Hạnh phúc 10 dấu chấm kết thúc sự nghiệp cầu thủ bóng vợt1 chuyên nghiệp của anh ấy. Chúng tôi chỉ không biết làm thế nào để chi trả viện phí, hay Jim sẽ còn lại bao nhiêu năng lượng cho việc nuôi dạy con cái. Tôi có rất ít thời gian để suy ngẫm khi chỉ còn 10 tuần nữa là đứa bé chào đời. Ngược lại, thứ duy nhất mà Jim có là thời gian. Anh ấy đã quen di chuyển với tốc độ cao, cả trên sân cỏ và trong cuộc sống nên mỗi phút trôi qua trong bệnh viện với anh ấy dài như cả tiếng đồng hồ. Dù đã rất bận rộn với các phương pháp trị liệu vật lý và nghề nghiệp, anh ấy vẫn cần sự trợ giúp về mặt tâm lý. Jim đã gửi lời nhắn đến bạn bè để giúp giới thiệu các đầu sách chữa lành về tinh thần. Jim nhận được rất nhiều gợi ý. Các cuốn sách và đoạn băng được chuyển đến giường bệnh của anh ấy với chi 1. Bóng vợt (tiếng Anh: Lacrosse) là một môn thể thao đồng đội phổ biến ở vùng Bắc Mỹ.
11 Hạnh phúc không có nghĩa là thiếu đi những cảm xúc tiêu cực chít lời ghi chú về việc chúng đã “giúp ích nhiều” như thế nào sau bất kỳ khó khăn nào mà họ đã vượt qua. Jim dành nhiều ngày đọc các cuốn sách truyền động lực từ Tony Robbins, Oprah hoặc xem các bài diễn thuyết trên Ted, chẳng hạn như Jill Bolte Taylor nói về “Cơn đau tim khai sáng tôi”, liên quan đến những ảnh hưởng của tổn thương não. Anh ấy phân tích các cuốn sách về tâm linh của Deepak Chopra và Dalai Lama. Hoặc xem qua các nghiên cứu về hạnh phúc và lòng biết ơn được viết bởi các nhà nghiên cứu như Martin Seligman, Shawn Actor, Sonja Lyubomirsky và rất nhiều người khác nữa. Có một chủ đề xuyên suốt trong các tài liệu – đó là lòng biết ơn. Nó xuất hiện trong các nghiên cứu khoa học, những câu chuyện có thật và các tác nhân thúc đẩy thành công. Jim đã hưởng ứng bằng cách bắt đầu viết một cuốn nhật ký biết ơn của chính mình. Anh ấy rất cảm kích trước những người thay khăn trải giường cho anh ấy, cảm kích
Hạnh phúc 12 vì gia đình đã mang cho anh ấy những bữa tối nóng sốt. Cảm kích vì người y tá đã khích lệ anh ấy và cảm kích vì đội phục hồi chức năng đã bỏ thời gian cá nhân để quan tâm tới anh ấy nhiều hơn (họ từng nói với Jim rằng họ làm vậy bởi họ biết anh ấy trân trọng nỗ lực của họ như thế nào.) Jim đề nghị tôi tiếp cận theo cách của anh ấy, và vì rất muốn giúp anh ấy chữa lành cũng như tận mắt chứng kiến khó khăn của anh ấy, tôi đã cố gắng suy nghĩ tích cực khi bước vào thế giới của Jim trong phòng bệnh. Không phải lúc nào tôi cũng ở trong trạng thái tốt nhất. Đôi khi tôi bực bội vì không thể bật khóc được, nhưng sau một thời gian ngắn tôi nhận ra anh ấy đang tiến triển nhanh như thế nào. Mặc dù hướng đi của hai người khác nhau, chúng tôi đã cố gắng để trở nên hòa hợp. Tôi thay đổi theo quan điểm của anh ấy. Mọi thứ thật mông lung và đáng sợ, nhưng khi Jim chống nạng khỏi bệnh viện (anh ấy kiên quyết
13 Hạnh phúc không có nghĩa là thiếu đi những cảm xúc tiêu cực không chịu ngồi xe lăn) chỉ sau sáu tuần được xe cứu thương tức tốc chở đi cấp cứu, chúng tôi kết luận rằng sự hồi phục của anh ấy không chỉ đơn thuần là may mắn. Một trong những cuốn sách đầu tiên ảnh hưởng đến Jim là cuốn Flourish (tạm dịch: Phát triển) của Seligman. Là một nhà tâm lý học và cựu chủ tịch của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ, Seligman có trách nhiệm định nghĩa từ “PERMA”, nguồn gốc của nhiều dự án nghiên cứu về tâm lý học tích cực trên khắp thế giới. Đây là từ viết tắt cho năm yếu tố thiết yếu với sự thỏa mãn lâu dài: • Cảm xúc tích cực: (Positive emotion): sự bình yên, lòng biết ơn, sự hài lòng, niềm vui, nguồn cảm hứng, niềm hy vọng, sự tò mò và tình yêu đều rơi vào hạng mục này. • Sự gắn kết (Engagement): chìm đắm trong một công việc hoặc dự án đem lại cảm giác
Hạnh phúc 14 như thời gian đang “biến mất” bởi chúng ta đang gắn kết ở mức độ cao. • Các mối quan hệ (Relationships): những người có các mối quan hệ tích cực và ý nghĩa với người khác sẽ hạnh phúc hơn. • Ý nghĩa (Meaning): ý nghĩa đến từ một mục đích lớn hơn chính bản thân chúng ta. Dù đó là mục đích vì tôn giáo hay để giúp đỡ cho nhân loại theo một cách nào đó, chúng ta đều cần tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống của mình. • Thành tích/Thành tựu (Accomplishment/ Achievement): để cảm nhận được một sự hài lòng đáng kể về cuộc sống, chúng ta cần nỗ lực để hoàn thiện bản thân mình. Dần dần, chúng tôi đã đưa năm nguyên lý này trở lại trong cuộc sống của chính mình. Jim đã quay lại trường Đại học Wilfrid Laurier ở Ontario
15 Hạnh phúc không có nghĩa là thiếu đi những cảm xúc tiêu cực để nghiên cứu về khoa học não bộ, và chúng tôi đã khởi nghiệp với Plascity Labs để hướng dẫn người khác những điều mà chúng tôi đã học được về hành trình theo đuổi hạnh phúc. Khi cuộc sống có nhiều sự thấu cảm, biết ơn và ý nghĩa hơn, tôi không còn cảm thấy buồn nữa. Vậy nên khi thấy phong trào tâm lý học tích cực phải đối diện với rất nhiều sự nghi ngờ, tôi đã xem đây là việc của mình. Những người chỉ trích này có vấn đề gì với lòng biết ơn và các mối quan hệ, ý nghĩa và hy vọng không vậy? Có thể một phần của vấn đề là chúng tôi đã đơn giản hóa một cách quá mức hạnh phúc trong nền văn hóa đại chúng và các phương tiện truyền thông, khiến cho người ta phủ nhận nó như là một vấn đề chưa được chứng minh. Như Vanessa Buote, một nhà nghiên cứu về tâm lý học xã hội đã viết cho tôi trong một email:
Hạnh phúc 16 Một trong những hiểu lầm về hạnh phúc, đó là hạnh phúc đồng nghĩa với việc lúc nào cũng phải vui vẻ, sung sướng và mãn nguyện với gương mặt tươi cười. Không phải như vậy – hạnh phúc và sống một cuộc đời phong phú là mở lòng đón nhận những điều tốt đẹp cùng với những điều tồi tệ, và học cách nhìn nhận những điều tồi tệ theo một cách khác. Trên thực tế, trong bài báo gần đây đăng trên tạp chí Tâm lý học thực nghiệm với tên gọi “Sự đa đạng về cảm xúc và hệ sinh thái cảm xúc”, nhà nghiên cứu Quoidbach Jordi đã phát hiện ra rằng việc trải nghiệm nhiều cảm xúc – cả tiêu cực lẫn tích cực – có liên quan tới sức khỏe thể chất và tinh thần. Chúng ta không chỉ có xu hướng hiểu lầm về định nghĩa của hạnh phúc, mà còn có xu hướng theo đuổi nó một cách sai lầm. Shawn Achor, một nhà nghiên cứu và đào tạo cho doanh nghiệp, tác giả bài báo “Sự thông minh tích cực” đã nói với tôi rằng hầu hết mọi người có suy nghĩ sai lầm
17 Hạnh phúc không có nghĩa là thiếu đi những cảm xúc tiêu cực về hạnh phúc. “Hiểu lầm lớn nhất về ‘ngành công nghiệp hạnh phúc’ là hạnh phúc là một mục đích chứ không phải là một phương tiện. Chúng ta nghĩ rằng nếu đạt được những gì mình mong muốn thì sẽ hạnh phúc. Nhưng thực chất não bộ của chúng ta hoạt động theo hướng ngược lại.” Buote đồng ý rằng: “Đôi khi chúng ta có xu hướng xem ‘trạng thái hạnh phúc’ như là mục đích cuối cùng, nhưng chúng ta quên mất điều thực sự quan trọng là hành trình; tìm ra điều gì thực sự khiến chúng ta hạnh phúc và thường xuyên tham gia vào những hoạt động này giúp chúng ta có một cuộc sống viên mãn hơn.” Nói cách khác, theo đuổi hạnh phúc không làm cho chúng ta hạnh phúc. Chúng ta hạnh phúc nhất là khi không suy nghĩ về nó, khi đang tận hưởng khoảnh khắc hiện tại vì đắm chìm trong một dự án ý nghĩa, làm việc vì một mục tiêu cao cả hoặc giúp đỡ những người cần đến chúng ta.
Hạnh phúc 18 Sự lạc quan lành mạnh không có nghĩa là chúng ta che giấu đi cảm xúc thật của mình. Hạnh phúc không có nghĩa là đau khổ biến mất mà chính là khả năng phục hồi từ những đau khổ đó. Và hạnh phúc không hoàn toàn giống với niềm vui hay trạng thái sung sướng ngất ngây; hạnh phúc còn chứa đựng cả sự hài lòng, khỏe mạnh và linh hoạt để trải nghiệm đầy đủ các cung bậc cảm xúc. Tại công ty của chúng tôi, một số người đã và đang đối mặt với nỗi lo lắng, phiền muộn. Một số người đã trải qua hậu chấn tâm lý. Vài người thì chứng kiến căn bệnh tinh thần trầm trọng trong gia đình mình, một số thì chưa từng. Chúng tôi có thể chia sẻ cởi mở với nhau hoặc giữ lại cho riêng mình. Một trong hai cách đều được. Chúng tôi ủng hộ việc khóc tại văn phòng nếu không thể kìm nén (cười cùng nhau và buồn cùng nhau). Một số người – có thể đang tìm kiếm một góc nhìn mới mẻ – thậm chí đã tranh luận rằng hạnh
19 Hạnh phúc không có nghĩa là thiếu đi những cảm xúc tiêu cực phúc là một thứ gây hại (hãy xem hai bài viết cuối cùng của cuốn sách này). Nhưng mục đích của việc thực hành các bài luyện tập giúp nâng cao sức khỏe tinh thần và cảm xúc không phải là để học cách nở một nụ cười gượng gạo trên gương mặt hay cầu mong các vấn đề của bạn tự động biến mất, mà là học cách để giải quyết các tác nhân gây căng thẳng với sự kiên cường thông qua tập luyện, giống như khi bạn đang luyện tập để chạy marathon. Trong suốt thời gian ở bệnh viện với Jim, tôi đã chứng kiến anh ấy thay đổi. Đầu tiên, những điều đó xảy ra một cách rất tinh tế, nhưng bỗng nhiên tôi nhận ra rằng việc thực hành lòng biết ơn và niềm hạnh phúc đi kèm đã mang Jim trở lại với tôi như một món quà. Nếu hạnh phúc là thứ độc hại thì tôi sẽ nói rằng “Hãy cứ để nó xảy ra!” JENNIFER MOSS là nhà đồng sáng lập và Giám đốc Truyền thông của Plasticity Labs.