ớc nh
ững l
ời ch
ỉ
trích.
• Bi
ết tìm ni
ềm vui trong nh
ững đi
ề
unh
ỏnh
ặt.
• Đ
ừng quên thăng tr
ầm là l
ẽt
ất y
ế
uc
ủ
a cu
ộc đ
ời.
• T
ận d
ụng t
ốt nh
ất
m
ọi tình hu
ống.
• Giúp ngư
ời kém maym
ắn hơn mình.
• H
ọc cách cho quam
ọi chuy
ện, không suy nghĩ
ủ
ê.
• Tha th
ứ
cho b
ản thân và ngư
ời khác, không đ
ểm
ặc c
ảm t
ội l
ỗi ho
ặc s
ự
thùh
ằn đeo bám.
11. Đưa ranh
ững đ
ề
xu
ất tích c
ực v
ề
b
ản thân
T
ập thói quen hình
thành nh
ững đ
ề
xu
ất tích c
ực v
ề
b
ản thân. Nh
ững đ
ề
xu
ất này s
ẽ
góp ph
ần thay đ
ổi h
ệ
th
ống ni
ềm tin c
ủ
a b
ạn qua s
ự
ảnh hư
ởng c
ủ
a ti
ềm th
ức. Hành vi ph
ản ánh
h
ệ
th
ống ni
ềm tin c
ủ
am
ỗi ngư
ời. Do v
ậ
y, đ
ề
xu
ất v
ề
b
ản thân cũng
ảnh hư
ởng hành vi thông quah
ệ
th
ống ni
ềm tin. Nó tr
ở
thành nh
ững d
ự
báo do chính mình th
ực hi
ện. Ví d
ụ
:
• Tôi có th
ể
x
ử
lý chuy
ện đó.
• Tôi có th
ể
làm chuy
ện đó.
• Tôi gi
ỏi toán.
• Tôi có trính
ớt
ốt.
Ưu đi
ểm có th
ể
b
ị
bi
ến thành như
ợc đi
ểm b
ất c
ứ
lúc nào
B
ất k
ỳ
ưu đi
ểm nào khim
ở
r
ộng
m
ột cách quám
ức đ
ề
u có th
ể
b
ị
bi
ến ngư
ợc tr
ở
l
ại. Ví d
ụ
, k
ỹ
năng giao ti
ếp làm
ột ưu đi
ểm c
ủ
a ngư
ời bán hàng. Nhưng n
ế
u nói quá nhi
ề
u, quá v
ồn vã đôi khi l
ại khi
ến khách hàng nghing
ại và b
ỏ
đi.
Ho
ặc l
ắng nghe cũng làm
ột ưu đi
ểm. Nhưng ch
ỉ
bi
ết im l
ặng l
ắng nghe thì không đ
ủ
, mà bên c
ạnh s
ự
l
ắng nghe còn ph
ải bi
ết chia s
ẻ
.
Đi
ểm y
ế
u cũng có lúc tr
ở
thành đi
ểm m
ạnh
Gi
ận d
ữ
làm
ột đi
ểm y
ế
u, nhưng cũng có khi nó l
ại ch
ứ
a đ
ựng s
ức m
ạnh to l
ớn. Trong ti
ếng Anh, t
ừ
“mad” nghĩa là “gi
ận d
ữ
”, nhưng nó cũng đ
ồng âm
v
ới tên m
ột t
ổch
ức vi
ết t
ắt là MADD (Mothers Against Drunk Driving, t
ức H
ội nh
ững ngư
ời m
ẹch
ống l
ại vi
ệc lái xe khi say rư
ợ
u). Hi
ệp h
ội này xu
ất phát t
ừ
s
ự
“n
ổi gi
ậ
n” c
ủ
am
ột ngư
ời ph
ụn
ữn
ọ
.
Ch
ị
đãm
ất đ
ứ
a con thân yêu dom
ột tài x
ế
say rư
ợ
u gây tain
ạn. Cũng t
ừ
đó, ch
ị
kêug
ọi ngư
ời dân trên kh
ắp nư
ớc M
ỹ
đ
ấ
u tranh ch
ống l
ại vi
ệc lái xe khi say rư
ợ
u và gây ranh
ững h
ậ
u qu
ả
đáng ti
ếc. Cùng v
ới t
ổch
ức c
ủ
a mình và hàng ngàn h
ội viên, cu
ối cùng ch
ị
cũng đã thành công v
ới n
ỗ
l
ực khi
ến Qu
ốc h
ội thay đ
ổi các
đi
ề
u lu
ật. Như v
ậ
y, t
ừm
ột c
ảm xúc tư
ởng như tiêuc
ực là s
ự
gi
ận d
ữ
, ngư
ời ph
ụn
ữ
ấ
y đã bi
ến nó thành vi
ệc làm tích c
ực và đ
ề
xu
ất ra cách gi
ải quy
ết v
ấn đ
ề
.
12. Rèn luy
ện tính kiên nh
ẫn
Kiên nh
ẫn t
ạ
o ra s
ựt
ự
tin, quy
ết đoán và quan đi
ểm s
ống đúng đ
ắn. Nh
ững đi
ề
u đó mang l
ại thành công. -
Brian Adams
Ở
Trung Qu
ốc có gi
ống tre, cho dù ngư
ời tr
ồng có tư
ới nư
ớc và bón phân trong b
ốn năm đ
ầ
u, nó cũng không có d
ấ
u hi
ệ
u phát tri
ển. Nhưng sang đ
ến năm th
ứ
năm, cây l
ại tăng trư
ởng vư
ợt b
ậc, cao thêm 24 mét trong v
òng sáu tu
ần. V
ậ
y loài tre
ấ
y l
ớn lên trong sáu tu
ần hay nóm
ất t
ới năm năm m
ới phát tri
ển? N
ế
u trư
ớc đó không đư
ợc tư
ới nư
ớc, bón phân đ
ầ
y đ
ủ
thì li
ệ
u nó có th
ể
sinh trư
ởng t
ốt vào năm th
ứ
năm hay không? Không. Cây tre s
ẽch
ết.
Bàih
ọc r
ất rõ ràng: Hãy gi
ữ
cho mình s
ự
kiên nh
ẫn, ni
ềm tin vàonh
ững vi
ệc làm mà mình th
ấ
y là đúng đ
ắn dùk
ết qu
ả
có th
ể
chưa nhìn th
ấ
y, nhưng ch
ắc ch
ắn nó v
ẫn đang di
ễn ram
ột s
ự
thay đ
ổi t
ốt đ
ẹp nào đó.
Lưu ý: Đ
ừng l
ẫn l
ộn gi
ữ
a kiên nh
ẫn và lư
ời bi
ếng. Th
ực t
ế
, cónh
ững ngư
ời lư
ời bi
ếng nhưng l
ại cho r
ằng mình đang kiên nh
ẫn ch
ờ
đ
ợi.